Kennisdocument 2: INTERCULTUREEL PARTNERSCHAP

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kennisdocument 2: INTERCULTUREEL PARTNERSCHAP"

Transcriptie

1 Kennisdocument 2: INTERCULTUREEL PARTNERSCHAP

2 Inhoud 1. DE PROJECTEIGENAAR 4 2. HET VERWACHTINGSPATROON & WEDERZIJDSE KWALITEITEN 5 3. PROJECT GEZAMENLIJK PLANNEN EN OPZETTEN 6 4. VASTLEGGEN AFSPRAKEN EN VERANTWOORDELIJKHEDEN 6 5. CULTUURVERSCHILLEN TIJDENS DE SAMENWERKING 7 6. ALS ER TOCH PROBLEMEN ZIJN 8 Uitgever: Wilde Ganzen Auteur: MDF Mede tot stand gekomen dankzij subsidie van: NCDO 3

3 PI-DOC 2: INTERCULTUREEL PARTNERSCHAP Wanneer een Nederlandse en buitenlandse organisatie besluiten om een ontwikkelingsproject op te zetten, ontstaat er een uniek samenwerkingsverband. Je zet je samen in voor de levensverbetering van mensen in een ontwikkelingsland, bijvoorbeeld op gebied van onderwijs of gezondheidszorg. Dit levert wederzijds bijzondere en positieve ervaringen op, maar de culturele verschillen zorgen ook voor de nodige uitdagingen. Zoals de inzet van geld, het stellen van prioriteiten en het maken van afspraken. Daarnaast is er ook een verschil in macht; de Nederlandse organisatie is de geldschieter, de partner de ontvanger en projectuitvoerder. Om een project tot een positieve en succesvolle ervaring te maken, is het belangrijk de culturele verschillen te onderkennen. Dit document biedt hierbij de nodige inzichten. Verschil in prioriteiten Een Nederlandse organisatie zet zich samen met een West-Afrikaanse partner in voor het verbeteren van de leefomstandigheden van een lokale gemeenschap. Onder andere met de bouw van een school en de aanleg van groentetuinen. De samenwerking verloopt goed, tot er problemen ontstaan rond de uitgaven van geld dat door de Nederlandse organisatie is ingezameld. Bij een projectbezoek blijkt dat de lokale contactpersoon het geld niet heeft geïnvesteerd in bouwmaterialen, maar heeft gebruikt voor medische zorg voor een ziek familielid. Bij navraag blijkt dat voor de contactpersoon de prioriteiten héél anders liggen dan voor de Nederlandse organisatie. Hij leeft bij de dag en had op dat moment een probleem waarvoor hij het geld goed kon gebruiken. Hij zag het geld ook als een lening die hij later zou terugbetalen. 1. DE PROJECTEIGENAAR Voor een goede samenwerking met mensen uit verschillende culturen is het belangrijk om onduidelijkheden zoveel mogelijk te voorkomen. Een eerste belangrijke stap is helder te hebben wie de projecteigenaar (PE) is en daarmee de verantwoordelijkheid voor het project draagt. In de moderne ontwikkelingssamenwerking is ownership (eigenaarschap) een sleutelbegrip. In tegenstelling tot vroeger is tegenwoordig de lokale partner de eigenaar. Zij is verantwoordelijk voor het verloop van het project en de duurzaamheid ervan als de Nederlands organisatie het Particulier Initiatief (PI) zich terugtrekt. Van begin af aan ligt het eigendomsrecht van het project dus bij de partner en/of de doelgroep. Zij kennen de situatie het beste en hebben de nodige contacten om het project uit te voeren. Het PI heeft als voornaamste taak fondsen te werven, mee te denken en daar waar nodig en gevraagd ondersteuning te bieden. Veel PI's vinden eenvoudig een lokale partnerorganisatie. De basis voor een samenwerking ontstaat vaak tijdens een reis in het buitenland als je toevallig iemand ontmoet die vertelt over de dringende behoefte van een school, kliniek of dorp. Wanneer je besluit samen iets aan de situatie te veranderen, komt er een samenwerkingsverband. De lokale partner wordt WILDE GANZEN PI-DOC 2 Intercultureel Partnerschap 4

