een geriatriefysiotherapeutisch patiëntonderzoek

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "een geriatriefysiotherapeutisch patiëntonderzoek"

Transcriptie

1 een geriatriefysiotherapeutisch patiëntonderzoek 25 September 2012 Marjan Doves, MFt

2 opzet Doel workshop Introductie geriatriefysiotherapie Introductie van de casus Uitwerking van het onderzoek Conclusie

3 Doel Workshop Inzicht in werkwijze geriatriefysiotherapeut Klinisch redeneerproces bij hulpvraag van patiënt met multimorbiditeit

4 Geriatriefysiotherapie (beroepsprofiel 2003) Preventie: vroegtijdig signaleren van risico s van neerwaartse spiraal in bewegingsbeperkingen Advisering/consultatie Behandeling: zelfredzaamheid kwaliteit van leven Altijd in een multidisciplinaire context

5 Rps + diagn

6 Rps + anamnese

7 Rps + context Beeld 2

8 Initiële hypotheses Verwijzer Geriater Hulpvraag Makkelijker en verder lopen Minder moe zijn Formuleer een initiële hypothese. Aan welke oorzaak-gevolg relaties denk je? Waarom denk je daaraan?

9 Initiële hypotheses

10 Pathologie en relatie met functies en activiteiten Transtibiale amputatie Stomp Huid/ litteken Pijn/ fantoompijn Range of motion (ROM) Spierkracht Prothesevoorziening Activiteitenniveau Balans Loopfunctie Transfers ADL Andere been COPD Spierkracht (afname type I) Uithoudingsvermogen Activiteitenniveau CIN/ CIM Kracht Sensibiliteit DMII Inspanningstolerantie Insulinegevoeligheid Sensibiliteit Huidconditie / kwetsbare voet Vaatlijden Uithoudingsvermogen Inspanningstolerantie Huidconditie

11 Onderzoekstrategie Wat zou je willen onderzoeken? Waarom? Op welke wijze?

12 Onderzoekstrategie

13 Onderzoekstrategie WAT?

14 Onderzoekstrategie N.B. volgorde op basis van belastbaarheid van de pat. activiteit klinimetrie overig Staan/lopen POMA TUG observatie Transfers TUG/ CST observatie ADL hulpvraag PSK observatie functie klinimetrie overig Balans Kracht uithoudingsvermogen ROM Sensibiliteit Stomp POMA CST Handknijpkracht 6 MWT/ HF/ Borgschaal weerstandstest Neutrale-Nul-Methode schatting globaal onderzoek Inspectie/palpatie

15 Medicatie en relatie met functies en activiteiten Metoprolol vermoeidheid verlaging HF Pantozol soms: duizeligheid Ascal geen bijzonderheden Seretide zelden: gewrichtspijn myalgie Simvastatine zelden: duizeligheid myopathie krampen Ventolin duizeligheid Metformine geen bijzonderheden

16 operatielijn transtibiale amputatie

17

18 resultaat

19 normal locomotion

20

21 HS FF MS HO TO MSW HS Erector Spinae Gluteus Maximus Gluteus Medius/Minimus Adductoren Iliopsoas Vastus medialis Hamstrings Rectus femoris Sartorius Tensor Fascia Latae Tibialis Anterior Extensor Dig. Longus Extensor Hallucis Longus Extensor Dig. Brevis Peroneus Longus Gastrocnemius Soleus Tibialis Posterior Flexor Dig. Longus Flexor Hallucis Longus Flexor Dig. Brevis Flexor Hallucis Brevis

22

23 resultaten

24 Conclusie en behandelbare grootheden Transtibiale amputatie Stomp Huid/ litteken Pijn/ fantoompijn Prothesevoorziening Activiteitenniveau Loopfunctie Transfers ADL Range of motion (ROM) Spierkracht Andere been Balans COPD Spierkracht (afname type I) Uithoudingsvermogen activiteitenniveau CIN/ CIM Kracht Sensibiliteit DMII Inspanningstolerantie Insulinegevoeligheid Sensibiliteit Huidconditie / kwetsbare voet Vaatlijden Uithoudingsvermogen Inspanningstolerantie Huidconditie

25 Prognose Spierkracht goed trainbaar bij ouderen, COPD, sarcopenie Uithoudingsvermogen goed trainbaar bij ouderen Lopen/bewegen met goed passende prothese kost minder energie Rekening houden met progressiviteit van de ziektebeelden

26 Bedankt voor de aandacht

27 literatuur Steiner WA et al.; Use of the ICF model as a clinical problem-solving tool in physical therapy and rehab medicine; Physical Therapy; 82; 2002 Schoppen T et al.; The Timed Up and Go test: reliability and validity in persons with unilateral lower limb amputation; Arch Phys Med Rehabil; 80; 1999 American Thoracic Society; ATS statement: guidelines for the 6 Minute-Walk Test; American J Resp and Critical Care Med; 166; 2002 Concept richtlijn Amputatie en Prothesiologie van de Onderste Extrtemiteit; 2011; CBO Tinetti WA; Performance-oriented assessment of mobility problems in elderly patients; JAGS; 1986 KNGF richtlijn COPD; 2008 Bellew JW et al.; Geriatric Fitness; effect of aging and recommandations for exercise in older adults; Cardiopulmonary Physical Therapy; 16; 2005 Geertzen J, Rietman JS; Amputatie en Prothesiologie van de onderste extremiteit; uitgeverij Boom Lemma; 2010

28

29

30

Programma. Kwetsbaarheid Fried. 2001. (geriatrie)fysiotherapie. Geriatriefysiotherapie. Diagnosticeren van en interveniëren bij sarcopenie

Programma. Kwetsbaarheid Fried. 2001. (geriatrie)fysiotherapie. Geriatriefysiotherapie. Diagnosticeren van en interveniëren bij sarcopenie Geriatriefysiotherapie Diagnosticeren van en interveniëren bij sarcopenie Marjan Doves MPT Geriatriefysiotherapeut 24 maart 2015 Programma Sarcopenie vanuit fysiotherapeutisch perspectief (Geriatrie)fysiotherapeutische

Nadere informatie

* short head: eind van coracoid van scapula * long head: supraglenoid deel scapula. * Ulna. * halverwege voorkant humerus.

