Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde Voltijd. Hogeschool INHOLLAND

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde Voltijd. Hogeschool INHOLLAND"

Transcriptie

1 Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde Voltijd Hogeschool INHOLLAND

2 Scheveningseweg KV Den Haag T (070) F (070) I E Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde Voltijd CROHO nr voltijd Hogeschool INHOLLAND Hobéon Certificering BV December 2006 Auditteam: W.L.M. Blomen A.T. de Bruijn A. Klijnsoon J.F. Tjalma H. Groeneveld Secretaris: M.C.E. Maring

3 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING Functie van het rapport Bereik van de beoordeling Karakteristiek van de opleiding Visitatierapport HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, voltijd Aanpak Beoordelingsprocedure en werkwijze Beslisregels Auditteam Deelnemers visitatie Programma visitatie 3 oktober BEVINDINGEN EN BEOORDELING 11 Onderwerp 1: Doelstellingen Opleiding 11 Facet 1.1. Domeinspecifieke Eisen 11 Facet 1.2. Niveau Bachelor 13 Facet 1.3. Oriëntatie HBO 16 Onderwerp 2: Programma 18 Facet 2.1. Eisen HBO 18 Facet 2.2. Relatie tussen Doelstellingen en Inhoud Programma 21 Facet 2.3. Samenhang Programma 25 Facet 2.4. Studielast 27 Facet 2.5. Instroom 30 Facet 2.6. Duur 33 Facet 2.7. Afstemming tussen Vormgeving en Inhoud 34 Facet 2.8. Beoordeling en Toetsing 36 Onderwerp 3: Inzet van Personeel 39 Facet 3.1. Eisen HBO 39 Facet 3.2. Kwantiteit Personeel 41 Facet 3.3. Kwaliteit Personeel Onderwerp 4: Voorzieningen Facet 4.1. Materiële Voorzieningen 46 Facet 4.2. Studiebegeleiding 47 Onderwerp 5: Interne Kwaliteitszorg 50 Facet 5.1. Evaluatie Resultaten 50 Facet 5.2. Maatregelen tot Verbetering 53 Facet 5.3. Betrekken van Medewerkers, Studenten, Alumni en Beroepenveld 55 Onderwerp 6: Resultaten Facet 6.1. Gerealiseerd Niveau Facet 6.2. Onderwijsrendement SAMENVATTEND OORDEEL Oordeelschema HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde voltijd Integraal oordeel/ advies aan NVAO 61 Bijlage I: Curricula Vitae auditoren en onafhankelijkheidsverklaringen auditoren Bijlage II: Deelnemers Visitatie Bijlage III: Programma Visitatie Bijlage IV: Samenstelling beroepenveldcommissie

4 1. INLEIDING 1.1. Functie van het rapport Het onderhavige rapport bevat het advies aan de NVAO dat door Hobéon Certificering als Visiterende en Beoordelende Instantie is opgesteld ten behoeve van de accreditatie van de in paragraaf 1.2 genoemde HBO bachelor opleiding Bereik van de beoordeling In deze rapportage is de beoordeling omschreven van de opleiding Scheepsbouwkunde die door INHOLLAND, de School of Agriculture & Technology in de volgende variant wordt aangeboden: Scheepsbouwkunde, voltijd Crohonummer: De basis voor het onderzoek van Hobéon Certificering werd gevormd door het Zelfevaluatierapport van de opleiding Scheepsbouwkunde, voltijd Karakteristiek van de opleiding De opleiding Scheepsbouwkunde is de enige Scheepsbouwkunde opleiding op HBO-niveau in Nederland. De huidige opleiding Scheepsbouwkunde is in 2003 ontstaan door een fusie van de opleiding Scheepsbouwkunde van INHOLLAND, locatie Haarlem en de opleiding Scheepsbouwkunde van de Hogeschool Rotterdam Geschiedenis Vanaf 1 september 2005 wordt de opleiding Scheepsbouwkunde Delft verzorgd door Hogeschool INHOLLAND en maakt de opleiding binnen deze onderwijsinstelling deel uit van de School of Agriculture & Technology te Delft. Tot 1 september 2005 werd de opleiding Scheepsbouwkunde Delft aangestuurd door zowel het College van Bestuur van Hogeschool INHOLLAND als het College van Bestuur van de Hogeschool Rotterdam. Reeds vanaf 2003 startten alle studenten afkomstig van de opleiding Scheepsbouwkunde Rotterdam hun opleiding in Delft. Voor de studenten afkomstig van de opleiding Scheepsbouwkunde Haarlem is voor een gefaseerde overstap naar Delft gekozen. Met ingang van studiejaar volgen alle studenten de opleiding in Delft, met uitzondering van een laatste groep vierdejaars Scheepbouwkundestudenten die nog in Haarlem zal afstuderen. De vestigingsplaats Delft is gekozen vanwege de mogelijkheden tot samenwerking met de Technische Universiteit Delft. De opleiding Scheepsbouwkunde leidt studenten op die als beginnend beroepsbeoefenaar op HBO-niveau als scheepsbouwkundig ingenieur binnen maritieme organisaties in binnen- en buitenland kunnen functioneren in de scheepsbouw- en flankerende industrie. De opleiding richt zich op de levenscyclus van een maritiem object (zie facet 2.3: Samenhang Programma ) Onderwijsconcept Vanaf cohort is het onderwijsprogramma van de opleiding Scheepsbouwkunde opgebouwd volgens de major-minorstructuur en wordt het onderwijs competentiegericht aangeboden. De opleiding bestaat uit een major (50% van het curriculum: domeinspecifieke competenties binnen een beroepsspecifieke context), een specialisatie minor (25% van het curriculum: beroepsspecifieke Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 1

5 competenties) en een differentiatie minor (25%: verdieping of verbreding). (Zie hiervoor ook facet: 2.2. "Relatie tussen doelstelling en inhoud programma"). Tot en met cohort studeren de studenten af volgens de eindtermen, die in 1998 zijn opgesteld door de opleiding Scheepsbouwkunde Haarlem, in samenwerking met de beroepenveldcommissies en de HBO-opleiding Scheepsbouwkunde Rotterdam. In 2002 zijn deze met de beroepenveldcommissie besproken en geactualiseerd. Nieuwe competenties en een nieuw beroepsprofiel, beide in conceptvorm, zijn met de nieuwe beroepenveldommissie (november 2006, zie ook facet 1.1) besproken en er zijn concrete afspraken gemaakt over de verdere inhoudelijke afstemming Visitatierapport HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, voltijd De bachelor opleiding Scheepsbouwkunde van hogeschool INHOLLAND heeft een moeilijke tijd achter de rug die bepaald werd door een fusie, een verhuizing en de omschakeling naar een nieuw onderwijsconcept. Door deze ontwikkelingen en door de slechte economische vooruitzichten van de scheepsbouwsector is het aantal studenten de laatste jaren sterk teruggelopen. De opleiding heeft samen met de Technische Universiteit Delft, het Scheepvaart en Transport College in Rotterdam, de brancheverenigingen HISWA en VNSI plannen ontwikkeld om de instroom te bevorderen. (ziefacet 2.5. Instroom en 6.2. Onderwijsrendement ) Beschrijving van het traject n.a.v. Visitatierapport De visitatierapporten uit 1998 van de opleidingen Scheepsbouwkunde in Rotterdam en Delft zijn zowel bij de opleiding Scheepsbouwkunde INHOLLAND en bij de HBO-raad niet meer aanwezig. Het auditteam heeft deze rapporten niet kunnen inzien. Wel heeft het auditteam de documenten Bestuurlijke reactie op de visitatie van de opleidingen Luchtvaarttechnologie, Scheepsbouwkunde en Werktuigbouwkunde, Academie voor Technologie, Haarlem, maart 2000 en Stand-van zaken-notitie bestuurlijke hantering visitatie van de opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool Haarlem, april 2002 ingezien. In grote lijnen zijn de aanbevelingen uit de hierboven genoemde documenten te herkennen in het zelfevaluatierapport van de opleiding Scheepsbouwkunde en in de tijdens de visitatie geconstateerde stand van zaken. Een aantal punten, zoals: (delen van) 2. De inhoud van het curriculum en studiemateriaal 4. Het onderwijsleerproces/werkvormen en studieactiviteiten, 9. opleidingsorganisatie en 11. personeelsbeleid, zijn door de fusie en het nieuwe onderwijsconcept niet langer van toepassing. Op basis van de hier boven genoemde documenten zijn de belangrijkste conclusies uit de visitatierapporten als volgt samen te vatten: 1. Inhoudelijk opleidingskader Herijken van het beroepsbeeld 2. Curriculum Opbouw en inhoud van het buitenschools curriculum zijn matig relevant voor het bereiken van de eindtermen; 3. Kwalificaties van afgestudeerden Arbeidsmarktrelevantie Verbetering van het te weinig dynamisch curriculum; Ontwikkeling van een visie op de wenselijkheid van breed versus diepgaand (specialistischer) opgeleide ingenieurs (bijv. diepgaande kennis op het gebied van eindige elementen methode) Kwaliteitsborging (afgestudeerden) De opleiding beschikt over matig adequate mechanismen om inhoudelijke relevantie van de kwalificaties van afgestudeerden te waarborgen 4. Zie hier boven. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 2