4 bijvoorbeeld het bestuur of de leiders van een school, kliniek of dorp. Zij vormen de toekomstige projecteigenaren.. TIP 1: Partnerkeuze Kies een partnerorganisatie die het project kan managen en daarvoor de middelen zoals menskracht, materiaal en tijd heeft. In veel culturen speelt hiërarchie een heel belangrijke rol. Directeuren of projectleiders ontlenen vaak hun status aan het project, zien het als hun eigendom en dulden vaak geen inspraak. Kies daarom voor een organisatie die uit meerdere personen bestaat. Hierdoor wordt het project niet afhankelijk van één persoon en bevorder je participatie en democratische processen 2. HET VERWACHTINGSPATROON & WEDERZIJDSE KWALITEITEN Als PI en PE is het belangrijk om de wederzijdse verwachtingen van de samenwerking duidelijk te hebben en die te bespreken. Dit is niet altijd eenvoudig, omdat veel relaties zijn gebaseerd op vriendschap of emoties. Denk bij de bespreking van de samenwerking met de partnerorganisatie bijvoorbeeld aan: Wat is het gezamenlijke doel/het gedeelde belang? Belangstelling en motivatie voor het project: geeft de partnerorganisatie er echt prioriteit aan? Wederzijdse inzet: welke/hoeveel medewerkers zetten zich in voor het project? De periode van de samenwerking. Is de samenwerking op basis van gelijkwaardigheid of is er hiërarchie? Wie valt er binnen het samenwerkingsverband en wie heeft er een stem? Zijn er lokale (overheids)bijdragen te verwachten? Kunnen er lokaal fondsen worden geworven? Als PI is het ook belangrijk te weten wat je zelf kunt bieden en wat je niet kunt of wilt doen. Denk hierbij aan: Hoe u fondsen voor het project gaat werven: hoeveel en hoe lang dat duurt. De verwachtingen die uw financiers hebben met betrekking tot het project. Uw specifieke kennis en vaardigheden. Belangrijke contacten of toegang tot netwerken. Toegang tot materialen, diensten en producten. TIP 2: Gelijkwaardige samenwerking Bespreek vooraf wat beide organisaties verstaan onder een gelijkwaardige samenwerking. Doe dit voor de duidelijkheid aan de hand van voorbeelden. Integreer in dit gesprek ook de mogelijke cultuurverschillen die hierbij een rol spelen. Stap niet te snel in een leidersrol. Geef de PE de ruimte hier zelf invulling aan te geven. Wees geduldig! 5 WILDE GANZEN PI-DOC 2 Intercultureel Partnerschap

5 3. PROJECT GEZAMENLIJK PLANNEN EN OPZETTEN Is het besluit genomen om samen een ontwikkelingsproject op te zetten? Maak dan eerst een projectplan met duidelijke activiteiten. Dit is een kans om het partnerschap een heldere en concrete invulling te geven en om cultuurverschillen op diplomatieke wijze aan de orde te stellen. Voor de samenwerking is het belangrijk het plan samen op te zetten. Het biedt de gelegenheid elkaars positie en rol te leren kennen. Wordt het tijdens het proces duidelijk wat de lokale organisatie kan, en wat de Nederlandse organisatie zou kunnen doen? Zijn de wederzijdse verwachtingen realistisch? Zijn er culturele aspecten die mogelijk een positieve/negatieve invloed kunnen hebben op de samenwerking en uitvoering van het project? De eerste opzet van het project kan in drie stappen: A. Analyseer de huidige situatie Welke problemen moet het project oplossen? Wie spelen er een rol in het project? Wie zijn belanghebbenden in/om het project? Welke lokale organisatie leidt het project? B. Formuleer een heldere doelstelling. Welke activiteiten/kosten horen hierbij? C. Stel vervolgens de rolverdeling, de manier van communiceren en de verantwoordelijkheden van PI en PE vast. TIP 3: Stimuleer medezeggenschap Stimuleer dat in het planningsproces alle betrokken partijen een stem krijgen. Cultuurverschillen worden hierbij snel duidelijk. Mogen vrouwen bijvoorbeeld meepraten? Welke (lokale) leiders moeten worden betrokken? Met welke ceremonies moet je rekening houden? Vraag eventueel hulp/informatie bij lokale NGO s of consultants. 4. VASTLEGGEN AFSPRAKEN EN VERANTWOORDELIJKHEDEN De meest voorkomende problemen met partnerorganisaties doen zich vooral voor bij het maken van afspraken. Dit is vaak cultuur gerelateerd en lastig te doorgronden. Onderstaande punten kunnen bijdragen bij het maken van duidelijke afspraken. - Verantwoordingssfeer: wie is eindverantwoordelijk (dus beslissingsbevoegd) voor de activiteiten/resultaten? - Invloedssfeer: de resultaten/activiteiten waarover afspraken zijn gemaakt en waarop je elkaar kunt aanspreken. - Interessesfeer: de resultaten/activiteiten die de verantwoordelijkheid zijn van de andere partij, waar je wellicht in geïnteresseerd bent maar geen zeggenschap over hebt. Het PI en de PE bespreken de activiteiten en de te verwachten resultaten. Aan de hand van bovenstaande sferen wordt per activiteit/resultaat bepaald in welke categorie ze vallen. Het eindresultaat is een lijst met activiteiten met daaraan gekoppelde verantwoordelijkheden. WILDE GANZEN PI-DOC 2 Intercultureel Partnerschap 6