* short head: eind van coracoid van scapula * long head: supraglenoid deel scapula. * Ulna. * halverwege voorkant humerus. BOVENSTE EXTREMITEITEN Spiergroep Spiernaam Aanhechtingsplaats proximaal Aanhechtingsplaats distaal Innervatie Functie Extensoren bovenarm * m. biceps brachii * short head: eind van coracoid van scapula

Nadere informatie

ANATOMIE. Spieren. Sportmassage /Wellnessmassage. Kollaart opleidingen

ANATOMIE. Spieren. Sportmassage /Wellnessmassage. Kollaart opleidingen ANATOMIE Spieren Sportmassage /Wellnessmassage Kollaart opleidingen M. Quadriceps femoris = Vierhoofdige dijbeenspier M. Rectus femoris = Rechte dijbeenspier Spina iliaca anterior inferior Proximale

Nadere informatie

Onstabiel gevoel Last bij stappen

Onstabiel gevoel Last bij stappen Naam: Datum: Leeftijd: 37 jaar Geslacht: M/V Beroep: bediende Adres: Telefoonnummer: / Hobby: joggen, zwemmen (totaal: 3u/week) Hoofdprobleem: Onstabiel gevoel en last ter hoogte van de rechter enkel Lichaamsdiagram

Nadere informatie

Symposium Samenwerking rondom MS. Inleiding in de Neurorevalidatie bij CNA, Frans van der Brugge

Symposium Samenwerking rondom MS. Inleiding in de Neurorevalidatie bij CNA, Frans van der Brugge Symposium Samenwerking rondom MS Inleiding in de Neurorevalidatie bij CNA, Frans van der Brugge Doel van mijn bijdrage Laten zien Samenwerking rondom MS synoniem is voor Samenwerking rondom CNA Daarom

Nadere informatie

Bijlage 2 Meetinstrumenten

Bijlage 2 Meetinstrumenten Bijlage 2 Meetinstrumenten 2.1 Health Assessment Questionnaire (HAQ) Zie www.nvr.nl, meetinstrumenten. 2.2 Vragenlijst Patiënt Specifieke Klachten (PSK) [De vragenlijst Patiënt Specifieke klachten (PSK)

Nadere informatie

Beweegprogramma ms in de eerste en tweede lijn

Beweegprogramma ms in de eerste en tweede lijn Beweegprogramma ms in de eerste en tweede lijn Carien Linders v.d. Lijcke fysiotherapeut PMC Heusdenhout, Breda lid NAHFysioNet Hoe ontstaan? Als opdracht voor cursus Neurorevalidatie... Aanvulling van

Nadere informatie

Informatie open branche-examen Leesten maken basis

Informatie open branche-examen Leesten maken basis Informatie open branche-examen Leesten maken basis In dit deel komen achtereenvolgens de volgende onderwerpen aan de orde: * algemene informatie (pag. 2) * voorbeeldvragen theorieopdracht (pag. 3 en 4)

Nadere informatie

Tabel van de perifere zenuwen [terminale takken]: bovenste extremiteit

Tabel van de perifere zenuwen [terminale takken]: bovenste extremiteit Tabel van de perifere zenuwen [terminale takken]: bovenste extremiteit n. radialis n. axillaris C5-Th1 C5,C6 ALLE dorsale boven- en onderarmspieren Extensoren van de schouder, elleboog, pols, Abductie,

Nadere informatie

1. m. Rectus Abdominis (rechte buikspier) A. Origo en insertie: van 5-7de rib naar schaambeen. C. Indeling en functie van de spier:

1. m. Rectus Abdominis (rechte buikspier) A. Origo en insertie: van 5-7de rib naar schaambeen. C. Indeling en functie van de spier: 1. m. Rectus Abdominis (rechte buikspier) A. Origo en insertie: B. Overspanning van: C. Indeling en functie van de spier: D. Bijzonderheden: E. Voorbeelden van oefeningen: van 5-7de rib naar schaambeen

Nadere informatie

Valincidenten bij ouderen: Valt het mee?

Valincidenten bij ouderen: Valt het mee? Valincidenten bij ouderen: Valt het mee? Michiel Hijwegen, geriatrie fysiotherapeut TSz Huub Maas, geriater TSz Waarom zijn valincidenten relevant? Uiting van kwetsbaarheid/negatieve gezondheidsuitkomsten

Nadere informatie

Spieractivatiepatronen tijdens fitness oefeningen op de Carving Pro. Maastricht University: Pieter Oomen (MSc) Hans Savelberg (PhD)

Spieractivatiepatronen tijdens fitness oefeningen op de Carving Pro. Maastricht University: Pieter Oomen (MSc) Hans Savelberg (PhD) Spieractivatiepatronen tijdens fitness oefeningen op de Carving Pro Maastricht University: Pieter Oomen (MSc) Hans Savelberg (PhD) December, 2010 Inleiding De Carving Pro is een fitnessapparaat waarmee

Nadere informatie

Opleidingsprogramma. Percutaneous Needle Electrolysis (PNE)

Opleidingsprogramma. Percutaneous Needle Electrolysis (PNE) Opleidingsprogramma Percutaneous Needle Electrolysis (PNE) Bent u als fysiotherapeut op zoek naar innovatie in uw praktijk? Creëer toegevoegde waarde voor uw patiënt met Percutaneous Needle Electrolysis

Nadere informatie

Een fotoatlas van de. anatomie in vivo 2. Onderste extremiteit. Serge Tixa. Bohn Stafleu Van Loghum

Een fotoatlas van de. anatomie in vivo 2. Onderste extremiteit. Serge Tixa. Bohn Stafleu Van Loghum Een fotoatlas van de anatomie in vivo 2 Onderste extremiteit Serge Tixa Bohn Stafleu Van Loghum Een fotoatlas van de anatomie in vivo 2 Onderste extremiteit EEN FOTOATLAS VAN DE ANATOMIE IN VIVO 2 ONDERSTE

Nadere informatie

Fysiotherapeutische interventie bij MS en spasme

Fysiotherapeutische interventie bij MS en spasme Voorstellen Fysiotherapeutische interventie bij MS en spasme Sandra Rutjens Fysiotherapeut Sophia Revalidatie Sandra Rutjens 6 jaar werkzaam binnen Sophia Revalidatie Den Haag PRV Behandelteam; NMA, MS,