6 5. Instroom van studenten en aansluiting op de vooropleiding Evaluatie in hoeverre de zgn. P0-stroom (MTS-ers met deficiëntie in wiskunde en natuurkunde) wel zinvol is 6. Doorstroom van studenten Selecterende en verwijzende functie van de propedeuse De opleiding heeft een matig expliciet en inhoudelijk gefundeerd selectie- en verwijzingsbeleid, waarbij in een zo vroeg mogelijk stadium een zo goed mogelijke selectie plaats vindt van kansrijke en geschikte studenten. Studiebegeleiding en voortgangsbewaking Er is een matig systematisch beleid voor studiebegeleiding, gericht op probleemsignalering, -oplossing, en preventie. 7. Bereikte resultaten t.a.v. de kwantitatieve door- en uitstroom van studenten De op instroom en/of doorstroom gerichte maatregelen zijn onvoldoende effectief in de zin dat ze bijdragen tot een aanvaardbaar rendement Opstellen van streefcijfers m.b.t. rendementen; Beschikbaarheid van cijfermateriaal verbeteren; Betere analyses maken van beschikbare cijfermateriaal 8. Externe relaties Contacten met het beroepenveld Validering van competenties 10. Kwaliteitszorg Het interne kwaliteitszorgsysteem De opleiding beschikt over een matig functionerend kwaliteitszorgsysteem Oordeel auditteam over wat de opleiding na de visitatie heeft gedaan In het voor de audit van 2006 gehanteerde zelfevaluatierapport, in de documentanalyse en tijdens de auditdag zelf heeft het auditteam kunnen constateren dat de opleiding het grootste deel van de hierboven geschetste aanbevelingen ondertussen ter harte heeft genomen. Het beroepsbeeld is in 2002 bijgesteld en is met de toenmalige beroepenveldcommissie besproken. (zie 1.3.: Oriëntatie HBO. De opbouw, opzet, inhoud en begeleiding van de stages (buiten schools curriculum) is verbeterd. Tijdens de stage bezoekt de docent twee keer het stagebedrijf van de student. Verder heeft de student de verplichting om een zelfreflectie uit te voeren, zowel tijdens als aan eind van de stage. De verbeterpunten onder kwalificaties van de afgestudeerden zijn aangepakt door het nieuwe onderwijsconcept met daarin veel uit de praktijk afgeleid studiemateriaal. De discussie van een brede opleiding of een opleiding met vooral technische diepgang is een onderwerp van gesprek met de beroepenveldcommissie. De School had ten tijde van de audit expliciet gekozen voor een breder aanbod. Het audditteam stemt in met deze keuze omdat de breedte van het programma een ontwikkeling in de diepte zeker niet uitsluit. De instroom wordt goed gecoördineerd en gemonitord, onder andere door brieven aan kandidaatstudenten met een te licht profiel en door het aanbieden van een summer course wiskunde en mechanica.(zie hiervoor verder: 2.5.: instroom ). Aanvullend resulteert het bindend studieadvies en de intensieve studieloopbaanbegeleiding in een verbeterde doorstroom van studenten. (zie facet 4.2.: Studiebegeleiding ). De studenten zijn ook tevreden over de begeleiding vanuit de opleiding. De opleiding heeft streefcijfers geformuleerd die ieder jaar worden gemeten. Er worden maatregelen genomen om het rendement verhogen (zie hiervoor 2.6.: Onderwijsrendement ). De laatste validering van competenties is van De opleiding heeft een goed werkend kwaliteitszorgsysteem waarin taken en functies op het gebied van kwaliteitszorg hogeschoolbreed zijn beschreven. Ook is er een opleidingsspecifiek kwaliteitszorgplan, met opleidingsspecifieke kwaliteitseisen, en is er een systematiek in de kwaliteitszorg aangebracht. ( Zie facet 5.1.: Interne kwaliteitszorg en Evaluatie resultaten ). Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 3

7 1.5. Aanpak Opmerking vooraf Ten tijde van de visitatie bevond de opleiding Scheepsbouwkunde zich in een overgangssituatie. Aan de ene kant waren de naweeën van de fusie en de verhuizing nog bespeurbaar, aan de andere kant was de opleiding bezig met de invoering van het nieuwe onderwijsconcept. Een bijzonder punt was de samenwerking met de oude beroepenveldcommissie, die na de fusie steeds slechter is verlopen. Het audditteam heeft geconstateerd dat de opleiding Scheepsbouwkunde sinds de fusie op een groot aantal punten een verbeterbeleid in gang heeft gezet. Daardoor kon het audditteam tijdens de visitatie vaststellen dat op alle onderwerpen de basiskwaliteit aanwezig was. HOp een aantal punten kon het auditteam tijdens de visitatie niet tot een afgerond oordeel komen: Bij onderwerp 1. Doelstellingen Opleiding stelde het team vast dat over het nieuwe beroepsprofiel en de nieuwe competenties nog geen afstemming had plaatsgevonden met de beroepenveldcommissie. Dit omdat de commissie opnieuw werd samengesteld en het profiel van de competenties nog niet gereed was; Bij onderwerp 3 Personeel stelde het auditteam vast dat door de aanwezigheid van twee vacatures de omvang en samenstelling van het personeel niet toereikend was om de kwaliteit van de opleiding duurzaam te garanderen. Inmiddels heeft de opleiding stappen gezet om deze knelpunten te verhelpen. De opleiding heeft een nieuwe beroepenveldcommissie; De opleiding heeft een nieuw beroepsprofiel gefomuleerd*; De opleiding heeft nieuwe competenties gefomuleerd*; De opleiding heeft deze met de nieuwe beroepveldcommissie besproken; Er is een nieuwe opleidingsmanager en; Een docent scheepsbouwkunde aangenomen. Naar aanleiding van deze maatregelen heeft het auditteam kunnen vaststellen dat bij alle onderwerpen de basiskwaliteit aanwezig is. Daarnaast wil het auditteam de aandacht vestigen op de frictie tussen de sterk gestegen vraag naar afgestudeerde scheepsbouwkundigen en de studenten-aantallen van de opleiding. Hoewel dit in de accreditatie niet een van de te boordelen aspecten is, acht het auditteam het van groot belang dat die frictie zo veel mogelijk wordt opgelost. Het auditteam gaat er vanuit dat de opleiding Scheepsbouwkunde actief inzet op substantiële vergroting van de studentaantallen van de opleiding. *Zie facet 1.1. Domeinspecifieke Eisen Beoordelingsprocedure en werkwijze Bij de beoordeling van de opleiding Scheepsbouwkunde voltijd is uitgegaan van het door de NVAO vastgestelde 'Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs'. Daarin staan de onderwerpen en facetten vermeld waarop een visiterende en beoordelende instelling (VBI) zich bij de beoordeling van een opleiding moet richten. Voorts zijn daarin opgenomen de criteria aan de hand waarvan een VBI moet bepalen of de basiskwaliteit van die opleiding als voldoende kan worden beoordeeld. Voorafgaand aan het accreditatieonderzoek heeft Hobéon Certificering de opleiding voorbereid op de audit door een inhoudelijke toelichting te geven op het NVAO-Accreditatiekader. Met betrekking tot het specifieke referentiekader van de betreffende opleiding geldt het volgende: Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 4

8 De opleiding Scheepsbouwkunde heeft zich voor wat betreft beroepsprofiel, opleidingscompetenties en doelstelling tenminste gebaseerd op het landelijk beroepsprofiel en de opleidingscompetenties zoals vastgesteld in het landelijk overleg tussen de betreffende opleidingen en het beroepenveld. (Zie onder facet 1.1.: Domeinspecifieke Eisen ). Het auditteam heeft dit opleidingsspecifieke referentiekader beoordeeld en vastgesteld dat het in voldoende mate gespecificeerd is en passend is voor een opleiding Scheepsbouwkunde op HBO-niveau. Het auditteam heeft dit kader in zijn beoordeling betrokken. (Zie voorts onder facet 1.1.: Domeinspecifieke Eisen ). De beoordelingsprocedure van Hobéon Certificering kent twee hoofdmomenten: Documentanalyse Het gaat hier om een analyse en beoordeling van door de opleiding Scheepsbouwkunde, voltijd aangeleverde schriftelijke informatie: Zelfevaluatierapport; Studiegids; Onderwijs- en Examen Reglement OER; Onderliggende documentatie betrekking hebbend op bijvoorbeeld: - strategische keuzen en de positie in de markt, - interne organisatie, - de (systematiek van) interne kwaliteitszorg en de daarmee samenhangende interne managementrapportages en verbetermaatregelen, - ontwikkelingen in het beroepenveld, - beroeps- en opleidingsprofielen, - (validatie) eindkwalificaties, - curricula en de interne en externe evaluatie daarvan, - werkvormen, - toetsing en beoordeling, - kwantitatief en kwalitatief personeelsbeleid, - internationalisering, - instroombeleid, - studiebegeleiding, - onderwijsrendement. NB: Het Visitatierapport van de voorgaande audit kon niet ingezien worden. Zie hier voor Op basis van de door de hogeschool INHOLLAND aangeleverde documentatie, heeft het auditteam zich een beeld kunnen vormen van de primaire en secundaire processen van de opleiding Scheepsbouwkunde., voltijd. Het auditteam heeft dit beeld getoetst aan zaken als: ambitieniveau, toekomstgerichtheid, innovatief vermogen, kwaliteitsbewaking via interne en externe evaluatie, arbeidsmarktrelevantie, resultaatgerichtheid, continuïteit, studenten- en docentenbelangen. Voorafgaand aan de visitatie (zie hieronder) werd het management van de betreffende opleiding op de hoogte gesteld van de voorlopige bevindingen van het auditteam op basis van zijn documentanalyse. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 5

