Ouderbetrokkenheid bij LOB. Negen voorbeelden van vo-scholen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ouderbetrokkenheid bij LOB. Negen voorbeelden van vo-scholen"

Transcriptie

1 Ouderbetrokkenheid bij LOB Negen voorbeelden van vo-scholen

2

3 1 Ouderbetrokkenheid bij LOB inhoudsopgave xxx Inleiding 2 Voorbeelden van scholen 3 Beroepenmarkt mét ouders, Corlaer College, Nijkerk 3 Ouders ondernemen (ook), A. Roland Holst College, Hilversum 4 Een presentatie vanuit het HO, Liemers College, Zevenaar 5 Sectororiëntatie voor ouders, VMBO Zuiderpark, Rotterdam 6 Workshop reflectiegesprekken, Buitenhout College, Almere 7 Les in kwaliteiten, St. Nicolaaslyceum, Amsterdam 8 Volwassen profielkeuzewerkstuk, Ashram College, Alphen a/d Rijn 9 Ouders versterken zelfadvies kind, Helen Parkhurst, Almere 10 Samen met ouders aan de slag, Van der Capellen SG, Zwolle 11 Bijlage 1 12 Indeling van activiteiten volgens de participatieladder Bijlage 2 14 Overige initiatieven en materiaal over ouderbetrokkenheid en LOB Referenties 16

4 2 Ouderbetrokkenheid bij LOB Inleiding Elke leerling in het voortgezet onderwijs maakt keuzes die belangrijk zijn voor zijn of haar verdere loopbaan. Ouders blijken daarbij de belangrijkste beïnvloeders én gesprekspartners van het kind 1. Maar hoe betrekken vo-scholen de ouders eigenlijk bij de loopbaan activiteiten, -afwegingen en -beslissingen? Welke mogelijkheden hebben scholen hiervoor? Negen voorbeelden van vo-scholen Het project Stimulering LOB is op zoek gegaan naar inspirerende voorbeelden van ouderbetrokkenheid bij LOB. Wij zijn uitgekomen bij negen scholen die elk op een eigen manier ouders een rol geven bij de loopbaan oriëntatie en begeleiding van hun kinderen. Deze negen voorbeelden vormen het hart van deze publicatie. Uit de voorbeelden blijkt het grote enthousiasme van de betrokken scholen en tegelijkertijd de grote waardering van ouders. Wij willen de negen scholen hartelijk danken dat zij bereid zijn geweest hun aanpak als good practice te delen. Ouders als onmisbare partners Ouderbetrokkenheid is een belangrijk thema voor het project Stimulering LOB van de VO-raad. We scharen ons achter de uitspraken van voormalig OCW minister van Bijsterveldt: Ouders zijn onmisbaar bij loopbaanoriëntatie en loopbaanbegeleiding en bij het voor komen van schooluitval en schoolverzuim Omdat ouders belangrijke medebepalers zijn voor een vervolg opleiding en een baan, liggen er kansen voor scholen bij het sterker betrekken van ouders bij dit proces. 2 De wens van ouders naar meer betrokkenheid ouders vaak in een ontvangende rol blijven 3, 4. Gevraagd naar hun wensen, geven ouders aan graag meer initiatief van de school te zien om hen te betrekken bij de belangrijke (loopbaan-)keuzemomenten van hun kinderen op school. Het gewenste perspectief is dat school en ouders partners zijn met een gedeelde verantwoordelijkheid. Zo wordt LOB een samenspel van school, ouders en kind 3. De mate van invloed van ouders: binden, consulteren, samen handelen? Om snel zicht te krijgen in de aard van de activiteit hebben we de voorbeelden gerangschikt op een participatieladder, waarin de mate van invloed van ouders naar voren komt. Hoe hoger op de participatieladder, des te groter de rol van ouders in het proces: van actueel, volledig en tijdig geïnformeerd zijn naar actief betrokken worden en echt invloed kunnen uitoefenen. Hoe hoger op de ladder, hoe meer er ook wordt uitgegaan van de behoefte van de ouders: vraagsturing. Zie bijlage 1 voor de verantwoording van deze participatieladder. De plaats op de participatieladder doet overigens niets af aan de waarde van een activiteit om ouders te betrekken in LOB: ieder initiatief op dit terrein doet er toe. We hopen dat vo-scholen zich door deze negen voorbeelden laten inspireren en ook in hun eigen school ouders een grotere rol geven bij LOB. Veel plezier bij het lezen! Annemarie Oomen (APS) Janina van Hees (project Stimulering LOB) Onderzoek naar de bestaande Nederlandse praktijk wijst uit dat ouders nog maar beperkt betrokken worden bij LOB-activiteiten op scholen. De nadruk bij de bestaande activiteiten ligt op kennismaking, voorlichting of het bieden van informatie, waarbij de

