Hoofdstuk 1 - Gezond eten met aandacht voor vetten

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 1 - Gezond eten met aandacht voor vetten"

Transcriptie

1 Hoofdstuk 1 - Gezond eten met aandacht voor vetten Dit hoofdstuk bevat zeven vragen Hoofdstuk 1 gaat over het belang van een gezond voedingspatroon en de rol van vetten hierin. Na bestudering van dit hoofdstuk weet je meer over de betekenis van vetten voor de groei en ontwikkeling van jonge kinderen en ken je het verschil tussen verzadigd en onverzadigd vet. Ook weet je meer over de verschillende vetzuren en heb je je verdiept in de vraag: hoeveel vet hebben jonge kinderen eigenlijk nodig? Het doorlopen van dit hoofdstuk kost je ongeveer 20 minuten. Het belang van vet Vetten zijn onmisbaar in onze voeding. Ons lichaam heeft vetten nodig als bouwstenen voor organen en zenuwen. De door vetten geleverde vetzuren bepalen de architectuur (en daarmee de functie) van alle celmembranen. Het lichaam heeft elke dag vetten nodig voor de opbouw van cellen, het afweersysteem en de isolatie van de huid. Vetten zijn belangrijk voor een goede stoelgang en dragen bij aan de smaak van de voeding. Onderzoek toont aan dat vetten een belangrijke rol spelen bij de preventie en bestrijding van ziekten, zoals hart- en vaatziekten en diabetes. Bovendien zijn vetten nodig voor een goede voorziening van de vetoplosbare vitamines A, D, E en K, en essentiële vetzuren. Met name voor kinderen in de groei zijn vetten belangrijk. Onverzadigd en verzadigd Niet al het vet is hetzelfde. De verschillende type vetzuren hebben een uiteenlopend effect op de gezondheid. Op basis van hun chemische structuur worden vetten onderverdeeld in verzadigde vetzuren, enkelvoudig onverzadigde vetzuren, meervoudig onverzadigde vetzuren en transvetzuren. Vet bevat altijd een mengsel van verzadigde en onverzadigde vetzuren. Onverzadigde vetzuren zijn goede vetten, die onder meer helpen het cholesterolgehalte te verlagen. Verzadigde vetzuren en transvetzuren zijn minder gezond dan onverzadigde vetten omdat zij het cholesterolgehalte in het bloed kunnen verhogen.

2 Essentieel Enkele van de meervoudig onverzadigde vetzuren noemen we essentiële vetzuren. Dat betekent dat het lichaam deze vetzuren niet zelf kan aanmaken en we ze via de voeding moeten binnenkrijgen. Dat is zeker voor kinderen belangrijk, omdat deze vetzuren nodig zijn voor de normale groei en ontwikkeling en voor een optimale gezondheid. De essentiële vetzuren waar het om gaat zijn het omega-3 vetzuur alfa-linoleenzuur (ALA) en het omega-6 vetzuur linolzuur (LA). De inname van het essentiële vetzuur ALA blijft vaak achter bij de aanbevelingen. Visvetzuren Vooral voor jonge kinderen is naast LA en ALA het visvetzuur DHA belangrijk als bouwsteen voor organen, zenuw- en hersenweefsel en hormonen. In het lichaam kan ALA worden omgezet in andere vetzuren zoals DHA en EPA. Het lichaam is echter maar in zeer beperkte mate in staat de omzetting naar DHA tot stand te brengen. DHA en EPA komen voor in (vooral vette) vis. Om die reden worden ze ook wel visvetzuren genoemd. Vetten en gezondheid Wanneer je verzadigde vetzuren in de voeding vervangt door onverzadigde vetzuren verlaag je het risico op hart- en vaatziekten en mogelijk op diabetes. Daarom is het belangrijk om jonge kinderen al vroeg gezonde eetgewoonten aan te leren. Voedingsvoorkeuren en gewoonten gaan vaak een leven lang mee. Transvetzuren Transvetzuren zijn ongezond vet, dat in kleine hoeveelheden voorkomt in melkvet en vlees en kan ontstaan door het harden van oliën en vetten. De afgelopen jaren is de hoeveelheid

3 transvetzuren in voedingsmiddelen drastisch verlaagd. De inname in Nederland ligt beneden de aanbevelingen. Transvetzuren zijn in Nederland dus geen gezondheidsissue meer. Energiebehoefte bij jonge kinderen Vetten zijn belangrijk als energieleverancier. Vet bevat per gram ruim twee keer zoveel energie als eiwitten en koolhydraten. Vooral voor baby s en kleine kinderen is dat van belang omdat zij een hoge energiebehoefte hebben, terwijl hun maaginhoud nog maar klein is. Hun voeding moet dus een hoge energiedichtheid hebben. In moedermelk wordt dan ook 50% van de energie door vetten geleverd. In de eerste 6 maanden moet 45-50% van de dagelijkse energiebehoefte bestaan uit vet. Na 6 maanden borst- of flesvoeding daalt het aanbevolen vetpercentage in de voeding naar 40 energie% en vanaf 1 jaar naar energie%. Dat is een hogere ondergrens, en dezelfde aanvaarbare bovengrens als voor volwassenen. Voor kinderen vanaf 4 jaar is de aanbeveling voor vet energie% en gelijk aan die van volwassenen. Meer informatie over vetten in de voeding vind je op Vraag 1 Jonge kinderen groeien snel en hebben een relatief hoge energiebehoefte. Wat is de rol van vetten in de voeding van jonge kinderen? a. vetten leveren energie, vitamines en essentiële vetzuren b. met vetten moet je voorzichtig zijn: sommige vetten leveren meer energie dan andere c. om gezond te leren eten is het belangrijk terughoudend om te gaan met vetten Vraag 2 Borstvoeding bevat van nature relatief veel vet. Hoeveel? a. circa 50 energie% b. tussen de 25 en 40 energie% c. tussen de 20 en 40 energie%

4 Vraag 3 De Gezondheidsraad doet aanbevelingen voor de vetinname van jonge kinderen. Wat is het advies voor kinderen van 1 3 jaar (met een gezond gewicht)? a. minimaal 20 energie% en niet meer dan 40 energie% b. minimaal 25 energie% en niet meer dan 40 energie% c. minimaal 20 energie% en niet meer dan 35 energie% Vraag 4 Wat is een kenmerk van essentiële vetzuren? a. het lichaam maakt deze vetzuren uit onverzadigde vetzuren b. het lichaam kan deze vetzuren niet zelf maken c. deze vetzuren kun je via de voeding niet binnenkrijgen Vraag 5 Welke vetten zijn gezonder: verzadigde vetzuren, onverzadigde vetzuren of transvetzuren? a. verzadigde vetzuren, want deze geven eerder een verzadigd gevoel b. onverzadigde vetzuren, want deze helpen het cholesterolgehalte te verlagen c. transvetzuren, want deze komen slechts in kleine hoeveelheden in onze voeding voor Vraag 6 Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat er een relatie is tussen vetten in de voeding en hart- en vaatziekten. Wat betekent dit voor jonge kinderen? a. gelukkig nog niets; hart- en vaatziekten ontwikkelen zich pas op latere leeftijd b. gezonde vetten verlagen ook bij jonge kinderen het risico op hart- en vaatziekten c. om chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten op latere leeftijd te voorkomen kunnen jonge kinderen vetten beter mijden Vraag 7 Hoe kun je ook bij kinderen het risico op hart- en vaatziekten en mogelijk op diabetes verkleinen? a. door verzadigde vetzuren in de voeding te vervangen door onverzadigde vetzuren b. door onverzadigde vetzuren in de voeding te vervangen door verzadigde vetzuren c. door verzadigde vetzuren in de voeding te vervangen door transvetzuren

