De zin en onzin van PUE

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De zin en onzin van PUE"

Transcriptie

1 De zin en onzin van PUE Energiebesparing 9 november 2011 Ir. Karel Haverkorn van Rijsewijk Adviseur Energie InvesteringsAftrek (EIA)

2 Waarom energie besparen? Geld en concurrentie Nu al vaak duurder dan hardware MVO Onderscheidend vermogen (ook voor uw klanten) klimaat Instabiliteit in plaats van opwarming Invloed van mens op klimaat behoorlijk zeker Alleen rigoureus bijsturen kan voedselrampen beperken 2

3 Persoonlijk argument: klimaatinstabiliteit 3

4 Energiegebruik binnen ICT ICT gebruik vaak bepaald door apparatuur van klanten Energiegebruik voor ICT processen en voor ondersteuning (facilitair) Verdeling: nuttige ICT energie, onnutte facilitaire energie. Leidt tot Power Usage Efficiency 4

5 PUE: efficiënte datacenter faciliteiten Definitie PUE: totale energiegebruik gedeeld door ICT energiegebruik Dus een lage PUE is goed. De PUE is laag als het overig energiegebruik laag is. (PUE lager dan 1 is niet mogelijk, want ict energiegebruik blijft) Wat zit er nog meer in totale energie? Koeling! Elektriciteitsvoorziening (transformatoren, UPS, kabelverliezen) Verlichting, toegangscontrole, brandpreventie etc. Kantoren, vergaderzalen, sanitair, etc. voor het datacenter. Extra info: uptime institute, the green grid 5

6 Welke PUE waarden verwachten we Ideale wereld: PUE = 1 Gemiddeld nu circa 2 Uitschieters tot 8 En in reclame-uitingen: 1,08 op basis van alleen koeling 1,2 en 1,3 op basis van voorspellingen Reëel?? P.S. ik ben nog op zoek naar een gemiddelde PUE voor nieuwe NL datacenters. 6

7 Waarvoor willen we PUE gebruiken? 1. Vergelijken binnen een datacenter Goedkoop veroorzaakt door laag totaal energiegebruik, niet door lage PUE. ICT energiegebruik verlagen (bv middels virtualisatie) kan PUE sterk verhogen (zonder aanpassingen facilitair)! Hoger verbruik van interne ventilatoren verlaagt de PUE. 7

8 Waarvoor willen we PUE gebruiken? 2. Onderling vergelijken van datacenters Kernvraag: welke overige energie? Alles wat nodig is voor het dedicated datacenter : Dus ook vergaderruimtes en sanitair, voor zover uitsluitend voor het datacenter. Niet het aanpalende kantoorgebouw. Verscheidenheid van typen datacenters is enorm. Datacentrum B ICT koeling UPS overig 8

9 Waarvoor willen we PUE gebruiken? 3. Commerciële uitingen LET OP: vaak geen (volledige) PUE! Koelfabrikanten schermen met PUE waarden waar alleen koeling als overig energiegebruik is opgenomen. Datacenters gebruiken deze (lage) PUE waarden om reclame te maken voor hun eigen datacenter (herinner: kosten hangen NIET samen met PUE!) Geen wonder dat we reële / geverifieerde cijfers weinig te zien krijgen! 9

10 Wel /niet in de PUE opgenomen: Wel: warmtekracht (CHP) Niet: hernieuwbare energie (wel verduurzamend) Niet: hergebruik van afval -warmte buiten het datacenter Wel: alternatieve energiedragers, waaronder gekoeld water Niet: watergebruik ten behoeve van (adiabatische) koeling* * Het gebruik van water heeft wel een milieu / energie component. Wordt toch alleen in de PUE opgenomen vanwege warmte-inhoud. 10

11 Eenvoudig getal / ingewikkelde realiteit Verminderen ICT energiegebruik levert hogere PUE op (door lagere deellasten)! Bij hogere temperaturen kan een m 3 lucht minder warmte afvoeren. Hierdoor stijgt het energiegebruik van de interne ventilatoren. Dit is ICT energie, dus de PUE neemt af, terwijl het totale energiegebruik toeneemt (relevant bij tempartuur hoger dan circa 28 C). Vele aannames (afbakening) bepalen impliciet de PUE. 11

12 Wat houdt ons tegen om (meer) energie te besparen Energiekosten zijn onzichtbaar, ze lijken onvermijdelijk. Energiekosten toerekenen: motivatie / terugkoppeling / spelelement. Geen energie naar processen/applicaties die geen nut opleveren. Concreet: Uitschakelen/afvoeren onnutte apparatuur Alle vormen van slaapstanden Applicaties op afroep (uit tenzij). 12

13 Welke energie besparen? ICT: Virtualisatie / consolidatie (betere benutting capaciteit hardware) Extra winst omdat energiebesparing ook niet weg-gekoeld hoeft te worden! Koeling: (In)directe vrije koeling (zeker bij nieuw ASRAE advies) Vergroten capaciteit (vrije koeling bij hogere buitentemperatuur) Adiabatische koeling (zonder compressor) Energievoorziening Verdeling over fasen (vergeten post) UPS (onder gebruikscondities (belasting en hogere harmonischen) Algemeen: Modulair (goed ondanks deellast) Meten is weten (energiekosten toerekenen aan koper van apparatuur) ICT en facilitair: gezamenlijk verbeteren. 13