9 Audit De audit was gericht op een actieve controle door middel van een visitatie 1, uitgevoerd door een auditteam waarvan deel uitmaakten twee externe onafhankelijke deskundigen op het gebied van de scheepsbouwkunde en een student. Vanuit Hobéon Certificering één lead auditor, één auditor onderwijs en één secretaris.. Onder controle moet hier worden verstaan, dat het auditteam op verschillende niveaus (management, coördinatie, examencommissie, docenten, studenten, staf) heeft getoetst (i) of de in de documentatie beschreven beleidsvoornemens en de daaraan gerelateerde uitvoeringsprocessen zijn geïmplementeerd en (ii) of de overige in de documentatie vervatte informatie verifieerbaar is. Deze verificatie door het auditteam geschiedde enerzijds door, zoals hierboven reeds is aangegeven, meerdere malen hetzelfde onderwerp met verschillende geledingen te bespreken en anderzijds aan de hand van additionele documentatie en -daar waar het de huisvesting en de materiële voorzieningen betreft- ook door eigen waarneming. De additionele, tijdens de visitatie geraadpleegde, documentatie behelsde ondermeer: overzichten van de samenstelling van de werkveld-gremia waarmee de opleiding(en) overleg voeren; verslagen van die bijeenkomsten met het werkveld; overzicht CV s van (gast)docenten; netwerkoverzicht docenten; verslagen van de functioneringsgesprekken met docenten; verslagen van docentevaluaties; verslagen van studievoortganggesprekken met studenten; detailbeschrijving van onderwijseenheden, cases en de daaraan gekoppelde opdrachten; stageverslagen en -beoordelingen; de beroepsproducten die gedurende de opleiding door studenten worden opgeleverd; de eindproducten van studenten. Aldus had het auditteam voldoende instrumenten om zich op gedetailleerd niveau op de hoogte te stellen van inhoud, opzet, uitvoering en resultaten van het opleidingsprogramma/de opleidingsprogramma s en van de daarmee samenhangende personele, organisatorische, materiële en ruimtelijke voorzieningen. Het auditteam heeft op deze wijze alle in het NVAO-Accreditatiekader vermelde facetten beoordeeld, op basis waarvan een samenvattend oordeel per onderwerp werd gegeven. Een en ander werd vastgelegd in dit conceptrapport dat aan de opleiding(-en) werd voorgelegd voor een toets op eventuele feitelijke onjuistheden. 1 De visitatie heeft op 3 oktober 2006 plaatsgevonden. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 6

10 Beslisregels Volgens de NVAO-Beslisregels Accreditatie kan een onderwerp slechts onvoldoende of voldoende scoren. Een facet kan evenwel, volgens diezelfde regels, onvoldoende, voldoende, goed of excellent scoren. Met dit als uitgangspunt, heeft Hobéon onderstaande beslisregels toegepast. Onderwerp A. Een onderwerp scoort voldoende, indien alle facetten van dat onderwerp tenminste voldoende hebben gescoord of indien één facet van dat onderwerp onvoldoende en de overige tenminste voldoende hebben gescoord, mits een acceptabel verbeterplan beschikbaar is voor het facet met de score onvoldoende. B. Een onderwerp scoort onvoldoende, indien één facet van dat onderwerp onvoldoende heeft gescoord en voor dit facet geen acceptabel verbeterplan beschikbaar is. C. Een onderwerp scoort onvoldoende, indien meer dan één facet van dat onderwerp onvoldoende heeft gescoord, ongeacht of er voor die facetten acceptabele verbeterplannen zijn. Facet D. Binnen de beoordeling van een facet is ruimte voor een eigen afweging van het auditteam: uitvoering/praktijk weegt zwaarder dan beleid/theorie: beter een goed functionerende regeling die slecht is opgeschreven, dan omgekeerd; primaire processen wegen zwaarder dan secundaire. Extra aantekening E. Indien voor een onderwerp een hogere score dan voldoende gerechtvaardigd is, wordt dat als extra aantekening vermeld en wel met inachtneming van onderstaande regels: een onderwerp krijgt de extra aantekening goed, indien alle facetten van dat onderwerp goed hebben gescoord of indien één facet van dat onderwerp voldoende en de overige facetten goed of excellent hebben gescoord; 2 een onderwerp krijgt de extra aantekening excellent, indien alle facetten van dat onderwerp excellent hebben gescoord of indien één facet van dat onderwerp goed en de overige facetten excellent hebben gescoord; een onderwerp krijgt geen extra aantekening, indien één van de facetten van dat onderwerp onvoldoende heeft gescoord. 2 Het NVAO-Accreditatiekader onderscheidt bij onderwerp 2 ( Programma ) acht facetten. Eén ervan betreft de duur van de opleiding. Het daarbij vermelde criterium (240 ECTS) is evenwel geen (kwaliteits)criterium, maar een formele vereiste waaraan het programma van een opleiding a priori moet voldoen, wil zij überhaupt in aanmerking kunnen komen voor een HBO Bachelor accreditatie. Duur is derhalve van een andere orde dan -bijvoorbeeld- Kwaliteit Personeel of Onderwijsrendement. Bij de beslissing of het onderwerp Programma een extra aantekening goed dan wel excellent verdient, wordt het facet Duur dan ook buiten beschouwing gelaten. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 7

11 Auditteam Het auditteam was als volgt samengesteld: Voorzitter: W.L.M. Blomen Directeur Hobéon Certificering BV Leden: A.T. de Bruijn Onderwijsdeskundige, Hobéon Certificering BV A. Klijnsoon Werkvelddeskundige, directeur locatie Krimpen, Merwede Shipyard J. Tjalma Vakdeskundige, oud studierichtingsleider HTS scheepsbouwkunde in Haarlem Studentlid: H. Groeneveld Student Maritieme Techniek, TU Delft Secretaris: M.C.E. Maring Adviseur Hobéon Certificering BV Bij het samenstellen van het auditteam heeft Hobéon Certificering er zorg voor gedragen, dat de voor de beoordeling van de opleiding Scheepsbouwkunde noodzakelijke expertise aanwezig is. Expertise met betrekking tot de onderwijskundige aspecten (i.c. het primaire proces, de ondersteunende processen en de organisatorische context) en expertise met betrekking tot de inhoudelijke aspecten (i.c. het programma in relatie tot het specifieke domein). De werkvelddeskundige A. Klijnsoon heeft zich in zijn beoordeling met name gericht op de kwaliteit, actualiteit en relevantie van (i) het richtinggevend domeinspecifieke kader, (ii) de eindkwalificaties, (iii) de programma-inhoud en (iv) de interactie tussen opleiding en werkveld. Bovendien heeft hij de kwaliteit van het personeel en het gerealiseerde niveau beoordeeld. De vakdeskundige, Ir. J. Tjalma, heeft zich vooral gericht op de kwaliteit van de processen die direct en indirect de uitvoering van het programma raken. Ir. J. Tjalma heeft in zijn vorige functies een aanmerkelijke ervaring opgebouwd die hem in staat stelt de programmaopbouw, het onderwijsproces en de organisatorische context waarbinnen de uitvoering plaatsvindt te beoordelen in het perspectief van de eisen die aan HBO-opleidingen gesteld worden. De heer A. Klijnsoon heeft jarenlange ervaring op Nederlandse werven. Van 2000 tot 2006 was hij technisch directeur van Merwede Shipyard b.v. Vanaf 1oktober 2006 is hij directeur van de nieuwe locatie van Merwede Shipyard in Krimpen aan den IJssel. Werkvelddeskundige Klijnsoon heeft op grond van zijn ervaring en positie in het werkveld een goed zicht op de eisen die vanuit de verschillende deelgebieden in het werkveld gesteld worden aan professionele scheepsbouwkundig ingenieurs op HBO-niveau. De heer Ir. J.F. Tjalma heeft jarenlange ervaring bij verschillende bedrijven zoals Norske Veritas en de Amsterdamse Droogdokmaatschappij. Verder was hij van 1978 tot 1999 docent en studierichtingsleider aan de HTS Scheepsbouwkunde in Haarlem. De voorzitter van het auditteam richt zich vooral op de kwaliteit van de doelstellingen, organisatie, personeel en resultaten van de opleiding. De heer Blomen is al sinds 1976 actief in het hoger onderwijs op het gebied van bestuur, strategie en organisatie en combineert die kennis met jarenlange ervaring op het gebied van audits en certificering. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 8

12 De student auditor Hans Groeneveld is sinds 2004 student Martitieme Techniek aan de Technische Universiteit Delft. Onderwijsdeskundige F. de Bruijn is sinds 1994 werkzaam bij Hobéon. Zowel bij afzonderlijke onderwijsinstellingen, regionaal en op landelijk niveau coördineert of ondersteunt hij vernieuwingstrajecten. Voor de curricula vitae: zie Bijlage I. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 9

13 Deelnemers visitatie Het auditteam heeft tijdens de visitatie gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers vanuit de verschillende geledingen van de opleiding(en): management, coördinatoren, docenten, studenten en staf. Voor een volledig overzicht van de deelnemers aan de visitatie: zie Bijlage II Programma visitatie 3 oktober 2006 Zie Bijlage III. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 10

