info voor de patiënt Lymfadenectomie bij prostaatkanker UZ Gent, Uro-oncologische groep

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "info voor de patiënt Lymfadenectomie bij prostaatkanker UZ Gent, Uro-oncologische groep"

Transcriptie

1 info voor de patiënt Lymfadenectomie bij prostaatkanker UZ Gent, Uro-oncologische groep

2 Beste mijnheer, U wordt binnenkort opgenomen op de hospitalisatieafdeling Urologie voor een lymfadenectomie, de wegname van lymfeklieren in de onderbuik. Deze brochure wil u wegwijs maken in het verloop van uw hospitalisatie. Hebt u nog vragen, dan kan u uiteraard terecht bij de verpleegkundigen van de hospitalisatieafdeling, de verpleegkundig consulent uro-oncologie en uw behandelend arts. Het personeel van de hospitalisatieafdeling en uw behandelend arts wensen u een spoedig herstel. Inhoud De lymfeklieren 4 De lymfadenectomie 4 Voorbereiding 5 De ingreep 6 Na de ingreep 7 Leefstijl 10 Nevenwerkingen 12 Contactgegevens 13 De lymfeklieren De lymfeklieren zijn verzamelpunten van witte bloedcellen die instaan voor de weerbaarheid van het lichaam (=lymfocyten). Lymfe is weefselvocht dat door de lymfeklieren wordt gefilterd. Via de lymfevaten komt de lymfe in de lymfeklier terecht (fig. 1). In de lymfeklier gaan de lymfocyten de vreemde stoffen die de lymfe meevoert, bestrijden. Bij het bestrijden van deze vreemde stoffen gaat de lymfeklier zwellen. Meestal gaat het om een infectie. Is er echter kanker vastgesteld in de prostaat, dan denkt uw arts bij zwelling van de lymfeklieren in eerste instantie aan een uitzaaiing van de kanker. Kankercellen gaan immers meestal uitzaaien naar de dichtstbijzijnde lymfeklieren. ` Fig. 1: lymfevatenstelsel (overgenomen uit Wikipedia) 2 Lymfadenectomie bij prostaatkanker Lymfadenectomie bij prostaatkanker 3