6 TIP 4: Leg verantwoordelijkheden vast Verantwoordelijkheden vastleggen stuit in veel culturen op verzet. We zijn toch vrienden en vertrouwen elkaar? is vaak een argument. Leg uit dat het project wordt gefinancierd met Nederlandse donaties en dat in deze cultuur verantwoording afleggen over geld belangrijk en verplicht is. Mensen begrijpen best dat je niet zomaar geld geeft. Geef daarnaast aan dat je niet verwacht dat het misgaat; mochten er toch problemen ontstaan, dan is het ook voor de partnerorganisatie van belang dat een en ander op papier staat. 5. CULTUURVERSCHILLEN TIJDENS DE SAMENWERKING Samenwerken met een lokale partner betekent automatisch een samenwerking vol cultuurverschillen. Zij verrijken een relatie en pas als ze de samenwerking in de weg gaan staan vormen ze een barrière. Je kunt je voorbereiden op een samenwerking met mensen uit een andere cultuur door meer over deze cultuur te leren. Maar niet alles staat in boeken; realiseer je dat mensen geen vertegenwoordigers zijn van een cultuur. Ieder mens is uniek. Het meest belangrijke in interculturele communicatie is het zich bewust zijn van de eigen vanzelfsprekendheden die vaak als waarheid worden ervaren. Communicatie met iemand met een andere culturele achtergrond vraagt om een open, reflectieve houding. Luister goed naar elkaar, sta open voor andere waarden, normen, gewoonten en gedrag. Tip 5: Reflecteer Heb een reflectieve houding. Kijk af en toe van een afstandje naar wat er tussen jou en de ander gebeurt, kijk kritisch naar je eigen rol. Wees bewust van je eigen referentiekader en culturele bril. Taal Elke cultuur heeft zijn eigen taal en is eigenlijk een code waarin mensen hun bedoelingen weergeven, verbaal en non-verbaal. Taal kan tot misverstanden leiden. In Nederland betekent JA: het is afgesproken, en NEE: het is niet afgesproken. In andere culturen is het héél onbeleefd NEE te zeggen, vooral tegen een buitenstaander of iemand hoger in rang. TIP 6: Taalverschillen Onderken taalverschillen en maak ze bespreekbaar. Waarheid Iedereen ziet de werkelijkheid door zijn eigen bril. Deze kijk kan soms erg star zijn, waardoor het lastig is de werkelijkheid op een andere manier te zien. Toch ziet niemand de gehele werkelijkheid. We zien altijd maar een gedeelte en die is subjectief en relatief. TIP 7: DE waarheid Bekijk de werkelijkheid op verschillende manieren. DE waarheid bestaat namelijk niet. 7 WILDE GANZEN PI-DOC 2 Intercultureel Partnerschap

7 6. ALS ER TOCH PROBLEMEN ZIJN Problemen die zich in de samenwerking voordoen, hebben vaak te maken met het zich niet houden aan afspraken, beheer van de financiën, hiërarchie in de partnerorganisatie of communicatie die stroef verloopt. Probeer bij het oplossen hiervan het probleem te scheiden van de persoon! Cruciaal hierbij is de waarom-vraag. Het antwoord op de vraag waarom iemand iets doet, helpt om wederzijds begrip te krijgen. Het probleem analyseren en oplossen kan met behulp van de volgende vragen: Begrijpen de partners elkaars verbale en non-verbale taal? Wat is volgens de gesprekspartner het probleem? Kent men elkaars invalshoek en visie op het probleem? Wat zijn de belangen? Zijn de rollen en functies duidelijk voor elkaar en voor zichzelf? Zijn organisatorische aspecten als bevoegdheden, afspraken en regelingen duidelijk? TIP 8: Wat te doen met vooroordelen Vooroordelen zijn onvermijdelijk, maar wees er alert op. Wees kritisch op eigen vanzelfsprekendheden. Accepteer dat er misverstanden als gevolg van cultuurverschillen kunnen ontstaan. Stel jezelf de vraag waarom iets gebeurt, voordat je tot een oordeel komt. De kortste weg is soms de omweg. Zoek de overeenkomsten en niet de verschillen. WILDE GANZEN PI-DOC 2 Intercultureel Partnerschap 8

8 Wilde Ganzen Heuvellaan JN Hilversum t f rekening

Kennisdocument 1 Levensloop van een project

Kennisdocument 1 Levensloop van een project Kennisdocument 1 Levensloop van een project Inhoud De zes projectfases 5 1 - BELEIDSFASE 5 2 - IDENTIFICATIEFASE 6 3 - FORMULERINGSFASE 6 4 - CONTRACTFASE 7 5 - UITVOERINGSFASE EN MONITORING 7 6 - EVALUATIEFASE

Nadere informatie

Kennisdocument 3 CONTEXTANALYSE

Kennisdocument 3 CONTEXTANALYSE Kennisdocument 3 CONTEXTANALYSE Inhoud 1. Het belang van een contextanalyse 4 2. Ken de context in het belang van de duurzaamheid van het project 4 3. Het uitvoeren van een contextanalyse 5 4. Conclusies

Nadere informatie

Kennisdocument 5: DE CAPACITEIT VAN EEN ORGANISATIE

Kennisdocument 5: DE CAPACITEIT VAN EEN ORGANISATIE Kennisdocument 5: DE CAPACITEIT VAN EEN ORGANISATIE Inhoud Het stappenplan: voor de capaciteitsanalyse van PI en PE 4 Uitvoering organisatieanalyse 5 Het opbouwen van de capaciteiten van een organisatie