14 2. BEVINDINGEN EN BEOORDELING Onderwerp 1: Doelstellingen Opleiding Dit onderwerp kent drie facetten: 1. domeinspecifieke eisen; 2. niveau bachelor; 3. oriëntatie HBO. Facet 1.1. Domeinspecifieke Eisen Criterium Het facet Domeinspecifieke Eisen is beoordeeld aan de hand van het volgende NVAO-criterium: Sluiten de eindkwalificaties van de opleiding aan bij de eisen die door (buitenlandse) vakgenoten en de beroepspraktijk gesteld worden aan een opleiding in het betreffende domein (vakgebied/discipline en/of beroepspraktijk)? Bevindingen Voor eindkwalificaties zie ook facet 2.2. De eindkwalificaties zijn in 1998 met de beroepenveldcommissie besproken en in 2002 geactualiseerd. De communicatie met het beroepenveld, vertegenwoordigd in de beroepenveldcommissie, is in de periode na de fusie steeds stroever verlopen. Dit betrof ook de communicatie over de eindkwalificaties /competenties van de opleiding. Naar aanleiding hiervan heeft de directie van de opleiding de rol en de taak van de beroepenveldcommissie opnieuw gedefinieerd. In samenspraak met de Vereniging Nederlandse Scheepvaart Industrie (VNSI) is een omschrijving gemaakt van de verschillende scheepsbouwdisciplines binnen een nieuw samen te stellen commissie. Tevens is er aandacht geschonken aan functiedifferentiatie onder de leden: niet alleen vertegenwoordigers van een hoger managementkader, maar ook vertegenwoordigers van het middenkader en de werkvloer zijn vertegenwoordigd. De opleiding Scheepsbouwkunde heeft vanaf november 2006 een nieuwe beroepenveldcommissie. (Voor de samenstelling van de beroepenveldcommissie, zie bijlage IV). Het auditteam is te spreken over de samenstelling en de kwaliteit van de nieuwe beroepenveldommissie, over het feit dat met de terugkomst van een drietal leden uit de oude commissie de continuïteit is gewaarborgd en over het feit dat de eindkwalificaties en competenties actief met de commissie besproken worden. Het auditteam heeft verslagen van de eerste vergadering gezien waarin onder andere het beroepsprofiel en de nieuwe competenties, beide in conceptvorm, ter sprake kwamen en concrete afspraken zijn gemaakt over de verdere inhoudelijke afstemming. Naar de mening van het team is de relatie met het beroepenveld met de instelling van de nieuwe commissie naar behoren hersteld. Met de beroepenveldcommissie worden ook nieuwe trends besproken en het vraagstuk hoe de opleiding daarop reageert. Een voorbeeld hiervan is het ontwikkelen van nieuwe differentiatieminors. De opleiding Scheepsbouwkunde is bezig de samenwerking met een buitenlandse onderwijsinstelling op te zetten. Ieder jaar gaan de studenten in jaar 4 drie weken voor een zomercursus naar de universiteit van Cherbourg. De samenwerking krijgt steeds meer gestalte. In studiejaar 2006 heeft een van de docenten van de opleiding Scheepsbouwkunde gastcolleges verzorgd bij deze universiteit. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 11

15 Oordeel: voldoende De eindkwalificaties zijn aantoonbaar afgeleid van de landelijk vastgestelde eindtermen/ competenties en (landelijk vastgestelde) beroepsprofielen; Het opstellen gebeurt in overleg met het landelijk overleg binnen de Cluster Engineering van de HBO-raad; De eindkwalificaties van de opleiding zijn concreet en gedetailleerd in het onderwijs uitgewerkt en vormen daardoor, naar oordeel van het auditteam, een goed uitgangspunt voor het curriculum van de opleiding Scheepsbouwkunde; De overeengekomen kwalificaties zijn door het landelijk beroepenveld, vertegenwoordigd in de beroepenveldcommissie, gevalideerd. Bespreking van de kwalificaties met de nieuwe beroepenveldcommissie is in gang gezet. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 12

16 Facet 1.2. Niveau Bachelor Criterium Het facet Niveau Bachelor is beoordeeld aan de hand van het volgende NVAO-criterium: Sluiten de eindkwalificaties van de opleiding aan bij algemene, internationaal geaccepteerde beschrijvingen van de kwalificaties van een Bachelor? Bevindingen Dublin Descriptoren Het auditteam heeft de competenties van de opleiding Scheepsbouwkunde geanalyseerd om te bepalen of deze beantwoorden aan het niveau bachelor zoals weergegeven in de zogeheten Dublin Descriptoren. In de Dublin Descriptoren worden de volgende dimensies onderscheiden, Kennis en inzicht; Toepassen Kennis en inzicht/ Probleemgericht werken; Oordeelsvorming/ Methodisch en reflectief denken en handelen; Communicatie/ Sociaal communicatieve bekwaamheid; Leervaardigheden/ Professionalisering. Voor zover het sectoroverstijgende kwalificaties betreft, zijn de competenties aantoonbaar gebaseerd op de tien generieke kwalificaties zoals door de commissie Franssen vastgelegd in haar rapport Prikkelen, presteren en profileren. (Deze worden binnen de HTNO-sector aangeduid met de termen algemene HBO ingenieur competenties, sociaal communicatieve competenties en zelfsturing competenties ). Na bestudering van het document 'Matrix HBO-kenmerken in relatie tot de eindtermen en de competenties' heeft het auditteam kunnen vaststellen dat de eindkwalificaties zoals die zijn vertaald in de Major- en Minorcompetenties aansluiten bij de Dublin Descriptoren en bij de HBO-kenmerken. Een voorbeeld: Kennis en inzicht De eindkwalificaties waarop de Scheepsbouwkundeopleiding zich richt, zijn zodanig dat zij niet verworven kunnen worden zonder gedegen kennis en inzicht in bijvoorbeeld: actuele ontwerpmethodieken en de daarmee verbandhoudende natuurwetenschappelijke en informatietechnologische principes; modellering-, simulatie-, meet- en beproevingstechnieken; ontwerptechnologie; producttechnologie; planningsystemen m.b.t. life-cycle engineering; quality function design. Voor wat betreft het Scheepsbouwkunde-competentie-overzicht zoals opgenomen in de door het auditteam bestudeerde notities wordt deze dimensie van de Dublin Descriptoren geplaatst in het perspectief van meer vakoverstijgend denken gericht op integratie van kennis, inzicht en vaardigheden in uiteenlopende situaties. Daarmee laat de opleiding zien, dat zij deze Dublin Descriptor uitdrukkelijk als referentie heeft gehanteerd. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 13

17 In de notitie Beroepsprofiel Scheepsbouwkundig ingenieur is in een bijlage de relatie uitgewerkt tussen de competenties en, zoals dit in het document geformuleerd wordt, accrediterings-criteria HBO-niveau. Beroepsprofiel Scheepsbouwkundig ingenieur: Brede professionalisering: kan zelfstandig tekeningen uitvoeren als beginnend beroepsbeoefenaar in een organisatie; Multidisciplinair en geïntegreerd: heeft kennis, inzichten, houdingen en vaardigheden geïntegreerd van uit het perspectief van beroepsmatig handelen; Past uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek toe bij vraagstukken waar hij in zijn beroepsuitoefening mee wordt geconfronteerd; Transfer en brede inzetbaarheid: past kennis, inzichten en vaardigheden toe in uiteenlopende beroepssituaties; Creativiteit en complexiteit in handelen: weet om te gaan met vraagstukken waarvan het probleem op voorhand niet duidelijk is omschreven en waarop standaardprocedures niet van toepassing zijn; Probleemgericht werken: definieert en analyseert complexe probleemsituaties zelfstandig; Methodische en reflectief denken en handelen: stelt realistische doelen, pakt werkzaamheden planmatig aan en reflecteert op het beroepsmatig handelen; Sociaalcommunicatieve bekwaamheid: communiceert en werkt samen met anderen in een arbeidsorganisatie; Basiskwalificering managementfuncties: kan eenvoudige leidinggevende managementtaken uitvoeren; Besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid: begrip en betrokkenheid met betrekking tot ethische, normatieve en maatschappelijke vragen, samenhangend met de beroepspraktijk. Vervolgens zijn de beroepscompetenties in tabelvorm gerelateerd aan de door de opleiding Scheepsbouwkunde, tot op heden, gehanteerde kernkwalificaties. (De kernkwalificaties zijn recent opnieuw geformuleerd. Zie Inleiding en facet 1.1. Domeinspecifieke Eisen ). Beroepscompetentie Kan functioneren in een dynamische, multidisciplinaire en internationale omgeving. Relatie met kernkwalificaties Multidisciplinaire integratie. Brede professionalisering. Sociaalcommunicatieve bekwaamheid. Kan innovatieve ideeën genereren en kan initiatieven nemen. Kan kennis en vaardigheden up-to-date houden, uitbreiden en overdragen. Kan bij beroepsmatige en ethische dilemma s een afweging maken op basis van maatschappelijk geaccepteerde normen en waarden en een besluit nemen. Kan op diverse manieren effectief communiceren. Kan zelfstandig werken en in een multidisciplinair team gestructureerd resultaatgericht samenwerken, waar van toepassing op basis van specifieke ontwikkelmethodieken. Kan onder tijdsdruk en bij onvoorziene omstandigheden effectief blijven functioneren. Kan leidinggevende en managementtaken Creativiteit en complexiteit in handelen. Brede professionalisering. Creativiteit en complexiteit in handelen. Besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid. Sociaalcommunicatieve bekwaamheid. Brede professionalisering. Multidisciplinaire integratie. (Wetenschappelijke) toepassing. Sociaalcommunicatieve bekwaamheid Sociaalcommunicatieve bekwaamheid. Basiskwalificering voor Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 14