3 De lymfadenectomie De ingreep die u zal ondergaan is een lymfadenectomie, met andere woorden het wegnemen van lymfeklieren in de onderbuik. Uw arts zal de lymfeklieren verwijderen én ze laten onderzoeken in een labo. Dit onderzoek is belangrijk om te weten of de lymfeklieren ingenomen zijn door kwaadaardige cellen of niet. Zijn de lymfeklieren aangetast, dan kan u een bijkomende behandeling voorgesteld worden nl. uitwendige bestraling (=radiotherapie), hormoontherapie of chemotherapie. Lymfeklieren hebben een belangrijke functie, maar zijn niet onmisbaar. Wanneer de arts de lymfeklieren in de onderbuik wegneemt, kan u daar tijdelijk last van hebben. Uw benen, penis, balzak of schaamlippen kunnen gezwollen zijn. De lymfe wordt moeizamer afgevoerd omdat de lymfevaten beschadigd zijn en de lymfeklieren weggenomen werden door de ingreep. Uiteindelijk zal uw lichaam ervoor zorgen dat de lymfe uit uw benen hogerop in het lichaam gefilterd wordt door de overige lymfeklieren. Voorbereiding Opname op de hospitalisatieafdeling Voor deze ingreep wordt u de avond voor de ingreep of de ochtend van de ingreep opgenomen op de hospitalisatieafdeling. U zal daar enkele dagen verblijven en brengt dus nachtkledij, toilet- en wasgerief mee. Een paar pantoffels en eventueel een ochtendjas zijn handig. Vergeet zeker niet de medicatie mee te brengen die u gewoonlijk thuis inneemt (liefst nog in de originele verpakking). Als u anti-emboolkousen heeft van een eerdere opname in het ziekenhuis, dan brengt u die ook mee. Als de arts u voorafgaande onderzoeken heeft laten ondergaan, zoals een bloedonderzoek, ECG van het hart en een longfoto, dan bezorgt u deze aan de verpleegkundige of secretaresse. U wordt onder volledige verdoving gebracht voor de ingreep. Dit betekent dat u vanaf middernacht (vóór de ingreep) niets meer mag eten of drinken. De verpleegkundige of secretaresse van de afdeling verwelkomt u en begeleidt u naar uw kamer. De verpleegkundige stelt u nog enkele vragen om de zorg zo goed mogelijk op uw wensen af te stemmen. U krijgt te horen op welk tijdstip de ingreep vermoedelijk zal plaatsvinden. Komt u de avond voor de ingreep binnen, dan is het tijdstip van de ingreep rond 19u gekend. Als voorbereiding krijgt u de ochtend voor de ingreep een intiem toilet met een ontsmettende zeep. De ingreep Op het ogenblik dat uw arts u naar de operatiezaal laat komen, geeft de verpleegkundige u een operatiehemdje. U trekt dan alle andere kledij uit en verwijdert ook juwelen, kunstgebit, hoorapparaat of bril. De verpleegkundige brengt u met uw bed naar de bedhold (= wachtzaal voor patiënten die geopereerd zullen worden). Voor de ingreep begint en u in slaap wordt gebracht, stelt de anesthesist u nog enkele vragen. Het is mogelijk dat u uw uroloog niet zal zien, omdat hij pas binnenkomt als u al slaapt. De ingreep duurt ongeveer 90 tot 150 minuten, maar is afhankelijk van de plaats en het aantal lymfeklieren dat uw arts zal verwijderen. Tijdens de ingreep verwijdert de arts de zichtbare lymfeklieren. Sommige lymfeklieren zijn echter onbereikbaar of gevaarlijk om te verwijderen. Vaak wordt de ingreep laparascopisch gedaan, dit wil zeggen via vier kleine insnedes in de onderbuik. Soms gaat de uroloog toch over tot een open ingreep, waarbij hij een verticale insnede in de buik maakt, vanaf het schaambeen tot onder of net boven de navel. Na de ingreep De PACU Na de ingreep brengt de anesthesist u naar de post anesthesia care unit (PACU) of uitslaapkamer. Hier wordt u tijdens het ontwaken uit de verdoving strikt opgevolgd door de verpleegkundigen. U bent verbonden met een monitor waarop uw bloeddruk, pols en ademhaling gevolgd worden. Het is best mogelijk dat u zich niets meer herinnert van het verblijf op de PACU. De verpleegkundigen geven u ook de voorgeschreven pijnstilling. Wanneer de anesthesist beslist dat het veilig is om u terug naar de hospitalisatieafdeling te brengen, komen de verpleegkundigen u ophalen. 4 Lymfadenectomie bij prostaatkanker Lymfadenectomie bij prostaatkanker 5