Nadere informatie

DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT (vervolg)

DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT (vervolg) Inleiding tot het orthopedisch onderzoek 1 DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT (vervolg) 3. ENKEL EN VOET 3.1. Inspectie in staande houding m. gastrocnemius Calcaneum Valgushoek achillespees met hiel Malleolus

Nadere informatie

De Gecombineerde Valrisico Score

De Gecombineerde Valrisico Score DOEL(GROEP): OPBOUW: De Gecombineerde Valrisico Score Door Arnout van Baal De GVS is toe te passen op alle patiëntgroepen De test is een combinatie van de 10 Meter Looptest (10-MLT), de Timed Up and Go

Nadere informatie

Klinisch Onderzoek Heup bij jonge volwassene

Klinisch Onderzoek Heup bij jonge volwassene Klinisch Onderzoek Heup bij jonge volwassene Luc Renson C sign lokalisatie pijn BOVEN ONDER gordel Heuppijn bij jonge patienten Traditioneel minder gekend en miskend Minder frekwent knie Extraarticulaire

Nadere informatie

1. BEKKENGORDEL EN HEUP

1. BEKKENGORDEL EN HEUP Inleiding tot het orthopedisch onderzoek 1 DEEL II: HET ONDERSTE LIDMAAT Het bekken is een beenderige ring bestaande uit vier verschillende botten die onderling verbonden zijn met stevige ligamenten: Sacrum

Nadere informatie

Les Spierenondersteextremiteit. O: proximaal I : distaal

Les Spierenondersteextremiteit. O: proximaal I : distaal Les 10+11 Spierenondersteextremiteit O: proximaal I : distaal Oefenvragen les 10. Einde les 11 eindtoets anatomie in de les maken 1) Als een pees in het lichaam over een harde structuur schuift zal de

Nadere informatie

MS Fitnessgroep. Klinimetrie MS. Fysiotherapie bij MS 19-2-2014. MSMS 2 december 2013

MS Fitnessgroep. Klinimetrie MS. Fysiotherapie bij MS 19-2-2014. MSMS 2 december 2013 MS Fitnessgroep MSMS 2 december 2013 Marion Verhulsdonck (RA) Nydia van As (FT), Sanne Lambeck (FT) Klinimetrie MS Basis lichamelijk onderzoek (kracht, mobiliteit, sensibiliteit, tonus (SPAT?) 10 meter

Nadere informatie

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Onderste extrimiteiten

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Onderste extrimiteiten Uitgebreide toelichting van het meetinstrument Emory Functional Ambulation Profile (E-FAP) 22 juni 2011 Review: 1) Britta Klingen Tanja Schmitz Julia Wagner 2) Sandra Joeris Invoer: Marsha Bokhorst 1 Algemene

Nadere informatie

Informatie open branche-examen Supplementen maken basis

Informatie open branche-examen Supplementen maken basis Informatie open branche-examen Supplementen maken basis In deze informatie komen achtereenvolgens de volgende onderwerpen aan de orde: * algemene informatie (pag. 2) * voorbeeldvragen theorieopdracht (pag.

Nadere informatie

Casus 1 workshop Klinimetrie in de kliniek

Casus 1 workshop Klinimetrie in de kliniek Casus 1 workshop Klinimetrie in de kliniek Patiënt 62-jarige man met COPD GOLD III, decompensatio cordis NYHA I Opname-indicatie Exacerbatie COPD GOLD III Setting Afdeling longgeneeskunde regionaal ziekenhuis

Nadere informatie

Theorie-examen anatomie 12 januari 2007

Theorie-examen anatomie 12 januari 2007 Theorie-examen anatomie 12 januari 2007 1. Welke uitspraak met betrekking tot spiercontracties is altijd juist? A. Bij concentrische contracties wordt de spanning in de spier kleiner. B. Bij excentrische

Nadere informatie

Spierkracht meten met de microfet

Spierkracht meten met de microfet Spierkracht meten met de microfet Jan Willem Wisselink biometricsmotion.com Overzicht Algemeen Functionele testen / testen op stoornisniveau Spierkracht meten (MRC, MVC bv. HHD) Validiteit Doelstelling

Nadere informatie

KWETSBARE OUDEREN IN HET ZIEKENHUIS HOE VOORKOMEN WE COMPLICATIES?

KWETSBARE OUDEREN IN HET ZIEKENHUIS HOE VOORKOMEN WE COMPLICATIES? KWETSBARE OUDEREN IN HET ZIEKENHUIS HOE VOORKOMEN WE COMPLICATIES? E. Meulen, klinisch geriater Inhoud van dit praatje Casus Wat maakt de oudere patiënt kwetsbaar? Het inschatten van kwetsbaarheid Terug

Nadere informatie

Achteruitgang mobiliteit. Dr. Nathalie van der Velde Internist - Klinisch Geriater

Achteruitgang mobiliteit. Dr. Nathalie van der Velde Internist - Klinisch Geriater Achteruitgang mobiliteit Dr. Nathalie van der Velde Internist - Klinisch Geriater Indeling Achtergrond mobiliteit / vallen Casus Meetschalen Inleiding Gestoorde mobiliteit = atypische pres. ziekte Uiting

Nadere informatie

Theorie-examen anatomie 25 januari 2008

Theorie-examen anatomie 25 januari 2008 Theorie-examen anatomie 25 januari 2008 1. Welke van de volgende spieren is eenkoppig? A. De m. biceps brachii. B. De m. coracobrachialis. C. De m. gastrocnemius. 2. Welke van de volgende spieren geeft

Nadere informatie

Reader Bowflex. Hogeschool van Amsterdam 09/2009

Reader Bowflex. Hogeschool van Amsterdam 09/2009 Reader Bowflex Hogeschool van Amsterdam 09/2009 Voorwoord. We zijn afgelopen schooljaar bezig geweest met het opstellen van readers voor het gebruik van de pully en bowflex apparaat. Hierin hebben wij

Nadere informatie

Het normale looppatroon

Het normale looppatroon 9 2 Het normale looppatroon 2.1 Efficiency van normaalgang 11 2.2 De anatomische stahouding 12 2.3 De gangcyclus 12 2.3.1 Fasen in de gangcyclus 13 2.3.2 Double support 16 2.3.3 Schrede en stap 16 2.4