Nadere informatie

Kennisdocument 6: BUDGETTEREN EN FINANCIEEL BEHEER

Kennisdocument 6: BUDGETTEREN EN FINANCIEEL BEHEER Kennisdocument 6: BUDGETTEREN EN FINANCIEEL BEHEER Inhoud Budgetteren 4 Het maken van een budget 4 Het opzetten van financieel projectbeheer 7 1. Budgetteren en plannen 8 2. Boekhouden 8 3. Rapportage

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen:

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen: Pedagogische opleiding theorie Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback Doelstellingen De kennis over de begrippen:, feedback, opleiden en leren kunnen uitdrukken en verfijnen Doelstellingen De voornaamste

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Waarom interculturalisatie moeilijker is dan het lijkt

Waarom interculturalisatie moeilijker is dan het lijkt Getuigenissen uit de praktijk Waarom interculturalisatie moeilijker is dan het lijkt Allochtone kinderen in de therapeutische praktijk, dat is niet nieuw. Al een aantal decennia is er aandacht voor dit

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN ACHTERGROND De International Association of Facilitators (IAF) is een internationale organisatie met als doel om de kunst en de praktijk van het professioneel faciliteren

Nadere informatie

Kwaliteitszorg. Test jezelf.

Kwaliteitszorg. Test jezelf. Kwaliteitszorg. Test jezelf. Pagina 1 Weet jij hoe je je deskundigheid of die van je collega s kunt bevorderen of professionaliseren? Kun je goed samenwerken? Kun je kwaliteitszorg leveren? Doe de testjes

Nadere informatie

Blok 3. Gesprekstechnieken, 2 uur

Blok 3. Gesprekstechnieken, 2 uur Blok 3. Gesprekstechnieken, 2 uur Wat is communicatie LSD (luisteren, samenvatten en doorvragen) Open vragen stellen Waarderend gesprek Hoe geef je feedback (doorlopend proces) Oefenen d.m.v. rollenspellen

Nadere informatie

Minicursus Verbindend Communiceren. Geschreven door: Jan van Koert

Minicursus Verbindend Communiceren. Geschreven door: Jan van Koert Minicursus Verbindend Communiceren Geschreven door: Jan van Koert Geweldloze communicatie is een wijze van communiceren die leidt tot gehoord en verstaan worden. Met helderheid, zonder beschuldigen en

Nadere informatie

= = = = = = =jáåçéêüéçéå. =téäòáàå. Het TOPOI- model

= = = = = = =jáåçéêüéçéå. =téäòáàå. Het TOPOI- model éêçîáååáéi á ã Ä ì ê Ö O Ç É a áê É Åí áé téäòáàå jáåçéêüéçéå Het TOPOI- model In de omgang met mensen, tijdens een gesprek stoten we gemakkelijk verschillen en misverstanden. Wie zich voorbereidt op storingen,

Nadere informatie

Doelstelling 1. Advies (communicatie, beleid, project & fondsenwerving) 2. Uitvoering fondsenwerving

Doelstelling 1. Advies (communicatie, beleid, project & fondsenwerving) 2. Uitvoering fondsenwerving Doelgroep kleine stichtingen / ontwikkelingssamenwerking Doelstelling 1. Advies (communicatie, beleid, project & fondsenwerving) 2. Uitvoering fondsenwerving 1 CASUS STICHTING DUURZAME SAMENLEVING PAPUA

Nadere informatie

Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter

Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter Identiteitsdocument van Jenaplanschool de Sterrenwachter Onze ideologie We zien iedereen als uniek en waardevol. Ieder kind heeft talenten en samen gaan we die ontdekken en ontwikkelen. Hierdoor kunnen

Nadere informatie

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Communiceren doe je met zijn tweeën Deze folder is bedoeld voor de goedhorenden die in hun omgeving iemand kennen die slechthorend is, en voor slechthorenden

Nadere informatie

The Seven Habits of Highly Effective People -- Stephen Covey - in relatie tot coaching & counselling

The Seven Habits of Highly Effective People -- Stephen Covey - in relatie tot coaching & counselling The Seven Habits of Highly Effective People -- Stephen Covey - in relatie tot coaching & counselling De mens is een gewoontedier Wij maken eerst onze gewoonten, daarna maken onze gewoonten ons Als je doet

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie en in elk netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

IK-DOELEN BIJ DE DALTONUITGANGSPUNTEN

IK-DOELEN BIJ DE DALTONUITGANGSPUNTEN IK-DOELEN BIJ DE DALTONUITGANGSPUNTEN 1 2 3 4 5 A Samen werken (spelen) Hierbij is het samenwerken nog vooral doel en nog geen middel. Er is nog geen sprake van taakdifferentiatie. De taak ligt vooraf

Nadere informatie

CULTUURSENSITIVITEIT IN DE KANKERZORG. Door Naziha Maher, projectcoördinator diversiteit

CULTUURSENSITIVITEIT IN DE KANKERZORG. Door Naziha Maher, projectcoördinator diversiteit CULTUURSENSITIVITEIT IN DE KANKERZORG Door Naziha Maher, projectcoördinator diversiteit 27 mei 2016 MIJN CULTUUR IS DE JOUWE NIET, MAAR DAAROM NIET MINDER WAARD!! ZORGVERLENING IS CULTUREEL GEKLEURD Model

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Deze vraag gaat over je eigen ervaring. Je krijgt op deze vraag geen feedback.