18 uitvoeren. Kan reflecteren op het eigen gedrag om feedback te geven en te ontvangen. Kan reflecteren op het beroep. managementfuncties. Methodisch en reflectief denken en handelen. Brede professionalisering: wil zeggen dat de student aantoonbaar wordt toegerust met actuele kennis teneinde zich te kwalificeren voor de verdere professionalisering van de eigen beroepsuitoefening c.q. het beroep. Transfer en brede inzetbaarheid. Het auditteam constateert dat de opleiding er in voldoende mate in geslaagd is de Dublin-descriptoren als referentiepunt te gebruiken bij het opstellen van de competenties op HBO-niveau. Hierdoor is het HBOniveau van de opleiding geborgd. Oordeel: voldoende De eindkwalificaties van de opleiding Scheepsbouwkunde bevatten alle elementen waar de Dublin Descriptoren betrekking op hebben, met een diepgang die overeenkomt met de Dublin Descriptoren; De eindkwalificaties van de opleiding Scheepsbouwkunde zijn tot op het niveau van de onderwijseenheden (vakken) uitgewerkt; De eindkwalificaties zijn aantoonbaar verankerd in het programma. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 15

19 Facet 1.3. Oriëntatie HBO Criteria Het facet Oriëntatie HBO is beoordeeld aan de hand van de volgende NVAO-criteria: Zijn de eindkwalificaties van de opleiding mede ontleend aan de door (of in samenspraak met) het relevante beroepenveld opgestelde beroepsprofielen en/of beroepscompetenties? Sluiten de eindkwalificaties van de opleiding aan bij het niveau van een beginnend beroepsbeoefenaar in een specifiek beroep of samenhangend spectrum van beroepen waarvoor de betreffende opleiding vereist of dienstig is? Bevindingen Het facet Oriëntatie HBO kent twee dimensies. Hoger onderwijs enerzijds, beroepsonderwijs anderzijds. Hoger onderwijs Het beroepsprofiel van de opleiding Scheepsbouwkunde en de daarmee samenhangende beroepscompetenties beschrijven een hoog niveau van beroepsuitoefening (zie onder facet 1.1.) en sluiten aantoonbaar aan (zie onder facet 1.2.) bij de beschrijving van het bachelor niveau in de Dublin Descriptoren. Daarmee is aangegeven dat de opleiding Scheepsbouwkunde gerekend kan worden tot het hoger onderwijs. De wijze waarop de opleiding de Dublin Descriptoren heeft uitgewerkt en in het programma heeft opgenomen, beoordeelde het auditteam reeds als voldoende. Zie daarvoor facet 1.2. Beroepsonderwijs Ten tijde van de visitatie bevond de opleiding Scheepsbouwkunde zich in een overgangssituatie. Aan de ene kant de invoering van het nieuwe onderwijsconcept, aan de andere kant stond de opleiding op de drempel van een samenwerking met een nieuwe beroepenveldcommissie. Met deze nieuwe commissie zijn de eindkwalificaties reeds besproken, validering ervan staat hoog op de agenda. Onderstaande tekst is gebaseerd op de eindkwalificaties van 1998/2002. (Zie Inleiding en facet 1.1. Domeinspecifieke Eisen ). De competenties van de opleiding Scheepsbouwkunde zijn geformuleerd in termen van beroepscompetenties die aantoonbaar (zie facet 1.1) in samenspraak met het beroepenveld zijn opgesteld en door dat beroepenveld zijn gevalideerd. Daarmee is op het niveau van opleidingsdoelstellingen de oriëntatie op het voor de Scheepsbouwkundig ingenieur relevante werkveld geborgd. Anders gezegd: de opleiding Scheepsbouwkunde is een beroepsopleiding. De wijze waarop de opleiding de beroepscompetenties in samenspraak met het beroepenveld heeft uitgewerkt, beoordeelde het auditteam reeds als voldoende. (Zie daarvoor facet 1.1.). Hierna werken wij onze bevindingen kort verder uit. Uit de door de opleiding Scheepsbouwkunde beschikbaar gestelde documenten ( in het bijzonder het eerste deel van de notitie Beroepsprofiel Scheepsbouwkundig ingenieur, waar de kenmerken van het beroep van de scheepsbouwkundig ingenieur beschreven worden) blijkt, dat de afgestudeerde verschillende rollen kan vervullen binnen verschillende contexten. In genoemd document wordt een overzicht gepresenteerd van Typische functies die door scheepsbouwkundige ingenieurs worden vervuld. Tevens wordt een overzicht gepresenteerd van startfuncties voor scheepsbouwkundig ingenieurs. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 16

20 Uit de documentatie blijkt dat de opleiding Scheepsbouwkunde de pas afgestudeerde Scheepsbouwkundig ingenieur in voldoende mate toerust om een startfunctie te kunnen vervullen waarbij zij eerst de eerste vier/vijf jaren werkzaam zijn binnen engineeringfuncties om vervolgens door te groeien naar ontwerper, inkoper, surveyor, etc. In het drie jaarlijks afgenomen alumnionderzoek geven alumni aan tevreden te zijn met het uitstroomniveau. Oordeel: voldoende Het auditteam beoordeelt dit facet als voldoende en wel op grond van de volgende observaties: De eindkwalificaties van de opleiding scheepsbouwkunde zijn mede ontleend aan de door het relevante beroepenveld opgestelde beroepsprofiel, wat door het auditteam als voldoende werd gekwalificeerd; In de van dit beroepsprofiel afgeleide opleidingsspecifieke kwalificaties en competenties wordt ook het niveau van de beginnende beroepsbeoefenaar geformuleerd (zie facet 1.1); Het beroepsprofiel en de nieuwe competenties zijn opnieuw in concept opgesteld en worden besproken met de beroepenveldcommissie. SAMENVATTEND OORDEEL DOELSTELLINGEN OPLEIDING : VOLDOENDE Het auditteam beoordeelt dit facet als voldoende. De eindkwalificaties 1998/2002 van de opleiding Scheepsbouwkunde zijn aantoonbaar de resultante van de eisen die door vakgenoten en de beroepspraktijk gesteld worden aan een opleiding in het Scheepsbouwkundig domein; Het opstellen is gebeurd in overleg met het landelijk overleg binnen de Cluster Engineering van de HBO-raad; De eindkwalificaties 1998/2002 zijn concreet en gedetailleerd in het onderwijs uitgewerkt en vormen daardoor, naar oordeel van het auditteam, een goed uitgangspunt voor het curriculum van de opleiding scheepsbouwkunde; De opleiding heeft inmiddels een nieuwe beroepenveldcommissie gevormd met een omvang, samenstelling en taak die een goede afstemming tussen opleiding en werkveld mogelijk maakt; De opleiding heeft een nieuw beroepsprofiel en de nieuwe competenties geformuleerd; Deze worden aantoonbaar met de nieuwe beroepenveldcommissie besproken. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 17

21 Onderwerp 2: Programma Dit onderwerp kent acht facetten: 1.eisen HBO; 2. relatie tussen doelstellingen en inhoud; 3. samenhang programma; 4. studielast; 5. instroom; 6. duur; 7. afstemming tussen vormgeving en inhoud; 8. beoordeling en toetsing. Facet 2.1. Eisen HBO Criteria Het facet Eisen HBO is beoordeeld aan de hand van de volgende NVAO-criteria: Vindt kennisontwikkeling van studenten plaats via vakliteratuur, aan de beroepspraktijk ontwikkeld studiemateriaal en via interactie met de beroepspraktijk en/of (toegepast) onderzoek? Heeft het programma aantoonbare verbanden met actuele ontwikkelingen in het vakgebied / de discipline? Waarborgt het programma de ontwikkeling van beroepsvaardigheden en heeft het aantoonbare verbanden met de actuele beroepspraktijk? Bevindingen Vakliteratuur Uit de door het auditteam bestudeerde notitie Gebruik van vakliteratuur blijkt dat opleidingen van de School of Agriculture & Technology, Hogeschool INHOLLAND, gebruik dienen te maken van literatuur: Die niet ouder is dan 5 jaar; Die door de werkveldcommissie aanbevolen is; Waarvan studenten via evaluaties aangeven dat zij de gebruikte literatuur als actueel (hebben) ervaren. Binnen de School of Agriculture & Technology, waarvan Scheepsbouwkunde een onderdeel is, geldt met betrekking tot het actueel houden vakliteratuur dat opleidingsmanager medio april een reminder zendt aan docentcoördinatoren om boekenlijst te actualiseren. Docentcoördinatoren stellen met het opleidingsteam de boekenlijst samen en mailen deze medio mei aan opleidingsmanagers en hoofd bedrijfsbureau. De literatuur die de opleiding gebruikt bestaat uit boeken op het terrein van wiskunde, mechanica, stromingsleer, hydraulica en stabiliteit, scheepsontwerp, procesautomatisering en management. In deze standaardwerken is veel vakinhoudelijke kennis verzameld en op een kernachtige wijze weergegeven. De opleiding maakt gebruik van Engelstalige vakliteratuur. Gezien het internationale karakter van de Scheepsbouwindustrie is het van belang dat studenten het vermogen ontwikkelen om Engelstalige vakliteratuur te begrijpen en te gebruiken. Studenten worden hierin ondersteund door werkcolleges gericht op de Engelse taal, welke zijn verweven in het studieprogramma. Naast literatuur beschikt de opleiding over relevante tijdschriften die mede als kennisbron kunnen fungeren. De door de opleiding ter beschikking gestelde databanken vormen eveneens een bron van informatie voor de student. Vanwege het grote belang van het kunnen vinden en selecteren van vakliteratuur wordt het onderdeel literatuurstudie per al in het eerste studiejaar aangeboden. In het studenttevredenheid onderzoek ( ) gaven studenten aan niet tevreden te zijn over de rol van vakliteratuur bij de kennisontwikkeling. Studenten beschouwden o.a. de gebruikte readers als vakliteratuur en vonden deze verouderd. In de documentatie geeft de opleiding aan het hier mee eens te zijn. Inmiddels heeft de opleiding verouderde readers deels herzien. Gedeeltelijk reageerden de studenten overigens op de leeftijd van de artikelen in de readers, wat niet altijd betekent dat deze stof ook daadwerkelijk verouderd is. In meer onderwijseenheden wordt ondertussen verwezen naar artikelen uit tijdschriften die studenten nodig hebben om een project of opdracht te kunnen vervullen. Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 18