Nadere informatie

Anatomie van de Spieren

Anatomie van de Spieren Schoudergordel en hals Schoudergordel M. Coracobrachialis M. Deltoideus M. Infraspinatus M. Latissimus dorsi M. Levator scapulae M. Pectoralis major Bron:afbeeldingen en omschrijving: SWSportmassage.nl

Nadere informatie

De spieren (structuur)

De spieren (structuur) Skelet achter 1. Cranium 2. Processus mastoideus 3. Maxilla 4. Mandibularium 5. Arcus Vertebrae C5 6. Processus Transversalis C5 7. Costa 1 8. Costa 2 9. Clavicula 10. Acromion 11. Caput humerus 12. Sulcus

Nadere informatie

2. Bevestiging spieren. 3. Stevigheid (samen met spieren) 4. Beweeglijkheid (samen met spieren) 5. Aanmaak rode bloedcellen in beenmerg

2. Bevestiging spieren. 3. Stevigheid (samen met spieren) 4. Beweeglijkheid (samen met spieren) 5. Aanmaak rode bloedcellen in beenmerg Anatomy is destiny Sigmund Freud Belangrijkste botten Nomenclatuur Reina Welling WM/SM-theorieles 1 Osteologie bekken en onderste extremiteit Myologie spieren bovenbeen Met dank aan Jolanda Zijlstra en

Nadere informatie

Geriatriefysiotherapie: Frailty:

Geriatriefysiotherapie: Frailty: Geriatriefysiotherapie: Frailty: Risicofactoren voor Frailty: Vrouwelijk geslacht Hoge leeftijd Lage opleiding Het aantal chronische ziekten Lage BMI < 23 Hoge BMI >30 MMSE

Nadere informatie

Inhoud. Krachttraining. Algemeen... 5

Inhoud. Krachttraining. Algemeen... 5 Inhoud 1 2 3 4 Algemeen... 5 1.1 Niveau... 5 1.2 Oefenmodaliteiten... 5 Bovenlichaam... 6 2.1 Push up (pompen)... 6 2.2 Push up, smalle stand... 7 2.3 Voorbereidende push up... 8 2.4 Hindu push up... 9

Nadere informatie

Inhoud. Protocol verstrekkingsproces. beenprothesen. Keuzes. beenprothesen. Amputatie en Revalidatie; kaders en richtlijnen Verenso 2011

Inhoud. Protocol verstrekkingsproces. beenprothesen. Keuzes. beenprothesen. Amputatie en Revalidatie; kaders en richtlijnen Verenso 2011 Amputatie en Revalidatie; kaders en richtlijnen Verenso 0 Marieke Paping revalidatiearts Inhoud Amputatie en Revalidatieartsen CBO Richtlijn Protocol verstrekkingsproces Behandelkader beenamputatie VRA

Nadere informatie

Fysieke fitheid, vermoeidheid en fysieke training bij sarcoïdose patiënten

Fysieke fitheid, vermoeidheid en fysieke training bij sarcoïdose patiënten Fysieke fitheid, vermoeidheid en fysieke training bij sarcoïdose patiënten 5 april 2017 Sarcoïdose ontsporing afweersyteem ophoping afweercellen: granulomen overal in lichaam: longen, lymfesysteem, huid,

Nadere informatie

Multiple Sclerose (fysiotherapeutische behandeling)

Multiple Sclerose (fysiotherapeutische behandeling) Multiple Sclerose (fysiotherapeutische behandeling) Remco Muller MNR, Fysiotherapeut Lid MS Zorgnet RMC Groot Klimmendaal Expertisecentrum voor volwassenen Inhoud Inleiding Evidence based practise Fysiotherapeutisch

Nadere informatie

Inspectie, anatomische structuren en palpatie liggend

Inspectie, anatomische structuren en palpatie liggend Inleiding tot het orthopedisch onderzoek 1 2.3. ENKEL EN VOET 2.3.1. Inspectie in staande houding m. gastrocnemius Calcaneum Valgushoek achillespees met hiel Malleolus medialis en lateralis Lengtegewelf

Nadere informatie

Cursus Ontspanningsmassage. Bijlage spieren. Trapezius

Cursus Ontspanningsmassage. Bijlage spieren. Trapezius Cursus Ontspanningsmassage Bijlage spieren. Trapezius De trapezius (monnikskapspier) is een ruitvormige spier boven aan de achterkant van het lichaam. De trapezius loopt van de schedelbasis tot aan het

Nadere informatie

Theorie - herexamen Anatomie 23 mei 2008

Theorie - herexamen Anatomie 23 mei 2008 Theorie - herexamen Anatomie 23 mei 2008 1. Wat gebeurt er bij een excentrische contractie van een spier? A. De spier wordt korter. B. De spier wordt langer. C. De spierlengte blijft gelijk. 2. In welk

Nadere informatie

Artrose heup/knie www.fydee.nl

Artrose heup/knie www.fydee.nl Artrose heup/knie Programma artrose 3 maanden 2x per week training na het 3e consult Inclusiecriteria: Leeftijd > 40 jaar; Diagnose Artose Heup en of Knie; Verwijzing door huisarts of specialist; De noodzakelijke

Nadere informatie

Anatomie van de heup. j 1.1

Anatomie van de heup. j 1.1 j1 Anatomie van de heup De Latijnse naam voor het heupgewricht is art. coxae, het is een kogelgewricht (art. spheroidea). In het gewricht kan om drie assen bewogen worden. As Vlak Beweging Transver- Sagittaal

Nadere informatie

Ouderen en kanker. Carla Agasi-Idenburg, Fysiotherapeut, Klinisch gezondheidswetenschapper

Ouderen en kanker. Carla Agasi-Idenburg, Fysiotherapeut, Klinisch gezondheidswetenschapper Ouderen en kanker Carla Agasi-Idenburg, Fysiotherapeut, Klinisch gezondheidswetenschapper Wat ga ik bespreken? Relatie kanker en ouderdom Kwetsbaarheid/frailty Comprehensive Geriatric Assessment Intermezzo