Deze vraag gaat over je eigen ervaring. Je krijgt op deze vraag geen feedback. Feedbackvragen Verantwoordelijkheid en bevoegdheid Vraag 1 Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag. Geef per doel aan of je dit al beheerst, waarbij N = nee, O = om verder

Nadere informatie

Communicatie op de werkvloer

Communicatie op de werkvloer Communicatie op de werkvloer Voor een goede communicatie op de werkvloer is het noodzakelijk dat we letterlijk dezelfde taal spreken. Een goede kennis van het vakjargon is dan ook erg belangrijk. Net zo

Nadere informatie

Samen aan de slag met Vluchtelingen. 15 april 2016

Samen aan de slag met Vluchtelingen. 15 april 2016 Samen aan de slag met Vluchtelingen 15 april 2016 Samen aan de slag Vluchtelingenwerk Oost Nederland 2 Taakstelling Landschap Overijssel Landschap Overijssel Activiteiten in het landschap op het gebied

Nadere informatie

Solidariteit DE KERNWAARDEN

Solidariteit DE KERNWAARDEN Integer gedrag Samen zorgen voor een prettig woon-, werk- en leefklimaat Openheid, respect en eerlijkheid voor goede zorg Stichting Zorgcombinatie Marga Klompé is een sociale organisatie waar mensen met

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER INLEIDING Het geven van feedback is een kunst. Het is iets anders dan het uiten van kritiek. Het verschil tussen beide ligt in de intentie. Bij

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent. OPDRACHTFORMULIER Gesprekken voeren 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent. 2 Kijk in de bronnen welke informatie

Nadere informatie

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE Werkplezier Spel Heb je plezier in je werk? Dat is een vraag die regelmatig wordt gesteld. Is je antwoord ja, dan is de kunst dit zo te houden.

Nadere informatie

vaardigheden - 21st century skills

vaardigheden - 21st century skills vaardigheden - 21st century skills 21st century skills waarom? De Hoeksteen bereidt leerlingen voor op betekenisvolle deelname aan de wereld van vandaag en de toekomst. Deze wereld vraagt kinderen met

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Team Mirror. Persoonlijk Ontwikkelingsplan (POP) Vertrouwelijk document uitgegeven door www.unicorngroup.be

Team Mirror. Persoonlijk Ontwikkelingsplan (POP) Vertrouwelijk document uitgegeven door www.unicorngroup.be Team Mirror Persoonlijk Ontwikkelingsplan (POP) Vertrouwelijk document uitgegeven door www.unicorngroup.be Een ontwikkelingsplan helpt je het kader te scheppen om te doen wat je moet doen voor het ontwikkelen

Nadere informatie

Hoe ondernemend is jouw OR?

Hoe ondernemend is jouw OR? Hoe ondernemend is jouw OR? WORKSHOP OR IMPULSE 2015 WWW.OOSTERHOORNMZ.NL 1 Wensen bestuurder en OR Bestuurders krijgen graag input van de OR OR wil graag vroeg bij bepaalde onderwerpen worden betrokken

Nadere informatie

Didactisch partnerschap

Didactisch partnerschap Didactisch partnerschap Vijf routekaarten om lastige situaties in het samenwerken met ouders te hanteren Het klinkt zo mooi: didactisch partnerschap. Zie daar als leraar maar eens een goede invulling aan

Nadere informatie

Accuraat communiceren

Accuraat communiceren Accuraat communiceren Erna Pluym Senior Trainer Consultant/ Business Development Manager erna.pluym@acerta.be 0472 92 11 66 Communicatie, waarom zo belangrijk? Communicatie, waarom zo belangrijk? Had ik

Nadere informatie

Sollicitatiegesprekken volgens de STAR methode

Sollicitatiegesprekken volgens de STAR methode Sollicitatiegesprekken volgens de STAR methode Tijdens sollicitatiegesprekken wil je zo snel en zo goed mogelijk een kandidaat voor een openstaande functie selecteren. De STAR vragenmethode is een gedegen

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Onderhandelen en afspraken maken

Onderhandelen en afspraken maken OPDRACHTFORMULIER Onderhandelen en afspraken maken Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback

Communicatie. ontvanger. zender. boodschap. kanaal. feedback FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN Communicatie coderen decoderen zender boodschap kanaal ontvanger feedback - interpretatiekader Communicatie LSD Techniek - Luisteren - Samenvatten - Doorvragen LSD Techniek

Nadere informatie

Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP)

Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) Portfolio-opdracht 1 O 2 Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) De Handelsroute Uitgeverij Sarphati Niveau Keuzedeel Kwalificatie Dossierdatum 2 Ondernemend gedrag Niveau 2-dossiers Kerntaak en werkproces

Nadere informatie

! Laat u inspireren en ga de uitdaging aan! ! Stel uzelf de vraag wat het kan opleveren en waar mogelijkheden liggen!