14 Onze toekomst Bufferen van koude over etmaal of seizoen (aquifer/pcm). Hardware met hoge temperatuurtolerantie. Hergebruik warmte. Hernieuwbare energie (zon / wind). Smart grid (handelen in piekgebruik). Verkleinen in plaats van vergroten. 14

15 Investeren? Energie InvesteringsAftrek (EIA)! Fiscaal voordeel voor bedrijven die investeren in energie besparing of opwekking van duurzame energie. UPS, koeling (soms ook nieuw), scheiding warm/koud (renovatie), hergebruik warmte, WKO (opslag), verlichting (incl. aanwezigheid), etc. Ook montagekosten. Onder voorwaarden (zie energielijst) ongeveer 10% netto voordeel Meer info: of telefoon: (088)

16 Vragen 16

17 Invloed ICT op omgeving; overige milieu aspecten Chemisch afval (ftalaten, broomhoudende vlamvertragers, synthetische musken, alkylfenolen, organotinverbindingen, metalen als Cu, Al, P, Pb, Sn, Fe, Ag, Au, Ta, Hg, etc.) Gevolgen: levertumoren, verstoring hersenontwikkeling, kanker, sexeverandering vissen (hormoonverstoring), Meer info: ICT~milieu 17

18 Waarvoor willen we PUE gebruiken? 1. Ontwikkeling van efficiëntie van datacenter door de tijd 2. Datacenters onderling vergelijken 3. Commerciële publicaties Even punt voor punt 18

nergiebesparing in de ICT

nergiebesparing in de ICT nergiebesparing in de ICT Een koud kunstje? 10 April Green IT Energy Solutions Niels Sijpheer 3671 Meter (Q=m.g.h) 100 kg massa en 1 kwh arbeid: Hoe hoog kom ik? A Minder dan100 meter B Tussen 100 en 1000

Nadere informatie

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving Warmte en koude Kennis, advies, instrumenten en financiële steun EfficiEncy Duurzaam GebouwDe omgeving energie financiering KEnnis industrie instrumenten EnErgiEbEsparing De Nederlandse overheid streeft

Nadere informatie

Agenda 12-11-2013. Vloeistofgekoelde server echte PUE verlager?

Agenda 12-11-2013. Vloeistofgekoelde server echte PUE verlager? Agenda Vloeistofgekoelde server echte PUE verlager? Strukton Worksphere Raymond van den Tempel Technisch Consultant Datacenters Waarom vloeistofkoeling? Welke soorten vloeistofgekoelde servers zijn er?

Nadere informatie

Rittal The System. Faster better worldwide. Elbert Raben Product Manager Rittal bv Jack Quadflieg Sales Manager Jaeggi België/Nederland

Rittal The System. Faster better worldwide. Elbert Raben Product Manager Rittal bv Jack Quadflieg Sales Manager Jaeggi België/Nederland Rittal The System. Faster better worldwide. Elbert Raben Product Manager Rittal bv Jack Quadflieg Sales Manager Jaeggi België/Nederland Compressorless Datacenter cooling Thank you for your attention! with

Nadere informatie

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters Status: Defintief Betrokkenen: Frerik van de Pas Michiel Cuijpers Lieke van Rossum Joost van Capellen Agentschap NL ICT Office BECO BECO BECO Rotterdam,

Nadere informatie

Warmte Koude Opslag & De volgende stap in IT-business. Rotterdam, 12 November 2013 Elbert Raben (Rittal) en Ronald Smit (Installect)

Warmte Koude Opslag & De volgende stap in IT-business. Rotterdam, 12 November 2013 Elbert Raben (Rittal) en Ronald Smit (Installect) Warmte Koude Opslag & De volgende stap in IT-business Rotterdam, 12 November 2013 Elbert Raben (Rittal) en Ronald Smit (Installect) Elbert Raben Product Manager IT Controlelijst EU Code of Conduct Best

Nadere informatie

Datacenterkoeling zonder F-gassen: uw data center het gehele (!) jaar compressorloos geklimatiseerd. Spreker: Marius Klerk

Datacenterkoeling zonder F-gassen: uw data center het gehele (!) jaar compressorloos geklimatiseerd. Spreker: Marius Klerk Datacenterkoeling zonder F-gassen: uw data center het gehele (!) jaar compressorloos geklimatiseerd Spreker: Marius Klerk ZONDER F-GASSEN STAAT UW DATACENTER STIL! F-gassen? gefluoreerde broeikasgassen,

Nadere informatie

SmartDC. Gaming, Datacenters en voldoen aan milieunormen

SmartDC. Gaming, Datacenters en voldoen aan milieunormen SmartDC Gaming, Datacenters en voldoen aan milieunormen Inhoud Historie Kernwaarden Datacenter opbouw Normen voor start en groei Koeling & Besparing Historie 2008 Businessplan, financiering 2010, Suite

Nadere informatie

The green team. Imtech ICT CS. Imtech ICT Communication Solutions ICT Office Smart Buildings / Grids

The green team. Imtech ICT CS. Imtech ICT Communication Solutions ICT Office Smart Buildings / Grids The green team Imtech ICT CS Imtech ICT Communication Solutions ICT Office Smart Buildings / Grids Agenda presentatie 1. Corporate Social Responsibility drijfveer voor Smart X: Wat betekent CSR voor organisaties?

