zelffinanciering voor sociale ondernemers Boris Franssen, Scholten & Franssen Consultancy b.v.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "zelffinanciering voor sociale ondernemers Boris Franssen, Scholten & Franssen Consultancy b.v."

Transcriptie

1 zelffinanciering voor sociale ondernemers Boris Franssen, Scholten & Franssen Consultancy b.v.

2 Speciale dank gaat uit naar het VSBfonds, financier van het Earned Income Project. Dankzij het VSBfonds kan dit document kosteloos ter beschikking worden gesteld aan Nederlandse non-profitinstellingen en andere geïnteresseerden.

3 aandacht voor zelffinanciering Als financiële ondersteuner van zo n projecten per jaar heeft het VSBfonds een goed beeld van het reilen en zeilen van een groot aantal instellingen uit de Nederlandse not-forprofitsector. Op alle terreinen van het VSBfonds ontwikkelen maatschappelijke organisaties waardevolle en vernieuwende initiatieven, vaak met veel gedrevenheid en inhoudelijke deskundigheid. Daarmee leveren ze een belangrijke bijdrage aan een leefbare samenleving. Generaliseren is uiteraard uit den boze, maar opvallend is wel dat men voor de financiering van deze initiatieven een bijna volledige oriëntatie heeft op traditionele inkomstenbronnen, zoals subsidies, donaties en uitkoop. Impliciet ontstaat daardoor een grote afhankelijkheid van externe factoren en is de controle over het eigen wel en wee in sterke mate beperkt. Immers, wie betaalt, bepaalt : externe financiers hebben ook elk zo hun voorwaarden en richtlijnen. Door de dominante rol van deze financieringsbronnen is de oriëntatie op de wél aanwezige mogelijkheden voor zelffinanciering veelal sterk onderontwikkeld. Dat is bijzonder jammer, omdat zelffinanciering mogelijkheden kan scheppen voor strategische of voorwaardenscheppende investeringen die niet in aanmerking komen voor financiering uit andere bronnen en omdat de exploitatie er een steviger basis door kan krijgen. Ook het belang om door de stakeholders gezien te worden als een ook in financieel opzicht succesvolle organisatie mag niet worden onderschat. Om het in goed Engels te zeggen: success breeds success. Voor een instelling als het VSBfonds is het dus van groot belang dat door ons ondersteunde organisaties ook de mogelijkheden van zelffinanciering in kaart brengen en bij voldoende potentieel ook daadwerkelijk benutten. Dat is echter gemakkelijker gezegd dan gedaan. De branche is veelal niet gewend aan deze filosofie, aan ondernemer zijn, en vaak is er onvoldoende deskundigheid in huis. Om in deze lacune te voorzien, hebben wij besloten het project Zelffinanciering voor sociale ondernemers financieel mogelijk te maken. We zijn bijzonder verheugd met deze publicatie het eerste resultaat van dit project te kunnen presenteren. Boris Franssen van het bureau Scholten & Franssen heeft een heldere en goed hanteerbare methodiek ontwikkeld die hiermee voor iedereen beschikbaar komt. Ook wordt de methodiek in het kader van dit project getest in de Nederlandse praktijk door tien maatschappelijke organisaties. Voor belangstellende instellingen wordt het op deze manier mogelijk gemaakt zelf deskundigheid op te bouwen op het gebied van zelffinanciering. Het VSBfonds is een vermogensfonds dat zelf geheel vertrouwt op de inkomsten uit een vermogen dat in de voorgaande 190 jaar werd opgebouwd door onze rechtsvoorgangers. In dat kader past uiteraard een grote mate van bescheidenheid als raadgever in het creatief zoeken naar extra financieringsbronnen. Gelukkig kunnen wij wijzen op het grote enthousiasme van de pilotorganisaties. Wij hopen dat dit concept snel zal uitwaaieren over de Nederlandse not-for-profitsector en dat veel organisaties hierdoor zelffinanciering gaan aanwenden voor het verbreden of verdiepen van hun activiteiten. Mr. M.H. Reuchlin, algemeen directeur VSBfonds

4 Copyright 2006 Boris Franssen, Scholten & Franssen Consultancy b.v.

5 inhoud 1 Inleiding 7 Inleiding 8 Waarom deze toolkit? 9 Doelgroep 9 Inhoud 9 2 Earned Income 11 Earned Income 12 Vormen van Earned Income 12 Voordelen van zelffinanciering 13 Voorbeelden 13 Het zelffinancieringscontinuüm 14 Doelen van zelffinancieringsstrategieën 14 Sociaal ondernemen 15 Belangrijke aandachtspunten 18 Verdere activiteiten 19 3 Earned Income Methodiek 21 Earned Income Methodiek 22 Fasering en stappen 23 Beslisboom Earned Income Methodiek 45 4 Earned Income en prestatiemeting (Auteur P. Scholten) 47 Earned Income en prestatiemeting 48 SROI een inleiding 48 SROI de methodiek in 10 praktische activiteiten 49 5 Interviews & best practices 57 Hippe kleding Des Heils: Harry Puts over Earned Income & Fiscaliteiten: interview met mr. Henk Scholman 62 Koffiecorner met het aroma van Ethiopië: Mulugeta Asmellash over Buna Bet 66 Bier als emancipator: brouwerij De Prael 70 6 Het Earned Income Project 73 Het Earned Income Project 74

6 7 Opdrachten 77 Fase 1 Voorbereiding 78 Fase 2 Assessment van de eigen organisatie 81 Fase 3 Formuleren van Earned Income doelen 86 Fase 4 Inventariseren van Earned Income Ideeën 88 Fase 5 Haalbaarheidsanalyse en selectie van het beste plan 91 Fase 6 Bedrijfsplan 94 Fase 7 Financiering 96 8 Overige informatie 99 Bijlage 1 Gebruikte literatuur 100 Bijlage 2 Websites 101 De auteur 102 De betrokkenheid van het VSBfonds 103

7 inleiding Inleiding Waarom deze toolkit? Doelgroep Inhoud 1 R. Steckel, Filthy Rich: How to turn Your Nonprofit Fantasies into Cold, Hard Cash, Berkeley, Ten Speed Press, Geld is waardeloos; wat mensen ermee doen telt. 1

8 inleiding In Nederland zijn talloze mensen beroepsmatig of vrijwillig betrokken bij private activiteiten ten algemene nutte. De civil society of non-profitsector bestaat uit een heterogene verzameling van stichtingen, verenigingen en andere rechtspersonen die zijn gericht op maatschappelijke, sociale of culturele doelstellingen in de meest brede zin van het woord. Zoals de laatste tijd in veel kranten en vaktijdschriften naar voren komt, groeit de druk op veel van deze instellingen, niet alleen in Nederland maar ook internationaal. In de Nederlandse en internationale literatuur worden diverse uitdagingen beschreven waarvoor de non-profitsector zich in toenemende mate weet gesteld: Een toenemende financiële druk als gevolg van bezuinigingen en een verder terugtredende overheid. Overheden dringen al langere tijd aan op kostenbeheersing en efficiency, een meer bedrijfsmatig management van maatschappelijke instellingen en inkomstendiversificatie; Financiers stellen steeds strengere eisen aan subsidies en donaties, denk aan de diverse vormen van outputgerichte financiering, en een groeiende nadruk op prestaties en prestatiemeting; Concurrentie tussen non-profits enerzijds en concurrentie tussen non-profits en commerciële instellingen anderzijds. Opvallend is dat niet alleen in Nederland maar ook daarbuiten de publieke sector kleiner is geworden ten gunste van de private. Commerciële bedrijven hebben het domein van de non-profitsector betreden. Om de genoemde uitdagingen het hoofd te bieden, proberen meer en meer sociale ondernemers eigen inkomsten te genereren. Vooral in de Verenigde Staten heeft zelffinanciering (earned income) door non-profits een grote vlucht genomen. Earned income is op zich niets nieuws: (sommige) non-profits verdienen al sinds jaar en dag hun eigen geld, met de verhuur van faciliteiten, het verkopen van diensten en producten enz. Bekende voorbeelden zijn de universiteitsboekwinkel, de cadeauwinkel in het museum, de toegangsprijs in het theater, of door non-profits opgezette kringloopwinkels waarmee eigen inkomsten worden gegenereerd. De strevingen van non-profits om meer aan zelffinanciering te doen, worden in de VS en GB aangeduid als earned income strategies. Consultants, wetenschappers, managers en bestuurders van non-profits en hun financiers schrijven over het onderwerp, organiseren symposia en workshops over earned income en hebben zelfs prijzen in het leven geroepen voor de non-profit met de meest veelbelovende earned income strategy. Earned income begint de proporties aan te nemen van een echte beweging. De verwachtingen zijn hooggestemd, deskundigen denken dat earned income niet alleen een belangrijke bijdrage kan leveren aan de duurzaamheid van non-profits, maar ook een impuls kan geven aan verbeteringen op sociaal, ecologisch en / of cultureel gebied. 8