5 Hoofdstuk 2 Een gezonde kindervoeding Dit hoofdstuk bevat vier vragen Dit hoofdstuk leert je meer over een gezond eetpatroon voor jonge kinderen. Je krijgt informatie over wat een goed advies over voeding voor peuters zou moeten inhouden. Na het doornemen van dit hoofdstuk ken je de richtlijnen en adviezen van de Gezondheidsraad en het Voedingscentrum en ben je nog beter toegerust om het aanleren van gezonde eetgewoonten in de praktijk te brengen. Het doorlopen van dit hoofdstuk kost je ongeveer 20 minuten. Gezonde kindervoeding Bij kinderen is een gebalanceerde voeding van groot belang voor een normale groei en ontwikkeling. De eerste zes maanden is borstvoeding de beste voeding voor een baby. Afhankelijk van de ontwikkeling van het kind, kunnen jonge kinderen tussen de vier en zes maanden langzaam overgaan naar vaste voeding. Peuters eten met de rest van het gezin mee, maar waar moeten ouders op letten? Het aanleren van goede eetgewoonten legt de basis voor een gezonde toekomst. Richtlijnen en praktische adviezen De Gezondheidsraad geeft richtlijnen voor een goede voeding en heeft daarnaast een lijst opgesteld met aanbevolen hoeveelheden voor de verschillende vetzuren. De richtlijnen gelden voor de Nederlandse bevolking vanaf de leeftijd van 12 maanden, inclusief zwangere en lacterende vrouwen. Op basis van de rapporten van de Gezondheidsraad formuleert het Voedingscentrum praktische adviezen voor de consument. Voor kinderen van 0-4 jaar heeft het Voedingscentrum samengewerkt met de Inspectie voor de Gezondheidszorg. De adviezen zijn samengevat in de Schijf van Vijf, met vijf regels om gezond te eten en vertaald naar dagelijks aanbevolen hoeveelheden van de verschillende basisvoedingsmiddelen. De kern van de adviezen is voor iedereen gelijk (behalve voor kinderen van 0-12 maanden).

6 Wat heeft een peuter tussen de 1 en 4 jaar per dag ongeveer nodig? 2-3 sneetjes brood (liefst volkoren of bruin), besmeerd met margarine uit een kuipje (5 gram per boterham) 1-2 aardappelen of 1-2 opscheplepels rijst, macaroni of spaghetti 1-2 opscheplepels groente ( gram) 1-2 porties fruit 2-3 bekertjes melk(producten), liefst halfvol of mager ½ plak kaas ½ plak vleeswaren 50 gram gaar vis, vlees (of vleesvervanger) 15 gram vloeibare margarine, bak- en braadvet of olie voor de warme maaltijd (1 eetlepel) ½ tot 1 liter drinkvocht (bij voorkeur water), inclusief 3 dl melk Wat zijn aandachtspunten? Het is belangrijk dat een kind 3 maaltijden per dag krijgt en maximaal 4 keer iets tussendoor. Bij broodbeleg is hartig niet beter dan zoet. Kiezen voor bijvoorbeeld 20+ of 30+ kaas, een plakje ham, kipfilet, of casselerrib is prima. Als zoet broodbeleg kun je appelstroop, jam of fruit (banaan, aardbeien) adviseren. Pindakaas is ook een prima keuze, want het bevat veel goede onverzadigde vetten. Wel hebben pindakaas, chocoladepasta en chocoladehagelslag relatief veel calorieën. Variëren is dus belangrijk. Smeerleverworst wordt vaak gebruikt als broodbeleg voor kinderen. Toch is het niet goed om jonge kinderen meer dan drie boterhammen met leverworst per week te geven, omdat ze dan teveel vitamine A binnen kunnen krijgen. Vetten voor op brood en in de pan Producten met vooral onverzadigde vetzuren zijn goed voor kinderen. Maar hoe herken je goede vetten? Bij producten voor op de boterham en voor de bereiding van de warme maaltijd geldt over het algemeen: hoe zachter of vloeibaarder het vet bij kamertemperatuur is, hoe meer onverzadigde vetzuren en hoe minder verzadigde vetzuren en transvetzuren het product bevat. Een vloeibare margarine bevat dus veel onverzadigde vetzuren, terwijl een vast vet meer verzadigde vetzuren bevat.

7 Vetten en de Schijf van Vijf Door alle boterhammen te besmeren met een dun laagje margarine uit een kuipje en per persoon 1 eetlepel vloeibaar vet te gebruiken bij de bereiding van de warme maaltijd, krijgt een peuter al een groot deel van de noodzakelijke vetten binnen. Peuters kunnen beter margarine gebruiken dan halvarine. Zij hebben voor hun ontwikkeling namelijk meer vet nodig dan oudere kinderen. De meeste kuipjes in de winkel bevatten echter minder vet dan margarine. Kies voor peuters met een gezond gewicht een kuipje met zoveel mogelijk vet. Kinderen met overgewicht kunnen beter halvarine smeren. Aan halvarine en margarine en aan vloeibare margarine en bak- en braadproducten uit een knijpfles worden vitamine A en vitamine D toegevoegd. Dat geldt niet voor olie. Olie bevat vooral vitamine E. Daarom is het verstandig het gebruik van olie bij de warme maaltijd af te wisselen met een vloeibare margarine of een bak- en braadproduct uit een knijpfles. Meer informatie over voeding voor zuigelingen en peuters vind je op Vraag 1 Wanneer peuters brood gaan eten, wat is dan een goed advies: a. geef de eerste periode uitsluitend witbrood b. besmeer elke boterham met margarine c. geef op de boterham bij voorkeur hartig beleg Vraag 2 Waarom is het niet verstandig de warme maaltijd elke dag te bereiden met olie? a. dan krijg je mogelijk te weinig vitamine A en D binnen b. dan word je vetinname te hoog c. dan ontstaat er een tekort aan vitamine E

8 Vraag 3 Wat kunnen peuters met een wenselijk gewicht beter gebruiken, margarine of halvarine? a. margarine uit een kuipje, want dat bevat meer vetten en dus ook meer gezonde vetten b. margarine uit een kuipje, want dat bevat meer vitamine A en D c. halvarine uit een kuipje, want dat heeft minder calorieën Vraag 4 Wat is voor een peuter een geschikt eetpatroon? a. twee keer per dag een maaltijd aan tafel en minimaal vier keer iets tussendoor b. drie keer per dag een maaltijd aan tafel en maximaal vier keer iets tussendoor c. drie keer per dag een maaltijd aan tafel en minimaal vier keer iets tussendoor

9 Hoofdstuk 3: Goede vetten en een gezond gewicht Dit hoofdstuk bevat vier vragen Hoofdstuk 3 geeft aan wat een goed advies over vetten in relatie tot lichaamsgewicht zou moeten inhouden. Na het doorlopen van dit hoofdstuk weet je meer over vetten en calorieën en kun je een positieve boodschap over vetten overbrengen, waarbij je tegelijkertijd aandacht geeft aan de problematiek rond overgewicht. Het doorlopen van dit hoofdstuk kost je ongeveer 20 minuten. Vetten en calorieën De vorige hoofdstukken hebben duidelijk gemaakt dat peuters elke dag vetten nodig hebben en dat onverzadigde vetzuren gezond zijn. Of vet verzadigd of onverzadigd is, maakt voor het aantal calorieën niet uit. Alle soorten vet leveren evenveel calorieën. Vetten bevatten per gram meer calorieën dan koolhydraten en eiwitten. Kinderen in de groei hebben vetten nodig, maar teveel vet is niet goed. Een gezond gewicht Bij een goede gezondheid hoort een gezond gewicht. Gelet op de problematiek rond overgewicht moeten veel ouders op de energie-inname van hun peuter letten. Er zijn ouders die uit angst voor overgewicht bij hun kinderen het besmeren van de boterham of het toevoegen van vloeibaar vet aan de warme maaltijd overslaan. Dat is niet verstandig in verband met de voorziening van essentiële vetzuren. Een complicerende factor in de voorlichting over vetten is dat ouders een voornamelijk negatieve associatie met vetten hebben. Uit onderzoek blijkt dat moeders vet zien als een voedingsstof waar je zo weinig mogelijk van moet eten om overgewicht te voorkomen. Voor veel gezondheidsprofessionals is het lastig om de positieve aandacht voor gezond vet te rijmen met het voorkómen van overgewicht. In een goed advies over vetten zijn onderstaande aspecten verwerkt:

10 kinderen in de groei hebben vetten nodig te veel vet is niet goed, maar een bepaalde hoeveelheid vet is wél belangrijk alle soorten vetten leveren evenveel calorieën de verschillende vetzuren hebben een verschillend effect op de gezondheid Energie en overgewicht Kinderen die gezond eten halen minimaal 25 energie% vet uit een gevarieerde gezinsvoeding. Ook kinderen met overgewicht hebben vetten nodig. Daarom is het niet verstandig vetten volledig te mijden. Overgewicht ontstaat als een kind meer calorieën binnenkrijgt dan het verbruikt. Boosdoeners zijn vaak een gebrek aan beweging, pyjamapapjes en gezoete zuivelof frisdranken. Meer informatie over een gezond gewicht voor jonge kinderen vind je op: Vraag 1 Welk voedingsadvies geef je NIET aan ouders van een kind met overgewicht? a. let erop dat het kind minder vet binnenkrijgt b. let erop dat de voeding van het kind een beperkte hoeveelheid suikerrijke producten bevat c. laat het kind vanaf 12 maanden mee eten met een gevarieerde gezinsvoeding Vraag 2 Vet in de vorm van margarine uit een kuipje voor op brood of uit een (knijp)fles voor in de pan is: a. voor elke dag b. voor af en toe c. niet voor iedereen

11 Vraag 3 Bij het beperken van de energie inname van jonge kinderen is winst te behalen, zonder dat dit ten koste gaat van de inname van essentiële vetzuren, vitamine A en D, door: a. bij smeerbeleg als smeerkaas of -leverworst de margarine op de boterham over te slaan b. geen jus de gebruiken bij de warme maaltijd c. lichaamsbeweging te stimuleren en pyjamapapjes en gezoete zuivel- of frisdranken te mijden Vraag 4 Waar moet je op letten als je een product met gezond vet wilt kiezen? a. dat er zoveel mogelijk onverzadigd en zo min mogelijk verzadigd vet in zit b. dat er zoveel mogelijk verzadigd en zo min mogelijk transvet in zit c. dat er zoveel mogelijk transvet en zo min mogelijk onverzadigd vet in zit

12 Hoofdstuk 4: Vetten en vitamines Dit hoofdstuk bevat 3 vragen Hoofdstuk 4 geeft informatie over de in vet oplosbare vitamines en laat zien waarom vitamines onmisbaar zijn voor een goede gezondheid. Wanneer je dit hoofdstuk hebt doorlopen weet je welke vitamines een relatie hebben met vetten en dat de hoeveelheden die we via de voeding binnenkrijgen niet voor iedereen, en onder alle omstandigheden voldoende zijn. Het doorlopen van dit hoofdstuk kost je ongeveer 15 minuten. Er zijn vier in vet oplosbare vitamines: vitamine A, vitamine D, vitamine E en vitamine K. De in vet oplosbare vitamines kunnen in de weefsels van het lichaam worden opgeslagen. Halvarine, margarine en bak- en braadproducten zijn een belangrijke bron van zowel vitamine A, D als E. Verder komt vitamine A vooral voor in lever. Een kleine hoeveelheid vind je ook in vis, melkproducten en eidooiers. Vitamine D zit in kleine hoeveelheden in vlees en volle melkproducten, maar vooral in vette vis. Vitamine E zit vooral in tarwekiemolie, zonnebloemolie, pitten, zaden, noten, groente en fruit. Vitamine K vind je in groene bladgroenten en plantaardige oliën. Vitamine A Vitamine A is nodig voor een goede weerstand. Daarnaast speelt het een rol bij de groei, het gezichtsvermogen en de gezondheid van huid, tandvlees en haar. Vitamine D Vitamine D is belangrijk voor sterke botten en tanden en bevordert de opname van de mineralen calcium en fosfor in het lichaam. Vitamine D speelt ook een rol bij de instandhouding van de weerstand en bij een goede werking van de spieren. De belangrijkste bron van vitamine D is het zonlicht. Vitamine D wordt onder invloed van zonlicht in de huid aangemaakt. Wie niet regelmatig buiten is, moet er zeker voor zorgen dat er voldoende vitamine D in de voeding zit. Door een kind gevarieerd te laten eten, zal hij van de meeste vitamines voldoende binnenkrijgen. Een belangrijke uitzondering hierop is vitamine D. Kinderen tot 4 jaar hebben het hele jaar door dagelijks 10 microgram vitamine D extra nodig, in de vorm van een supplement, ongeacht de hoeveelheid vitamine D in hun voeding en de tijd die ze buiten zijn.

13 Vitamine E Vitamine E speelt een rol bij de aanmaak van rode bloedcellen en het in stand houden van spier- en andere weefsels. Ook is het belangrijk voor de weerstand. Vitamine E is een antioxidant: het beschermt de cellen in het lichaam tegen vrije radicalen. Vitamine K Vitamine K is vooral belangrijk voor de bloedstolling. Vitamine K wordt voor een deel door de bacteriën in de (dikke) darm gemaakt, vanaf een leeftijd van ongeveer drie maanden. Daarnaast is aanvulling vanuit de voeding nodig. Pasgeboren kinderen krijgen na de geboorte extra vitamine K. Borst gevoede zuigelingen krijgen vanaf dag 8 tot 3 maanden na de geboorte 150 microgram vitamine K-druppels per dag. Meer informatie over vitamines vind je op Vraag 1 Welke vitamines zijn in vet oplosbaar? a. A, C, D en E b. B, D, E en K c. A, D, E en K Vraag 2 Vitamine D zorgt dat ons lichaam mineralen zoals calcium en fosfor goed kan opnemen uit de voeding en kan vastleggen in botten en tanden. Waarom is extra vitamine D met name voor jonge kinderen belangrijk? a. voor de bloedstolling b. voor sterke botten en tanden c. voor het bruin worden van de huid Vraag 3 Hoeveel extra vitamine D in de vorm van een supplement heeft een peuter van 2 jaar met een donkere huid nodig? a. 5 mcg b. 10 mcg c. 20 mcg

14 Hoofdstuk 5: Vet in de praktijk Dit hoofdstuk bevat 1 vraag en vier opdrachten Hoofdstuk 5 gaat dieper in op vet als ingrediënt in voedingsmiddelen. Na het doorlopen van dit hoofdstuk weet je welke producten een gunstige of ongunstige vetzuursamenstelling hebben, kun je ouders tips geven voor de vetinname van hun peuter, en weet je waar je op moet letten als je een etiket bestudeert. Het doorlopen van dit hoofdstuk kost je ongeveer 40 minuten. Van belang voor kinderen Voor de groei en ontwikkeling van kinderen zijn vooral van belang: Vetten in voedingsmiddelen Vetten worden verwerkt in veel voedingsmiddelen. Ze geven producten smaak en consistentie. Omdat vet in elk voedingsmiddel uit een combinatie van verzadigde en onverzadigde vetzuren bestaat, is het belangrijk te letten op de verhouding waarin ze voorkomen. Een leverancier is verplicht om alle gebruikte ingrediënten te vermelden op het etiket. Dat gebeurt in afnemende grootte. Check het etiket Op het etiket van een voedingsmiddel vind je hoeveel kilocalorieën, vetten, koolhydraten, eiwitten en vezels per 100 gram in het product voorkomen, en soms ook de vetzuursamenstelling (verzadigde vetzuren, enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetzuren en transvetzuren).