4 Terug op de kamer Wanneer u terug op uw kamer bent, helpt de verpleegkundige u uw nachtkledij aantrekken. U mag nog niet uit bed en de eerste uren mag u ook nog niets drinken. De verpleegkundige zal u laten weten wanneer u opnieuw water mag drinken. U krijgt een infuus waarlangs vocht en pijnstilling worden toegediend. Naast de wonde van de insnede hebt u nog één of meerdere drains. Dit zijn zakjes of flesjes die met een slangetje verbonden zijn met uw lichaam om overtollig bloed en wondvocht af te voeren. Dagelijks krijgt u spuitjes met een bloedverdunner toegediend in de onderhuid. We doen dit ter preventie van klontervorming van het bloed. De uroloog komt de dag na de ingreep bij u op de kamer langs. Als u al voldoende eet en drinkt, zal hij, afhankelijk van hoe u zich voelt, beslissen om het infuus te verwijderen. Aan de verpleegkundige geeft hij opdracht om de drains te verwijderen wanneer de hoeveelheid gedraineerd bloed en wondvocht afneemt. De verpleegkundige zal u stimuleren om de ochtend na de ingreep al uit bed te komen. Een snelle mobilisatie vermindert immers het risico op complicaties ten gevolge van bedrust. De eerste dagen na de ingreep zal de verpleegkundige u ook helpen bij de dagelijkse lichaamsverzorging. Deze hulp wordt geleidelijk aan afgebouwd en u wordt aangemoedigd om deze zorg weer zelf op te nemen, in het vooruitzicht van het ontslag naar huis. Ontslag De arts beslist wanneer u naar huis kan gaan. Voor u naar huis gaat, krijgt u van de secretaresse of verpleegkundige een controleafspraak bij uw uroloog. Controleafspraak Tijdens deze controleafspraak op de polikliniek Urologie zal de uroloog u het resultaat van het labo-onderzoek van de weggenomen lymfeklieren meedelen. Het labo heeft immers minimum zeven werkdagen nodig om de stukjes weggenomen weefsel te onderzoeken. De uroloog zal ook de wonde van de ingreep inspecteren en vragen of u nog bepaalde ongemakken ondervindt. Als het labo de lymfeklieren negatief bevonden heeft, wil dit zeggen dat de lymfeklieren die de uroloog weggenomen heeft, vrij zijn van tumor. Als de lymfeklieren positief zijn, betekent dit dat er kankercellen in de lymfeklieren gevonden zijn. Uw arts zal u vertellen hoeveel lymfeklieren aangetast zijn. Mogelijks stelt de uroloog nog een aanvullende behandeling voor (=adjuvante behandeling) met radiotherapie, hormoontherapie of chemotherapie. Hiervoor zal hij u doorverwijzen naar de radiotherapeut of de medisch oncoloog. Uw uroloog pleegt met deze artsen regelmatig overleg over de meest optimale behandeling voor prostaatkanker. Hormoontherapie Bij bepaalde types prostaatkanker zal tijdens en na de radiotherapie ook hormoontherapie worden toegediend. Bij ontslag krijgt u hiervoor de nodige voorschriften en attesten van uw uroloog. Deze hormoonbehandeling bestaat uit twee medicijnen: anti-androgenen en LHRH-agonisten. Vanaf uw ontslag uit het ziekenhuis neemt u anti-androgenen (Casodex of Eulexin ). Dit is een medicijn in pilvorm. U neemt hiervan dagelijks één pil tot het doosje leeg is (= ongeveer 1 maand). Daarna stopt u deze medicatie. De LHRH-agonist (Zoladex, Lucrin of Decapeptyl of Depo-Eligard ) is een inspuiting die u maandelijks, driemaandelijks of zesmaandelijks zal krijgen. U haalt deze spuit bij de apotheker en brengt ze mee bij uw volgende afspraak bij de uroloog. De uroloog zal u het medicijn toedienen. Voor beide medicijnen hebt u een attest nodig voor de aanvraag tot terugbetaling. Het attest geeft u af bij de mutualiteit. Zij zorgen ervoor dat het attest bij de adviserend geneesheer terecht komt. U hoeft niet te wachten tot u een goedkeuring gekregen hebt tot terugbetaling voor u de medicijnen gaat kopen. De goedkeuring kan verschillende weken op zich laten wachten. 6 Lymfadenectomie bij prostaatkanker Lymfadenectomie bij prostaatkanker 7