Nadere informatie

Oud en kwetsbaar: een kwestie van vitaliteits-management

Oud en kwetsbaar: een kwestie van vitaliteits-management Oud en kwetsbaar: een kwestie van vitaliteits-management Prof. dr. Ria Nijhuis-van der Sanden 9 maart 2017 www.iqhealthcare.nl Disclosure belangen spreker (potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Test de tinetti (TT) ou Performance-Oriented Mobility Assessment (POMA)

Test de tinetti (TT) ou Performance-Oriented Mobility Assessment (POMA) Test de tinetti (TT) ou Performance-Oriented Mobility Assessment (POMA) Tinetti M.E.. (1986) Performance oriented assessment of mobility problems in elderly patients. Meetinstrument Afkorting Auteur Onderwerp

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 1. 4 Anatomie van de schouder 41 4.1 Anteflexie 42 4.2 Retroflexie 42 4.3 Abductie 44 4.4 Adductie 46

Inhoud. Inleiding 1. 4 Anatomie van de schouder 41 4.1 Anteflexie 42 4.2 Retroflexie 42 4.3 Abductie 44 4.4 Adductie 46 Inhoud Inleiding 1 1 Anatomie van de heup 3 1.1 Anteflexie 4 1.2 Retroflexie 6 1.3 Abductie 7 1.4 Adductie 8 1.5 Exorotatie 9 1.6 Endorotatie 12 1.7 Ligamenten van de heup 12 1.8 Schema 14 2 Anatomie van

Nadere informatie

1) Tot de flexorenvan de knie behoort o.a. A) M Soleus B) M Glutaeus maximus C) M Gastrocnemius D) M Vastus medialis. Vragen les 1 fysiologie

1) Tot de flexorenvan de knie behoort o.a. A) M Soleus B) M Glutaeus maximus C) M Gastrocnemius D) M Vastus medialis. Vragen les 1 fysiologie 1) Tot de flexorenvan de knie behoort o.a. A) M Soleus B) M Glutaeus maximus C) M Gastrocnemius D) M Vastus medialis Vragen les 1 fysiologie 2) Aan de spina iliaca anterior superior (sias) hechten vast:

Nadere informatie

frontaal vlak sagittale as transversale as sagittaal vlak mediosagittaal (mediaan) vlak

frontaal vlak sagittale as transversale as sagittaal vlak mediosagittaal (mediaan) vlak j1 Anatomie van de heup As Vlak Beweging De Latijnse naam voor het heupgewricht is art. coxae; en het is een kogelgewricht (art. spheroidea). In het gewricht kan om drie assen bewogen worden. transversaal

Nadere informatie

Anatomie en karate-bewegen

Anatomie en karate-bewegen Assistent Lerarenopleiding Karate-do Bond Nederland najaar 2014 Anatomie en karate-bewegen de onderste extremiteit Joost Franken en Peter Damen Anatomie en karate-bewegen Veilig en verantwoord lesgeven

Nadere informatie

Anatomy Trains Myofacial Meridians

Anatomy Trains Myofacial Meridians Myofascial meridians Anatomy Trains 2012-2013 pagina 1 Anatomy Trains Myofacial Meridians Het begrip Anatomy Trains is afkomstig van Tom Myers. Deze auteur is van oorsprong Rolfer, beoefenaar van Structural

Nadere informatie

Langer thuis wonen? Dat is topsport!

Langer thuis wonen? Dat is topsport! Langer thuis wonen? Dat is topsport! Wil Peters Enocent Mobility Solutions Gevolgen WMO trends in 2016 Jaarlijks 15000 mensen niet meer naar verzorgingstehuis Groot tekort aan passende (sociale) seniorenwoningen

Nadere informatie

Oefentherapie bij patiënten met knieartrose en comorbiditeit. Mariëtte de Rooij

Oefentherapie bij patiënten met knieartrose en comorbiditeit. Mariëtte de Rooij Oefentherapie bij patiënten met knieartrose en comorbiditeit Mariëtte de Rooij Inhoud Artrose en comorbiditeit Aangepaste oefentherapie bij comorbiditeit Resultaten pilot studie Voorbeeld Conclusie Randomized

Nadere informatie

FUNCTIONELE INVALIDITEIT ONDERSTE EXTREMITEIT AMA-GUIDES ZESDE EDITIE NOV-richtlijnen

FUNCTIONELE INVALIDITEIT ONDERSTE EXTREMITEIT AMA-GUIDES ZESDE EDITIE NOV-richtlijnen FUNCTIONELE INVALIDITEIT ONDERSTE EXTREMITEIT AMA-GUIDES ZESDE EDITIE NOV-richtlijnen Jan D. Visser 1 REGIO S ONDERSTE EXTREMITEIT Heup: vanaf het kraakbeen van het acetabulum tot halverwege het bovenbeen.

Nadere informatie

Snel in Beweging Ontwikkeling en implementatie van de zelf-oefengids

Snel in Beweging Ontwikkeling en implementatie van de zelf-oefengids Snel in Beweging Ontwikkeling en implementatie van de zelf-oefengids Deborah Zinger MSc, fysiotherapeut UMC Utrecht Identificeer probleem/ hulpvraag patiënt Formuleer klinisch relevante vraag ZSU Maak

Nadere informatie

SOLK. Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten. Nancy Stokkers, Kinderfysiotherapeut

SOLK. Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten. Nancy Stokkers, Kinderfysiotherapeut SOLK Somatisch Onvoldoende verklaarde Lichamelijke Klachten Nancy Stokkers, Kinderfysiotherapeut SOLK klachten en behandeling bij kinderen. Definitie SOLK? Prevalentie Chronische pijn Gevolgenmodel Probleeminventarisatie

Nadere informatie

Klinimetrie Implementatie van een Klinimetrische-CoreSet binnen de werksetting

Klinimetrie Implementatie van een Klinimetrische-CoreSet binnen de werksetting Klinimetrie Implementatie van een Klinimetrische-CoreSet binnen de werksetting Ruud Reijmers Fysiotherapeut Jeroen Bosch Ziekenhuis Disclosure belangen spreker (Potentiële) Belangenverstrengeling: Geen

Nadere informatie

Revalidatiegeneeskunde bij oncologische patiënten Stefanie Kerkhof, revalidatiearts