15 Kies gezond vet Het maken van een gezonde productkeuze is niet eenvoudig. Want welke producten bevatten de goede vetten? Producten zoals koek, snoep en chips bevatten meestal vooral verzadigde vetzuren. Ook in kaas en vleessoorten kunnen veel verzadigde vetzuren zitten. Olie, bereidingsvetten, margarine, halvarine, vette vis en sommige noten zijn een goede bron van onverzadigde vetzuren. Vis is gezond De visvetzuren DHA en EPA beschermen tegen hart- en vaatziekten. Veel kinderen eten echter te weinig vis; 24% van de peuters en kleuters eet zelfs nooit vis. Het is belangrijk dat peuters wennen aan de smaak van vis. Adviseer ouders om een kind bij voorkeur 2 keer per week vis te geven, waarvan 1 keer vette vis. Voorbeelden van vette vis zijn haring, zalm, makreel of sardines Vraag 1 Welke producten zijn rijk aan essentiële vetzuren? Gebruik voor het beantwoorden van de vraag de informatie op a. olie, sauzen en margarines b. melk, yoghurt en roomboter c. kaas, kwark en paté Vraag 2 Wat bevat de grootste hoeveelheid verzadigde vetzuren? Gebruik voor het beantwoorden van de vraag de informatie op a. een boterham met 48+ kaas b. een boterham met pindakaas c. een boterham met kip/kerriesalade

16 Vraag 3 Welke voedingsmiddelen zijn een belangrijke bron van vitamine A? Ga voor het beantwoorden van deze vraag naar en lees de informatie over vitamine A. a. margarine, lever en vis b. broccoli en avocado c. granen, noten en zaden Vraag 4 Waarom is vis gezond? a. vis bevat vooral verzadigde vetzuren b. vis bevat gezonde visvetzuren en vitamine D c. vis zet verzadigde vetzuren in het lichaam om in onverzadigde vetzuren Vraag 5 Als een peuter een boterham met hartig beleg wil eten, wat is dan een goed advies? Gebruik voor het beantwoorden van de vraag de informatie op a. kies bijvoorbeeld voor margarine en sandwichspread b. kies als een peuter kaas wil alleen jonge kaas en margarine c. kies smeerkaas en laat de margarine weg

Hoofdstuk 1 - Gezond eten met aandacht voor goede vetten

Hoofdstuk 1 - Gezond eten met aandacht voor goede vetten E-learning module vetten en gezondheid Hoofdstuk 1 - Gezond eten met aandacht voor goede vetten Hoofdstuk 1 gaat over de rol van vetten in een gezond voedingspatroon. Na bestudering van dit hoofdstuk weet

Nadere informatie

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book

Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE. E-book Alles over VETTEN GOEDE ÉN SLECHTE E-book WAT IS VET? VET IS EEN VOEDINGSSTOF DIE ZIT IN BIJVOORBEELD HALVARINE, OLIE, VLEES, KAAS EN IN KOEK, SNACKS EN SAUZEN. VET IS ALTIJD EEN MENGSEL VAN VETZUREN.

Nadere informatie

Welkom bij Forte kinderopvang

Welkom bij Forte kinderopvang Welkom bij Forte kinderopvang Gezonde voeding van 0-12 jaar Voedingsbureau PUUR! Donderdag 5 maart 2015 Inhoud 1. Belang gezonde voeding 2. Duurzaam & puur 3. Interactief informeren 4. Vragen 1. Belang

Nadere informatie

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf

G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf G e z o n d e t e n m e t d e Schijf van Vijf De Schijf van Vijf in het kort Om fit en gezond te leven is het belangrijk om gezond te eten. Gezond eten is samen met voldoende bewegen dé basis voor een

Nadere informatie

Manifest Essentiële vetten voor kinderen

Manifest Essentiële vetten voor kinderen Manifest Essentiële vetten voor kinderen BF2532 Blue Band Manifest Brochure.indd 1 29-06-2010 11:16:39 Inhoudsopgave Artsen Jeugdgezondheidszorg Nederland... 4 Diëtisten Coöperatie Nederland en Nederlandse

Nadere informatie

Voor op brood (kuipjes 41 % totaal vet) Voor op brood (kuipjes > 41 % vet) Twenty Four Brio Light Becel pro.activ Calorie Light

Voor op brood (kuipjes 41 % totaal vet) Voor op brood (kuipjes > 41 % vet) Twenty Four Brio Light Becel pro.activ Calorie Light INFOKAART n van margarine-, halvarine- en bak- en braadproducten December 2016 - Het assortiment margarineproducten wordt steeds groter en sluit steeds beter aan op de wensen en eisen van de consument.

Nadere informatie

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014

Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Eet smakelijk René de Groot 15-06-2014 Inhoudsopgave: Kennis testen Waar is voeding eigenlijk goed voor? Waarmee moeten we dan ontbijten? Bloedsuiker spiegel Calorieën?? Schijf van 5 Hoeveel calorieën

Nadere informatie

Vetten Minder verzadigd vet, meer onverzadigd vet

Vetten Minder verzadigd vet, meer onverzadigd vet Vetten Minder verzadigd vet, meer onverzadigd vet In voeding zitten twee soorten vet: verzadigd vet en onverzadigd vet. Als je verzadigd vet vervangt door onverzadigd vet heeft dat een positief effect

Nadere informatie

Zin en onzin van voedingssupplementen Voeding voor senioren 23 november 2017 Best

Zin en onzin van voedingssupplementen Voeding voor senioren 23 november 2017 Best Zin en onzin van voedingssupplementen Voeding voor senioren 23 november 2017 Best BOT Voor sterke botten is nodig: Calcium + Vitamine D + Bewegen >>> alle 3 samen! Sterke botten worden al in de jeugd gevormd

Nadere informatie

Voedingsadvies bij zwangerschapsdiabetes. diabetes gravidarum

Voedingsadvies bij zwangerschapsdiabetes. diabetes gravidarum Voedingsadvies bij zwangerschapsdiabetes diabetes gravidarum 2 Deze brochure is bedoeld voor vrouwen met diabetes gravidarum. In deze brochure wordt informatie gegeven over o.a. de richtlijnen voor de

Nadere informatie

gezond zwanger met vitamines en mineralen

gezond zwanger met vitamines en mineralen gezond zwanger met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen zijn voedingsstoffen

Nadere informatie

S C H I J F V A N V I J F

S C H I J F V A N V I J F SCHIJF VAN VIJF DE SCHIJF VAN VIJF, GOED VOOR JE LIJF! V o o r i e d e r e e n i s e e n v o e d i n g s k e u z e v a n b e l a n g w a a r a l l e b e n o d i g d e voedingsstoffen in zitten. Dit zijn

Nadere informatie

Dienstverlenende werkzaamheden Les 7

Dienstverlenende werkzaamheden Les 7 Dienstverlenende werkzaamheden Les 7 voedingsadvies Julie hebben in les 1 al een voedingsdagboek moeten invullen en in les drie heb je als het goed is geleerd hoe de schijf van vijf werkt. Met deze kennis

Nadere informatie

Voeding bij diabetes mellitus

Voeding bij diabetes mellitus Voeding bij diabetes mellitus Inleiding Dieetadviezen bij diabetes mellitus zijn nauwelijks anders dan adviezen voor een goede voeding. De gedachte dat iemand met diabetes helemaal geen suiker mag eten

Nadere informatie

VOEDINGSBELEID Versie Oktober 2015, versie 01 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit Aantal pagina s 7 Geldig tot 31 december 2016

VOEDINGSBELEID Versie Oktober 2015, versie 01 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit Aantal pagina s 7 Geldig tot 31 december 2016 VOEDINGSBELEID Versie Oktober 2015, versie 01 Verantwoordelijke Beleidsmedewerker Kwaliteit Aantal pagina s 7 Geldig tot 31 december 2016 Inhoud Algemeen o Gezond voedingsaanbod o Vaste en rustige eetmomenten

Nadere informatie

Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap

Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap Voedingsadvies bij verhoogde bloedsuikers tijdens de zwangerschap 2 Bij de Glucose Tolerantie Test was uw bloedsuiker (ook wel bloedglucose genoemd) te hoog. Daarom ontvangt u deze informatie. Wat is glucose?