22 Vanaf cohort maakt de opleiding per onderwijseenheid een themahandleiding. Hier in wordt onder andere de relatie weergegeven tussen de competenties en de onderwijseenheid en wordt verwezen naar recente literatuur en vaktijdschriften. (Voor meer over themahandleidingen zie: facet 2.2. Relatie tussen Doelstellingen en Inhoud Programma.) Aan de beroepspraktijk ontwikkeld studiemateriaal en interactie met de beroepspraktijk en/of (toegepast) onderzoek. Uit het Macrorooster Major-minor Scheepsbouwkunde blijkt dat de propedeuse van de opleiding Scheepsbouwkunde bestaat uit een eerste jaar waarin basics zoals wiskunde en mechanica centraal staan maar tevens aandacht wordt besteed aan scheepsarchitectuur, scheepsconstructies, hydrostatica en stromingsleer. In het volgende jaar, zo blijkt uit het rooster, is er sprake van zowel een praktijkdeel als een voortgezette theoretische scholing op het terrein van scheepsbouw en een eerste differentiatieminor. Vanaf het derde jaar is er sprake van een traineeship, een differentiatie minor en drie studieonderdelen: engineering of ships, ship production, en ship propulsion. Tijdens het vierde studiejaar is er sprake van differentiatie minor en van graduate. De opleiding geeft in de documentatie aan dat binnen alle studiejaren beroepsspecifieke situaties centraal staan in de projecten. Studenten werken binnen deze projecten veelal met aan de beroepspraktijk ontleend studiemateriaal. Hierbij kan gedacht worden aan handboeken en internationale regelgeving. De studiematerialen zijn afkomstig van classificatiebureaus en de scheepsbouwindustrie. De opleiding geeft in de documentatie aan dat aandacht besteed wordt aan het verwerven van relevante wetenschappelijke kennis, inzichten en vaardigheden om deze vervolgens toe te passen bij het definiëren, analyseren en oplossen van complexe problemen in de beroepspraktijk. In het studieprogramma wordt aandacht besteed aan de noodzakelijke vaardigheden om onderzoek te kunnen doen. Gelet op de doelstellingen van het hoger beroepsonderwijs gaat het hierbij om praktijkgericht onderzoek, dat wil zeggen onderzoek dat bijdraagt aan het oplossen van een probleem in de beroepspraktijk. De interactie met toegepast onderzoek vindt voornamelijk plaats tijdens de afstudeerfase. Zo studeren studenten af op onderzoeksprojecten bij onder andere het Marin te Wageningen en de Koninklijke Marine. Het in 2005 geopende Composietenlaboratorium geeft een extra mogelijkheid tot het (in samenwerking met het beroepenveld) uitvoeren van toegepast onderzoek. De opleiding ziet het vertalen van wetenschappelijke inzichten als een taak van de docenten. INHOLLAND breed is het stimuleren van docenten tot het doen van onderzoek en tot het promoveren een van de speerpunten in het personeelsbeleid tot Recent heeft het docententeam van de opleiding Scheepsbouwkunde echter veel aandacht aan de fusie, de verhuizing en het nieuwe onderwijsconcept besteed. Met het nieuwe personeelsplan, scholingsplan en de inventarisatie van de behoefte aan docentenstages worden de (ver)banden met de beroepspraktijk meer aangehaald. Achtergrond van het scholingsplan is de aandacht voor producerend leren. Dat wil zeggen dat docenten bij het ontwikkelen van onderwijs alle relevante informatie (dus ook wetenschappelijke) gebruiken. Het auditteam heeft de literatuurlijst gezien en acht deze voldoende actueel en van voldoende kwaliteit. Heeft het programma aantoonbare verbanden met actuele ontwikkelingen in het vakgebied / de discipline? De contacten van de opleiding met het bedrijfsleven zijn bedoeld om de studenten een beeld te geven van het werkveld en om hen inzicht te geven in de competenties die de beroepspraktijk van hen vraagt. De opleiding ziet de beroepspraktijk als een goede leeromgeving voor de studenten, waar de studenten worden gestimuleerd om de beroepscompetenties te ontwikkelen. In het curriculum worden deze contacten tot stand gebracht door middel van excursies, gastcolleges en lezingen, praktijkopdrachten, werkvloerstage en kantoorstage en de afstudeeropdracht (deze worden altijd bij en in opdracht van een maritiem bedrijf uitgevoerd). Hobéon Certificering Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Scheepsbouwkunde, Hogeschool INHOLLAND 19

Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Chemie van de Hogeschool Drenthe

Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Chemie van de Hogeschool Drenthe College van Bestuur Hogeschool Drenthe Postbus 2080 7801 CB EMMEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Chemie van de Hogeschool

Nadere informatie

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

Bijlage A Competenties van de opleiding

Bijlage A Competenties van de opleiding Bijlage A Competenties van de opleiding A.1 Curriculum opleiding Werktuigbouwkunde Bouwstenen Stenden Hogeschool heeft de strategische keuze gemaakt om al haar opleidingen op te bouwen met behulp van (deels

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatica voltijd. Hogeschool Leiden

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatica voltijd. Hogeschool Leiden Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatica voltijd Hogeschool Leiden Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl Adviesrapport

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Lifestyle Adviseur voltijd - deeltijd. Hogeschool Hanzesteden

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Lifestyle Adviseur voltijd - deeltijd. Hogeschool Hanzesteden Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Lifestyle Adviseur voltijd - deeltijd Hogeschool Hanzesteden Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bio-Informatica voltijd. Hogeschool Leiden

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bio-Informatica voltijd. Hogeschool Leiden Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bio-Informatica voltijd Hogeschool Leiden Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl Adviesrapport

Nadere informatie

Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Bouwkunde van de Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Bouwkunde van de Haagse Hogeschool College van bestuur Haagse Hogeschool Postbus 13336 2501 EH DEN HAAG Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Bouwkunde van

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeelsmanagement deeltijd - afstandsonderwijs. Hogeschool NTI

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeelsmanagement deeltijd - afstandsonderwijs. Hogeschool NTI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeelsmanagement deeltijd - afstandsonderwijs Hogeschool NTI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Logistiek en Technische Vervoerskunde voltijd - duaal

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Logistiek en Technische Vervoerskunde voltijd - duaal Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Logistiek en Technische Vervoerskunde voltijd - duaal School of Agriculture & Technology Hogeschool INHOLLAND Delft Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hogeschool Leiden

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hogeschool Leiden Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd Hogeschool Leiden Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Student Company op het hbo. Stappenplan

Student Company op het hbo. Stappenplan Student Company op het hbo Tijdens Student Company ontwikkelen de studenten een bedrijfsconcept en rollen dit uit gedurende een collegajaar lang. Ze verdelen functies, bepalen hun doelgroep, brainstormen

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool NAO nederlands- vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool Datum: 1 oktober

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding VORMGEVING. ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, Enschede, Zwolle

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding VORMGEVING. ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, Enschede, Zwolle Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding VORMGEVING ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, Enschede, Zwolle Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding VORMGEVING voltijd - deeltijd CROHO:

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie voltijd en deeltijd Saxion Hogeschool IJselland Instituut Ruimtelijke Ordening en Milieu Rapport ten behoeve

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Verkeer en Logistiek deeltijd. Hogeschool NOVI

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Verkeer en Logistiek deeltijd. Hogeschool NOVI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Verkeer en Logistiek deeltijd Hogeschool NOVI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Verkeer en Logistiek deeltijd CROHO nr. 30100 Hogeschool

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool INHOLLAND

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool INHOLLAND Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd - duaal Hogeschool INHOLLAND Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30

Nadere informatie

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Accreditatie HBO bachelor opleiding. Informatica deeltijd. Hogeschool E3

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Accreditatie HBO bachelor opleiding. Informatica deeltijd. Hogeschool E3 Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatica deeltijd Hogeschool E3 Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bedrijfswiskunde voltijd. De Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bedrijfswiskunde voltijd. De Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bedrijfswiskunde voltijd De Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in Zorg en Maatschappelijke Dienstverlening deeltijd.