! Laat u inspireren en ga de uitdaging aan! ! Stel uzelf de vraag wat het kan opleveren en waar mogelijkheden liggen! Inleiding Vrijwilligerscentrale Haarlem e.o. ziet al een aantal jaren de aanloop van kwetsbare burgers toenemen. Uit onderzoek van Movisie blijkt dat kwetsbare burgers onvoldoende op het netvlies te staan

Nadere informatie

Een nieuw samenwerkingsverband in Utrechtse buurtcentra: de Driehoek. Samenvatting en stappenplan

Een nieuw samenwerkingsverband in Utrechtse buurtcentra: de Driehoek. Samenvatting en stappenplan Een nieuw samenwerkingsverband in Utrechtse buurtcentra: de Driehoek Samenvatting en stappenplan Auteurs: Fleur van IJperen en Eva Leen, The Social Firm 25-10-2016 Inleiding In Utrecht is een nieuw samenwerkingsverband

Nadere informatie

Rapport: Delegeren is te leren.

Rapport: Delegeren is te leren. Rapport: Delegeren is te leren. Ingrid Jeuring, trainer, coach, spreker 1 Delegeren is te leren. Allereerst bedankt voor het downloaden van dit rapport. Het betekent dat je open staat voor ontwikkeling

Nadere informatie

Lijst Mogelijke ondersteuningsmogelijkheden

Lijst Mogelijke ondersteuningsmogelijkheden Lijst Mogelijke ondersteuningsmogelijkheden Heb vertrouwen in wat burgers (samen) kunnen. Schenk vertrouwen. Creëer wederzijds vertrouwen. Stel je niet defensief op, voel je niet tekort gedaan. Waardeer

Nadere informatie

Beurstraining Starting Smart Together

Beurstraining Starting Smart Together Beurstraining Starting Smart Together Essent ia l Toget her Ivar van Asten Ondernemerscoach Organisator en inspirator Spreker en dagvoorzitter Teamontwikkelaar Ervaringsgerichte trainer Legger van verbindingen

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Kader voor ontwikkeling - Vaardigheden

Kader voor ontwikkeling - Vaardigheden Kader voor ontwikkeling - Vaardigheden Zelfsturing Zelfsturing - Onderbouw O: Ik begin uit mezelf met mijn werk en houd mijn aandacht erbij -19-0 O: Ik vraag op tijd hulp als ik ergens zelf niet uit kom

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 3) Slot en doel 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed

Nadere informatie

17 valkuilen die je moet vermijden bij telefonische acquisitie

17 valkuilen die je moet vermijden bij telefonische acquisitie Beste lezer, Fijn dat je de moeite hebt genomen om dit e-book te downloaden, met daarin 17 valkuilen die je moet vermijden bij telefonische acquisitie. Veel ondernemers worstelen met het maken van kwaliteitsafspraken

Nadere informatie

Centrale regie en decentraal gebruik binnen communicatie

Centrale regie en decentraal gebruik binnen  communicatie binnen e-mailcommunicatie Een guide voor het regisseren en faciliteren van e-mail als communicatiemiddel binnen organisaties met decentrale verantwoordelijkheden Powered by De inzet van e-mail als communicatiemiddel

Nadere informatie

Het Knaapengevoel. Vooraf

Het Knaapengevoel. Vooraf Het Knaapengevoel Vooraf Zo gaan we met elkaar om! Leg het maar eens uit: het Knaapen-gevoel. Als werknemers van KnaapenGroep weten we onbewust wat ermee bedoeld wordt en gedragen we ons ernaar. Maar hoe

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Nu ook op mobiel of tablet! quez.movisie.nl. QueZ. Vragen naar zelfregie

Nu ook op mobiel of tablet! quez.movisie.nl. QueZ. Vragen naar zelfregie Nu ook op mobiel of tablet! quez.movisie.nl QueZ Vragen naar zelfregie Colofon Auteurs: Cora Brink, Anouk Poll en Petra van Leeuwen Met dank aan: Oda Berkhout (Beweging 3.0), Ieke Bron en Tineke van Dijk

Nadere informatie

Aanmelding voor Entrepreneur Team Award 2014

Aanmelding voor Entrepreneur Team Award 2014 Aanmelding voor Entrepreneur Team Award 2014 Bedankt voor jullie interesse in de Entrepreneur Team Award 2014. Wij zijn op zoek naar het beste ondernemersteam van 2014. Om een goed beeld te krijgen van

Nadere informatie

Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager

Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager 1 Executive Leadership Foundation - ELF 2005-2011 Dit materiaal mag vrij gebruikt worden, mits netjes de bron wordt vermeld Lastige dingen

Nadere informatie

SOCIALE VAARDIGHEDEN EN CREATIVITEIT

SOCIALE VAARDIGHEDEN EN CREATIVITEIT Prof. Rumen Stamatov PhD Assoc. Prof. Svetlana Sariyska Maria Goranova Petya Grudeva SOCIALE VAARDIGHEDEN EN CREATIVITEIT Handboek met illustraties Uitgeverij Blakom Plovdiv, 2015 1 Prof. Rumen Stamatov,