Revalidatiegeneeskunde bij oncologische patiënten Stefanie Kerkhof, revalidatiearts Revalidatiegeneeskunde bij oncologische patiënten 16-06-2016 Stefanie Kerkhof, revalidatiearts Inhoud Toelichting revalidatiegeneeskunde Revalidatiegeneeskunde in de oncologie Werkwijze revalidatiearts

Nadere informatie

Jaarverslag 2015 Werkgroep Amputatie en Prothesiologie (WAP)

Jaarverslag 2015 Werkgroep Amputatie en Prothesiologie (WAP) Jaarverslag 2015 Werkgroep Amputatie en Prothesiologie (WAP) Bestuurssamenstelling R. van Ee, voorzitter F. Van der Meer, penningmeester A. Kap, waarnemend secretaris tot 15-4-2015 A. L Ortye, secretaris

Nadere informatie

Trainingskaart. Artrose heup/knie

Trainingskaart. Artrose heup/knie Trainingskaart Artrose heup/knie Programma Naam: Geboortedatum: Gebruikersnaam abakus: *2 1e Consult Anamnese Lichamelijk onderzoek doornemen vragenlijsten afnemen van metingen tests 2e Consult Tests Bespreken

Nadere informatie

Handout ParkinsonNet Jaarsymposium Gangbeeld analyse bij de ziekte van Parkinson en parkinsonisme:

Handout ParkinsonNet Jaarsymposium Gangbeeld analyse bij de ziekte van Parkinson en parkinsonisme: Gangbeeld analyse bij de ziekte van Parkinson en parkinsonisme: mogelijkheden voor de klinische praktijk Prof. Dr. Sander Geurts, Hoogleraar revalidatiegeneeskunde Coördinator Mobiliteitspoli Afdeling

Nadere informatie

Bouw van een skeletspier

Bouw van een skeletspier Reina Welling WM/SM-theorieles 5 Met dank aan Jolanda Zijlstra en Bart van der Meer Bouw van een skeletspier faculty.etsu.edu Welke eigenschappen horen bij type I en welke bij type II spiervezels? Vooral

Nadere informatie

Wat is een triggerpoint?

Wat is een triggerpoint? Wat is een triggerpoint? Thanks to Mr. David Simons and Travell & Simons, Williams & Williams Baltimore/London Triggerpoints Abnormale verkorting en abnormale verlenging van de sarcomeren van de spiervezel

Nadere informatie

Indeling. 1. Inleiding 25/01/2014. Hoe combineer je sportmassage met triggerpointtherapie, en hoe maak je gebruik van myofasciale spierkettingen?

Indeling. 1. Inleiding 25/01/2014. Hoe combineer je sportmassage met triggerpointtherapie, en hoe maak je gebruik van myofasciale spierkettingen? Hoe combineer je sportmassage met triggerpointtherapie, en hoe maak je gebruik van myofasciale spierkettingen? MT Jan Pattyn voor NGS congres 01/02/2014 Arnhem Indeling 1. Inleiding 2. Historische achtergrond

Nadere informatie

Anatomie. Hier volgen 50 opgaven. Bij elke opgave zijn drie antwoorden gegeven. Slechts één van deze antwoorden is het goede.

Anatomie. Hier volgen 50 opgaven. Bij elke opgave zijn drie antwoorden gegeven. Slechts één van deze antwoorden is het goede. Examenstichting Perimedische Opleidingen Diploma: sportmassage, massage, wellness massage 22 januari 2010, Beschikbare tijd: 60 minuten Anatomie Aanwijzing: Hier volgen 50 opgaven. Bij elke opgave zijn

Nadere informatie

Avondsymposium Ouderen & Targeted Therapy

Avondsymposium Ouderen & Targeted Therapy Avondsymposium Ouderen & Targeted Therapy Sta op voor ouderen! Geriatrisch assessment bij targeted therapy in de praktijk Peggy den Hartog Verpleegkundig specialist hematologie / oncologie Oncologisch

Nadere informatie

CVRM kwetsbare ouderen. Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io

CVRM kwetsbare ouderen. Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io CVRM kwetsbare ouderen Rotterdam maart 2015 AJ Arends, klinisch geriater en klinisch farmacoloog io Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Algemeen, overig, ongespecificeerd. Overige (overig, ongespecificeerd)

Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende categorieën Lichaamsregio Algemeen, overig, ongespecificeerd. Overige (overig, ongespecificeerd) Uitgebreide toelichting van het meetinstrument de Morton Mobility Index (DEMMI) 29 december 2011 review: M.P. Jans invoer: E v. Engelen 1 Algemene gegevens Het meetinstrument heeft betrekking op de volgende

Nadere informatie

Henny v.d. Koekelt, fysiotherapeute Ella Kruger, MSc, fysiotherapeute Jan Simons, Fysio- en manueel therapeut Docenten fysiotherapie HvA

Henny v.d. Koekelt, fysiotherapeute Ella Kruger, MSc, fysiotherapeute Jan Simons, Fysio- en manueel therapeut Docenten fysiotherapie HvA Henny v.d. Koekelt, fysiotherapeute Ella Kruger, MSc, fysiotherapeute Jan Simons, Fysio- en manueel therapeut Docenten fysiotherapie HvA Doel bijeenkomst: 1. Het toepassen van de HOAC II in het klinisch

Nadere informatie

Vallen en liefst niet breken! Joris Meeuwissen Algemeen interne geneeskunde en geriatrie Zaterdag 21 september 2013

Vallen en liefst niet breken! Joris Meeuwissen Algemeen interne geneeskunde en geriatrie Zaterdag 21 september 2013 Vallen en liefst niet breken! Joris Meeuwissen Algemeen interne geneeskunde en geriatrie Zaterdag 21 september 2013 Inhoudstafel 1. Sarcopenie, frailty en vallen 2. Osteoporose? 3. Hoe stellen we dit

Nadere informatie

Reader Pully. Hogeschool van Amsterdam 09/2009

Reader Pully. Hogeschool van Amsterdam 09/2009 Reader Pully Hogeschool van Amsterdam 09/2009 Voorwoord. We zijn afgelopen schooljaar bezig geweest met het opstellen van readers voor het gebruik van de pully en bowflex apparaat. Hierin hebben wij verschillende