9 Sommigen zien earned income als panacee voor problemen waar de non-profitsector mee kampt, zoals een slecht imago, weinig innoverend en ondernemend vermogen. 2 Weer anderen nemen een bescheidener standpunt in. Voor hen is earned income een van de gereedschappen in de gereedschapskist van de fondsenwerver, naast andere gereedschappen of beter gezegd: bronnen van financiering. 3 Vertegenwoordigers van deze stroming zien potentie in earned income, maar wijzen ook op nadelen. Earned income is niet voor alle organisaties weggelegd, en niet in alle gevallen het beste middel om missie-impact te realiseren. Earned income heeft dus voor- en nadelen, die van geval tot geval gewogen zullen moeten worden. Deze toolkit kan non-profits die hun zelffinancieringspotentieel willen onderzoeken en benutten hierbij helpen. waarom deze toolkit? Het aantal organisaties dat eigen inkomsten creëert groeit. Organisaties hanteren hiervoor verschillende methoden en technieken, in Nederland is echter voor zover bekend geen methode beschikbaar waarmee organisaties hun zelffinancieringspotentieel systematisch kunnen onderzoeken. Doelen van deze toolkit zijn: Het begrip over zelffinanciering (verschijningsvormen, voor- en nadelen, risico s enz.) vergroten; Organisaties helpen hun inkomsten te diversificeren; Non-profits een methode bieden waarmee de haalbaarheid van zelffinanciering kan worden onderzocht. doelgroep Deze toolkit is geschreven voor managers, bestuurders en medewerkers van stichtingen en verenigingen die hun inkomsten willen diversificeren en flexibiliseren. Of de organisatie actief is in de sociale, culturele of zorgsector speelt in dit verband geen rol. inhoud Deze toolkit is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 Earned Income wordt beschreven wat earned income is en welke voordelen zelffinanciering sociale ondernemers kan bieden. Hoofdstuk 3 Earned Income Methodiek behandelt de methodiek waarmee earned income strategies kunnen worden ontplooid. De te ondernemen activiteiten worden in dit hoofdstuk beschreven. Hoofdstuk 4 Earned Income en Prestatiemeting gaat over SROI als planningstool bij het ontwikkelen van earned income strategies. Hoofdstuk 5 staat o.a. in het teken van interviews met sociale ondernemers en best practices. In Hoofdstuk 6 wordt het Project Earned Income beschreven dat met steun van het VSBfonds is mogelijk gemaakt. Hoofdstuk 7 tenslotte bevat de werkbladen die Nederlandse organisaties kunnen gebruiken bij het onderzoeken en ontwikkelen van earned income strategies. 2 Bijvoorbeeld J. Bosschee. 3 G. Dees, J. Bradach. 9

10 10

11 Of organisaties erin slagen om op winstgevende wijze sociaal maatschappelijke veranderingen te realiseren, hangt af van hun vermogen om op nieuwe manieren naar hun activa te kijken, naar sterke punten die zij voorheen voor vanzelfsprekend hielden of niet eens als zodanig hadden herkend... Het begint allemaal met het besef en begrip dat je meer waard bent dan je denkt. 4 earned income Earned Income Vormen van Earned Income Voordelen van zelffinanciering Voorbeelden Het zelffinancieringscontinuüm Doelen van Earned Income Sociaal ondernemen Belangrijke aandachtspunten Verdere activiteiten 4 R. Steckel, Filthy Rich: How to turn Your Nonprofit Fantasies into Cold, Hard Cash, Berkeley, Ten Speed Press, 1989.

12 earned income Met earned income worden door ondernemende non-profits gegenereerde eigen inkomsten aangeduid. Belangrijk criterium is dat deze eigen inkomsten tegelijkertijd de doelen van de organisatie dichterbij brengen en de inkomsten diversificeren en flexibiliseren. Earned income kan worden gedefinieerd als een door een non-profitorganisatie systematisch uitgewerkte strategie waarmee eigen inkomsten worden gegenereerd, die de vervaardigings- of uitvoeringskosten overstijgen, dekken of gedeeltelijk dekken. 5 vormen van earned income In onderstaand schema worden de verschillende vormen van zelffinanciering beschreven. 6 Earned income variant Voorbeelden Diensten. Een welzijnsorganisatie vraagt een deelnemersvergoeding voor haar trainingen en workshops. Start een gemaksbalie voor buurtbewoners. Een zelforganisatie van migranten levert consultancydiensten aan overheden en bedrijven. Producten. Een arbeidstoeleidingsorganisatie voor werkloze jongeren bouwt en verkoopt sauna s. Verkoopt tweedehands computers aan particulieren. Benutten van softe activa (naam, imago, logo, netwerk). Een patiëntenorganisatie gaat een strategische alliantie aan met een verzekeringsbedrijf. Een natuur- en milieuorganisatie geeft een bedrijf toestemming haar logo en naam te gebruiken voor een bepaald product. Benutten van harde activa (faciliteiten, materialen). Een zorginstelling verhuurt vergaderfaciliteiten aan bedrijven en instellingen. Een theaterinstelling verhuurt kostuums aan bedrijven en particulieren. Investeren (bijvoorbeeld in aandelen of onroerend goed). Een jeugdzorgorganisatie koopt een pand of recreatiefaciliteit aan. 5 G. Dees & J. Emerson, pagina 192, Strategic Tools for Social Entrepreneurs, New York, Wiley & Sons, Deels gebaseerd op: Community Wealth Ventures Inc., Powering Social Change, 2003 (opvraagbaar via 12 en L. Davies, L. Etchart, M.C. Java, J. Messing, Get Ready, Get Set, Santiago, Nesst, 2004.

13 voordelen van zelffinanciering Het is voor stichtingen en verenigingen om diverse redenen nuttig om zelffinanciering te overwegen. Organisaties, consultants en wetenschappers die ervaring hebben met zelffinanciering noemen de volgende voordelen: Minder afhankelijkheid van subsidies en donaties; Meer financiële armslag door extra inkomsten; Earned income kan de organisatie in de gelegenheid stellen haar activiteiten uit te breiden en dus nog meer maatschappelijke impact te realiseren; Grotere zichtbaarheid van de organisatie, bijvoorbeeld naar nieuwe doelgroepen. Het verkopen van diensten en producten of het aangaan van een alliantie met een bedrijf kan de naamsbekendheid van een non-profit aanzienlijk vergroten; Klanten die producten of diensten afnemen zijn potentiële nieuwe donateurs, en kunnen op deze wijze het draagvlak voor de organisatie vergroten; De organisatie gaat beter presteren en wordt ondernemender door het verkopen van producten en diensten of samenwerking met bedrijven. Door de marktplaats te betreden, ontwikkelt de organisatie nieuwe kennis en vaardigheden; Grotere financiële flexibiliteit, door de beschikking over ongebonden, vrij besteedbaar geld. voorbeelden Zelffinanciering is niets nieuws, meer en meer stichtingen en verenigingen vullen hun subsidies en donaties aan met eigen inkomsten. Sommige organisaties runnen een webwinkel met bepaalde merchandise, of verbinden hun naam aan bepaalde producten van commerciële bedrijven, anderen genereren eigen geld met het leveren van diensten. Nederlandse voorbeelden van earned income strategies zijn het kledingmerk van het Leger des Heils 7, Buna Bet van stichting DIR (een koffiewinkel en koffiecorner in Amsterdam) en restaurant Millers 8 van pension Maaszicht (restaurant op Rotterdamse toplocatie). Verder is het Panda Broodje van het Wereld Natuur Fonds een voorbeeld van een succesvolle earned income strategy. Onlangs bereikte een speciale actie van het Aidsfonds het NOS journaal. Bekende Nederlanders verkochten in de Amsterdamse Bijenkorf door designers en kunstenaars ontworpen tassen met het logo van het Aidsfonds. De opbrengsten worden geïnvesteerd in aidspreventie en behandeling. In de VS zijn de best practices nog talrijker. De voorbeelden variëren van door non-profits opgezette fitnesscentra, hotels, restaurants, bakkerijen, ijswinkels, reisbureaus tot aanbieders van zaden en mest. 9 Wat deze zelffinancieringsstrategieën gemeen hebben is dat ze zowel de financiële positie van de moederorganisatie versterken als de missie Zie bijvoorbeeld / zoo_info / special / zoodoo.htm of 13