5 Voorbeelden van scholen R Voorbeelden Beroepenmarkt van mét scholen ouders, R xxx Corlaer College, Nijkerk 3 Voorbeelden van scholen

6 4 Voorbeelden van scholen R Ouders ondernemen (ook), A. Roland Voorbeelden Holst College, van scholen Hilversum R xxx

7 Voorbeelden van scholen R xxx Een presentatie vanuit het HO, Liemers College, Zevenaar 5

8 6 Voorbeelden van scholen R Sectororiëntatie voor ouders, VMBO Zuiderpark, Rotterdam

9 Voorbeelden van scholen R Workshop reflectiegesprekken, Buitenhout College, Almere 7

10 8 Voorbeelden van scholen R Les in kwaliteiten, St. Nicolaaslyceum, Amsterdam

11 Voorbeelden van scholen R Volwassen profielkeuzewerkstuk, Ashram College, Alphen a/d Rijn 9

12 10 Voorbeelden van scholen R Ouders versterken zelfadvies kind, Helen Parkhurst, Almere

13 Voorbeelden van scholen R Samen met ouders aan de slag, Zwolle 11

14 12 Ouderbetrokkenheid bij LOB Bijlage 1 Indeling van activiteiten volgens de participatieladder Indeling van activiteiten volgens de participatieladder Het project Stimulering LOB van de VO-raad heeft vo-scholen uitgenodigd hun good practice van ouderbetrokkenheid bij LOB te delen. Om snel inzicht te krijgen in de aard van de activiteit, is gebruik gemaakt van een indeling volgens de participatieladder. De participatieladder Niveau Vraag gestuurde ouderbetrokkenheid in LOB 5. Samen handelen 4. Samen beslissen Aanbod gestuurde ouderparticipatie in LOB 3. Consulteren 2. Informeren 1. Binden Een participatieladder is een hiërarchie van vormen, gerangschikt naar de mate van invloed die, in dit geval, ouders kunnen uitoefenen en op deze manier ook te toetsen valt. 5, 6, 7, 8, 9 Hoe hoger op de participatieladder, des te groter de rol van ouders in het proces van loopbaan oriëntatie, -begeleiding, -beslissingen van hun kind: actueel, volledig en tijdig geïnformeerd, betrokken worden en echt invloed kunnen uitoefenen. Hoe hoger op de ladder, hoe meer participatie ook inzicht in de behoeften en vragen van de ouders veronderstelt: vraagsturing. De plaats op de participatieladder doet niets af aan de waarde van een activiteit om ouders te betrekken in LOB: ieder initiatief op dit terrein doet er toe. Annemarie Oomen, april 2013

15 13 Wat zijn de kenmerken van elke trede? Aanbod gestuurde ouderparticipatie in LOB Vraag gestuurde ouderbetrokkenheid in LOB Trap 5: Samen handelen Ouders worden uitgenodigd, op basis van actueel, geënquêteerde behoeften en vragen, actief en geïnformeerd, volledig deel te nemen in de voor bereiding en besluitvorming van de loopbaan van hun kind: profiel/sector/ vakken/ vervolg opleiding. School en ouders zijn gelijkwaardig. De school (mentor, decaan) biedt ondersteuning aan ouders in de vorm van tijd, geld, deskundigheid. Trap 4: Samen beslissen De school informeert ouders/kind en vraagt een advies waarbij veel ruimte is voor discussie voor de loopbaanafwegingen van hun kind: profiel/sector/ vakken/ vervolgopleiding. De ouder formuleert met het kind zelf de probleem definitie, bedenkt oplossingen en komt met de school tot gedeelde beslissingen. School en ouders zijn gelijkwaardig. De school (mentor, decaan) voegt zich naar de loopbaanbeslissing van ouder en kind. Trap 3: Consulteren De school informeert en raadpleegt de ouders over een gesloten vraagstelling met restricties in de loop baanafwegingen van hun kind: profiel/sector/ vakken/ vervolgopleiding. School informeert, neemt feedback op en beslist. De school ( mentor, decaan) luistert naar de ouders/leerling. De ouder/leerling kan zich hierover uitspreken. Trap 2: Informeren De school informeert de ouders over aspecten en eventuele procedures in de loopbaanafwegingen van hun kind: profiel/sector/ vakken/vervolgopleiding. School beslist geheel zelf wat er gaat gebeuren, informeert de ouders hierover en beantwoordt vragen. De ouder/leerling voegt of stemt met voeten. Trap 1: Binden De school schakelt ouders in voor LOB activiteiten in de school waarmee (een deel van) de leerlingen in school meer bekend kan raken met aspecten in hun loopbaanafwegingen: profiel/sector/ vakken/ vervolgopleiding. School beslist geheel zelf wat er gaat gebeuren. De ouder/leerling stemt met voeten.