Nadere informatie

Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters -

Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters - Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters - 5.5:Eisen en classificatie Energie-efficiëntie Niek van der Pas A Group Brand Doelstellingen duurzaamheid, vanuit milieuoogpunt maatschappelijk verantwoord

Nadere informatie

FHI IT ROOM INFRA 2009

FHI IT ROOM INFRA 2009 FHI IT ROOM INFRA 2009 Rittal Energiebesparende koelsystemen Elbert Raben Product Manager Cito Benelux Holding Opgericht in 1978 280 werknemers in de Benelux Financieel-, automatiseringsen personeelsmanagement

Nadere informatie

PCM PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA DATACENTER COOLER

PCM PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA DATACENTER COOLER Its time for Greenovation PCM DATACENTER COOLER PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA www.oc-autarkis.nl Inhoudsopgave Waarom

Nadere informatie

hardware; apc; datacenter; infrastructure; operations; DCIM; management; Data Center Infrastructure Management; schneider electric

hardware; apc; datacenter; infrastructure; operations; DCIM; management; Data Center Infrastructure Management; schneider electric Asset 1 van 5 De juiste DCIM tools voor uw datacentrum Gepubliceerd op 19 august 2014 In deze paper wordt door middel van subsets, subsystemen en functies een classificatiesysteem voorgesteld om kritische

Nadere informatie

Green IT GDC. Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad

Green IT GDC. Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad Green IT GDC Henk Veldwijk Technisch Consultant 29 Juni Lelystad Waarom? Green IT Fossiele energievoorraden zijn ongelijk verdeeld! Noord-Amerika 9 10 17 Er dreigen tekorten. Europa en Eurazië 62 306 Azië

Nadere informatie

Rijswijk -Informatiecentrum 9 december 2013 bert nagtegaal

Rijswijk -Informatiecentrum 9 december 2013 bert nagtegaal Rijswijk -Informatiecentrum 9 december 2013 bert nagtegaal Geworteld wonen 9 DECEMBER e.v. Wat verstaan de potentiele bewoners onder duurzaamheid vinden de bewoners belangrijk als het gaat om duurzaamheid

Nadere informatie

Ja Nee Nvt Maatregel Foto. Installaties & regelingen. Zijn de binnen- en buitensensoren op een representatieve locatie geïnstalleerd?

Ja Nee Nvt Maatregel Foto. Installaties & regelingen. Zijn de binnen- en buitensensoren op een representatieve locatie geïnstalleerd? Checklist Energiebesparing bedrijven algemeen Met behulp van deze checklist kunt u energiebesparende maatregelen in uw bedrijf inventariseren. Toelichting per maatregel of meer maatregelen kunt u vinden

Nadere informatie

X-ICT Xperience direct free air cooling 19 april 2012. 26 April 2012 Page 1 of <12>

X-ICT Xperience direct free air cooling 19 april 2012. 26 April 2012 Page 1 of <12> X-ICT Xperience direct free air cooling 19 april 2012 26 April 2012 Page 1 of Inhoud 1. Even voorstellen 2. Business in een oogopslag 3. ICT veilig en continue, maar ook duurzaam en groen 4. Alticom

Nadere informatie

TCO omlaag? Betrouwbaarheid niet!

TCO omlaag? Betrouwbaarheid niet! TCO omlaag? Betrouwbaarheid niet! Kan ik de TCO van mijn noodstroom installatie verlagen, zonder de risico s te vergroten? Wie is ABB? 145,000 medewerkers in meer dan 100 landen $38 miljard omzet (2011)

Nadere informatie

Op weg naar duurzaam bouwen met subsidie

Op weg naar duurzaam bouwen met subsidie Op weg naar duurzaam bouwen met subsidie Kernthema s subsidies Energie Milieu Innovatie Opleiding & ontwikkeling Internationale samenwerking Informatie subsidies Doel subsidies Het realiseren van overheidsbeleid:

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Tips, handvatten en financieringsmogelijkheden

Tips, handvatten en financieringsmogelijkheden Tips, handvatten en financieringsmogelijkheden 26 Hans november Scherpenzeel 2009 Hans Scherpenzeel Introductie Adviseur in Utiliteitsbouw-team SenterNovem Innovatie, Agentschap energie, van het klimaat,

Nadere informatie

Waar het elektriciteitsnet stopt, gaat WKO verder! Rob Goes, Liandon Ronald Smit, Installect bedrijven

Waar het elektriciteitsnet stopt, gaat WKO verder! Rob Goes, Liandon Ronald Smit, Installect bedrijven Waar het elektriciteitsnet stopt, gaat WKO verder! Rob Goes, Liandon Ronald Smit, Installect bedrijven Betrouwbare energiesystemen Het energielandschap verandert Het energielandschap verandert De energievraag

Nadere informatie

PCM PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA DATACENTER COOLER

PCM PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA DATACENTER COOLER Its time for Greenovation PCM DATACENTER COOLER PCM DATACENTER COOLER DE MEEST BEDRIJFSZEKERE, ROBUUSTE, FLEXIBELSTE EN ENERGIE ZUINIGSTE KOELER VOOR DATACENTRA www.oc-autarkis.nl Inhoudsopgave Waarom

Nadere informatie

Kom verder. Saxion. Kenniscentrum Design en Technologie Trends in energie voor bedrijven en bedrijventerreinen. Welkom. Jan de Wit, 20 juni 2012

Kom verder. Saxion. Kenniscentrum Design en Technologie Trends in energie voor bedrijven en bedrijventerreinen. Welkom. Jan de Wit, 20 juni 2012 Kenniscentrum Design en Technologie Trends in energie voor bedrijven en bedrijventerreinen Welkom Jan de Wit, 20 juni 2012 Vragen? Trends: 1. Energiebesparing door monitoring & procesbeheersing 2. Energiebesparing