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77

Inhoud. Voorwoord 3. Voeding 6. Slaap 22. Houding 30. Naar de dokter 37. Kleding 65. Mode 74. Kleding wassen 77 Inhoud Voorwoord 3 Voeding 6 Slaap 22 Houding 30 Naar de dokter 37 Kleding 65 Mode 74 Kleding wassen 77 6 VOEDING Weet wat je eet Je eet elke dag. Alles wat je eet (en drinkt) heet voeding. Is elke voeding

Nadere informatie

Uitgangspunten Wij bepalen wat en wanneer een kind eet. Het kind bepaalt zelf hoeveel hij/ zij eet.

Uitgangspunten Wij bepalen wat en wanneer een kind eet. Het kind bepaalt zelf hoeveel hij/ zij eet. Voeding Inhoud Voeding... 1 Uitgangspunten... 2 Voeding op Polderpret... 3 Fruit en Groente... 3 Tussendoortjes... 3 Leverworst en smeerleverworst... 4 Drinken... 4 Eetmomenten... 4 Voedingsbeleid Polderpret...

Nadere informatie

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN.

DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. GEZONDHEID INFOBLAD DE ACTIEVE VOEDINGSDRIEHOEK: OM DAGELIJKS EVENWICHTIG TE ETEN EN VOLDOENDE TE BEWEGEN. BRON: VIGeZ, 2011. De actieve voedingsdriehoek. De actieve voedingsdriehoek geeft je een idee

Nadere informatie

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog

Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus. Bij gebruik van GLP-1-analoog Voedingsadvies bij Diabetes Mellitus Bij gebruik van GLP-1-analoog Aangezien u lijdt aan Diabetes mellitus, type 2 (oftewel ouderdomsdiabetes) én overgewicht hebt, heeft de arts u een behandeling met zogenaamd

Nadere informatie

Voedingsadviezen. 2.1. Samenstelling van de voeding. 6-7 sneetjes. 20-25 g. 4-5 aardappelen/ opscheplepels

Voedingsadviezen. 2.1. Samenstelling van de voeding. 6-7 sneetjes. 20-25 g. 4-5 aardappelen/ opscheplepels Hoofdstuk 2 Voedingsadviezen voor mensen met diabetes mellitus 2.1. Samenstelling van de voeding Dieetadviezen bij diabetes mellitus zijn niet anders dan adviezen voor een goede voeding. De basis van een

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte

Afdeling Diëtetiek. Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte Afdeling Diëtetiek Dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte Algemeen U heeft een verhoogd cholesterolgehalte. Deze folder bevat informatie over het dieet bij een verhoogd cholesterolgehalte. U kunt deze

Nadere informatie

Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips

Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips Vetten 1 Onderwerpen Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips 2 Wat zijn vetten? Vetten zijn naast eiwitten en koolhydraten, een van de drie

Nadere informatie

Kai gaat picknicken. Ga je mee?

Kai gaat picknicken. Ga je mee? Met goed vet bak je er méér van! Voorleesboekje Kai gaat picknicken in het park. Hij mag mama helpen met het inpakken van de picknickmand. Zo leert hij over lekker en gezond eten. Kai gaat picknicken.

Nadere informatie

Gezond en minder gezond vet. Herken het gezonde vet

Gezond en minder gezond vet. Herken het gezonde vet Gezond en minder gezond vet Herken het gezonde vet Kies gezond vet! Vet is onmisbaar in onze voeding. Je lichaam heeft vet nodig. Vet levert energie en is een bron van vitamines zoals vitamine A, D en

Nadere informatie

Diabetes type 2 Het belang van gezonde voeding

Diabetes type 2 Het belang van gezonde voeding Diabetes type 2 Het belang van gezonde voeding Gezond eten is voor iedereen belangrijk, maar voor mensen met diabetes type 2 zijn er extra aandachtspunten. Onze voedingsadviezen helpen je. Wat gebeurt

Nadere informatie

Protocol voor de voeding

Protocol voor de voeding Protocol voor de voeding Kindercentrum Dikkertje Dap hanteren ten aanzien van het voedingsbeleid de uitgangspunten van het Voedingscentrum. Het gebruik van de maaltijd en tussendoortjes is een gezamenlijke

Nadere informatie

Gezonde basisvoeding met de Schijf van Vijf Factsheet

Gezonde basisvoeding met de Schijf van Vijf Factsheet Voedingscentrum De erkende autoriteit op het gebied van gezond, veilig en duurzaam eten Gezonde basisvoeding met de Schijf van Vijf Factsheet De Schijf van Vijf is het voorlichtingsmodel dat het Voedingscentrum

Nadere informatie

Diabetes mellitus. Victoza en voeding

Diabetes mellitus. Victoza en voeding Diabetes mellitus Victoza en voeding In het kort Wat is diabetes? Diabetes mellitus wordt in de volksmond ook wel suikerziekte genoemd. Bij Diabetes mellitus is er geen of onvoldoende insuline beschikbaar

Nadere informatie

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist

Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Vakantie vitamines: hoe voorkom je vakantie kilo s? Jantine Blaauwbroek Diëtist Inhoud 1 Vakantiebestemmingen 2 Wat is gezonde voeding? 3 Energieleveranciers en functies 4 Energiebalans op vakantie 5 Weet

Nadere informatie

Oliën en vetten kies gezond en lekker

Oliën en vetten kies gezond en lekker Meer weten? Op www.vettefeiten.nl vind je nog veel meer informatie over de rol van oliën en vetten in ons dagelijks leven. Volg ons ook op twitter: @MVOvettefeiten Contact MVO - de ketenorganisatie voor

Nadere informatie

Dieetadviezen bij wondgenezing

Dieetadviezen bij wondgenezing Dieetadviezen bij wondgenezing Diëtetiek Bereikbaarheid afdeling Diëtetiek Amphia Ziekenhuis: Locatie Langendijk, Molengracht, Pasteurlaan: (076) 595 30 75 Algemeen telefoonnummer Amphia Ziekenhuis: (076)

Nadere informatie

KlasseLunch. Over gezond eten 1. Werkbladen KlasseLunch 2008:

KlasseLunch. Over gezond eten 1. Werkbladen KlasseLunch 2008: Werkbladen 2008: Over gezond eten 1 WAAROM IS GEZOND ETEN BELANGRIJK? Je bent nu in de groei. Je lichaam is nog lang niet klaar. Goed en gezond eten is daarom erg belangrijk. Want alleen dan krijg je voldoende

Nadere informatie

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet

Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Gezond leven betekent dat je; - voldoende beweegt - gezond eet Waarom eet je eigenlijk? Je krijgt er energie van! Energie heb je nodig alle processen in je lichaam b.v. voor lopen, computeren Maar ook

Nadere informatie

Voedingsadvies bij peuterdiarree

Voedingsadvies bij peuterdiarree Diëtetiek Voedingsadvies bij peuterdiarree www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl DIE009 / Voedingsadvies bij peuterdiarree / 29-09-2014 2 Voedingsadvies

Nadere informatie

Workshop Korfbal & Voeding: maximaal effect door minimale aanpassingen. Miracle Performance

Workshop Korfbal & Voeding: maximaal effect door minimale aanpassingen. Miracle Performance Workshop Korfbal & Voeding: maximaal effect door minimale aanpassingen. Bob ter Haak Miracle Performance Bob ter Haak Eigenaar Miracle Performance Sportdiëtist Bewegingsdeskundige Docent Sport Fietsen

Nadere informatie

Schijf van Vijf-spel. Opdracht 4C. Opdracht

Schijf van Vijf-spel. Opdracht 4C. Opdracht Opdracht 4C Schijf van Vijf-spel Opdracht Doel: Introductie: 15 min. Opdracht 1: Opdracht 2: Kinderen worden bewust gemaakt van wat gezonde basisvoeding is. Dit zijn producten uit de Schijf van Vijf. Als