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in Zorg en Maatschappelijke Dienstverlening deeltijd. Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in Zorg en Maatschappelijke Dienstverlening deeltijd Hogeschool Leiden Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870

Nadere informatie

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend.

Competentie 1 Ondernemerschap Initiëren en/of creëren van producten en/of diensten, zelfstandig en ondernemend. Naam student: Studentnummer: Evaluatieformulier meewerkstage CE In te vullen door de bedrijfsbegeleider van de stage biedende organisatie voorafgaand aan het eindgesprek met de stagedocent. De stagiair

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Bedrijfskunde deeltijd. Hogeschool NOVI

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Bedrijfskunde deeltijd. Hogeschool NOVI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bedrijfskunde deeltijd Hogeschool NOVI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl Adviesrapport

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Industrieel Product Ontwerpen voltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Industrieel Product Ontwerpen voltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Industrieel Product Ontwerpen voltijd Saxion Hogeschool Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Concept Beoordelingskader voor het bijzondere kenmerk residentieel onderwijs

Concept Beoordelingskader voor het bijzondere kenmerk residentieel onderwijs Concept Beoordelingskader voor het bijzondere kenmerk residentieel onderwijs 2 december 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordelingskader 4 pagina 2 1 Inleiding Dit beoordelingskader bevat een aantal facetten

Nadere informatie

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleidingen Social Work CMV en SPH deeltijd - afstandsonderwijs. Hogeschool NTI

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleidingen Social Work CMV en SPH deeltijd - afstandsonderwijs. Hogeschool NTI Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleidingen Social Work CMV en SPH deeltijd - afstandsonderwijs Hogeschool NTI Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleidingen Social Work

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Communicatie deeltijd - afstandsonderwijs. Hogeschool NTI

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Communicatie deeltijd - afstandsonderwijs. Hogeschool NTI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Communicatie deeltijd - afstandsonderwijs Hogeschool NTI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Algemene Operationele Technologie Voltijd Deeltijd - Duaal

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Algemene Operationele Technologie Voltijd Deeltijd - Duaal Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Algemene Operationele Technologie Voltijd Deeltijd - Duaal Hogeschool van Utrecht Faculteit Natuur en Techniek Instituut voor Innovatie, Industrie

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding DOCENT BEELDENDE KUNST EN VORMGEVING. ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, Zwolle

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding DOCENT BEELDENDE KUNST EN VORMGEVING. ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, Zwolle Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding DOCENT BEELDENDE KUNST EN VORMGEVING ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem, Zwolle Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding DOCENT BEELDENDE

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde voltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde voltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde voltijd Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische bedrijfskunde voltijd

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Chemische Technologie voltijd. Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Chemische Technologie voltijd. Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Chemische Technologie voltijd Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Chemische Technologie voltijd CROHO nr. 34275 Haagse

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd Hogeschool Utrecht Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Elektrotechniek voltijd. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Elektrotechniek voltijd. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Elektrotechniek voltijd Hogeschool van Amsterdam Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Ondernemerschap Voltijd-deeltijd-duaal. Hogeschool Saxion Next

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Ondernemerschap Voltijd-deeltijd-duaal. Hogeschool Saxion Next Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Ondernemerschap Voltijd-deeltijd-duaal Hogeschool Saxion Next Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding HBO-Rechten voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding HBO-Rechten voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding HBO-Rechten voltijd - deeltijd Hogeschool Utrecht Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus AX AMSTERDAM

Besluit. College van Bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus AX AMSTERDAM College van Bestuur Hogeschool van Amsterdam Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Media,

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Natuurkunde voltijd. Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Natuurkunde voltijd. Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Natuurkunde voltijd Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Farmaceutisch Consulent deeltijd. Hogeschool Saxion Next

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Farmaceutisch Consulent deeltijd. Hogeschool Saxion Next Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Farmaceutisch Consulent deeltijd Hogeschool Saxion Next Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in de Zorg - deeltijd - Hogeschool INHOLLAND

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in de Zorg - deeltijd - Hogeschool INHOLLAND Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in de Zorg - deeltijd - Hogeschool INHOLLAND Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl Adviesrapport

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management, Economie en Recht, deeltijd. Hogeschool NTI

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management, Economie en Recht, deeltijd. Hogeschool NTI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management, Economie en Recht, deeltijd Hogeschool NTI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Accountancy voltijd en deeltijd. Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Accountancy voltijd en deeltijd. Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Accountancy voltijd en deeltijd Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd / deeltijd. Haagse Hogeschool / TH Rijswijk

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd / deeltijd. Haagse Hogeschool / TH Rijswijk Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd / deeltijd Haagse Hogeschool / TH Rijswijk Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070)

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Natuurkunde voltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Natuurkunde voltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Natuurkunde voltijd Saxion Hogeschool Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Elektrotechniek voltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Elektrotechniek voltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Elektrotechniek voltijd Saxion Hogeschool Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening voltijd - deeltijd Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal Juridische Dienstverlening

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Informatica voltijd - deeltijd - duaal. Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Informatica voltijd - deeltijd - duaal. Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Informatica voltijd - deeltijd - duaal Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Journalistiek voltijd. INHOLLAND Select Studies

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Journalistiek voltijd. INHOLLAND Select Studies Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Journalistiek voltijd INHOLLAND Select Studies Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Uw brief van Ons kenmerk Contactpersoon Zoetermeer HBO/AS/2002/4056

Uw brief van Ons kenmerk Contactpersoon Zoetermeer HBO/AS/2002/4056 OC enw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen Europaweg 4 Postbus 25000 2700 LZ Zoetermeer Telefoon (079)

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Elektrotechniek voltijd. Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Elektrotechniek voltijd. Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Elektrotechniek voltijd Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl Adviesrapport

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in de Zorg deeltijd voltijd/duaal. Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in de Zorg deeltijd voltijd/duaal. Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Management in de Zorg deeltijd voltijd/duaal Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd - duaal Hogeschool Utrecht Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatie en communicatie technologie deeltijd. Hogeschool NOVI

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatie en communicatie technologie deeltijd. Hogeschool NOVI Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatie en communicatie technologie deeltijd Hogeschool NOVI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Hoger Hotelonderwijs voltijd deeltijd - duaal. Saxion Hogeschool Deventer

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Hoger Hotelonderwijs voltijd deeltijd - duaal. Saxion Hogeschool Deventer Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Hoger Hotelonderwijs voltijd deeltijd - duaal Saxion Hogeschool Deventer Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Instituut Life Science & Technology Saxion Hogeschool Enschede

Instituut Life Science & Technology Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Chemie,Chemische Technologie, Biologie & Medisch Laboratoriumonderzoek, voltijd Instituut Life Science & Technology Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Integrale Veiligheidskunde voltijd en deeltijd. Saxion Hogeschool, Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Integrale Veiligheidskunde voltijd en deeltijd. Saxion Hogeschool, Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Integrale Veiligheidskunde voltijd en deeltijd Saxion Hogeschool, Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

De 6 Friesland College-competenties.

De 6 Friesland College-competenties. De 6 Friesland College-competenties. Het vermogen om met een open enthousiaste houding nieuwe dingen aan te pakken. Het vermogen jezelf steeds beter te leren kennen. Het vermogen om in te schatten in welke

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding voor Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - compact. Saxion

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding voor Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - compact. Saxion Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding voor Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - compact Saxion Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Bestuurskunde/ Overheidsmanagement voltijd - deeltijd. Saxion

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Bestuurskunde/ Overheidsmanagement voltijd - deeltijd. Saxion Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Bestuurskunde/ Overheidsmanagement voltijd - deeltijd Saxion Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hanzehogeschool Groningen

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd. Hanzehogeschool Groningen Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd Hanzehogeschool Groningen Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Engineering Design & Innovation voltijd - deeltijd. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Engineering Design & Innovation voltijd - deeltijd. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Engineering Design & Innovation voltijd - deeltijd Hogeschool van Amsterdam Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Bedrijfswiskunde voltijd. Hogeschool INHolland

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Bedrijfswiskunde voltijd. Hogeschool INHolland Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Bedrijfswiskunde voltijd Hogeschool INHolland Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Personeel & Arbeid P&A, voltijd en deeltijd

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Personeel & Arbeid P&A, voltijd en deeltijd Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Personeel & Arbeid P&A, voltijd en deeltijd Haagse Hogeschool Afdeling Management & Human Resources Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool INHolland

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool INHolland Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Management, Economie en Recht voltijd - deeltijd - duaal Hogeschool INHolland Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bacheloropleiding Bedrijfskundige Informatica, deeltijd. Hogeschool NTI

Adviesrapport Accreditatie HBO bacheloropleiding Bedrijfskundige Informatica, deeltijd. Hogeschool NTI Adviesrapport Accreditatie HBO bacheloropleiding Bedrijfskundige Informatica, deeltijd Hogeschool NTI Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Werktuigbouwkunde Voltijd. Academie Life Science, Engineering & Design Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Werktuigbouwkunde Voltijd. Academie Life Science, Engineering & Design Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Werktuigbouwkunde Voltijd Academie Life Science, Engineering & Design Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Werktuigbouwkunde