Nadere informatie

Inventarisatie rapportage UMCs. dr. D.H. Harryvan Dirk.harryvan@mansystems.nl

Inventarisatie rapportage UMCs. dr. D.H. Harryvan Dirk.harryvan@mansystems.nl Inventarisatie rapportage UMCs dr. D.H. Harryvan Dirk.harryvan@mansystems.nl Agenda Introductie en doelstelling Rapportage Conclusies en advies Discussie Introductie en Doelstelling Wat Onderzoek in het

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Energie Investeringsaftrek (EIA) Door Niek van der Pas

Energie Investeringsaftrek (EIA) Door Niek van der Pas Energie Investeringsaftrek (EIA) Door Niek van der Pas Januari 2016 Inhoudsopgave 1. Introductie...3 2. De Energie Investeringsaftrek (EIA)...3 3. Welke Minkels producten komen in aanmerking...7 3.1 Luchtscheiding...7

Nadere informatie

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research Datacenter Netwerk Trends in Nederland Peter Vermeulen Pb7 Research Agenda Over het onderzoek Impact van IT trends op het datacenter Investeren in het datacentrum van morgen Visie en draagvlak Conclusies

Nadere informatie

Mogelijkheden voor aardgasloze Benedenbuurt

Mogelijkheden voor aardgasloze Benedenbuurt Notitie Contactpersoon Harry de Brauw Datum 14 juni 2017 Kenmerk N001-1246856HBA-rvb-V01-NL Mogelijkheden voor aardgasloze Benedenbuurt De aanstaande rioolvervanging in de Benedenbuurt is aanleiding voor

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst?

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst? Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Sjoerd Bootsma LTO Noord Advies Zonne-energie Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling elektriciteitsprijs Aandeel groene stroom

Nadere informatie

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen

Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Energie en exergie in de gebouwde omgeving Door Sabine Jansen (TU Delft) 7 April 2015 Homelab 2050, serie 4: Optimaal gebruik van beschikbare energiebronnen Exergie voor de gebouwde omgeving Statements

Nadere informatie

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed AT OSBORNE www.atosborne.nl Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed 19 september 2012 AT Osborne Huisvesting en Vastgoed Infrastructuur

Nadere informatie

EED energie-audit: verplichting of kans?

EED energie-audit: verplichting of kans? EED energie-audit: verplichting of kans? Ondernemen met visie op energie Enschede, 28 januari 2016 Mayke Derksen en Jorieke Rienstra Inhoud Energietaken Energie-Efficiency Directive (EED) Meerjarenafspraken

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

Bedrijf X. Besparingsanalyse. Datum: 13 november 2014. Van A tot LED Alpherbrink 1 2741 MH Waddinxveen. info@vanatotled.

Bedrijf X. Besparingsanalyse. Datum: 13 november 2014. Van A tot LED Alpherbrink 1 2741 MH Waddinxveen. info@vanatotled. Bedrijf X Besparingsanalyse Datum: 13 november 2014 Van A tot LED Alpherbrink 1 2741 MH Waddinxveen info@vanatotled.nl 0182 76 00 33 www.vanatotled.nl Kvk: 57479054 Inleiding U heeft er vast wel eens over

Nadere informatie

ICTroom heeft Amsterdam s eerste groene datacenter gebouwd voor GYRO Center. Het nieuwe en energieefficiënte

ICTroom heeft Amsterdam s eerste groene datacenter gebouwd voor GYRO Center. Het nieuwe en energieefficiënte GYRO Center Amsterdam s eerste groene datacenter ICTroom heeft Amsterdam s eerste groene datacenter gebouwd voor GYRO Center. Het nieuwe en energieefficiënte datacenter is in september 2009 in gebruik

Nadere informatie

Elbert Raben Product Manager IT-Solutions

Elbert Raben Product Manager IT-Solutions Elbert Raben Product Manager IT-Solutions Nederlandse Praktijk Richtlijn: NPR 5313 Computerruimtes en datacenters Elbert Raben Commissielid werkgroep: Klimaatbeheersing Onderwerpen Voorstellen Aanleiding

Nadere informatie

KOELING VAN DATACENTERS DOOR DE JAREN HEEN DATA CENTER

KOELING VAN DATACENTERS DOOR DE JAREN HEEN DATA CENTER KOELING VAN DATACENTERS DOOR DE JAREN HEEN DATA CENTER AGENDA STULZ Groep B.V. Huidige EU doelstelling Energiestromen in een datacenter EER waarde Evolutie koelsystemen Toekomst STULZ GROEP B.V. Airconditioning

Nadere informatie

De ontwikkeling van Smart grids. Our common future. Prof.dr.ir. Han Slootweg. 30 september 2016

De ontwikkeling van Smart grids. Our common future. Prof.dr.ir. Han Slootweg. 30 september 2016 De ontwikkeling van Smart grids Our common future Prof.dr.ir. Han Slootweg 30 september 2016 Agenda Het energiesysteem Verduurzaming van het energiesysteem De energietransitie Smart Grids 2 Energievoorziening

Nadere informatie

Optimalisatie van de koeling voor uw datacenter. Martijn Kolk APAC Airconditioning

Optimalisatie van de koeling voor uw datacenter. Martijn Kolk APAC Airconditioning Optimalisatie van de koeling voor uw datacenter Martijn Kolk APAC Airconditioning Airconditioning - Services - Systeemvloeren De APAC Groep staat al bijna 30 jaar voor persoonlijke en betrouwbare dienstverlening.