5 Leefstijl Voeding en vocht De eerste dag na de ingreep krijgt u licht verteerbare voeding om de spijsvertering weer op gang te laten komen. Nadien mag u weer een gewoon voedingspatroon aannemen. Kies voor gezonde en gevarieerde voeding. Drinken maakt daar een belangrijk deel van uit. Tracht 1,5 liter te drinken per dag. Het is mogelijk dat de arts beslist dat een drain nog niet verwijderd mag worden. In dit geval blijft de drain lymfevocht en een beetje bloed afvoeren. De drain zorgt ervoor dat de uitweg naar buiten openblijft, zodat het vocht kan weglopen. Anders groeit de huid dicht en blijft een hoeveelheid vocht achter in de buik. De arts laat u toch met deze drain naar huis gaan en vraagt u om enkele dagen later op controle te komen in de polikliniek. De insteekplaats van de drain wordt dagelijks verzorgd door een thuisverpleegkundige. Verder draagt u de drain bij u (vb. in een zak van uw kledij of aan uw broeksriem). Beweging De dag na de ingreep laat de verpleegkundige u al uit bed komen. Beweging is belangrijk om complicaties ten gevolge van de bedrust te voorkomen, zoals klontervorming in het bloed, doorligwonden, constipatie, en longontsteking. Het rechtkomen uit bed of het rechtstaan vanuit een stoel kan de eerste week nog pijnlijk zijn. Om recht te komen uit bed, draait u zich op uw zij en duwt u zich recht met één hand op de matras. Zo maakt u bij het rechtkomen meer gebruik van de kracht in uw armen dan van uw buikspieren. Wondverzorging Als de verbanden droog blijven, hoeven de wond(en) van de insnede en de drains niet dagelijks verzorgd te worden. Dit betekent immers dat de wond droog en (bijna) gesloten is. U mag de verbanden die de verpleegkundige van de hospitalisatieafdeling aanbracht laten zitten. Douchen is mogelijk wanneer u over het verband een waterafstotend verband aanbrengt, zodat de wonden droog blijven. Deze verbanden bestaan in steriele en onsteriele versie. Wanneer het verband over het huidige verband wordt gekleefd, is een onsteriel verband voldoende. Een bad mag u echter pas nemen nadat u op controle geweest bent bij de arts en u de toestemming krijgt om te baden. Als de wond echter vocht, bloed of ander wondvocht afgeeft, dient ze dagelijks door een thuisverpleegkundige verzorgd te worden. De verpleegkundige krijgt instructies van de arts en zal opvolgen of de wondgenezing optimaal verloopt. Indien nodig zal hij/zij u aanraden de (huis)arts te contacteren. 8 Lymfadenectomie bij prostaatkanker Lymfadenectomie bij prostaatkanker 9

6 Nevenwerkingen Vragen? Noteer ze hier Pijn Het is normaal dat u in de week na de ingreep nog pijn hebt ter hoogte van de operatiestreek. Deze pijn moet geleidelijk aan afnemen. U mag uiteraard pijnstilling nemen om deze pijn te bestrijden. Oedeem Oedeem of vochtopstapeling in één of beide benen, penis of balzak is niet abnormaal na de ingreep. Als u last hebt van oedeem in de benen, leg dan uw benen op een voetbankje wanneer u neerzit. Met de benen hoger dan het onderlichaam slapen, helpt ook om het vocht vlotter te laten afvoeren naar de overige lymfevaten en -klieren. Hebt u een gezwollen penis en/of balzak, probeer die dan ook in hoogstand te brengen bij het neerzitten of liggen door een opgerolde handdoek tussen uw benen te leggen waarop de penis en balzak kunnen rusten. Bij rechtoplopen kan u een aansluitende slip dragen (dus geen boxershort), waardoor het vocht in de penis en de balzak naar dieper in het lichaam wordt gedraineerd. Soms kan het oedeem zo sterk aanwezig zijn in de penis, dat het tijdelijk onmogelijk is om de voorhuid achteruit te trekken en weer over de eikel te schuiven. In dit geval trekt u de voorhuid niet achteruit tot de penis voldoende ontzwollen is. 10 Lymfadenectomie bij prostaatkanker Lymfadenectomie bij prostaatkanker 11

7 Hospitalisatieafdeling Urologie Tel Polikliniek Urologie Tel v.u.: Eric Mortier, afgevaardigd bestuurder UZ Gent, De Pintelaan 185, 9000 Gent Deze brochure werd enkel ontwikkeld voor gebruik binnen het UZ Gent. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het UZ Gent. Universitair Ziekenhuis Gent De Pintelaan Gent Tel. +32 (0) Fax +32 (0) MODULO.be Juni 2011

Borstkanker. hoe moet het nu verder?