Nadere informatie

d :vitamine D Kai gaat picknicken. Ga je mee? Met goed vet bak je er méér van! Voorleesboekje Beste ouder,

d :vitamine D Kai gaat picknicken. Ga je mee? Met goed vet bak je er méér van! Voorleesboekje Beste ouder, Beste ouder, Het verhaal van Kai wordt je aangeboden door onderstaande organisaties. Zij zetten zich ervoor in dat peuters in Nederland voldoende onverzadigde vetten binnenkrijgen, zodat ze zich GOED kunnen

Nadere informatie

van baby naar peuter met vitamines en mineralen

van baby naar peuter met vitamines en mineralen van baby naar peuter met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen zijn voedingsstoffen

Nadere informatie

gezond zwanger met vitamines en mineralen

gezond zwanger met vitamines en mineralen gezond zwanger met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen zijn voedingsstoffen

Nadere informatie

Document Pro 3 Procesverantwoordelijke: Hoofd opvangvormen Taakverantwoordelijke: Pedagogisch medewerkers Toepassingsgebied KDV PSZ BSO

Document Pro 3 Procesverantwoordelijke: Hoofd opvangvormen Taakverantwoordelijke: Pedagogisch medewerkers Toepassingsgebied KDV PSZ BSO TITEL Doel: GEZONDE VOEDING Kinderen die bij onze organisatie opgevangen worden krijgen gezonde voeding. Pedagogisch medewerkers hebben kennis van gezonde voeding Document Pro 3 Procesverantwoordelijke:

Nadere informatie

Eten en bewegen met peuters

Eten en bewegen met peuters Eten en bewegen met peuters voorkom overgewicht Een uitgave van het Voedingscentrum in samenwerking met het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen. Goede voeding als basis Lekker bewegen als basis

Nadere informatie

Risico op ondervoeding tijdens opname

Risico op ondervoeding tijdens opname Risico op ondervoeding tijdens opname Ondervoeding door ziekte, een behandeling of een operatie is in het ziekenhuis een veelvoorkomend probleem. Ongeveer één op de drie patiënten heeft een risico op

Nadere informatie

Eten volgens de nieuwe Schijf van Vijf. Annette Stafleu 8 november 2016

Eten volgens de nieuwe Schijf van Vijf. Annette Stafleu 8 november 2016 Eten volgens de nieuwe Schijf van Vijf Annette Stafleu 8 november 2016 Video: Wat is gezond eten volgens de Schijf van Vijf Astrid Postma van het Voedingscentrum vertelt Wat presenteren we vandaag? Onze

Nadere informatie

Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes

Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes DIETETIEK Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes Bij de behandeling van zwangerschapsdiabetes hoort een voedingsadvies. Vaak zijn maar een paar aanpassingen nodig in de voeding om nadelige gezondheidsgevolgen

Nadere informatie

Gezond eten met pubers

Gezond eten met pubers Gezond eten met pubers Slimme tips voor ouders E-Book uitgegeven door Feel Good Coaching, exploitant van Ladyline Parkstad en Ladyline Sittard Gezond eten met pubers Slimme tips voor ouders Als ouder zie

Nadere informatie

Dienstverlenende werkzaamheden Les 3

Dienstverlenende werkzaamheden Les 3 Dienstverlenende werkzaamheden Les 3 Wat moet je nu wel eten en wat niet? Waarom wel en waarom niet? Hoe kun je er achter komen wat gezonde keuzes zijn? Eten is voor ons het zelfde als brandstof voor

Nadere informatie

KlasseLunch. Over gezond eten 1. Docentenhandleiding KlasseLunch 2008:

KlasseLunch. Over gezond eten 1. Docentenhandleiding KlasseLunch 2008: Over gezond eten 1 WAAROM IS GEZOND ETEN BELANGRIJK? Je bent nu in de groei. Je lichaam is nog lang niet klaar. Goed en gezond eten is daarom erg belangrijk. Want alleen dan krijg je voldoende voedingsstoffen

Nadere informatie

Voedingsrichtlijnen zwangerschap

Voedingsrichtlijnen zwangerschap Voedingsrichtlijnen zwangerschap Hoera! Je bent zwanger. Een nieuwe tijd breekt aan. Wat gaat deze zwangerschap brengen? Hoe zorg je dat je baby goed groeit? Hoe blijf je zelf fit tijdens je zwangerschap?

Nadere informatie

Ondervoeding. Eten bij ondervoeding en herstel na ziekte. In deze folder staan tips om voldoende en eiwitrijk te eten.

Ondervoeding. Eten bij ondervoeding en herstel na ziekte. In deze folder staan tips om voldoende en eiwitrijk te eten. Ondervoeding Eten bij ondervoeding en herstel na ziekte In deze folder staan tips om voldoende en eiwitrijk te eten. Ondervoeding komt vooral voor bij ziekte en bij ouderen. Op oudere leeftijd is het soms

Nadere informatie

Pag. Inleiding 1 Visie 1

Pag. Inleiding 1 Visie 1 Inhoudsopgave Pag. Inleiding 1 Visie 1 1. Het voedingsaanbod 2 1.1 Zuigelingen/flesvoeding 2 1.2 Broodmaaltijd 2 1.3 Broodbeleg 2 1.4 Drinken en keuze dranken 3 1.5 Fruit en groente 3 1.6 Overige tussendoortjes

Nadere informatie

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding

voedingsadvies bij dreigende ondervoeding patiënteninformatie voedingsadvies bij dreigende ondervoeding De arts of verpleegkundige heeft met u besproken dat u kans heeft op ondervoeding. Goede voeding kan helpen om uw conditie te verbeteren. Wat

Nadere informatie

Gezonde leefstijl, hoe pak je dit op?

Gezonde leefstijl, hoe pak je dit op? Gezonde leefstijl, hoe pak je dit op? Jolande van Teeffelen, diëtist Van de mensen met OSAS heeft 90% overgewicht Vetafzetting door overgewicht kan obstructie van de luchtweg veroorzaken. Maar de apneu

Nadere informatie

gezond zijn, gezond blijven met vitamines en mineralen

gezond zijn, gezond blijven met vitamines en mineralen gezond zijn, gezond blijven met vitamines en mineralen Vitamines en mineralen: we kunnen geen dag zonder We weten dat we ze elke dag nodig hebben. Maar wat zijn het nu eigenlijk? Vitamines en mineralen

Nadere informatie

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon

Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon Noten en gedroogde zuidvruchten passen in een gezond voedingspatroon Noten, rozijnen, gedroogde pruimen en andere gedroogde zuidvruchten bevatten veel gezonde vetten, vezels, vitamines en mineralen. Uit

Nadere informatie

Voedingsbeleid Villa Petit Paradis 2013

Voedingsbeleid Villa Petit Paradis 2013 Voedingsbeleid Villa Petit Paradis Inleiding Het voedingsbeleid van Villa Petit Paradis is er op gericht dat ieder kind voldoende gezonde en verantwoorde voedingsmiddelen krijgt. Dit voedingsbeleid is

Nadere informatie

Sportvoeding. Antwoord op veel gestelde vragen over voeding. Sadia Rodjan Danique Stoop

Sportvoeding. Antwoord op veel gestelde vragen over voeding. Sadia Rodjan Danique Stoop Sportvoeding Antwoord op veel gestelde vragen over voeding Sadia Rodjan Danique Stoop Alles over eten Wanneer eet ik gezond? Gezond eten wordt vaak gezien als het eten van voldoende groente en fruit. Maar

Nadere informatie

Invloed van voeding en beweging op het hart. Goedele Vandamme Klinische voeding UZ Leuven