Nadere informatie

Nienke de Vries MANAGING THE DECLINE. Physical therapy in frail elderly

Nienke de Vries MANAGING THE DECLINE. Physical therapy in frail elderly Nienke de Vries MANAGING THE DECLINE Physical therapy in frail elderly Managing the decline: physical therapy in frail elderly Proefschrift ter verkrijging van de graad van doctor aan de Radboud Universiteit

Nadere informatie

Vergrijzing van de bevolking in België

Vergrijzing van de bevolking in België Frailty / kwetsbaarheid bij ouderen Nele Van Den Noortgate Diensthoofd Geriatrie Universitair Ziekenhuis Gent Oostende, 27 maart 2015 Vergrijzing van de bevolking in België www.statbel.fgov.be/studies/paper10_nl.pdf

Nadere informatie

FUNCTIONELE INVALIDITEIT ONDERSTE EXTREMITEIT AMA-GUIDES ZESDE EDITIE NOV-richtlijnen

FUNCTIONELE INVALIDITEIT ONDERSTE EXTREMITEIT AMA-GUIDES ZESDE EDITIE NOV-richtlijnen REGIO S ONDERSTE EXTREMITEIT FUNTIONELE INVALIDITEIT ONDERSTE EXTREMITEIT AMA-GUIDES ZESDE EDITIE NOV-richtlijnen Heup: vanaf het kraakbeen van het acetabulum tot halverwege het bovenbeen. Knie: vanaf

Nadere informatie

Appendix. Nederlandstalige samenvatting (Dutch summary)

Appendix. Nederlandstalige samenvatting (Dutch summary) Appendix Nederlandstalige samenvatting (Dutch summary) 93 87 Inleiding Diabetes mellitus, kortweg diabetes, is een ziekte waar wereldwijd ongeveer 400 miljoen mensen aan lijden. Ook in Nederland komt de

Nadere informatie

Fast Track Het ontwikkelen van een database: orthopedie TKA en THA.

Fast Track Het ontwikkelen van een database: orthopedie TKA en THA. Fast Track Het ontwikkelen van een database: orthopedie TKA en THA. Isala Anouk Spijkerman & Marieke Hollewand 24 september 2014 Introductie Veel voorkomende operaties in Nederland: Totale knie prothese:

Nadere informatie

EHFA Beoordelingsstrategie (EAD 03) Naam van de opleidingsorganisatie:

EHFA Beoordelingsstrategie (EAD 03) Naam van de opleidingsorganisatie: EHFA Beoordelingsstrategie (EAD 03) Naam van de opleidingsorganisatie: Inleiding European Health and Fitness Association (EHFA) richtlijnen De volgende EHFA-kwalificaties zijn momenteel beschikbaar: Fitnesstrainer

Nadere informatie

Chirurgische technieken

Chirurgische technieken Chirurgische technieken Interuniversitair postgraduaat 28/10/2013 Interuniversitair Postgraduaat Prof. F. Vermassen 18/10/2013 UGent Thoracovasculaire Heelkunde Chirurgische technieken 1. Varicectomie

Nadere informatie

Beroepsopdracht. Hogeschool van Amsterdam

Beroepsopdracht. Hogeschool van Amsterdam Beroepsopdracht Hogeschool van Amsterdam Fysiotherapeutisch protocol voor de behandeling van beenamputatie-patiënten in de klinische fase in het Rode Kruis Ziekenhuis te Beverwijk Plaats Amsterdam Datum

Nadere informatie

PARAMEDISCH CURSUSSEN & OPLEIDINGEN KWETSBARE OUDEREN & TRAINING. Brochure

PARAMEDISCH CURSUSSEN & OPLEIDINGEN KWETSBARE OUDEREN & TRAINING. Brochure 2017 PARAMEDISCH CURSUSSEN & OPLEIDINGEN KWETSBARE OUDEREN & TRAINING Brochure OPLEIDINGSINSTITUUT CIVA B.V. Organisatie cursus Organiserende instelling CIVA B.V. Adresgegevens Rumpenerstraat 9 / Postbus

Nadere informatie

Netwerk Orthopedie KETENPROTOCOL TOTALE KNIEPROTHESE. In het protocol zijn de volgende meetinstrumenten, scoringslijsten en testen opgenomen:

Netwerk Orthopedie KETENPROTOCOL TOTALE KNIEPROTHESE. In het protocol zijn de volgende meetinstrumenten, scoringslijsten en testen opgenomen: Netwerk Orthopedie KETENPROTOCOL TOTALE KNIEPROTHESE Mei 2015 Het keten protocol Het protocol moet bijdragen aan het verhogen van de kwaliteit, eenduidigheid en uniformiteit van de fysiotherapeutische

Nadere informatie

SelectTech BD1090i-halters Gebruikershandleiding en trainingsgids

SelectTech BD1090i-halters Gebruikershandleiding en trainingsgids SelectTech BD1090i-halters Gebruikershandleiding en trainingsgids Dit product voldoet aan de geldende CE-eisen. Inleiding Gefeliciteerd met de aanschaf van de Bowflex SelectTech -halterset. Deze innovatieve

Nadere informatie

Wil Peters Enocent Mobility Solutions. Easysteppers; Daar trap je van op!

Wil Peters Enocent Mobility Solutions. Easysteppers; Daar trap je van op! Wil Peters Enocent Mobility Solutions Vitale mensen? Hoe wordt je kwetsbaar? Vitaler langer thuis wonen! Welke keuzes heeft u? Hebben vaak geen/weinig beperkingen Bewegen voldoende Goed sociaal netwerk

Nadere informatie

MASSAGETHERAPEUT

MASSAGETHERAPEUT MASSAGETHERAPEUT WWW.I-LEARNING.BE BESPREKING VAN DE SKELETSPIEREN Tijdens de bespreking van de skeletspieren zal voor de spiernaam telkens de term musculus (spier) worden geplaatst. Vanaf nu vervangen

Nadere informatie

abductor Toestelinstellingen

abductor Toestelinstellingen toestelinstellingen Baseer je voor de instelling van de krachttoestellen op de informatie in de volgende hoofdstukken. Alleen op die manier worden letsels vermeden en wordt een effectieve training gewaarborgd.

Nadere informatie

Theorie-examen Anatomie 13 januari 2006.