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Archeologisch Onderzoeksassistent voltijd. Hogeschool Saxion Next

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Archeologisch Onderzoeksassistent voltijd. Hogeschool Saxion Next Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Archeologisch Onderzoeksassistent voltijd Hogeschool Saxion Next Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Forensisch Onderzoek voltijd. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Forensisch Onderzoek voltijd. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Forensisch Onderzoek voltijd Hogeschool van Amsterdam Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bedrijfskundige Informatica voltijd. Saxion Hogescholen

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bedrijfskundige Informatica voltijd. Saxion Hogescholen Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bedrijfskundige Informatica voltijd Saxion Hogescholen Adviesrapport ten behoeve van Accreditatie HBO bachelor opleiding Bedrijfskundige Informatica voltijd

Nadere informatie

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleiding Bedrijfskundige Informatica deeltijd

Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleiding Bedrijfskundige Informatica deeltijd Adviesrapport Toets Nieuwe Opleiding HBO Bachelor opleiding Bedrijfskundige Informatica deeltijd Hogeschool voor Management en Documentaire Informatievoorziening Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070)

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Human Technology voltijd. De Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Human Technology voltijd. De Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Human Technology voltijd De Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit datum 19 januari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde ons kenmerk NVAO/20050113/CT

Nadere informatie

Naam/Datum/Versie document advies/verbeterpunten. Avans documenten

Naam/Datum/Versie document advies/verbeterpunten. Avans documenten Document / Informatie P = Prettig ; N = Noodzakelijk Algemene input voor schrijven zelfevaluatie 1. (P) Interne rapport tussentijdse audit op onderwijskwaliteit/accre-ditatiewaardigheid Suggesties NQA

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening SPH, voltijd, deeltijd, duaal

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening SPH, voltijd, deeltijd, duaal Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening SPH, voltijd, deeltijd, duaal Haagse Hogeschool Afdeling Sociaal Pedagogische Hulpverlening Rapport ten behoeve

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Commerciële Textielkunde voltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Commerciële Textielkunde voltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Commerciële Textielkunde voltijd Saxion Hogeschool Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Bouwtechnische Bedrijfskunde BtB Voltijd, duaal. Hogeschool Utrecht HU

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Bouwtechnische Bedrijfskunde BtB Voltijd, duaal. Hogeschool Utrecht HU Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde BtB Voltijd, duaal Hogeschool Utrecht HU Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde BtB

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening voltijd - deeltijd Saxion Hogeschool Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30

Nadere informatie

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus CA LEIDERDORP Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleidingen Milieukunde en Milieutechnologie voltijd / deeltijd. Saxion Hogeschool Deventer

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleidingen Milieukunde en Milieutechnologie voltijd / deeltijd. Saxion Hogeschool Deventer Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleidingen Milieukunde en Milieutechnologie voltijd / deeltijd Saxion Hogeschool Deventer Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatica voltijd. Saxion Hogescholen

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatica voltijd. Saxion Hogescholen Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatica voltijd Saxion Hogescholen Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Informatica voltijd CROHO nr.34479 Saxion Hogescholen Hobéon Certificering

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Cultureel Erfgoed, Reinwardt Academie Voltijd en deeltijd Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Cultureel Erfgoed, Reinwardt Academie Voltijd en deeltijd Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Cultureel Erfgoed, Reinwardt Academie Voltijd en deeltijd Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal juridische dienstverlening Voltijd en deeltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal juridische dienstverlening Voltijd en deeltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Sociaal juridische dienstverlening Voltijd en deeltijd Saxion Hogeschool Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Fysiotherapie, voltijd. Saxion Hogeschool Enschede Academie Gezondheidszorg

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Fysiotherapie, voltijd. Saxion Hogeschool Enschede Academie Gezondheidszorg Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Fysiotherapie, voltijd Saxion Hogeschool Enschede Academie Gezondheidszorg Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Fysiotherapie, voltijd CROHO

Nadere informatie

Adviesrapport Toets nieuwe opleiding Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijke Werk en Dienstverlening deeltijd, afstandsonderwijs

Adviesrapport Toets nieuwe opleiding Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijke Werk en Dienstverlening deeltijd, afstandsonderwijs Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl Adviesrapport Toets nieuwe opleiding Accreditatie HBO bachelor opleiding Maatschappelijke Werk en

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Bouwkunde voltijd (Croho 34263) Civiele Techniek voltijd (Croho 34279)

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Bouwkunde voltijd (Croho 34263) Civiele Techniek voltijd (Croho 34279) Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Bouwkunde voltijd (Croho 34263) Civiele Techniek voltijd (Croho 34279) Saxion Hogeschool Enschede Instituut Bouwkunde en Civiele Techniek Rapport

Nadere informatie

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Facility Management voltijd, deeltijd en duaal

Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Facility Management voltijd, deeltijd en duaal Rapport ten behoeve van Accreditatie hbo bachelor opleiding Facility Management voltijd, deeltijd en duaal Saxion Hogeschool IJselland Instituut Hospitality & Facility Management Rapport ten behoeve van

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeel & Arbeid voltijd en deeltijd. Hogeschool Leiden Cluster Management & Bedrijf

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeel & Arbeid voltijd en deeltijd. Hogeschool Leiden Cluster Management & Bedrijf Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeel & Arbeid voltijd en deeltijd Hogeschool Leiden Cluster Management & Bedrijf Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Personeel & Arbeid

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Modemanagement voltijd. TMO, hogeschool voor modemanagement

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Modemanagement voltijd. TMO, hogeschool voor modemanagement Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Modemanagement voltijd TMO, hogeschool voor modemanagement Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming CMV voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming CMV voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming CMV voltijd - deeltijd - duaal Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Integrale Veiligheidskunde voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Integrale Veiligheidskunde voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Integrale Veiligheidskunde voltijd - deeltijd Hogeschool Utrecht Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Commerciële economie voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool INHOLLAND

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Commerciële economie voltijd - deeltijd - duaal. Hogeschool INHOLLAND Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Commerciële economie voltijd - deeltijd - duaal Hogeschool INHOLLAND Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Accountancy voltijd. Saxion Hogescholen, locatie Deventer

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Accountancy voltijd. Saxion Hogescholen, locatie Deventer Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Accountancy voltijd Saxion Hogescholen, locatie Deventer Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor. Opleiding voor Ergotherapie, voltijd. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor. Opleiding voor Ergotherapie, voltijd. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor Opleiding voor Ergotherapie, voltijd Hogeschool van Amsterdam Amsterdamse Hogeschool voor Paramedische Opleidingen Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor Opleiding

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Leiden. Postbus 382 2300 AJ LEIDEN

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Leiden. Postbus 382 2300 AJ LEIDEN College van bestuur Hogeschool Leiden Postbus 382 2300 AJ LEIDEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Personeel en Arbeid

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Hoger Toeristisch Management Voltijd. Hogeschool Notenboom

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Hoger Toeristisch Management Voltijd. Hogeschool Notenboom Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Hoger Toeristisch Management Voltijd Hogeschool Notenboom Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Hoger Toeristisch Management Voltijd Hogeschool

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Werktuigbouwkunde - WtB voltijd - duaal

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding. Werktuigbouwkunde - WtB voltijd - duaal Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Werktuigbouwkunde - WtB voltijd - duaal Hogeschool van Utrecht Faculteit Natuur en Techniek Instituut voor Innovatie, Industrie en Informatica Adviesrapport

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie ACADEMIE VAN BOUWKUNST - ARNHEM. ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem

Adviesrapport Accreditatie ACADEMIE VAN BOUWKUNST - ARNHEM. ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem Adviesrapport Accreditatie HBO MASTER OPLEIDING ARCHITECTUUR ACADEMIE VAN BOUWKUNST - ARNHEM ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten Arnhem Adviesrapport Accreditatie HBO MASTER OPLEIDING ARCHITECTUUR deeltijd

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming voltijd. Hogeschool Leiden

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming voltijd. Hogeschool Leiden Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Culturele en Maatschappelijke Vorming voltijd Hogeschool Leiden Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde voltijd - deeltijd. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde voltijd - deeltijd. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde voltijd - deeltijd Hogeschool van Amsterdam Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie hbo bachelor opleiding Vastgoed & Makelaardij voltijd. Saxion Hogeschool Enschede

Adviesrapport Accreditatie hbo bachelor opleiding Vastgoed & Makelaardij voltijd. Saxion Hogeschool Enschede Adviesrapport Accreditatie hbo bachelor opleiding Vastgoed & Makelaardij voltijd Saxion Hogeschool Enschede Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Bedrijfswiskunde voltijd. Hogeschool van Amsterdam

Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Bedrijfswiskunde voltijd. Hogeschool van Amsterdam Adviesrapport Accreditatie hbo bacheloropleiding Bedrijfswiskunde voltijd Hogeschool van Amsterdam Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E info@hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Bedrijfskunde voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Bedrijfskunde voltijd - deeltijd. Hogeschool Utrecht Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding Technische Bedrijfskunde voltijd - deeltijd Hogeschool Utrecht Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding HBO-Rechten voltijd - deeltijd - duaal. De Haagse Hogeschool

Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding HBO-Rechten voltijd - deeltijd - duaal. De Haagse Hogeschool Adviesrapport Accreditatie HBO bachelor opleiding HBO-Rechten voltijd - deeltijd - duaal De Haagse Hogeschool Scheveningseweg 46 2517 KV Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E

Nadere informatie