14 het zelffinancieringscontinuüm Vaak wordt earned income geassocieerd met het opzetten van een onderneming. Er zijn genoeg voorbeelden te noemen van stichtingen en verenigingen die aparte ondernemingen hebben opgezet. Non-profits genereren echter ook incidenteel of projectmatig eigen inkomsten binnen de bestaande structuren en rechtsvorm van de organisatie. Een andere misvatting is dat zelffinanciering alleen interessant is voor organisaties die veel geld willen verdienen of geheel zelfvoorzienend willen worden. Ook zelffinancieringsstrategieën die maar een (klein) percentage ongebonden inkomsten voor de organisatie genereren kunnen de moeite waard zijn. Zelfs verliesgevende zelffinancieringsstrategieën zijn onder bepaalde omstandigheden waardevol, bijvoorbeeld wanneer deze leiden tot kostenbesparingen of meer opbrengsten in termen van de missie (zie in dit kader ook hoofdstuk 4). De praktijk in binnen- en buitenland laat zien dat non-profits het onderwerp op verschillende manieren benaderen, vanuit een verschillend ambitieniveau. Op een denkbeeldig zelffinancieringscontinuüm 10 nemen zij verschillende posities in. Aan het ene uiterste van het continuüm bevinden zich non-profits die hun subsidies en donaties met een fractie eigen inkomsten aanvullen, aan het andere uiterste non-profits die zelfvoorzienend zijn en hun gehele budget met eigen inkomsten dekken. Tussen deze uitersten zijn verschillende gradaties van zelffinanciering denkbaar. doelen van zelffinancieringsstrategieën Met earned income kunnen tegelijkertijd verschillende doelen worden nagestreefd. Deze kunnen liggen op het financiële vlak en op het niveau van de organisatiemissie. Nu eerst het belangrijkste onderdeel, de missie. 1 Missie Earned income strategies kunnen direct of indirect bijdragen aan de missie van de moederorganisatie. Voorbeelden van missiedoelen van zelffinancieringsstrategieën zijn: 11 Het uitbreiden van een project of activiteit, waardoor de organisatie nog meer missie-impact kan realiseren; Het creëren van een groter draagvlak voor de organisatie onder een bepaalde doelgroep; Bijdragen aan de arbeidsintegratie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt door de creatie van banen binnen een earned income project of een speciaal daartoe opgezette onderneming of sociale firma; Het creëren van een grotere bewustwording over het onderwerp waar de organisatie zich op richt (milieubescherming, bestrijding dakloosheid, rechten van het kind enz.); Het veranderen of verbeteren van het imago van de organisatie onder het grote publiek; Het vergroten van de naamsbekendheid; Het ontwikkelen van een aantal organisatiecompetenties, zoals marketing, serviceontwikkeling, vraaggericht werken of financieel management. 10 Zie ook D. Robinson, Selling Social Change, San Fransisco, Jossey-Bass, Deze voorbeelden zijn (deels) gebaseerd op: Community Wealth Ventures Inc., Powering Social Change, (opvraagbaar via en L. Davies, N. Etchart, M.C. Java, J. Messing, Get ready, Get Set, Santiago, Nesst, 2004.

15 Het interview met Harry Puts van Fashion in hoofdstuk 5 illustreert dat zelffinanciering tegelijkertijd aan meerdere doelen kan bijdragen. 2 Financieel Organisaties kunnen de volgende financiële doelstellingen nastreven met zelffinancieringsstrategieën : Inkomstendiversificatie Sociale ondernemers creëren een breed economisch draagvlak voor hun organisatie, en beschouwen het eenzijdig leunen op subsidies of bijdragen van derden als riskant en weinig duurzaam. Subsidies en giften kwalificeren zij als grillig en eenmalig geld, sociale ondernemers proberen daarom ook andere, ongebonden en structurele bronnen van inkomsten aan te boren. Middels het verkopen van producten en diensten, cause related marketing, de verhuur van faciliteiten of het doen van bepaalde investeringen, proberen meer en meer non-profits hun inkomstenstroom te diversificeren. Valkuil... Inkomstendiversificatie is niet onder alle omstandigheden de moeite waard, zeker niet wanneer de kosten van een zelffinancieringsstrategie de baten overtreffen. Het volgende voorbeeld verduidelijkt een en ander. 12 Museum Y ( jaarlijks budget: , ) is geheel afhankelijk van subsidies en donaties. Om extra inkomsten te genereren start men een museumwinkel. Na het eerste jaar blijkt de museumwinkel , aan inkomsten te hebben gegenereerd. Echter, de (extra) kosten om de winkel te runnen bedroegen ,. De inkomsten van het museum zijn zeker gediversificeerd, zoals uit de cijfers blijkt is nu bijna 20% ( , van , ) van het totaal benodigde budget afkomstig uit earned income. De directie van het museum heeft echter een nieuwe uitdaging: los van het gegeven dat zij veel tijd heeft gestoken in het opzetten van de nieuwe winkel en het beheersmatig management ervan, moet nu niet , aan subsidies en donaties worden geworven, maar ,. Financieel gezien heeft deze zelffinancieringsstrategie de moederorganisatie niets opgeleverd. De afhankelijkheid van fondsen en subsidiegevers is niet af- maar toegenomen en men is financieel gezien nog steeds even kwetsbaar. Nogmaals: op financiële gronden is deze strategie mislukt. Er zou een reden kunnen zijn de museumwinkel toch door te zetten en te subsidiëren: wanneer extra missie-impact wordt gegenereerd (denk aan meer bezoekers van de expositie, groter bewustzijn behoud cultureel erfgoed dankzij bepaalde merchandise, meer naamsbekendheid enz.). 12 Zie in dit kader ook G. Dees, Putting Nonprofit Business Ventures in Perspective, in: Generating and Sustaining Nonprofit Earned Income (zie Gebruikte Literatuur). 15

16 Extra geld Additionele inkomsten stellen je organisatie bijvoorbeeld in staat nieuwe activiteiten te ontplooien, bestaande projecten uit te breiden of belangrijke investeringen in de organisatiecapaciteit te doen (systemen, personeel, faciliteiten enz.). Een van de grote voordelen van eigen inkomsten is het ongebonden karakter; de middelen kunnen in tegenstelling tot veel subsidies en donaties vrij worden aangewend door de moederorganisatie. Ook hier is een waarschuwing op zijn plaats: als het gemakkelijk zou zijn geld te verdienen met ondernemerschap (al of niet door het opzetten van een bedrijf) zouden niet zo veel startende bedrijven jaarlijks over de kop gaan. Bepalen of een earned income strategy de moeite waard is en de financiële verwachtingen in kan lossen, vergt een goed beoordelingsvermogen en een goed begrip van de markt, de concurrentie en de kosten. Onafhankelijkheid In meer of mindere mate zelfvoorzienend worden kan ook een reden zijn om zelffinancieringsstrategieën te ontwikkelen. Hoewel dit voor veel organisaties misschien niet is weggelegd, zijn er organisaties die hun gehele budget of een groot deel daarvan dekken met eigen inkomsten. Een voorbeeld is de Greyston Bakery. 13 Deze onderneming zet jaarlijks miljoenen dollars om met de verkoop van gebak en aanverwante producten. Tegelijkertijd worden jaarlijks vele langdurig werklozen opgeleid en aan een reguliere baan geholpen. sociaal ondernemen Sociaal ondernemerschap gaat in de kern over het realiseren van effectievere en / of goedkopere manieren om sociale waarde te creëren. Typische sociale ondernemers zijn opportunistisch en bekijken van geval tot geval op welke wijze zij de meeste sociale impact kunnen realiseren, gegeven hun missie en de omstandigheden waarbinnen zij opereren. Zij kiezen uit een filantropisch (subsidies, donaties, vrijwilligers), commercieel (inkomsten uit de verkoop van producten of diensten) of hybride economisch model (mengvorm) Zie 14 G. Dees, Enterprising Nonprofits, Harvard Business Review, jan-feb 1998.