Nadere informatie

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst.

ICT-sector. Inhoud. Interviews. Algemeen. MEE-sectoren. MJA Industrie MJA VGI. MJA Diensten. MJA Vervoer. Begrippenlijst. ICT-sector Deelnemende bedrijven: 38 Beschouwde bedrijven in dit rapport: 38 Toetreders: 5 Uittreders: 0 Energiegebruik 2013: 16.164 TJ Procesefficiëntieverbetering 2013 t.o.v. 2012: 5% (17% t.o.v. basisjaar

Nadere informatie

MIP2 Groene Datacenters

MIP2 Groene Datacenters Gebruik van omgevingskoude Concept Gemiddelde buitentemperatuur = ca 10 C Gemiddelde binnentemperatuur = 22 tot 34 C Afhankelijk van concept binnen in het DC Afhankelijk van het gekozen koelsysteem Afhankelijk

Nadere informatie

Energiebesparing. Kantoren A-01

Energiebesparing. Kantoren A-01 Energiebesparing in Kantoren A-01 Meijer Energie- & Milieumanagement BV, Laan van N.O.I. 277, 2593 BS Den Haag. tel: 070-315 57 15 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

Restwarmtevalorisatie bij datacenters

Restwarmtevalorisatie bij datacenters 18/12/2012 Restwarmtevalorisatie bij datacenters Dirk Vanhoudt Inhoud» Gebruik van restwarmte in de omgeving van» Gebruik van industriële restwarmte voor toepassing van absorptiekoeling bij datacenters

Nadere informatie

Software Defined Datacenter Wat is het? Waar bestaat het uit? Waar gaat het heen? Wat betekent het?

Software Defined Datacenter Wat is het? Waar bestaat het uit? Waar gaat het heen? Wat betekent het? Software Defined Datacenter Wat is het? Waar bestaat het uit? Waar gaat het heen? Wat betekent het? Robbert Hoeffnagel hoofdredacteur Belgium Cloud, CloudWorks DatacenterWorks Nederlandse website, emailnieuwsbrief

Nadere informatie

Netwerken, telefoondiensten en telefoonapparatuur

Netwerken, telefoondiensten en telefoonapparatuur Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Netwerken, telefoondiensten en 1. Scope/afbakening Dit document behandelt drie ICT-gerelateerde productgroepen tegelijk. Deze productgroepen

Nadere informatie

Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar

Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar Praktische checklist en reminderstickers Besparingstips voor productkoeling Let op ijsaanslag en onderneem actie Besparingtips voor productkoeling Productkoeling

Nadere informatie

Restwarmte: liever minder dan meer

Restwarmte: liever minder dan meer Restwarmte: liever minder dan meer Ron Ongenae Bram van As De Kleijn Energy Consultants & Engineers Samen naar een economisch duurzame toekomst! Advisering Engineering Van Heemstraweg 123 e Druten Projectbegeleiding

Nadere informatie

DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio.

DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio. DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio. EEN UITERST MODERN EN KLANTVRIENDELIJK DATACENTRUM. Gelegen op een perfecte locatie tussen Groningen en

Nadere informatie

200% rendement uit 100% energie: De witte motor van uw woonhuis!

200% rendement uit 100% energie: De witte motor van uw woonhuis! 200% rendement uit 100% energie: De witte motor van uw woonhuis! Oude situatie zonder ECO200 Gas Elektra Wat is ECO200? ECO200 is een nieuw concept van AgriComfort, waarbij het koelen van de melk en het

Nadere informatie

Johan Duyck Hebt U ook het gevoel dat uw geld langs deuren en ramen buiten vliegt?

Johan Duyck Hebt U ook het gevoel dat uw geld langs deuren en ramen buiten vliegt? Johan Duyck Hebt U ook het gevoel dat uw geld langs deuren en ramen buiten vliegt? 1 Hoe begin ik eraan? 1 Besparen zonder geld uit te geven. 2 Besparen via zinvolle investeringen. 3 Investeren in alternatieve

Nadere informatie

De gesloten kas. finale opdracht voor de. Alympiade 2008

De gesloten kas. finale opdracht voor de. Alympiade 2008 De gesloten kas finale opdracht voor de Alympiade 2008 Garderen, 14 en 15 maart 2008 1 VOORAF: WERKWIJZER FINALE WISKUNDE A-LYMPIADE 2008 Lees eerst de volledige tekst van de opdracht door zodat je weet

Nadere informatie

Energiezorg management systeem. Symposium Groene ICT

Energiezorg management systeem. Symposium Groene ICT Energiezorg management systeem Symposium Groene ICT Voorstellen Marco Kappe Directeur Service Delivery Vancis 2 fysieke datacenters Housing van de (nationale supercomputer) Leveren van Co locatie Leveren

Nadere informatie

Introductie Overwegingen bij het gebruik van PUE In de meting op te nemen elementen Ontwerp gebaseerd op volledige capaciteit Toepassing van PUE

Introductie Overwegingen bij het gebruik van PUE In de meting op te nemen elementen Ontwerp gebaseerd op volledige capaciteit Toepassing van PUE PUE Het is algemeen geaccepteerd dat er iets moet gebeuren om het energieverbruik en de CO2-uitstoot van datacenters terug te dringen. Er is immers nu al sprake van een significant energieverbruik en een

Nadere informatie

09 april 2015 Joulz, Utrecht. Maintenance for Energy

09 april 2015 Joulz, Utrecht. Maintenance for Energy 09 april 2015 Joulz, Utrecht Maintenance for Energy Uitdagingen van de Netbeheerder Verantwoord investeren in onzekerheid. (Th.A.M. de Bruin) CAPEX realisatie programma Voorjaar 2015 Vanzelfsprekend, toch?