Invloed van voeding en beweging op het hart. Goedele Vandamme Klinische voeding UZ Leuven Invloed van voeding en beweging op het hart Goedele Vandamme Klinische voeding UZ Leuven Inhoud Samenstelling van de voeding De energiebalans De actieve voedingsdriehoek Zout Besluit Samenstelling van

Nadere informatie

Een gezonde start met het goede van melk

Een gezonde start met het goede van melk Een gezonde start met het goede van melk TIPS VOOR JONGE MOEDERS Natuurlijk en vol bouwstoffen CAMPAGNE GEFINANCIERD MET DE STEUN VAN DE EUROPESE UNIE Inhoud Voorwoord 3 Een goede start Vroege groeispurt

Nadere informatie

Voeding bij HappyKidzzz Kinderopvang

Voeding bij HappyKidzzz Kinderopvang Voeding bij HappyKidzzz Kinderopvang Inhoud 1 Voeding bij HappyKidzzz Kinderopvang... 1 Uitgangspunten... 3 Voeding bij HappyKidzzz Kinderopvang... 4 Fruit en Groente... 4 Tussendoortjes... 4 Leverworst

Nadere informatie

Risico op ondervoeding tijdens uw behandeling

Risico op ondervoeding tijdens uw behandeling Risico op ondervoeding tijdens uw behandeling Ondervoeding door ziekte, een behandeling of een operatie is een veelvoorkomend probleem in het ziekenhuis. Ongeveer één op de drie patiënten loopt risico

Nadere informatie

Voedingsbeleid Kinderdagverblijf Kiekeboe 2015

Voedingsbeleid Kinderdagverblijf Kiekeboe 2015 Ons voedingsbeleid Inleiding Gezond zijn en blijven begint onder andere met voeding. Gezond eten betekent: gevarieerd en niet te veel. Een gezond voedingspatroon is een voedingspatroon waarmee problemen

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes

Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes Inleiding U heeft van uw arts of verloskundige gehoord dat u zwangerschapsdiabetes heeft. In deze folder leest u wat dit inhoudt en wat de mogelijke gevolgen voor u en uw baby zijn.

Nadere informatie

Zwangerschap. Wat kun je wel en niet eten?

Zwangerschap. Wat kun je wel en niet eten? Zwangerschap Wat kun je wel en niet eten? Gezond zwanger Tijdens je zwangerschap is goed eten belangrijk. Je baby gebruikt namelijk de voedingsstoffen uit jouw eten om te groeien. Jullie hebben dus samen

Nadere informatie

Protocol voeding Bij de Handjes

Protocol voeding Bij de Handjes Protocol voeding Bij de Handjes Voeding Inhoud Voeding... 1 Uitgangspunten... 2 Voeding op Bij de Handjes... 3 Fruit en Groente... 3 Tussendoortjes... 3 Leverworst en smeerleverworst... 4 Drinken... 4

Nadere informatie

Hartrevalidatie HagaZiekenhuis

Hartrevalidatie HagaZiekenhuis GEZONDE VOEDING Hartrevalidatie HagaZiekenhuis Hieronder treft u de inhoud van de informatiemodule aan, voor het onderdeel van de diëtiek. Gezonde voeding in relatie tot de risicofactoren: Bepaalde risicofactoren

Nadere informatie

Een operatie? Let op uw voeding!

Een operatie? Let op uw voeding! Een operatie? Let op uw voeding! Belangrijk Om een operatie en uw herstel zo goed mogelijk te laten verlopen is het belangrijk dat u lichamelijk in een zo goed mogelijke conditie bent. Een goede voedingstoestand

Nadere informatie

Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T 2 0 1 4 Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES

Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T 2 0 1 4 Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES Topsport en Voeding V R I J D A G 2 8 M A A R T 2 0 1 4 Z N B A S A R A I P A N N E K OE K S P ORTVOEDINGSADVIES Het menu voor de ouders Even voorstellen Voedingspiramide Basissportvoeding Koolhydraten,

Nadere informatie

Ondervoeding Eten bij ondervoeding en herstel na ziekte

Ondervoeding Eten bij ondervoeding en herstel na ziekte Ondervoeding Eten bij ondervoeding en herstel na ziekte Ondervoeding komt vooral voor bij ziekte en bij ouderen. Op oudere leeftijd is het soms lastig om regelmatig, gezond en voldoende te eten, vanwege

Nadere informatie

Voeding en osteoporose

Voeding en osteoporose Voeding en osteoporose 2 Voeding bij osteoporose Bij osteoporose (botontkalking) is de afbraak van de botten vergroot, waardoor de botten erg verzwakt zijn. De kans op botbreuken is verhoogd. Belangrijke

Nadere informatie

Gezond eten als je zwanger wilt worden

Gezond eten als je zwanger wilt worden Gezond eten als je zwanger wilt worden Auteur: Voedingscentrum Gezond eten is belangrijk, zeker als je zwanger wilt worden. Dit informatieblad bevat algemene tips en informatie over gezond eten. De tips

Nadere informatie

De actieve voedingsdriehoek. VIGeZ 2012

De actieve voedingsdriehoek. VIGeZ 2012 De actieve voedingsdriehoek VIGeZ 2012 De actieve voedingsdriehoek Geeft weer - Wat je dagelijks zou moeten eten - Hoeveel je best beweegt Voor iedereen vanaf 6 jaar De actieve voedingsdriehoek Is gebaseerd

Nadere informatie

Voedingsadvies bij galklachten

Voedingsadvies bij galklachten Afdeling: Onderwerp: Diëtetiek 1 Wat is gal? De lever maakt galvloeistof aan, die nodig is bij de vertering van vetten. Deze galvloeistof wordt opgeslagen in de galblaas. Zodra er vet voedsel in de darm

Nadere informatie

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over.

Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Pre-diabetes Pre-diabetes, wat is het en wat kan ik er zelf aan doen? In deze folder krijgt u hier meer informatie over. Wat is pre-diabetes Pre-diabetes is het stadium vóór diabetes (suikerziekte). Het

Nadere informatie

Voedingsadviezen. Diëtetiek. Bij zwangerschapsdiabetes

Voedingsadviezen. Diëtetiek. Bij zwangerschapsdiabetes Diëtetiek Voedingsadviezen Bij zwangerschapsdiabetes Inleiding U heeft van uw behandelend arts vernomen dat u zwangerschapsdiabetes heeft. U heeft tijdens uw bezoek aan de diëtist al de voedingsadviezen

Nadere informatie

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg

Vitaminen en mineralen. Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies. Jouw gezondheid is onze zorg Vitaminen en mineralen Vraag je Alphega apotheek om meer informatie en advies Jouw gezondheid is onze zorg Inhoud Vitaminen 3 Mineralen 4 Voeding 4 Dagelijkse behoefte 4 Wanneer extra vitaminen gebruiken

Nadere informatie

Eiwitbeperkt dieet Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum

Eiwitbeperkt dieet Radboud universitair medisch centrum Radboud universitair medisch centrum Eiwitbeperkt dieet U heeft het advies gekregen om een eiwitbeperkt dieet te volgen. Deze brochure geeft u algemene informatie en voedingsadviezen over een eiwitbeperkt dieet. Heeft u na het lezen van

Nadere informatie

Voedingsbeleid van Samen Spelen

Voedingsbeleid van Samen Spelen Voedingsbeleid van Samen Spelen Wij zien het bij Samen Spelen als onze verantwoordelijkheid om kinderen ook het gezonde voorbeeld te geven als het gaat om eten en bewegen. Dit is namelijk essentieel voor

Nadere informatie

Eiwitbeperkt dieet. Over een eiwitbeperkt dieet. Almere, Dieetadvies voor: Eiwitbeperkt à gram eiwit per dag

Eiwitbeperkt dieet. Over een eiwitbeperkt dieet. Almere, Dieetadvies voor: Eiwitbeperkt à gram eiwit per dag Eiwitbeperkt dieet Almere, Dieetadvies voor: Eiwitbeperkt à gram eiwit per dag Natriumbeperkt à 2400 mg natrium per dag (6 gram zout) Over een eiwitbeperkt dieet U heeft het advies gekregen een eiwitbeperkt