17 Motieven, methoden en Beroep op goodwill Gemengde motieven Beroep op eigen belang doelen Missiegestuurd Missie en marktgestuurd Marktgestuurd Sociale waarde Sociale en economische Economische waarde waarde Begunstigden Betalen niets. Gesubsidieerde tarieven of mix van volledige betalers en mensen die niets betalen. Marktconforme prijzen. belangrijkste stakeholders Kapitaal Donaties en subsidies. Kapitaal onder de marktwaarde, of mix van donaties en marktconform kapitaal. Personeel Vrijwilligers. Lonen onder de marktwaarde of mix van vrijwilligers en volledig betaald personeel. Leveranciers Donaties in natura. Speciale kortingen of mix van donaties in natura en voor de volledige prijs. Marktconform kapitaal. Marktconforme beloning. Marktconforme prijzen. In lijn met de door G. Dees ontwikkelde definitie van sociaal ondernemerschap, moeten zelffinancieringsstrategieën worden beoordeeld op hun (potentiële) bijdrage aan de missie van de moederorganisatie. 15 Of dit direct of indirect gebeurt is niet relevant, de vraag is veeleer of het gebeurt en in welke mate. Geld is hoe verrassend dit ook klinkt! niet het criterium bij earned income strategies. Zelffinancieringsstrategieën worden uiteindelijk ontwikkeld om meer projecten of activiteiten te kunnen uitvoeren. Of: dit op een efficiëntere, effectievere en duurzamere wijze te doen. Een welzijnsorganisatie bijvoorbeeld, die mensen in een beschermde omgeving activeert en voorbereidt op terugkeer naar de arbeidsmarkt, kan dit onder bepaalde omstandigheden misschien goedkoper en effectiever (dankzij meer duurzame plaatsingen) doen door mensen training on the job te geven binnen een eigen onderneming. Zelfs wanneer de sociale onderneming niet volledig kan draaien op de verkoopopbrengsten en aanvullende subsidies noodzakelijk blijven, kan het runnen van deze onderneming uit overwegingen van kostenbesparingen en effectiviteit de voorkeur verdienen boven het exploiteren van een volledig gesubsidieerd project. 15 G. Dees, Strategic Tools for Social Entrepreneurs, New York, Wiley&Sons,

18 belangrijke aandachtspunten Systematisch en longitudinaal onderzoek naar de ervaringen van non-profits met earned income, de succes- en faalfactoren en de effecten moet nog worden verricht. De gegevens die thans beschikbaar zijn over het onderwerp hebben vooral een incidenteel en beschrijvend karakter. Op basis van de thans beschikbare praktijkervaringen en literatuur over het onderwerp kan echter wel een aantal zaken worden opgemerkt. Duidelijk is dat het ontplooien van zelffinancieringsstrategieën niet voor alle organisaties geschikt is. Non-profits die eigen inkomsten willen genereren dienen rekening te houden met de volgende praktische, inhoudelijke en financiële aandachtspunten. Praktische aandachtspunten: Het ontwikkelen en exploiteren van earned income strategies kost tijd: veel non-profits hebben amper tijd om hun reguliere activiteiten uit te voeren, laat staan dat er ruimte is om zelffinancieringsstrategieën te ontwikkelen en te implementeren. Voor kleinere organisaties met een beperkte personele capaciteit en financiële slagkracht is het niet altijd gemakkelijk een zelffinancieringsstrategie te ontplooien. Hulp inroepen van externe bureaus kan de ontwikkeling van een zelffinancieringsstrategie vergemakkelijken en bespoedigen, voor kleinere organisaties is deze ondersteuning financieel meestal niet haalbaar; Non-profits hebben te maken met een stroeve sociale kapitaalmarkt, die weinig transparant en flexibel is. Het kan hierdoor moeilijk en tijdrovend zijn om de benodigde financiële middelen te verkrijgen voor investeringen in zelffinancieringsstrategieën; Een ander bezwaar dat met het vorige punt samenhangt, betreft het bestaan van beperkende regels in subsidierichtlijnen en verordeningen. Zoals eerder aan de orde kwam, verzetten subsidiegevers zich soms tegen het genereren van eigen inkomsten door stichtingen en verenigingen. Inhoudelijke aandachtspunten Soms verzet de cultuur binnen organisaties zich tegen denken in termen van markt, winst en ondernemen. De civil society trekt veelal zeer betrokken en geïnspireerde mensen aan die zich willen inzetten voor sociale en / of maatschappelijke doelen. Bedrijfskundige of financiële retoriek, hoe nuttig of toepasselijk ook, wekt soms allergische reacties op; Earned income kan leiden tot een eenzijdige focus op geld. De aandacht kan worden afgeleid van het eigenlijke doel van de organisatie, namelijk het verwezenlijken van haar missie. Omdat het implementeren en runnen van zelffinancieringsstrategieën veel managementtijd kost en geld, kan de missie van de organisatie in bepaalde gevallen zelfs worden ondermijnd. Vooral wanneer een zelffinancieringsstrategie verliesgevend is of anderszins mislukt. 18

19 Financiële aandachtspunten Hoewel niet systematisch maar steekproefsgewijs onderzocht, beweren sommige critici dat de financiële impact van zelffinancieringsstrategieën (nog) beperkt is. Bradach bijvoorbeeld, stelt dat earned income ondanks de hype slechts een beperkt deel van de totale inkomsten van Amerikaanse non-profits vertegenwoordigt. Verder maakt maar een deel van de door non-profits opgezette bedrijven winst, aldus Bradach. Volgens hem zien veel non-profits de winsten veel te rooskleurig in tijdens het plannen van earned income strategies en onderschatten zij de gevaren en de tucht van de markt. 16 verdere activiteiten Earned income strategieën ontplooien is niet zonder risico. Verder is zelffinanciering niet voor elke organisatie geschikt of haalbaar. Met behulp van de handleiding die in deze toolkit is opgenomen, kan worden bepaald of zelffinanciering wel of niet bij de organisatie past. Deze toolkit is bedoeld om: Te onderzoeken of de organisatie potentie heeft om zelffinancieringsstrategieën te ontplooien; Vast te stellen of hiervoor voldoende intern en extern draagvlak is; Potentiële zelffinancieringsstrategieën te identificeren en op haalbaarheid te onderzoeken; Een kansrijke zelffinancieringsstrategie in een bedrijfsplan te beschrijven; Hiervoor externe financiers te mobiliseren. Veel succes! 16 J. Brabach, W. Foster, Should Nonprofits Seek Profits?, Harvard Business Review, februari

20 20

21 De uitdaging is om een financiële structuur te vinden die de missie van de organisatie versterkt, efficiënt omgaat met schaarse hulpbronnen, flexibel is en praktisch haalbaar (...) Weinig sociale ondernemingen kunnen puur filantropisch of commercieel zijn, de meeste zouden commerciële en filantropische elementen moeten combineren in een productieve balans. 17 earned income methodiek Earned Income Methodiek Fasering en stappen Beslisboom Earned Income Methodiek 17 G. Dees, Enterprising Nonprofits, Harvard Business Review, jan-feb 1998.