Nadere informatie

Warm tapwater in de toekomst

Warm tapwater in de toekomst Warm tapwater in woningen Inzicht in de warmtapwatervraag in het licht van de verduurzaming van de energievoorziening 06/11/12 Renee Heller Warm tapwater in de toekomst Warm tapwater wordt steeds groter

Nadere informatie

Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk

Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk Hoe kan ik de restwarmte van datacenters hergebruiken? APAC Airconditioning Martijn Kolk De APAC groep staat voor persoonlijke en betrouwbare dienstverlening. Met meer dan 25 jaar ervaring zijn wij uitgegroeid

Nadere informatie

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014

TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid. Programmalijnen en speerpunten 2014 TKI Tender en programmalijnen Switch2SmartGrid Programmalijnen en speerpunten 2014 Programmalijnen en aandachtspunten 1. Energiemanagement voor fleibiliteit van energiesysteem 2. Informatie en control

Nadere informatie

Koelen én ventileren met de FreeCooler

Koelen én ventileren met de FreeCooler Koelen én ventileren met de FreeCooler Milieuvriendelijk comfortabel kostenbesparend Klimaatbeheersing met de FreeCooler De FreeCooler Een nieuw gekoeld ventilatiesysteem dat in veel opzichten een verbetering

Nadere informatie

Titel. Subtitle. >> Als het gaat om energie en klimaat

Titel. Subtitle. >> Als het gaat om energie en klimaat Titel Subtitle Inhoud Agentschap nl Algemeen EIA Meer informatie 2 agentschap nl Agentschap van Ministerie van Economische Zaken Brug tussen markt en overheid Beleid en ondersteuning op het gebied van:

Nadere informatie

Zuinig koelen met het Packo Eco gamma

Zuinig koelen met het Packo Eco gamma Zuinig koelen met het Packo Eco gamma Zuinig koelen met het Packo Eco gamma Energie wordt jaar na jaar schaarser en duurder. Maar energie (in de vorm van elektriciteit, warm water, ) is nu eenmaal onmisbaar.

Nadere informatie

Quick scan Green IT Noorderpoort

Quick scan Green IT Noorderpoort Quick scan Green IT Noorderpoort Noorderpoort Floris Bennema 1 / 8 Quick scan Green IT Noorderpoort In het Strategisch Plan Noorderpoort wordt gekozen voor duurzaam. Een van de aspecten die hier een rol

Nadere informatie

Green Cleaning. Duurzaam schoonmaakonderhoud - ecologisch, economisch en ergonomisch waardevol

Green Cleaning. Duurzaam schoonmaakonderhoud - ecologisch, economisch en ergonomisch waardevol Green Cleaning Duurzaam schoonmaakonderhoud - ecologisch, economisch en ergonomisch waardevol Waarom green? Green is bij ons meer dan groen het staat voor duurzaam. HECTAS hecht nadrukkelijk veel waarde

Nadere informatie

RENEWABLE COOLING: Wat weten we? Halen we de doelen voor 2020?

RENEWABLE COOLING: Wat weten we? Halen we de doelen voor 2020? RENEWABLE COOLING: Wat weten we? Halen we de doelen voor 2020? Week van de Koude, 8 december 2009 Doelen: Schoon en Zuinig in 2020 2% energiebesparing per jaar (verdubbeling) 30% reductie broeikasgassen

Nadere informatie

Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar

Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar Check uw koeling en bespaar zo 1.000 per jaar Praktische checklist en reminderstickers Besparingstips voor productkoeling Let op ijsaanslag en onderneem actie Rekenvoordeel supermarkt Een supermarkt van

Nadere informatie

Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland?

Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland? Waar zijn we met het verduurzamen van onze woningen in Nederland? We hebben veelal nog verouderde woningen waarbij ongeveer een kwart van de huiseigenaren een hypotheekschuld heeft boven de huidige marktwaarde.

Nadere informatie

Cloud Ready Datacenters

Cloud Ready Datacenters Cloud Ready Datacenters Door Kurt Glazemakers, CTO Terremark Europe November 2010 1 Inleiding Cloud computing heeft op verschillende niveaus invloed op de inrichting van een datacenter. Met als aanjager

Nadere informatie

DYNAMIC INFRASTRUCTURE Helping build a smarter planet

DYNAMIC INFRASTRUCTURE Helping build a smarter planet Ronald.geuze@nl.ibm.com, Ronald.vanteeffelen@nl.ibm.com Consolidatie en Virtualisatie van Intel en UNIX platformen de praktijk 18/03/2009 DYNAMIC INFRASTRUCTURE Helping build a smarter planet 2009 IBM

Nadere informatie

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group

Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Logistieke toepassingen van waterstof binnen Colruyt Group Ludo Sweron 29 februari 2012 slide 1 Visie duurzaam ondernemen Colruyt Group Samen duurzaam meerwaarde creëren door waardengedreven vakmanschap

Nadere informatie

Introductie eco2heat. Duurzaam verwarmen op basis van natuurlijke straling. Gezond, duurzaam en voordelig verwarmen

Introductie eco2heat. Duurzaam verwarmen op basis van natuurlijke straling. Gezond, duurzaam en voordelig verwarmen Introductie eco2heat Duurzaam verwarmen op basis van natuurlijke straling Wie is Eco2heat? Eco2heat kiest voor duurzame, groene warmte. Aangezien ongeveer 30% van het wereld energie verbruik verwarming