16 14 Ouderbetrokkenheid bij LOB Bijlage 2 Overige initiatieven en materiaal over ouder betrokken heid en LOB Overige initiatieven en materiaal over ouderbetrokkenheid & LOB Bij het verzamelen van voorbeelden van ouder betrokken heid voor deze publicatie, heeft project Stimulering LOB de keuze gemaakt uitsluitend onbetaalde activiteiten van vo-scholen te portretteren. Als gevolg van deze keuze zijn een aantal andere voorbeelden buiten de boot gevallen, omdat zij op commerciële basis plaatsvinden of niet aan een school verbonden zijn. Deze voorbeelden kunnen natuurlijk net zo goed inspirerende ideeën bieden. Hieronder vindt u een overzicht van een aantal overige initiatieven op het gebied van ouderbetrokken heid en LOB. De teksten zijn grotendeels geschreven door de betreffende initiatiefnemers. TechniekTalent.nu In de visie van Techniektalent.nu is het belangrijk dat leerlingen een loopbaan kiezen die echt bij ze past, en daardoor wellicht eerder denken aan een technische richting. Om de dialoog thuis op gang te brengen ontwikkelde Techniektalent.nu een actie voor het tweede jaar vmbo waarbij de leerlingen hun ouders kunnen interviewen over hun werk. Voor ouders en andere betrokken volwassenen is een website beschikbaar met toegankelijke informatie over leren kiezen en met links naar sites over loopbaanleren van andere partijen. Kijk op: MBO Stad De website van MBO stad bevat ook een ouder module. Op de site vind je een gids voor ouders met handige tips. Deze tips kunnen ouders en kinderen helpen om samen over een studiekeuze of richting na te denken en het gesprek hierover aan te gaan. Leraar24 / Ouders en school samen In opdracht van OCW wordt in het kader van het programma Ouders & school samen een groot aantal praktijken beschreven. Deze bestrijken de sectoren PO, VO, (V)SO en Beroepsonderwijs (VMBO en MBO). Op https://www.facebook.com/oudersenschoolsamen vind je verschillende praktijkverhalen over hoe de school ouders kan betrekken. Elke week worden enkele nieuwe goede praktijken geplaatst waarbij de aandacht verdeeld wordt over de verschillende onderwijssectoren Workshop hogeschool InHolland: De rol van ouders bij studiekeuze In deze workshop voor ouders komen onder andere de werking van het puberbrein, de keuzeproblematiek en verschillende cases aan bod. In interactieve sessies leren ouders hoe ze de drijfveren van hun kinderen beter kunnen herkennen om zo het gesprek aan te kunnen gaan. Ouders krijgen concrete tips voor het gesprek. Hiermee geeft InHolland geen garantie voor de juiste studiekeuze, maar wel informatie om een open gesprek te kunnen voeren om tot een weloverwogen keuze te komen. Per workshop is er plek voor minimaal 15 en maximaal 25 personen. Per groep ouders vraagt InHolland 150. De ouders krijgen een hand-out mee van de PowerPoint en een boekje met achtergrond informatie. Aanmelding kan alleen via de decaan van de school. HBO gids voor ouders Hogeschool InHolland heeft ook een hbo gids voor ouders ontwikkeld. Een handzaam boekje met veel informatie over studeren op het hbo, de begeleiding die ouders kunnen bieden, studiefinanciering, etc. De gids is te downloaden via vul in het zoekveld in: HBO gids voor ouders.