Sponsoring en fondsenwerving Openbaar primair onderwijs Lochem

Sponsoring en fondsenwerving Openbaar primair onderwijs Lochem Sponsoring en fondsenwerving Openbaar primair onderwijs Lochem Maart 2007 Sponsoring en fondsenwerving in het Lochemse openbaar basisonderwijs Inleiding Sponsoring en fondswerving zijn veelbesproken onderwerpen.

Nadere informatie

Manual geldwerving. 1. Inleiding. 2. Belangrijke aandachtspunten bij geldwerving

Manual geldwerving. 1. Inleiding. 2. Belangrijke aandachtspunten bij geldwerving Manual geldwerving 1. Inleiding Geldwerving is voor organisaties een vak apart. Het wordt er als gevolg van de vaak toch al aanwezige hoge werkdruk, de grote hoeveelheid benodigde specifieke kennis en

Nadere informatie

Beleidsplan. Eviont Foundation

Beleidsplan. Eviont Foundation Beleidsplan Eviont Foundation Voorwoord Dit is het beleidsplan van de Eviont Foundation. De Foundation is opgericht en notarieel geregistreerd op 15 juli 2015 en gevestigd te Geldermalsen. De Eviont Foundation

Nadere informatie

Checklist passie en poen

Checklist passie en poen Checklist passie en poen Aandachtspunten voor succesvol sociaal ondernemen gericht op de arbeidsparticipatie van mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie Inleiding In het rapport Sociaal ondernemen:

Nadere informatie

Social Return on Investment. Peter Scholten Scholten&Franssen

Social Return on Investment. Peter Scholten Scholten&Franssen Social Return on Investment Peter Scholten Scholten&Franssen Agenda 13.15 uur: Korte kennismaking 13.20 uur: Algemene inleiding SROI + vragen 14.00 uur: Kern-stappen van SROI Theory of Change Waarderen

Nadere informatie

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Opgesteld door: Helene Marcus-Baart, coördinator HagaVrienden I.s.m: Hans de Sonnaville, secretaris HagaVrienden (Beknopt) beleidsplan HagaVrienden 2013-2015

Nadere informatie

Jaarplan 2014 Kameroen/Nederland

Jaarplan 2014 Kameroen/Nederland Jaarplan 2014 Kameroen/Nederland LiveBuild Jaarplan 2014 Kameroen / Nederland Inleiding LiveBuild is een organisatie met veel ambitie, enthousiasme en passie. Wij geloven in de positieve kracht van eenieder

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

Duurzaamheidsbeleid Doingoood

Duurzaamheidsbeleid Doingoood Duurzaamheidsbeleid Doingoood Over Doingoood Doingoood bestaat uit 2 delen: Doingoood volunteer work (sociale onderneming) en Doingoood foundation (stichting). In al onze werkwijzen en procedures gaan

Nadere informatie

Verbreden en verzilveren 2.0 Beleidsplan Stichting Skyway

Verbreden en verzilveren 2.0 Beleidsplan Stichting Skyway Verbreden en verzilveren 2.0 Beleidsplan Stichting Skyway Inleiding Stichting Skyway staat symbool voor vernieuwing, integriteit, ruimdenkendheid, creativiteit en inspiratie. In de afgelopen 10 jaar heeft

Nadere informatie

Fondsaanvragen: succesfactoren & valkuilen. Luuk van Term 10 november 2014

Fondsaanvragen: succesfactoren & valkuilen. Luuk van Term 10 november 2014 Fondsaanvragen: succesfactoren & valkuilen Luuk van Term 10 november 2014 Even voorstellen: Termae Traiectum Vanaf 1998: VSBfonds Vanaf 2008 eigen bureau voor communicatieadvies en projectmanagement Twee

Nadere informatie

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING DATUM : 28-11-2012 OVER Het HerontwikkelLAB Introductie 2 VISIE Het overaanbod van kantoorruimte en de veranderde vraag ernaar hebben een omvangrijke en veelal structurele

Nadere informatie

De Geefwet en donaties aan cultuur in Nederland *1. René Bekkers, r.bekkers@vu.nl Saskia Franssen, s.e.franssen@vu.nl

De Geefwet en donaties aan cultuur in Nederland *1. René Bekkers, r.bekkers@vu.nl Saskia Franssen, s.e.franssen@vu.nl De Geefwet en donaties aan cultuur in Nederland *1 René Bekkers, r.bekkers@vu.nl Saskia Franssen, s.e.franssen@vu.nl Sinds giften aan culturele instellingen fiscaal gezien aantrekkelijker zijn geworden,

Nadere informatie

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth Stappenplan Social Return on Investment Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth 1 1. Inleiding Het succesvol implementeren van ehealth is complex en vraagt investeringen van verschillende

Nadere informatie

Sociaal ondernemen: passie en poen. Inventarisatie mogelijke succes- en faalfactoren sociale ondernemingen Nathan Rozema & Senna Bouteba

Sociaal ondernemen: passie en poen. Inventarisatie mogelijke succes- en faalfactoren sociale ondernemingen Nathan Rozema & Senna Bouteba Sociaal ondernemen: passie en poen Inventarisatie mogelijke succes- en faalfactoren sociale ondernemingen Nathan Rozema & Senna Bouteba Inhoud Auteurs rapport:, Chris Veldhuysen, Derk Berends, Nathan Rozema

Nadere informatie

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Aan het kernteam worden een aantal vragen voorgelegd naar aanleiding van de adviezen uit de zevende

Nadere informatie

DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER

DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER UTRECHT MIDDEN DE PARTICIPATIEWET VOOR U ALS WERKGEVER Doel van de Participatiewet De Participatiewet vervangt de bijstandswet, de Wet sociale werkvoorziening en een deel van de Wajong. Het doel van de

Nadere informatie

Hoofdlijnen van het beleidsplan Stichting Save the Children Nederland

Hoofdlijnen van het beleidsplan Stichting Save the Children Nederland Hoofdlijnen van het beleidsplan Stichting Save the Children Nederland 1 Inhoud Identiteit van de organisatie Naam, contactgegevens en registraties Doelstelling Visie Missie Waarden Theorie van verandering

Nadere informatie

Jaarplan 2015 Kameroen/Nederland

Jaarplan 2015 Kameroen/Nederland Jaarplan 2015 Kameroen/Nederland LiveBuild Jaarplan 2015 Kameroen / Nederland Inleiding Komend jaar vieren we het lustrum van zowel de 24uurLiveBuild als de Afsluitrace. Onze jonge organisatie bestaat

Nadere informatie

Cursus Fondsenwerven. Ben Hekkema & Martijn Pool 7 november 2014

Cursus Fondsenwerven. Ben Hekkema & Martijn Pool 7 november 2014 Cursus Fondsenwerven Ben Hekkema & Martijn Pool 7 november 2014 Ochtend Programma 09.30 inloop 10.00 introductie 11.00 pauze 11.15 wat is fondsenwerving 12.05 aan het werk 12.30 lunch Ben Hekkema Emmen

Nadere informatie

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt.

Kortom: Een schaatsvereniging is er dóór leden en vóór leden. De vereniging is intern gericht, waarbij de leden bepalen wat er gebeurt. Vrijwilligersbeleid binnen de schaatsvereniging Van beleid tot uitvoering in de praktijk Schaatsverenigingen en de vrijwilligersproblematiek De doorsnee schaatsvereniging in Nederland is een vrijwilligersorganisatie:

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Stichting So Logical Foundation

Stichting So Logical Foundation Stichting So Logical Foundation BELEIDSPLAN 2015-2016 Stichting So Logical Foundation Postbus 5823 1410 GA Naarden Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Doelstelling 4 3. Werkwijze 6 4. Organisatie 7 5. Financiën

Nadere informatie

Nonprofit financiering: werken naar een overzichtelijke en inzichtelijk financieringsmatrix

Nonprofit financiering: werken naar een overzichtelijke en inzichtelijk financieringsmatrix Nonprofit financiering: werken naar een overzichtelijke en inzichtelijk financieringsmatrix Lucas Meijs & Lonneke Roza RSM Erasmus University 2014 1 Achtergrond Nonprofit organisaties (NPO s) hebben eigenlijk

Nadere informatie

Werving en contractering van kandidaten. Administratie, subsidies en voorzieningen

Werving en contractering van kandidaten. Administratie, subsidies en voorzieningen Introductie Business case en visie op inclusief ondernemen Communicatie en interne organisatie Analyse van processen, rollen en taken voor plaatsing Werving en contractering van kandidaten Administratie,

Nadere informatie

White Paper Content Marketing. In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie

White Paper Content Marketing. In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie White Paper Content Marketing In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie In 10 stappen naar een succesvolle contentmarketingstrategie Contentmarketing is hot. Dit komt omdat je hiermee

Nadere informatie

Ambities van ZZP ers. Een verkennend onderzoek.