Nadere informatie

Voeding in de Sport. 1. Het belang van voeding in sport. 2. De basis. a Macro-nutriënten. b Micro-nutriënten. 4. Drinken

Voeding in de Sport. 1. Het belang van voeding in sport. 2. De basis. a Macro-nutriënten. b Micro-nutriënten. 4. Drinken Voeding in de Sport 1. Het belang van voeding in sport 2. De basis a Macro-nutriënten Koolhydraten Eiwitten Vetten b Micro-nutriënten Vitamines en Mineralen 4. Drinken 5. Tijdstip inname voedingsmiddelen

Nadere informatie

Gezond eten en drinken voor je kind van 1 tot 3 jaar

Gezond eten en drinken voor je kind van 1 tot 3 jaar Gezond eten en drinken voor je kind van 1 tot 3 jaar Kinderen vanaf twaalf maanden eten volledig met de pot mee. En ze drinken dan een stuk minder melk. Net als de rest van het gezin dus: drie maaltijden

Nadere informatie

VOEDING BIJ ZWANGERSCHAPSDIABETES

VOEDING BIJ ZWANGERSCHAPSDIABETES Diabetes DIABETES VOEDING BIJ ZWANGERSCHAPSDIABETES Diabetes is een aandoening waarbij er problemen zijn met het op peil houden van het bloedglucose. Glucose is afkomstig van koolhydraten uit de voeding

Nadere informatie

Voeding en Osteoporose

Voeding en Osteoporose Voeding en Osteoporose Uit onderzoek blijkt dat u botontkalking heeft. Het is ook mogelijk dat u bepaalde medicijnen gebruikt of een ziekte heeft die botontkalking zouden kunnen veroorzaken. Op den duur

Nadere informatie

Gezond eten en drinken voor je kind van 4 tot 8 jaar

Gezond eten en drinken voor je kind van 4 tot 8 jaar Gezond eten en drinken voor je kind van 4 tot 8 jaar Je kind speelt, leert en groeit. Door goed te eten en te drinken, krijgt je kind de energie die hij daarvoor nodig heeft. Van ontbijt tot lunch, tussendoortjes

Nadere informatie

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes

Afdeling Diëtetiek. Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes Afdeling Diëtetiek Voedingsadviezen bij zwangerschapsdiabetes Inleiding Zwangerschapsdiabetes (diabetes gravidarum) is een vorm van diabetes die tijdens de zwangerschap ontstaat en meestal na de bevalling

Nadere informatie

GEZONDE VOEDING VOOR KINDEREN VAN 1-4 JAAR

GEZONDE VOEDING VOOR KINDEREN VAN 1-4 JAAR GEZONDE VOEDING VOOR KINDEREN VAN 1-4 JAAR Peuters en kleuters hebben een goede voeding nodig, dat is bekend. Maar waaruit moet deze voeding eigenlijk bestaan? In deze brochure wordt uiteengezet waaraan

Nadere informatie

Ons voedingsbeleid. Inleiding

Ons voedingsbeleid. Inleiding Ons voedingsbeleid Inleiding Gezond zijn en blijven begint onder andere met voeding. Gezond eten betekent: gevarieerd en niet te veel. Een gezond voedingspatroon is een voedingspatroon waarmee problemen

Nadere informatie

30 dagen een commitment met jezelf aangaan!

30 dagen een commitment met jezelf aangaan! 30 dagen een commitment met jezelf aangaan! 1. Training 2. Voeding 3. Rust 1. Training - Grote spieren trainen benen, borst en rug - Cardio training - Dagelijks middelmatig bewegen Grote spieren trainen:

Nadere informatie

5. Dagelijkse energie

5. Dagelijkse energie 5. Dagelijkse energie Elke beweging die je doet kost energie. Niet alleen bij het rennen, lopen, bukken en springen, maar ook slapen en zitten kosten dus energie. De energie die hiervoor nodig is, wordt

Nadere informatie

VOEDINGSBELEID. Kinderopvang De Klompjes. Gezond Samenzijn. Opgesteld door: Nienke van den Bekerom, Diëtistenpraktijk Beter in Balans

VOEDINGSBELEID. Kinderopvang De Klompjes. Gezond Samenzijn. Opgesteld door: Nienke van den Bekerom, Diëtistenpraktijk Beter in Balans VOEDINGSBELEID Kinderopvang De Klompjes Gezond Samenzijn 2015 Opgesteld door: Nienke van den Bekerom, Diëtistenpraktijk Beter in Balans Bianca Klomp, Kinderopvang De Klompjes Inhoud voorwoord Algemeen

Nadere informatie

Ondervoeding. Eten bij ondervoeding en herstel na ziekte

Ondervoeding. Eten bij ondervoeding en herstel na ziekte Ondervoeding Eten bij ondervoeding en herstel na ziekte Ondervoeding komt vooral voor bij ziekte en bij ouderen. Op oudere leeftijd is het soms lastig om regelmatig, gezond en voldoende te eten, vanwege

Nadere informatie

GEZONDE VOEDING! Linda Verhaegh, diëtist De Zorggroep Groene Kruis Voeding en Dieet

GEZONDE VOEDING! Linda Verhaegh, diëtist De Zorggroep Groene Kruis Voeding en Dieet GEZONDE VOEDING! Linda Verhaegh, diëtist De Zorggroep Groene Kruis Voeding en Dieet Stelling 1 BMI is hetzelfde als vetpercentage BMI is hetzelfde als vetpercentage BMI meet je door gewicht (kg) / lengte²

Nadere informatie

Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar...

Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar... Omega-3 vetzuren: wat... waarom... waar... Op uw gezondheid! U bent baas over uw eigen lichaam. Gelukkig maar. Dat brengt natuurlijk een zekere verantwoordelijkheid met zich mee. Alles wat u eet en drinkt

Nadere informatie

Inleiding. Wat is COPD?

Inleiding. Wat is COPD? COPD en overgewicht Inleiding Deze brochure is bedoeld voor mensen met COPD en overgewicht. De brochure bevat algemene informatie over de rol van voeding bij COPD wanneer er sprake is van overgewicht.

Nadere informatie

Ik heb cholesterol Wat nu?

Ik heb cholesterol Wat nu? Ik heb cholesterol Wat nu? Belangrijk: Deze patiëntbrief is bedoeld ter ondersteuning van het consult door de huisarts. Deze informatie dient dus niet als vervanging van een consult bij een arts. Bedenk

Nadere informatie

Diabetes type 2. Het belang van gezonde voeding

Diabetes type 2. Het belang van gezonde voeding Diabetes type 2 Het belang van gezonde voeding Gezond eten is voor iedereen belangrijk, maar voor mensen met diabetes type 2 zijn er extra aandachtspunten. Onze voedingsadviezen helpen je. Wat gebeurt

Nadere informatie

Kinderen en een gezond gewicht

Kinderen en een gezond gewicht Kinderen en een gezond gewicht Gezond eten en bewegen Met de tips in deze folder werk je aan een gezond gewicht voor je kind. Onze adviezen richten zich op gezond eten en drinken, de juiste (eet)opvoeding

Nadere informatie

Kinderen en een gezond gewicht

Kinderen en een gezond gewicht Kinderen en een gezond gewicht Een kind met een gezond gewicht beweegt makkelijker en ontwikkelt zich lichamelijk beter dan een kind met overgewicht. Bovendien betekent nú overgewicht hebben dat je kind

Nadere informatie

ALLES OVER VOEDINGS- STOFFEN

ALLES OVER VOEDINGS- STOFFEN ALLES OVER VOEDINGS- STOFFEN VOORWOORD Lieve Fitsoluter, Wij hopen dat je veel plezier hebt met het lezen van ons E-book en er veel inspiratie uit kunt halen voor jouw gezonde lifestyle! We zijn ons er

Nadere informatie