17 15 Wageningen UR: Tien tips voor ouders De universiteit Wageningen / Hogeschool Van Hall Larenstein organiseert diverse activiteiten om ouders te helpen hun kind te ondersteunen bij zijn of haar studie keuze. Op hun website zijn onder andere de volgende publicaties beschikbaar: 10 tips voor ouders, Hoe ik mijn kind heb begeleid bij studiekeuze, Mijn kind gaat studeren. Onderwijs-Opleidingen/ouders.htm Praktijkverhalen ouderbetrokkenheid bij LOB Project Stimulering LOB heeft in 2012 een brochure uitgebracht met praktijkverhalen over ouder betrokkenheid bij LOB: Ouders en school. Praktijkverhalen, interviews en antwoorden over de rol die ouders bij LOB kunnen hebben. Deze eerdere brochure is te vinden op Tenslotte de bestaande publicaties van project Stimulering LOB over dit thema: Hulpkaarten ouderbetrokkenheid bij LOB De twee hulpkaarten Ouderbetrokkenheid bij LOB van project Stimulering LOB zijn praktisch van aard en bieden concrete handvatten. Deze kaarten zijn gemaakt als onderdeel van de loopbaanbox van het project Stimulering LOB. Zij geven een helder beeld van het nut om ouders te betrekken bij de onderwijsloopbaan van hun kind en bevatten veel praktische adviezen en handige tips om direct mee aan de slag te gaan. De auteurs van deze hulpkaarten zijn Annemarie van Kessel (Van Kessel Select en auteur Studiekeuzegids Help uw kind op weg) en Esther Bressers-van Goch (Ortho consult). De hulpkaarten zijn te vinden via

18 16 Ouderbetrokkenheid bij LOB Referenties 1 Oomen, A. (2010). Ouders en de loopbaan van hun kind. Onderzoeksrapportage. Utrecht: APS. Geraadpleegd op 10 februari 2012: c7cc-4d7c-a9ac-c358d163c45e_ oudersendeloopbaanvanhunkind.pdf 2 OCW, (2011). Kamerbrief over de betrokkenheid van ouders bij de school. Den Haag: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. [Geraadpleegd op 10 januari 2012]: rijksoverheid.nl/onderwerpen/basisonderwijs/documenten-enpublicaties/kamerstukken/2011/11/30/betrokkenheid-vanouders-bij-de-school.html En verder zijn geraadpleegd Onderwijsraad (2010). Ouders als partners. Versterking van relaties met en tussen ouders op school. Den Haag: Onderwijsraad. Smit, F., et al. (2007). Ouders, scholen en diversiteit. Ouder betrokkenheid en -participatie op scholen met veel en weinig achterstandsleerlingen. Nijmegen: ITS Radboud Universiteit Nijmegen. Smit, F. (Ed.) (2009). Ouders en school. Den Haag: SDU. 3 Klaassen, C., Vreugdenhil, B., Boonk, L. (2011). Ouders en de loopbaanoriëntatie van hun kinderen. Onderwijs en samenleving 91. Nijmegen: Faculteit sociologie, Radboud Universiteit. Geraadpleegd op 10 februari 2012: kortlopendonderzoek.nl/onderwijs/2011_ouders_en_de_ loopbaanoriëntatie_van_hun_kinderen.html 4 Vreugdenhil, B. (2012) Ouderbetrokkenheid bij LOB. In: De Loopbaanbox. Utrecht: VO-raad project Stimulering LOB. 5 Arnstein, S.R. (1969). A Ladder Of Citizen Participation. Journal of the American Institute of Planners 35 (4): Geraadpleegd /te downloaden van doi/abs/ / [15 Januari 2013] 6 Burns, D. et al (1994), The Politics of Decentralisation, London: Macmillan 7 Wilcox, D. (1994), The guide to Perfect Participation. Geraadpleegd/ te downloaden van [15 januari 2013] 8 Propper, I, Steenbeek, D ( 1999). De aanpak van interactief beleid: elke situatie is anders. Coutinho: Bussum 9 De Vries, P. (2007), Handboek ouders in de school. Hoevelaken: CPS uitgeverij