Ambities van ZZP ers. Een verkennend onderzoek. Ambities van ZZP ers. Een verkennend onderzoek. Ambities van ZZP ers. Wat drijft hen, wat vinden zij belangrijk? In hun ondernemerschap, in de manier waarop ze zichzelf willen ontwikkelen. Een onderwerp

Nadere informatie

Hoofdlijnen beleidsplan Ronald McDonald Kinderfonds 2010-2015

Hoofdlijnen beleidsplan Ronald McDonald Kinderfonds 2010-2015 Hoofdlijnen beleidsplan Ronald McDonald Kinderfonds 2010-2015 Missie/Visie/Kernboodschap/Doelstelling Missie Het Ronald McDonald Kinderfonds wil een positieve bijdrage leveren aan de gezondheid van kinderen

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen AANLEIDING De creatieve industrie is een sector die de economische en culturele waarde van betekenis centraal stelt en exploiteert. Deze

Nadere informatie

Aan de slag met het Business Model Canvas

Aan de slag met het Business Model Canvas 1 Aan de slag met het Business Model Canvas De Wereld van de Ondernemer Gerard Aaftink November 2014 2 Inhoud Deel 1: Het Business Model Canvas Het Business Model Canvas Wat is het? Hoe werkt het? Hoe

Nadere informatie

Manual: handleiding opstarten Skills Lab

Manual: handleiding opstarten Skills Lab Manual: handleiding opstarten Skills Lab Dit is een handleiding voor professionals die zelf een Skills Lab willen starten. Skills Lab wil de werkmogelijkheden voor mensen met ASS vergroten door hen te

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Veelgestelde vragen. Algemeen. 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet?

Veelgestelde vragen. Algemeen. 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet? Veelgestelde vragen Algemeen 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet? Nederland kent naar schatting tussen de 3000 en 4000 social enterprises, een relatief kleine maar groeiende sector, met groot potentieel.

Nadere informatie

Openhartig Managen volgens de. Montalto methode

Openhartig Managen volgens de. Montalto methode Openhartig Managen volgens de Montalto methode Managen van verbinding Leiders en managers kunnen veel meer bereiken dan ze voor mogelijk houden. Veel potentieel van medewerkers blijft onbenut, omdat hun

Nadere informatie

AMSTERDAMMERS AAN HET WERK. Gemeentelijk werk voor tenminste het minimumloon

AMSTERDAMMERS AAN HET WERK. Gemeentelijk werk voor tenminste het minimumloon AMSTERDAMMERS AAN HET WERK Gemeentelijk werk voor tenminste het minimumloon 1 Samenvatting De weg uit armoede is werk. De vraag hoe mensen weer aan het werk geholpen kunnen worden is actueel. De flinke

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Hoe ondernemend is jouw OR?

Hoe ondernemend is jouw OR? Hoe ondernemend is jouw OR? WORKSHOP OR IMPULSE 2015 WWW.OOSTERHOORNMZ.NL 1 Wensen bestuurder en OR Bestuurders krijgen graag input van de OR OR wil graag vroeg bij bepaalde onderwerpen worden betrokken

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Introductie FONDSENWERVING. door Carla van de Brake werkzaam bij

Introductie FONDSENWERVING. door Carla van de Brake werkzaam bij Introductie FONDSENWERVING door Carla van de Brake werkzaam bij Inleiding Waarom fondsen werven? 1. Fondsen willen hun geld graag kwijt aan maatschappelijke projecten/ontwikkelingen. 2. Georganiseerde

Nadere informatie

Effectieve marketing door focus

Effectieve marketing door focus Effectieve marketing door focus Wel of niet investeren in marketing? In de huidige economische situatie laait de discussie weer op: ga je wel of geen marketing toepassen. Voor een groeiend aantal ondernemers

Nadere informatie

Kennisdocument 5: DE CAPACITEIT VAN EEN ORGANISATIE

Kennisdocument 5: DE CAPACITEIT VAN EEN ORGANISATIE Kennisdocument 5: DE CAPACITEIT VAN EEN ORGANISATIE Inhoud Het stappenplan: voor de capaciteitsanalyse van PI en PE 4 Uitvoering organisatieanalyse 5 Het opbouwen van de capaciteiten van een organisatie

Nadere informatie

Opzet Participatiepool

Opzet Participatiepool Opzet Participatiepool Aanleiding In het sociaal akkoord zijn overheid en sociale partners overeengekomen om de komende jaren 100.00 mensen met een beperking in bedrijven en 25.000 mensen met een beperking

Nadere informatie

voorwoord Namens het bestuur, Hilde Jansen

voorwoord Namens het bestuur, Hilde Jansen jaarverslag 2013 voorwoord Met enige trots biedt de Stichting Vrienden van Rosa Manus hierbij haar jaarverslag 2013 aan. Een jaar waarin we in staat waren om nieuwe vrienden te werven, waarin we een aantal

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie

Structurele Sponsor- en Fondsenwerving Kansen & hobbels

Structurele Sponsor- en Fondsenwerving Kansen & hobbels Structurele Sponsor- en Fondsenwerving Kansen & hobbels Voor het goede begrip - Vermogensfondsen en loterijen - Particulieren zoals leden,vrienden, donateurs, grote giften van vermogende particulieren,

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet. Datum: 2 september 2010

Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet. Datum: 2 september 2010 Advies van de Stedelijke Wmo-Adviesraad Amsterdam over Concept Uitvoeringsprogramma Vrijwillige Inzet Datum: 2 september 2010 Algemeen Allereerst willen we als Wmo-Adviesraad opmerken dat het uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

Missie. 3. het verstrekken van bedrijfskredieten tot 50.000 Microkredieten.

Missie. 3. het verstrekken van bedrijfskredieten tot 50.000 Microkredieten. Jaarverslag directie Na de opstartjaren van Qredits in 2009-2011, waarin een stevig fundament onder de organisatie is gelegd, stond 2012 in het teken van groei en uitbreiding van activiteiten. Door de

Nadere informatie

Format Projectplan. Zo kan het ook! 20 juni 2013 1

Format Projectplan. Zo kan het ook! 20 juni 2013 1 Format Projectplan Onbeperkt Sportief biedt u een format voor het maken van een projectplan. Met zeven hoofdvragen krijgt u helder op papier wat uw project inhoudt. Het projectplan heeft als doel het stimuleren

Nadere informatie

VRIENDEN VAN DE FIRMA VAN DRIE BELEIDSPLAN 2011 2014

VRIENDEN VAN DE FIRMA VAN DRIE BELEIDSPLAN 2011 2014 VRIENDEN VAN DE FIRMA VAN DRIE BELEIDSPLAN 2011 2014 november 2011 Inleiding Op 26 oktober 2011 is de stichting Vrienden van de Firma van Drie, afgekort Vrienden van De Firma, opgericht. De vriendenstichting

Nadere informatie

22 Kwaliteit en kwaliteitszorg 23

22 Kwaliteit en kwaliteitszorg 23 22 Kwaliteit en kwaliteitszorg 23 Waarom aandacht voor kwaliteit? Verhoudingen in de non-profit sector worden steeds zakelijker, ook bij organisaties die met vrijwilligers werken. De klant wil kwaliteit.