Nadere informatie

Een samenhangende kijk op samenwerking

Een samenhangende kijk op samenwerking Een samenhangende kijk op samenwerking Lenzen op samenwerking Soesterberg 14 november 2012 Audrey Rohen Samenwerken doet ertoe Geen enkele gemeente kan de grote vraagstukken van deze tijd alleen oplossen

Nadere informatie

Les 17 Zo zeg je dat (niet)

Les 17 Zo zeg je dat (niet) Blok 3 We hebben oor voor elkaar les 17 Les 17 Zo zeg je dat (niet) Doel blok 3: Leskern: Woordenschat: Materialen: Leerlingen leren belangrijke communicatieve vaardigheden, zoals verplaatsen in het gezichtspunt

Nadere informatie

Oefening: Innerlijke stemmen Tijd: 30 minuten

Oefening: Innerlijke stemmen Tijd: 30 minuten Oefening: Innerlijke stemmen Tijd: 30 minuten Intro Sta je wel eens stil bij al de innerlijke stemmen die je in je hoofd hoort? Vaak hoor je ze op een wat strenge, zeurderige of klagende toon. Ze zijn

Nadere informatie

Sales Skills Monitor. Rapportage. johndoe@live.nl. woensdag 8 januari 2014

Sales Skills Monitor. Rapportage. johndoe@live.nl. woensdag 8 januari 2014 woensdag 8 januari 2014 Rapportage Een competentie is een samenspel van wat je weet, kunt, wilt en wat je durft. Het gaat dus om dit klavertje-vier dat een verkoper in staat stelt in concrete situaties

Nadere informatie

De kinderen ontdekken het proces van onderhandeling en vrede. De kinderen bespreken gelijke rechten. De kinderen onderzoeken systemen van armoede.

De kinderen ontdekken het proces van onderhandeling en vrede. De kinderen bespreken gelijke rechten. De kinderen onderzoeken systemen van armoede. Koekiemonster Uit: Compasito (Raad van Europa) Leeftijd: 9-12 jaar Duur: 45 tot 60 min. Doelen Kinderrechten De kinderen ontdekken het proces van onderhandeling en vrede. De kinderen bespreken gelijke

Nadere informatie

Presenteren. Oriëntatie

Presenteren. Oriëntatie Oriëntatie Dit ga je doen Je gaat een stand (marktkraam) inrichten om te laten zien wat je gedaan hebt tijdens dit project en wat je eindresultaat is. Je probeert jullie stand zo te maken dat het aantrekkelijk

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Introductie FONDSENWERVING. door Carla van de Brake werkzaam bij

Introductie FONDSENWERVING. door Carla van de Brake werkzaam bij Introductie FONDSENWERVING door Carla van de Brake werkzaam bij Inleiding Waarom fondsen werven? 1. Fondsen willen hun geld graag kwijt aan maatschappelijke projecten/ontwikkelingen. 2. Georganiseerde

Nadere informatie

MEDIATION & GEWELDLOZE COMMUNICATIE. Specialisatietraining

MEDIATION & GEWELDLOZE COMMUNICATIE. Specialisatietraining MEDIATION & GEWELDLOZE COMMUNICATIE Specialisatietraining Mediation & geweldloze communicatie Introductie De mediator streeft ernaar om partijen als gelijkwaardige partners te laten communiceren en onderhandelen.

Nadere informatie

Bijlage 2. Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015. Summatief docentoordeel: voldoende (7)

Bijlage 2. Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015. Summatief docentoordeel: voldoende (7) Beoordelingsformulier Gesprekstechnieken LEH 6 2014-2015 Bijlage 2 BEOORDELING: Naam: Marieke Schuurmans Studentnummer: 2200843 Docenten: Gerrie van de Ven / Lonneke Schilders Datum: 2 april 2015 Summatief

Nadere informatie

Bas Smeets page 1

Bas Smeets  page 1 Bas Smeets www.bsmeets.com page 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen idee wat hoe hun ideale

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

(vult u dit formulier a.u.b. in met een zwarte of blauwe pen en lever het formulier in bij Stichting Vrienden Onderwijs Voor Hoogbegaafden)

(vult u dit formulier a.u.b. in met een zwarte of blauwe pen en lever het formulier in bij Stichting Vrienden Onderwijs Voor Hoogbegaafden) Algemeen (vult u dit formulier a.u.b. in met een zwarte of blauwe pen en lever het formulier in bij Stichting Vrienden Onderwijs Voor Hoogbegaafden) De criteria die door waaraan uw aanvraag moet voldoen

Nadere informatie

Thermometer leerkrachthandelen

Thermometer leerkrachthandelen Thermometer leerkrachthandelen Leerlijnen en ontwikkelingslijn voor leerkrachten van WSKO 1 Inleiding Leerkracht zijn is een dynamisch en complex vak. Mensen die leerkracht zijn en binnen onze organisatie

Nadere informatie

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS Yvette Paludanus 2 Dit boekje is tot stand gekomen dankzij de vragen en verhalen van medewerkers in de zorg. Wil je een exemplaar van dit boekje bestellen? Wil je begeleiding