Borstkanker. hoe moet het nu verder? Borstkanker hoe moet het nu verder? Deze brochure bevat zeker niet alle gedetailleerde informatie over borstkanker. We geven u vooral de belangrijkste en juiste informatie mee over borstkanker. 2 We proberen

Nadere informatie

Operatie bij borstkanker

Operatie bij borstkanker Operatie bij borstkanker Informatie voor patiënten MB0002-1500 oktober 2014 Bronovo www.bronovo.nl Bronovolaan 5 2597 AX Den Haag Postbus 96900 2509 JH Den Haag 070 312 41 41 Medisch Centrum Haaglanden

Nadere informatie

Urologie Het verwijderen van een tumor uit de blaas

Urologie Het verwijderen van een tumor uit de blaas Urologie Het verwijderen van een tumor uit de blaas Transurethrale resectie van een tumor (TURT) Urologie Inleiding Onderzoek heeft aangetoond dat u tumorweefsel in uw blaas heeft. De uroloog heeft u

Nadere informatie

Herstelprogramma na een dikke darmoperatie

Herstelprogramma na een dikke darmoperatie Herstelprogramma na een dikke darmoperatie Chirurgie Locatie Molengracht Inleiding Deze brochure geeft u informatie die u nodig heeft om goed voorbereid te zijn op de operatie aan de dikke darm en uw herstel.

Nadere informatie

Inleiding 4. 3 Adviezen 8. 4 Aanvullende informatie voor patiënten met een hartklepprothese 10

Inleiding 4. 3 Adviezen 8. 4 Aanvullende informatie voor patiënten met een hartklepprothese 10 na een hartoperatie 2 Inhoud Inleiding 4 1 Naar huis of naar een ander ziekenhuis 4 1.1 Cardioloog in het OLVG 4 1.2 Cardioloog in een ander ziekenhuis 5 1.3 Weer thuis 5 1.4 Bloedverdunnende middelen

Nadere informatie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Slapen met CPAP

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Slapen met CPAP bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Slapen met CPAP Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Waarom CPAP?... 04 03 Opstarten van de CPAP-therapie... 05 04 Mogelijke ongemakken... 06 05 Onderhoud

Nadere informatie

PATIËNTENINFO. U ondergaat een niertransplantatie. Nefrologie-hypertensie

PATIËNTENINFO. U ondergaat een niertransplantatie. Nefrologie-hypertensie PATIËNTENINFO U ondergaat een niertransplantatie Nefrologie-hypertensie Inhoud Inleiding... 4 Belangrijk te weten Wanneer is een donornier beschikbaar?... 6 Weefselgroepen en afstoting... 8 Eurotransplant...

Nadere informatie

Wat is anesthesie? patiënteninformatie

Wat is anesthesie? patiënteninformatie Wat is anesthesie? patiënteninformatie 1. Wat is anesthesie? Dokter, ik zal toch nog wakker worden? is een vraag die patiënten vaak stellen aan de anesthesist. Het besef dat ze tijdens de operatie de controle

Nadere informatie

Adviezen voor thuis na hartoperatie

Adviezen voor thuis na hartoperatie CARDIOLOGIE/HART-LONG CHIRURGIE Adviezen voor thuis na hartoperatie ADVIES Inhoudsopgave Inleiding 3 Naar huis 4 Ontslaggesprek 4 Papieren bij ontslag 4 Poliklinische controle 4 Revalideren 5 De eerste

Nadere informatie

Het verwijderen van de keel- en neusamandelen

Het verwijderen van de keel- en neusamandelen Het verwijderen van de keel- en neusamandelen Inleiding Bij onderzoek van uw kind is gebleken dat zowel de keel- als de neusamandelen klachten veroorzaken. De KNO-arts heeft u daarom voorgesteld om de

Nadere informatie

Leefregels na een open hartoperatie

Leefregels na een open hartoperatie Leefregels na een open hartoperatie Albert Schweitzer ziekenhuis Januari 2012 Pavo 0730 Inleiding U heeft in een ander ziekenhuis een open hartoperatie gehad. U bent nu opgenomen op de verpleegafdeling

Nadere informatie

Een operatie aan de bocht in je wervelkolom. Scoliosebehandeling bij kinderen

Een operatie aan de bocht in je wervelkolom. Scoliosebehandeling bij kinderen Een operatie aan de bocht in je wervelkolom Scoliosebehandeling bij kinderen Inhoud 4 Inleiding voor ouders 4 Informatie voor jongeren vanaf twaalf jaar 5 Een operatie aan de bocht van je wervelkolom