Nadere informatie

WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN

WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN EEN NIEUW SOORT ONDERNEMERSCHAP RESULTAAT KOERS VISIE PERSOONLIJK LEIDERSCHAP MEERWAARDE & RENDEMENT WAARDEN BEWUST WAARDEN BEWUST ONDERNEMEN ANNO 2013 Waarden Bewust Ondernemen

Nadere informatie

TIME TO CHANGE ROOT & BRANCH

TIME TO CHANGE ROOT & BRANCH TIME TO CHANGE ROOT & BRANCH Alternatieve financiering Cultuurplatform Alternatieve financiering Sponsoring van profit bedrijven aan cultuurinstellingen Alle vormen van inkomsten /samenwerkingen die geen

Nadere informatie

Sociaal ondernemen. Studiemiddag Herstel en Winst Netcliënten 17 mei 2013

Sociaal ondernemen. Studiemiddag Herstel en Winst Netcliënten 17 mei 2013 Sociaal ondernemen Studiemiddag Herstel en Winst Netcliënten 17 mei 2013 Peter Scholten - Scholten&VanderMeij - Sociaal marktonderzoek - Waarderingsmethoden - Bedrijfskunde - o.a. Jellinek, De Omslag.

Nadere informatie

AAMU MISSIE, VISIE EN STRATEGIE

AAMU MISSIE, VISIE EN STRATEGIE AAMU MISSIE, VISIE EN STRATEGIE MISSIE AAMU Het AAMU is hét museum in Europa voor hedendaagse Aboriginal kunst dat Aboriginal kunst toegankelijk maakt voor een zo breed mogelijk publiek. VISIE AAMU Om

Nadere informatie

Individuele. coaching. binnen organisaties

Individuele. coaching. binnen organisaties Individuele coaching binnen organisaties Wie ziet u als spiegel u in de kijkt? Kent u uzelf? Uw capaciteiten, gedrag en de invloed hiervan op anderen? Met het vergroten van bewustzijn en zelfkennis investeert

Nadere informatie

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen?

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) wordt ook wel maatschappelijk ondernemen, maatschappelijk betrokken ondernemen, duurzaam ondernemen of ethisch

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Seniorenwens 2015-2019

Beleidsplan Stichting Seniorenwens 2015-2019 Inhoud Inleiding 2 1. Stichting Seniorenwens 2 2. Strategie 2 2.1. Kernprincipes en uitgangspunten 2 2.2. Statutaire doelstelling 3 2.3. Afwezigheid van winstoogmerk 3 2.4. Bestemming liquidatiesaldo 3

Nadere informatie

Wat is het doel van social return en wanneer is het succesvol?

Wat is het doel van social return en wanneer is het succesvol? 1. Wat is het doel van social return en wanneer is het succesvol? Social return (ook wel social return on investment genoemd, SR of sroi) is een instrument voor met name gemeenten om sociale doelstellingen

Nadere informatie

Beleidsplan 2011-2014

Beleidsplan 2011-2014 Beleidsplan 2011-2014 Stichting Impuls Foundation Amsterdam, 23 september 2011 1. Inleiding Voor u ligt het beleidsplan 2011-2014 van de Stichting Impuls Foundation. Het plan omvat een overzicht van de

Nadere informatie

Projectvoorstellen maken

Projectvoorstellen maken Projectvoorstellen maken 1. Kader 1.1. Gebruiksaanwijzing 1.2. Wat zijn de eisen aan een projectvoorstel? 2. Inleiding 2.1 Signalering 2.2 Vooronderzoek 2.3 Probleemsituatie 3. Doelstellingen en randvoorwaarden

Nadere informatie

M&O - een nieuw vak. Management & Organisatie. Management. Organisatie. Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo

M&O - een nieuw vak. Management & Organisatie. Management. Organisatie. Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo Management & Organisatie Een nieuw vak in de bovenbouw van havo/vwo M&O - een nieuw vak Management en Organisatie (M&O) komt als vak niet voor in de basisvorming. In de Tweede Fase kan je M&O kiezen in

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Time to Help Nederland

Beleidsplan Stichting Time to Help Nederland Beleidsplan Stichting Time to Help Nederland Stichting Time to Help Nederland Hang 4 3011 GG Rotterdam info@timetohelp.nl www.timetohelp.nl Inschrijvingsnummer KVK : 55404073 RSIN/Fiscaalnummer: 851692357

Nadere informatie

Stichting Present Sneek 06-49 63 20 59 info@stichtingpresent-sneek.nl www.stichtingpresent.nl/sneek Rabobank 15.02.60.245.

Stichting Present Sneek 06-49 63 20 59 info@stichtingpresent-sneek.nl www.stichtingpresent.nl/sneek Rabobank 15.02.60.245. Stichting Present Sneek 06-49 63 20 59 info@stichtingpresent-sneek.nl www.stichtingpresent.nl/sneek Rabobank 15.02.60.245 Jaarplan 2014 INHOUD 1 KORTE BESCHRIJVING PRESENT 2 ALGEMENE DOELSTELLING 2 2

Nadere informatie

Elobase Detailhandel Organisatiebeleid

Elobase Detailhandel Organisatiebeleid Elobase Detailhandel Organisatiebeleid Theorieboek voor het theorie-examen kerntaak 1 Manager Management Het 3 e gedeelte: HRM 1 Theorieboek Kerntaak 1 Organisatiebeleid Gedeelte 3: HRM Wat ga je doen?

Nadere informatie

STICHTING DAPPER KIND BELEIDSPLAN 2013/2014

STICHTING DAPPER KIND BELEIDSPLAN 2013/2014 STICHTING DAPPER KIND BELEIDSPLAN 2013/2014 Dapper Dagboek Dapper Dagboek INHOUDSOPGAVE Beleidsplan Jouw Dagboek, jouw verhaal Organisatie Ziekenhuizen Vrijwilligers Acties Financiën Communicatie Eindwoord

Nadere informatie

Whitepaper ORMIT: Ontwikkelen loont

Whitepaper ORMIT: Ontwikkelen loont Whitepaper ontwikkelen loont! Inleiding Gemiddeld geeft een organisatie ieder jaar zo n 2% van de loonkosten uit aan opleiden en ontwikkelen. Is deze investering de moeite waard? Zijn medewerkers tevreden

Nadere informatie

Stichting Fonds de Koninklijke Schouwburg en het Nationale Toneel

Stichting Fonds de Koninklijke Schouwburg en het Nationale Toneel Stichting Fonds de Koninklijke Schouwburg en het Nationale Toneel Jaarverslag 2012 Stichting Fonds de Koninklijke Schouwburg en het Nationale Toneel ondersteunt de activiteiten van de Koninklijke Schouwburg

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL. VOORZITTER RAAD VAN TOEZICHT EN LID RAAD VAN TOEZICHT (profiel bedrijfsvoering)

FUNCTIEPROFIEL. VOORZITTER RAAD VAN TOEZICHT EN LID RAAD VAN TOEZICHT (profiel bedrijfsvoering) FUNCTIEPROFIEL VOORZITTER RAAD VAN TOEZICHT EN LID RAAD VAN TOEZICHT (profiel bedrijfsvoering) April 2016 DE ORGANISATIE Stichting is een onafhankelijke Nederlandse stichting die zich wereldwijd richt

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Gelukskoffer

Beleidsplan Stichting Gelukskoffer Beleidsplan Stichting Gelukskoffer 2011-2015 Stichting Gelukskoffer te Amersfoort Bezoekadres: Printerweg 16, 3821 AD Amersfoort Handelsregisternummer 32169581 Inhoudsopgave 1 Inleiding p. 3 2 Werkzaamheden

Nadere informatie

Vincentiusvereniging 's-hertogenbosch Havenstraat 11A 5211 WC 's-hertogenbosch. verbonden Vincentius-entiteiten

Vincentiusvereniging 's-hertogenbosch Havenstraat 11A 5211 WC 's-hertogenbosch. verbonden Vincentius-entiteiten Jaarverslag 2012 Vincentiusvereniging 's-hertogenbosch (beknopte versie) Vincentiusvereniging 's-hertogenbosch Havenstraat 11A 5211 WC 's-hertogenbosch telefoon: 073-6133261 webadres: www.vincentiusdenbosch.nl