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

Themadag Centraal versus decentraal koelen

Themadag Centraal versus decentraal koelen Themadag Centraal versus decentraal koelen Centrale versus decentrale industriële koelsystemen D.R. Wentink Adviesburo Verhoef Centraal versus decentraal koelen. Inhoudsopgave: 1. Definitie en verschillende

Nadere informatie

2 Energiebesparing in organisaties

2 Energiebesparing in organisaties 2 Energiebesparing in organisaties Bij het energiegebruik in een onderneming kan men onderscheid maken tussen gebouwgebonden energie (bijv. verlichting, verwarming en airconditioning) en energie die nodig

Nadere informatie

FLEXIBILITEIT DOOR STABILITEIT

FLEXIBILITEIT DOOR STABILITEIT DATACENTER FLEXIBILITEIT DOOR STABILITEIT Het datacenter vormt de spil van uw ICT-omgeving en organisatie. Niet alleen waarborgt uw MER, SER of datacenter de opslag van grote hoeveelheden bedrijfskritische

Nadere informatie

Duurzame escience. Bioinformatica case study. Pieter Meulenhoff, Daniël Worm, Freek Bomhof, George Huitema,

Duurzame escience. Bioinformatica case study. Pieter Meulenhoff, Daniël Worm, Freek Bomhof, George Huitema, Duurzame escience Bioinformatica case study Pieter Meulenhoff, Daniël Worm, Freek Bomhof, George Huitema, Job Oostveen, Carolien van der Vliet-Hameeteman 1 Doelstellingen Inzicht in energiegebruik en besparing

Nadere informatie

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning

Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning Energy-Floor haalt energie uit de bodem van uw woning De laatste jaren is er qua energiebehoefte veel veranderd in de woningbouw. Voorheen waren de behoefte en kosten m.b.t. verwarming in nieuwbouw woningen

Nadere informatie

Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters -

Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters - Introductie NPR 5313 Computerruimtes en datacenters - Energievoorziening Eric Taen 1 Energievoorziening 2 1 3 NPR 5313 - Structuur 1. Onderwerp en toepassingsgebied 2. Verwijzingen 3. Termen, definities

Nadere informatie

Slimme energie-oplossingen bij Colruyt vandaag en in de toekomst

Slimme energie-oplossingen bij Colruyt vandaag en in de toekomst Slimme energie-oplossingen bij Colruyt vandaag en in de toekomst Thomas Decamps Startevent Smart Energy Solutions 4 december 2012 Het energiebeleid bij Colruyt Group WE POWER Het energiebeleid bij Colruyt

Nadere informatie

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort

Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Binnenklimaat: energie efficiënte oplossingen besparing door comfort Rob Nagel Honeywell Dag van de Installatie VSK, Jaarbeurs Utrecht 2 februari 2010 Binnenklimaat besparing door comfort Woningmarkt in

Nadere informatie

Van business eisen naar een. De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter. 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel

Van business eisen naar een. De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter. 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel Van business eisen naar een minimale datacenter footprint De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel Even voorstellen Versie 1.0 Het UMC Utrecht Het

Nadere informatie

Remeha Neptuna. Comfort het hele jaar door 4/6/8/11/16/22/27. the comfort innovators

Remeha Neptuna. Comfort het hele jaar door 4/6/8/11/16/22/27. the comfort innovators Neptuna 4/6/8/11/16/22/27 Comfort het hele jaar door the comfort innovators Comfort het hele jaar door Neptuna Een natuurlijke energiebron zoals lucht, water of zonlicht levert besparing op. Kies je voor

Nadere informatie

De Duurzame UPS... = een modulaire UPS

De Duurzame UPS... = een modulaire UPS De Duurzame UPS... = een modulaire UPS DUURZAAM? DUURZAAM? MILIEU DUURZAAM? ECONOMIE DUURZAAM? FLEXIBEL DUURZAAM? BESCHIKBAARHEID DUURZAAM? DE OPLOSSING DUURZAAM? VRAGEN Ronald Lagerberg DUURZAAM? Fabriek

Nadere informatie

Geothermie. traditioneel energiebedrijf?

Geothermie. traditioneel energiebedrijf? 31 maart 2010 T&A Survey Congres Geothermie Duurzame bron voor een traditioneel energiebedrijf? Hugo Buis Agenda Duurzame visie & ambities Waarom kiest Eneco voor Geothermie? Stand van zaken Markten Pro

Nadere informatie

ENERGIEBESPARING IN DE AKKERBOUW/OPEN TEELTEN

ENERGIEBESPARING IN DE AKKERBOUW/OPEN TEELTEN ENERGIEBESPARING IN DE AKKERBOUW/OPEN TEELTEN In de akkerbouw/open teelten wordt met name voor de bewaring van producten veel energie gebruikt in de vorm van droging en koeling. De hoeveelheid verbruikte

Nadere informatie

ZEN en BENG Scenario s voor bijna energieneutrale woningen

ZEN en BENG Scenario s voor bijna energieneutrale woningen ZEN en BENG Scenario s voor bijna energieneutrale woningen Ir. Harm Valk Nieman Groep Platform ZEN 10 december 2015 Routekaart BENG 9-12-2015 2 BENG wat gaat er veranderen Bijna EnergieNeutrale Gebouwen