Nadere informatie

Niet langer dan 1 dag in het ziekenhuis. Informatie voor patiënten

Niet langer dan 1 dag in het ziekenhuis. Informatie voor patiënten Niet langer dan 1 dag in het ziekenhuis Informatie voor patiënten 0 1 U wordt op:.(datum) om uur verwacht op het Dagcentrum, route 32 De behandelend specialist is:. Telefoon polikliniek: Één werkdag vóór

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Revalidatie na geplande totale heupprothese

Patiënteninformatie. Revalidatie na geplande totale heupprothese Patiënteninformatie Revalidatie na geplande totale heupprothese Dr. T. De Baets Heup-, enkel- en voetchirurgie Dr. M. Mombert Hand-, pols- en elleboogchirurgie Dr. J. De Wachter Enkel- en voetchirurgie

Nadere informatie

Immunotherapie en monoklonale antilichamen

Immunotherapie en monoklonale antilichamen Immunotherapie en monoklonale antilichamen Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is kanker? 5 Het afweersysteem 8 Wat is immunotherapie en wat zijn monoklonale antilichamen? 9 Hoe werkt immunotherapie

Nadere informatie

Opname voor de oogarts op de Behandelafdeling of Kortverblijfafdeling

Opname voor de oogarts op de Behandelafdeling of Kortverblijfafdeling Opname voor de oogarts op de Behandelafdeling of Kortverblijfafdeling Belangrijk voor als u algehele verdoving krijgt Voor deze behandeling, ingreep of onderzoek dient u nuchter te blijven; dit betekent

Nadere informatie

Herstel na een meningeoom-operatie. Wat kan ik verwachten?

Herstel na een meningeoom-operatie. Wat kan ik verwachten? Herstel na een meningeoom-operatie. Wat kan ik verwachten? Het weghalen van een meningeoom tijdens een operatie is een grote ingreep. Het herstel erna kost dan ook de nodige tijd. Tijdens dit herstel heeft

Nadere informatie

Kijken in de buik: de diagnostische laparoscopie

Kijken in de buik: de diagnostische laparoscopie Kijken in de buik: de diagnostische laparoscopie Een diagnostische laparoscopie is een kijkoperatie waarbij de gynaecoloog de buikholte en de organen die daarin liggen onderzoekt. Buikpijn of het uitblijven

Nadere informatie

Niet-ingedaalde testikel

Niet-ingedaalde testikel Niet-ingedaalde testikel Inleiding De testikels (zaadballen) ontwikkelen zich bij jongetjes tijdens de zwangerschap in de buikholte. Ongeveer een maand vóór de geboorte zijn de testikels via de lies in

Nadere informatie

Spinale pijnbestrijding. Locatie Amersfoort Lichtenberg

Spinale pijnbestrijding. Locatie Amersfoort Lichtenberg Spinale pijnbestrijding Locatie Amersfoort Lichtenberg 1 Hebt Inleiding u nog vragen? Hebt Onlangs u na heeft het lezen uw pijnarts van deze mogelijkheid brochure nog van vragen, spinale dan pijnbehandeling

Nadere informatie

Als u weer thuis bent na een gynaecologische operatie

Als u weer thuis bent na een gynaecologische operatie Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Gynaecologie Als u weer thuis bent na een gynaecologische operatie 1 Als u weer thuis bent na een gynaecologische operatie U

Nadere informatie

Anesthesie bij kinderen

Anesthesie bij kinderen Anesthesie bij kinderen Verdoving en pijnbestrijding tijdens en na de operatie Anesthesie 1 Inhoudsopgave Pagina 1. Inleiding 3 2. Het spreekuur van de anesthesioloog en de 3 anesthesiemedewerker 2.1 Wanneer

Nadere informatie

De T0T- operatie bij urineverlies. Poli Urologie

De T0T- operatie bij urineverlies. Poli Urologie 00 De T0T- operatie bij urineverlies Poli Urologie 1 Deze folder geeft informatie over de TOT-operatie. TOT is een afkorting van Trans Obturatorius Tape. Bij de TOT-operatie krijgt de urinebuis een draagband

Nadere informatie