Nadere informatie

Buurthuizen en activiteiten

Buurthuizen en activiteiten Invalshoek: een wijkbudget voor activiteiten We stoppen met de financiering van (een gedeelte van) de huidige activiteiten in de wijk en stellen per wijk een budget beschikbaar voor initiatieven van inwoners

Nadere informatie

Beleidsplan. stichting Hof van Nagele. beleidsplan - stichting Hof van Nagele - Revisie 2912_A12

Beleidsplan. stichting Hof van Nagele. beleidsplan - stichting Hof van Nagele - Revisie 2912_A12 Beleidsplan stichting Hof van Nagele beleidsplan - stichting Hof van Nagele - Revisie 2912_A12 Inhoudsopgave Voorwoord 1 Missie, Visie, Doelen 2 Doelen 2 Bestuur 3 Werkwijze 3 Beheer en besteding van gelden

Nadere informatie

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE

STAKEHOLDERS. Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 BUSINESS ASSURANCE BUSINESS ASSURANCE STAKEHOLDERS Hoe gaan we daar mee om? Jacques van Unnik Manager Personnel Certification & Training 3 december 2015 1 DNV GL 2014 Stakeholders 19 November 2015 SAFER, SMARTER, GREENER

Nadere informatie

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Simone Vermeulen Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Syntens Innovatiecentrum Nieuwe verbindingen, nieuwe business 12-10-2012 > Onafhankelijke sparringpartner voor MKB-ondernemers

Nadere informatie

Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen. Vodo50. Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin

Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen. Vodo50. Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin Voor Ondernemers Door Ondernemers in Groningen Vodo50 Groningen, september 2014 Martijn van der Tuin Aanleiding Nederland en Groningen moeten het voor de groei van de economie vooral hebben van actieve

Nadere informatie

Jaarverslag 2012 Stichting De Versterking SLOTEN

Jaarverslag 2012 Stichting De Versterking SLOTEN Jaarverslag 2012 Stichting De Versterking SLOTEN INHOUD 1 BESTUURSVERSLAG 2 FINANCIEEL VERSLAG Jaarrekening 2012 2.1 Balans per 31 december 2012 2.2 Staat van baten en lasten over 2012 2.3 Toelichting

Nadere informatie

INTRODUCTIE. Copyright SNCY-Cash Management

INTRODUCTIE. Copyright SNCY-Cash Management SNCY-CASH MANAGEMENT IS IN 2002 OPGERICHT DOOR SACOM NIJSTAD (1962). SACOM HEEFT EEN BANCAIRE ERVARING VAN RUIM 20 JAAR IN TAL VAN SECTOREN, WAARVAN DE LAATSTE 8 JAAR ALS SENIOR CASH MANAGEMENT CONSULTANT

Nadere informatie

1. Waarom dit beleidsplan? 3. 2. Missie 3. 3. Werkwijze 3. 4. Doelstellingen 4. 5. Financiering 4. 6. Organisatie 5. 7.

1. Waarom dit beleidsplan? 3. 2. Missie 3. 3. Werkwijze 3. 4. Doelstellingen 4. 5. Financiering 4. 6. Organisatie 5. 7. Beleidsplan 2013 2016 Inhoudsopgave Pagina 1. Waarom dit beleidsplan? 3 2. Missie 3 3. Werkwijze 3 4. Doelstellingen 4 5. Financiering 4 6. Organisatie 5 7. Verantwoording 6 8. Vrijwilligersbeleid 6 9.

Nadere informatie

Bedrijfsplan mkb. hoe maak je een Verbeterplan..? visie/doelen. analyse. speerpunten. actieplannen

Bedrijfsplan mkb. hoe maak je een Verbeterplan..? visie/doelen. analyse. speerpunten. actieplannen Bedrijfsplan mkb hoe maak je een Verbeterplan..? visie/doelen analyse speerpunten actieplannen inleiding Binnen veel mkb-ondernemingen worden beschikbare middelen lang niet altijd even efficiënt en verstandig

Nadere informatie

Managementvoorkeuren

Managementvoorkeuren Toelichting bij de test Business Fit-ality Lange Dreef 11G 4131 NJ Vianen Tel: +31 (0)347 355 718 E-mail: info@businessfitality.nl www.businessfitality.nl Business Fit-ality Met welk type vraagstuk bent

Nadere informatie

Sociaal ondernemen: innovatief ondernemen met dubbele winst

Sociaal ondernemen: innovatief ondernemen met dubbele winst Sociaal ondernemen: innovatief ondernemen met dubbele winst Conferentie Samen werken aan lokaal ondernemerschap 19 november 2015 Bert Otten Radar Advies Lianne Harrewijn IMK Sociaal ondernemen is in! sociaal

Nadere informatie

Introductie over ons Presentatie werkwijze en business model Aan de slag met oefening naar keuze Presentatie groeimodel toekomst

Introductie over ons Presentatie werkwijze en business model Aan de slag met oefening naar keuze Presentatie groeimodel toekomst Introductie over ons Presentatie werkwijze en business model Aan de slag met oefening naar keuze Presentatie groeimodel toekomst Stel je vragen gerust tussendoor! Opzet workshop Onze missie Starters4Communities

Nadere informatie

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet!

Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Ik ga het niet doen, en mijn mensen ook niet! Wat zijn de belangrijkste eisen en uitdagen van jouw organisatie in de komende 6 maanden? Welke kritische succesfactoren worden er gesteld? Waar liggen de

Nadere informatie

Factsheet. Inleiding. Thema Werkgelegenheid

Factsheet. Inleiding. Thema Werkgelegenheid Factsheet Thema Werkgelegenheid Inleiding Rotterdam wil dromers, denkers en doeners ondersteunen bij het realiseren van ideeën en initiatieven waarmee maatschappelijke vraagstukken in de stad worden aangepakt.

Nadere informatie

Handleiding communicatie rondom voorzieningen

Handleiding communicatie rondom voorzieningen Handleiding communicatie rondom voorzieningen Inleiding Betrokkenheid speelt een belangrijke rol bij het opzetten en/of in stand houden van gemeenschapsvoorzieningen. Communicatie is daarbij een kritische

Nadere informatie

Toetsvragen bij hoofdstuk 3 Oriënteren

Toetsvragen bij hoofdstuk 3 Oriënteren Toetsvragen bij hoofdstuk 3 Oriënteren Opgave 1 De organisatiecultuur is een belangrijk gegeven bij het analyseren van een organisatie. Stelling: De gemeenschappelijke waarden, normen en opvattingen binnen

Nadere informatie

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ sformulier voor de projectvoorstellen. sformulier projectvoorstellen KFZ Callronde: Versie 14-02-13 Instelling: Naam project: 1) Algemeen Het beoordelingsformulier wordt gebruikt om de projectvoorstellen

Nadere informatie

Goede Zaken MBO voor Dummies

Goede Zaken MBO voor Dummies Goede Zaken MBO voor Dummies Kansen voor ideëel en commercieel www.goedezaken.eu 1 Onderneming van de 21 e eeuw People (mensen) MVO Planet (milieu) Profit (winst) MBO als onderdeel van MVO Verzoeken aan

Nadere informatie

Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe

Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe Thema en doelen subsidieprogramma Cultuurnota 2013-2016 Oude wereld, nieuwe mindset De provincie Drenthe staat voor een herkenbare

Nadere informatie

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen

Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Subsidieaanvraag in het kader van het leefbaarheidsbudget Gemeente Geldermalsen Meteren, 15 januari 2014 Inleiding Coöperatieve vereniging 11duurzaam heeft zich de afgelopen twee jaar ingezet voor duurzaamheid

Nadere informatie

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag

Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Van strategie naar praktijk: een case uit Den Haag Door: Patrick Rancuret En wat levert het nu op? Dat is de vraag die menig manager in de gemeente Den Haag stelt als het gaat over het gebruik van sociale

Nadere informatie