19 Colofon Deze publicatie is een uitgave van de VO-raad, de sectororganisatie van het voortgezet onderwijs. Auteurs Annemarie Oomen, APS Martijn Laman, Poughkeepsie producties Janina van Hees, project Stimulering LOB, VO-raad Anna de Rijk, project Stimulering LOB, VO-raad Fotografie Afkomstig van istockphoto en van de scholen die aan deze publicatie hebben meegewerkt Ontwerp Osage / Communicatie en ontwerp, Utrecht Druk Fennema Drukkers, Werkendam Dank aan de volgende scholen Corlaer College, Nijkerk Roland Holst College, Hilversum Liemers College, Zevenaar VMBO Zuiderpark, Rotterdam Buitenhout College, Almere St. Nicolaaslyceum, Amsterdam Ashram College, Alphen a/d Rijn Helen Parkhurst, Almere Van der Capellen SG, Zwolle Utrecht, mei 2013

20 VO-raad Postbus 8282 / 3503 RG Utrecht T / F /

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 17 november 2014 Toekomstgericht funderend onderwijs

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Datum 17 november 2014 Toekomstgericht funderend onderwijs >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Datum 17 november 2014 Betreft Toekomstgericht funderend onderwijs

Nadere informatie

KIEZEN MOET [JE] KUNNEN Z E S PRAKTIJ K V O O R B E E L D E N VA N S T U D I E- EN BEROEPSKEUZEORIËNTAT I E I N H E T V M B O

KIEZEN MOET [JE] KUNNEN Z E S PRAKTIJ K V O O R B E E L D E N VA N S T U D I E- EN BEROEPSKEUZEORIËNTAT I E I N H E T V M B O KIEZEN MOET [JE] KUNNEN Z E S PRAKTIJ K V O O R B E E L D E N VA N S T U D I E- EN BEROEPSKEUZEORIËNTAT I E I N H E T V M B O KIEZEN MOET [JE] KUNNEN 2 Voorwoord Help ze kiezen! Een realistische en doordachte

Nadere informatie

Als u het écht wilt weten!

Als u het écht wilt weten! Als u het écht wilt weten! Kwaliteitsmeter Jeugdparticipatie Gemeenten Verwey-Jonker Instituut Jodi Mak & Majone Steketee Stichting Alexander: Leo Rutjes & Jody Bauer Inhoudsopgave 1. De Kwaliteitsmeter

Nadere informatie

Sociale competentie en participatie in beeld Een begrippen- en analysekader

Sociale competentie en participatie in beeld Een begrippen- en analysekader [BELEIDSEVALUATIE INSTRUMENT PRIMAIR ONDERWIJS] Sociale competentie en participatie in beeld Een begrippen- en analysekader Inhoudsopgave [ INHOUDSOPGAVE] Voorwoord 2 Inleiding 4 1 Sociale competentie

Nadere informatie

De staat van het onderwijs

De staat van het onderwijs De staat van het onderwijs Hoofdlijnen uit het Onderwijsverslag 2013/2014 De staat van het onderwijs Hoofdlijnen uit het Onderwijsverslag 2013/2014 inspectie van het onderwijs april 2015 inspectie van

Nadere informatie

Omgaan met verschillen op het snijvlak van pedagogisch en didactisch handelen

Omgaan met verschillen op het snijvlak van pedagogisch en didactisch handelen Omgaan met verschillen op het snijvlak van pedagogisch en didactisch handelen Een verkenning Klaas Hiemstra Jacqueline Schoones Otto de Loor Monica Robijns APS is een toonaangevend onderwijsadviesbureau

Nadere informatie

De zeggenschap van leraren Nulmeting in het po, vo, mbo en hbo

De zeggenschap van leraren Nulmeting in het po, vo, mbo en hbo De zeggenschap van leraren Nulmeting in het po, vo, mbo en hbo ResearchNed, in opdracht van het Ministerie van OCW Lette Hogeling Froukje Wartenbergh-Cras Jessica Pass Joyce Jacobs Sil Vrielink Marlies

Nadere informatie

Suzanne Beek, Arie van Rooijen & Cees de Wit. Samen. kun je meer dan alleen. Educatief partnerschap met ouders in primair en voortgezet onderwijs

Suzanne Beek, Arie van Rooijen & Cees de Wit. Samen. kun je meer dan alleen. Educatief partnerschap met ouders in primair en voortgezet onderwijs Suzanne Beek, Arie van Rooijen & Cees de Wit Samen kun je meer dan alleen Educatief partnerschap met ouders in primair en voortgezet onderwijs Colofon Deze brochure is één van de opbrengsten van een project

Nadere informatie

Goed voorbeeld doet goed volgen

Goed voorbeeld doet goed volgen Goed voorbeeld doet goed volgen Onderzoek naar goede praktijkvoorbeelden van LOB Opdrachtgever: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, directie VSV ECORYS Eva van der Boom Ruud van der Aa Gwen

Nadere informatie

Niemand kan het. alleen!