Theorie-examen Anatomie 13 januari 2006. Theorie-examen Anatomie 13 januari 2006. 1. Wat is de diafyse van een pijpbeen? A. Het uiteinde van een pijpbeen. B. Het middenstuk van een pijpbeen. C. De groeischijf. 2. Waar bevindt zich de pink, ten

Nadere informatie

Wii Enjoy Therapy Verantwoording en toelichting

Wii Enjoy Therapy Verantwoording en toelichting Wii Enjoy Therapy Verantwoording en toelichting Auteurs Croese JM Hogeschool van Amsterdam Duteweert MF Opleiding Fysiotherapie Rill WA Juni 2009 Pagina 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Methode... 4

Nadere informatie

De bruikbaarheid van geriatrisch assessments

De bruikbaarheid van geriatrisch assessments De bruikbaarheid van geriatrisch assessments Marije Hamaker klinisch geriater Diakonessenhuis Utrecht/Zeist Veroudering maakt een mens uniek Truus Groen 100x100 Inschatting vitaliteit is moeilijk Performance

Nadere informatie

Frouke Nijhuis Parkinsonnet Jaarcongres 30 11 2012. Gezamenlijke besluitvorming bij de ziekte van Parkinsonrview

Frouke Nijhuis Parkinsonnet Jaarcongres 30 11 2012. Gezamenlijke besluitvorming bij de ziekte van Parkinsonrview Frouke Nijhuis Parkinsonnet Jaarcongres 30 11 2012 Gezamenlijke besluitvorming bij de ziekte van Parkinsonrview Preferentie gevoelige beslissingen ZvP Neuroloog Vervolg behandeling: Apomorfine DBS Duodopa

Nadere informatie

v Leeftijdè look for frailty v Mobiliteit/incontinentie/communicatie/slikproblemen/polyfarmaca/isolement/ondervoeding/cognitief

v Leeftijdè look for frailty v Mobiliteit/incontinentie/communicatie/slikproblemen/polyfarmaca/isolement/ondervoeding/cognitief Orthogeriatrie: focus op ergotherapie op orthogeriatrie Hilde Desmet, dienst ergotherapie az groeninge, Kortrijk 26 februari 2016 v Leeftijdè look for frailty v Mobiliteit/incontinentie/communicatie/slikproblemen/polyfarmaca/isolement/ondervoeding/cognitief

Nadere informatie

SelectTech BD552i-halters Gebruikershandleiding en trainingsgids

SelectTech BD552i-halters Gebruikershandleiding en trainingsgids SelectTech BD552i-halters Gebruikershandleiding en trainingsgids Dit product voldoet aan de geldende CE-eisen. Inleiding Gefeliciteerd met de aanschaf van de Bowflex SelectTech -halterset. Deze innovatieve

Nadere informatie

Spierstelsel onderbeen en voet

Spierstelsel onderbeen en voet Spierstelsel onderbeen en voet Jan van Ede - Semester 2 Cursusjaar 2013 - studentnummer 931951 Spierstelsel onderbeen en voet 1 december 2013 Inhoudsopgave Voorwoord 3 1 Onderbeenmusculatuur (exentrieke

Nadere informatie

Rol van de fysiotherapeut, kwaliteitscriteria en hoe meet je resultaten

Rol van de fysiotherapeut, kwaliteitscriteria en hoe meet je resultaten Rol van de fysiotherapeut, kwaliteitscriteria en hoe meet je resultaten Wouter Hoelen, PT, MT, OT, CTCS President CS-I De Berekuyl, te Hierden Introductie Kwaliteitscriteria Hoe meten we kwaliteitsaspecten

Nadere informatie

KETENPROTOCOL TOTALE HEUPPROTHESE

KETENPROTOCOL TOTALE HEUPPROTHESE KETENPROTOCOL TOTALE HEUPPROTHESE transmuraal fysiotherapeutisch protocol Nuenen, 6 januari 2010 GERARD KIEBERT bestuurslid RGF Midden- en Oost-Brabant LAURENS ARTS KNGF regiokantoor Nuenen PROGRAMMA Inleiding

Nadere informatie

WELKOM. Dorien Gerards (Zuyd hogeschool)

WELKOM. Dorien Gerards (Zuyd hogeschool) WELKOM Dorien Gerards (Zuyd hogeschool) Klinisch redeneren in het fysiotherapie onderwijs TMO okt. 2011, vol 30 nr 5 programma Fysiotherapie Klinisch redeneren Aspecten van 4C-ID Onderzoek Discussie Fysiotherapie

Nadere informatie

Revalidatie na amputatie door de knie of door het bovenbeen

Revalidatie na amputatie door de knie of door het bovenbeen Aanvulling Patiënten Informatie Map Beenamputatie Revalidatie na amputatie door de knie of door het bovenbeen Radboud Amputatie Team UMC St Radboud 4. Revalidatie na amputatie door de knie of door het

Nadere informatie

Klinisch geriater AMC 22-11-11

Klinisch geriater AMC 22-11-11 N. Brendel Klinisch geriater AMC 22-11-11 Inleiding Casus Risicofactoren Ziekten Medicatie Behandeling Casus 82-jarige vrouw Voorgeschiedenis: Myocardinfarct PMR wv prednison Hartfalen Diabetes door prednison

Nadere informatie

patienteninformatie adviezen amputatie van een onderste na een ledenmaat hernia-operatie fysiotherapie ZorgSaam

patienteninformatie adviezen amputatie van een onderste na een ledenmaat hernia-operatie fysiotherapie ZorgSaam patienteninformatie adviezen amputatie van een onderste na een hernia-operatie ledenmaat fysiotherapie ZorgSaam 1 2 PATIËNTENINFORMATIE AMPUTATIE VAN EEN ONDERSTE LEDEMAAT Een amputatie Onder een amputatie

Nadere informatie

WORKSHOP 21ste symposium voor verpleegkundigen en paramedici Donderdag 11 juni 2015

WORKSHOP 21ste symposium voor verpleegkundigen en paramedici Donderdag 11 juni 2015 WORKSHOP 21 ste symposium voor verpleegkundigen en paramedici Donderdag 11 juni 2015 H.Tefsen, MANP verpleegkundig specialist hoofd-hals oncologie J. de Heij-van den Tweel, hoofd- hals/oncologieverpleegkundige

Nadere informatie