Nadere informatie

Rittal IT product portfolio. Elbert Raben Product Manager IT

Rittal IT product portfolio. Elbert Raben Product Manager IT Rittal IT product portfolio Elbert Raben Product Manager IT Directe versus indirecte vrije koeling Elbert Raben Product Manager IT 2011 AND 2008 THERMAL GUIDELINE COMPARISONS (MODIFIED) Classes IT Equipment

Nadere informatie

ICT: deel van de oorzaak en deel van de oplossing

ICT: deel van de oorzaak en deel van de oplossing ICT: deel van de oorzaak en deel van de oplossing Duurzaamheidscafé 2017/# 3: Verborgen vervuilers : aan de slag met verduurzaming! LUX, Nijmegen 26 september 2017 Roel Croes Stichting GreenICT Stichting

Nadere informatie

Investering grootste drempel om energie te besparen

Investering grootste drempel om energie te besparen Digitale nieuwsbrief juni 2013 MKB Green Deals in trek bij ondernemers De MKB Green Deals blijken een succes. Er doen 625 mkb-bedrijven mee aan het project, samen goed voor een besparingspotentieel vergelijkbaar

Nadere informatie

PRO GAHP ROBUR GASABSORPTIEWARMTEPOMPEN

PRO GAHP ROBUR GASABSORPTIEWARMTEPOMPEN PRO GAHP ROBUR GASABSORPTIEWARMTEPOMPEN ROBUR GASABSORPTIEWARMTEPOMPEN CoolingWays ontwikkelt en levert, in samenwerking met Robur, verwarmingssystemen die werken op aardgas. Hierdoor kunnen wij zeer hoge

Nadere informatie

Duurzaam verwarmen en koelen met gas

Duurzaam verwarmen en koelen met gas Duurzame gaswarmtepompen voor o.a.: Kantoorgebouwen Frisse Scholen Verzorgingstehuizen (P4) (P6) (P7) www.gasengineering.nl Duurzaam verwarmen en koelen met gas De voordelen van verwarmen en koelen met

Nadere informatie

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2012

Voortgangsrapportage. Scope 1 en 2 CO2 emissies. Eerste halfjaar 2012 Voortgangsrapportage Scope 1 en 2 CO2 emissies Eerste halfjaar 2012 Wijzigingsblad Versie Datum Auteur Wijzigingen 0.1 01-10-2013 F. Wuts Draft 1.0 7-10-2013 F. Wuts Final 2 Energie Management Programma

Nadere informatie

Module 4.4. Koeling in EPU. Versie 2.0

Module 4.4. Koeling in EPU. Versie 2.0 Module 4.4 Koeling in EPU Versie 2.0 Overzicht Inleiding Netto energiebehoefte Bruto energiebehoefte Eindenergieverbruik Primair energieverbruik 2 Hoofdstukkenoverzicht EPU 5.4 Transmissieverliezen 5.5

Nadere informatie

26-11-2010. In balans met Smart Grids Willem Kooiman 29 november 2010. Team Smart Grids. Stelling! Inhoud. Wat is Smart Grid

26-11-2010. In balans met Smart Grids Willem Kooiman 29 november 2010. Team Smart Grids. Stelling! Inhoud. Wat is Smart Grid Team s John v.d. Ven, DLV GE Marco Polet Priva Sjoerd Leij Yacht Maarten Pennings NXP Marc Vlemmings NXP In balans met s Willem Kooiman 29 november 2010 Johan Hugh Egbert Irin Hans Euson Maaskant Bouwhuis

Nadere informatie

ROMS interieur & display makers

ROMS interieur & display makers Gespreksverslag januari 2013 Duurzaamheid ROMS interieur & display makers Waarderveldseweg 97 Dhr. O. Meijer 023-5347284 oscar@roms.nl Rinco Bakker 06 532 95 684 energiecoach@parkmanagement.nl Aanleiding:

Nadere informatie

ECN-N Energiescenario s Drenthe 2030

ECN-N Energiescenario s Drenthe 2030 December 2016 ECN-N--16-031 Energiescenario s Drenthe 2030 Gerdes, J. Gewijzigd op: 16-12-2016 13:20 2 Inhoud 1 Context van de energiescenario s voor 2030 4 2 Uitgangspunten voor drie scenario s 5 3 Ontwikkelingen

Nadere informatie

Benelux Seminarie oktober Vergelijking van berekeningsmethodes: Case Nederland Vlaanderen

Benelux Seminarie oktober Vergelijking van berekeningsmethodes: Case Nederland Vlaanderen Benelux Seminarie 21 22 oktober 2004 Vergelijking van berekeningsmethodes: Case Nederland Vlaanderen Marleen Spiekman TNO Bouw Peter Wouters WTCB-CSTC Structuur van de voordracht Basisprincipes methode

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

EEN EXTRA DATACENTER BIJ CEGEKA

EEN EXTRA DATACENTER BIJ CEGEKA 1 EEN EXTRA DATACENTER BIJ CEGEKA Wie bouwt vandaag nog eigen datacenter? 2 BART DEPRETER Manager Presales Architecten & Consultancy 3 Een uitgebreid & compleet IT portfolio 4 Datacenter Hasselt 700 kva

Nadere informatie

Energie actueel Ronald Visser Energiebesparing bij melkveehouders

Energie actueel Ronald Visser Energiebesparing bij melkveehouders Energie actueel Ronald Visser Energiebesparing bij melkveehouders Energie actueel Inhoud presentatie - Achtergrond individuele energiebesparing - Twee keer een top 5 met besparingstips 1. Makkelijk uitvoerbaar,

Nadere informatie