Niemand kan het. alleen! Niemand kan het alleen! 1 Niemand kan het alleen! 2 1 Voorwoord In Nederland werken we met veel partijen hard aan de toekomst van de jeugd. We bouwen aan goed onderwijs, toegankelijke jeugdzorg, jeugdbeleid

Nadere informatie

Samenwerkend Toezicht Jeugd Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport. Toegang tot jeugdhulp vanuit de wijkteams

Samenwerkend Toezicht Jeugd Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport. Toegang tot jeugdhulp vanuit de wijkteams Samenwerkend Toezicht Jeugd Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport Toegang tot jeugdhulp vanuit de wijkteams Utrecht, april 2015 Over Samenwerkend Toezicht Jeugd In Samenwerkend Toezicht Jeugd

Nadere informatie

Opvoedondersteuning op school

Opvoedondersteuning op school Opvoedondersteuning op school chemie tussen ouders, leerkrachten en CJG Interviews Praktijkvoorbeelden Tips Deel samen één koffiepot Laat een methode geen dwingend keurslijf worden. Voor ouders is herkenning

Nadere informatie

Keuzes in ontwikkeling

Keuzes in ontwikkeling Stichting Platforms Vmbo Praktijk en onderzoek Keuzes in ontwikkeling Loopbaanreflectiegesprekken van docenten in het vmbo Loopbaanreflectiegesprekken van docenten in het vmbo Praktijk en onderzoek Keuzes

Nadere informatie

Leerlingen zijn echte mensen!

Leerlingen zijn echte mensen! Windesheimreeks kennis en onderzoek LECTORAAT PEDAGOGISCHE KWALITEIT VAN HET ONDERWIJS Windesheimreeks kennis en onderzoek Femke Geijsel Femke Geijsel combineert haar wetenschappelijk onderzoek sinds 2001

Nadere informatie

Over leerloopbanen en loopbaanleren. Loopbaancompetenties in het (v)mbo

Over leerloopbanen en loopbaanleren. Loopbaancompetenties in het (v)mbo Over leerloopbanen en loopbaanleren Loopbaancompetenties in het (v)mbo F. Meijers, M. Kuijpers & J. Bakker Februari 2006 Dit onderzoek wordt gesubsidieerd door: Samenwerkende brancheorganisaties beroepsonderwijs

Nadere informatie

colofon Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 CPS onderwijsontwikkeling en advies, januari 2007

colofon Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 CPS onderwijsontwikkeling en advies, januari 2007 Ken je kwaliteiten! colofon Inhoudsopgave CPS onderwijsontwikkeling en advies, januari 2007 Auteurs: Mandy Evers, Els Loman, Willi Soepboer - CPS, Amersfoort Illustraties: Digitale Klerken, Utrecht Vormgeving:

Nadere informatie

Opvoeden en ontwikkelen doen we samen!

Opvoeden en ontwikkelen doen we samen! Opvoeden en ontwikkelen doen we samen! Praktijkgericht onderzoek naar de manier waarop scholen in primair en voortgezet onderwijs hun maatschappelijke opdracht praktisch kunnen vormgeven KPC Groep Sophie

Nadere informatie

Op een dag ben je leraar

Op een dag ben je leraar Op een dag ben je leraar Zoektocht naar professionele identiteit van leraren Hanna de Koning Hella Kroon Op een dag ben je leraar Zoektocht naar professionele identiteit van leraren Hanna de Koning en

Nadere informatie

Opvoedingsondersteuning aan gezinnen met jonge kinderen door vrijwilligsters Succesvolle werkwijzen binnen Moeders Informeren Moeders (MIM)

Opvoedingsondersteuning aan gezinnen met jonge kinderen door vrijwilligsters Succesvolle werkwijzen binnen Moeders Informeren Moeders (MIM) Opvoedingsondersteuning aan gezinnen met jonge kinderen door vrijwilligsters Succesvolle werkwijzen binnen Moeders Informeren Moeders (MIM) ~ 7 ~ Opvoedingsondersteuning aan gezinnen met jonge kinderen

Nadere informatie

Lessen uit de praktijk

Lessen uit de praktijk Lessen uit de praktijk 10 Succesvol verbeteren in het voortgezet onderwijs Leren verbeteren Project voor risicoscholen en (zeer) zwakke afdelingen Een project van de VO-raad en AOC Raad Eerder verschenen

Nadere informatie

eindrapport onderzoek schoolgrootte uit leerlingperspectief s c h o o l g r o o t t e u i t e e r l i n g p e r s p e c t i e f

eindrapport onderzoek schoolgrootte uit leerlingperspectief s c h o o l g r o o t t e u i t e e r l i n g p e r s p e c t i e f eindrapport onderzoek schoolgrootte uit leerlingperspectief s c h o o l g r o o t t e u i t e e r l i n g p e r s p e c t i e f Schoolgrootte uit leerlingperspectief - Eindrapport Een onderzoek in opdracht

Nadere informatie

UIT DE STEIGERS ADVIES OVER DOORONTWIKKELING VAN DE WMO-WERKPLAATSEN

UIT DE STEIGERS ADVIES OVER DOORONTWIKKELING VAN DE WMO-WERKPLAATSEN UIT DE STEIGERS ADVIES OVER DOORONTWIKKELING VAN DE WMO-WERKPLAATSEN REIN ZUNDERDORP, ANNA HERNGREEN EN PAULINE VAN VIEGEN ZUNDERDORP BELEIDSADVIES & MANAGEMENT IN OPDRACHT VAN HET MINISTERIE VAN VWS (BAS

Nadere informatie

Gebruik mij als kompas, ik ken de richting beter dan je denkt. Over begeleiding van mensen met ASS bij studie- en beroepskeuze

Gebruik mij als kompas, ik ken de richting beter dan je denkt. Over begeleiding van mensen met ASS bij studie- en beroepskeuze Gebruik mij als kompas, ik ken de richting beter dan je denkt Over begeleiding van mensen met ASS bij studie- en beroepskeuze Marijke van Son Studentnummer: 2171084 Juni 2012, Beek en Donk Onderzoeksbegeleider:

Nadere informatie

Een rugzak gevuld met cultuur

Een rugzak gevuld met cultuur Een rugzak gevuld met cultuur Een rugzak gevuld met cultuur Inhoudsopgave Inleiding 4 1 Cultuureducatie binnen de opleidingen 8 1.1 De context 9 1.2 Doelstellingen en visies van de opleidingen 11 1.3 Cultuureducatie

Nadere informatie

Op weg naar een duurzame sportvereniging

Op weg naar een duurzame sportvereniging Op weg naar een duurzame sportvereniging 1 Inhoud Inleiding... 4 De fasen op een rij... 10 1. Dromen... 11 1.1 Het begint met een droom... 11 1.2 Mandaat van bestuur en leden... 12 1.3 Wijs verantwoordelijke(n)

Nadere informatie

Loopbaandialoog: Over leren kiezen (en) leren praten. Marinka Kuijpers

Loopbaandialoog: Over leren kiezen (en) leren praten. Marinka Kuijpers Loopbaandialoog: Over leren kiezen (en) leren praten Marinka Kuijpers Het voeren van begeleidingsgesprekken waarin met en niet tegen de lerende wordt gesproken over de sterke kanten, de waarden en het

Nadere informatie

Ouders over hun positie in Passend Onderwijs

Ouders over hun positie in Passend Onderwijs Ouders over hun positie in Passend Onderwijs Ouders over hun positie in Passend Onderwijs Opdrachtgever: POLSO Utrecht, februari 2009 Oberon Postbus 1423 3500 BK Utrecht tel. 030-2306090 fax 030-2306080

Nadere informatie

Praktijkvoorbeelden van communicatie met ouders in het primair onderwijs

Praktijkvoorbeelden van communicatie met ouders in het primair onderwijs Goed worden en goed blijven Communicatie met ouders Praktijkvoorbeelden van communicatie met ouders in het primair onderwijs Over het informeren van ouders over de kwaliteit van de school en het betrekken

Nadere informatie