Nadere informatie

HET EVALUATIEGESPREK. Je prestaties onder de loep

HET EVALUATIEGESPREK. Je prestaties onder de loep HET EVALUATIEGESPREK Je prestaties onder de loep Inhoudstafel 1. Wat mag je verwachten van het evaluatiegesprek p4 2. Voorbereiding is alles! p5 3. Hoe herpak je je na een mindere evaluatie p7 4. De verschillen

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

Whitepaper ERP Vreemde ogen

Whitepaper ERP Vreemde ogen Whitepaper ERP Vreemde ogen Citrien Procesconsult Braamweg 77 3768 CE SOEST T 06 14 27 19 97 W www.roaldvanderheide.nl E info@roaldvanderheide.nl Vraagstelling Hoe de kans op een succesvolle ERP-implementatie

Nadere informatie

10 Tips. over Leiderschap voor startende Managers. 2014 zwaartekracht academie

10 Tips. over Leiderschap voor startende Managers. 2014 zwaartekracht academie 10 Tips over Leiderschap voor startende Managers 1. 1 Accepteer het feit dat jij nog steeds veel moet leren. Je hebt de afgelopen jaren keihard gewerkt om dit te bereiken. Op jouw vakgebied heb je de nodige

Nadere informatie

8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA

8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA 53 8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA Media Afhankelijk van de omstandigheden kan het verstandig zijn om de media proactief te benaderen op het moment dat een afdeling van de school zwak of zeer zwak wordt. Bij

Nadere informatie

Oplossingsgericht en waarderend coachen.

Oplossingsgericht en waarderend coachen. Oplossingsgericht en waarderend coachen. Coaching is die vorm van professionele begeleiding waarbij de coach als gelijkwaardige partner de cliënt ondersteunt bij het behalen van zelfgekozen doelen. Oplossingsgericht

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 9

Inhoud. Inleiding... 9 Inhoud Inleiding.............................................................. 9 Hoofdstuk 1: Een definitie van netwerken............................... 15 Wat netwerken inhoudt.......................................16

Nadere informatie

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie.

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Via dit mailadres kunt u ook informatie aanvragen over de docentenhandleiding

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

In dialoog met elkaar

In dialoog met elkaar In dialoog met elkaar Grondhouding van Zozijn Bestaansrecht van Zozijn In dialoog Zozijn ziet het als opdracht om mensen tot bloei te laten komen. Wij zorgen voor een positief klimaat, waarin liefdevolle

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management

Key success actors. De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen. Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische veranderingen Onderzoek door Turner en de Rotterdam School of Management 1 Key success actors De rol van middenmanagement bij strategische

Nadere informatie

Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken

Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken Coachend Leidinggeven Waaier met informatie en tips voor gezond en efficiënt werken Relatie Coachen Communicatie Aan de slag Aandacht geven Aandacht aan iemand geven betekent jezelf open stellen voor wat

Nadere informatie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Inhoud Afasie, wat is dat en hoe kunt u er mee om gaan? 5 Taalproblemen 6 Hoe ervaren afasiepatiënten de moeilijkheden zelf? 7 Hoe kunt u het beste omgaan

Nadere informatie

Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf?

Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf? 1 Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf? Zet een kruisje bij het antwoord dat voor jou passend is - eerder juist indien je meestal op die manier handelt - eerder onjuist indien je slechts zelden op

Nadere informatie

Actieplan Duurzame Inzetbaarheid

Actieplan Duurzame Inzetbaarheid plan Duurzame Inzetbaarheid Stappenplan en format Dit actieplan Duurzame Inzetbaarheid is gemaakt door Berenschot in opdracht van A+O in het kader van het Sectorplan Metalektro. Introductie Voor je ligt

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

ONTWIKKEL DE JUISTE MENTALITEIT

ONTWIKKEL DE JUISTE MENTALITEIT ONTWIKKEL DE JUISTE MENTALITEIT Iedereen met wie je in contact komt, biedt een kans om over een oplossing van Isagenix te vertellen, wat zijn of haar leven drastisch kan verbeteren. Vergeet niet waarom

Nadere informatie

TIPS VOOR HET COMMERCIËLE TELEFOONGESPREK

TIPS VOOR HET COMMERCIËLE TELEFOONGESPREK TIPS VOOR HET COMMERCIËLE TELEFOONGESPREK 1. Behandel de klant met respect. Hij is net als jij een weldenkend persoon die in staat is een eigen oordeel te vormen. 2. Wek geen verwachtingen waaraan je niet

Nadere informatie

Motiverende gesprekstechnieken. zelf. redzaamheid

Motiverende gesprekstechnieken. zelf. redzaamheid Motiverende gesprekstechnieken zelf redzaamheid Motiverende gesprekstechnieken Wat is motiverende gespreksvoering? Motiverende gespreksvoering is een cliëntgerichte, directieve methode om te bevorderen

Nadere informatie

3. Rouw en verliesverwerking

3. Rouw en verliesverwerking 3. Rouw en verliesverwerking 29 Voor de trainer De belangrijkste begrippen van dit gedeelte zijn: Grote verschillen tussen verschillende getroffenen Breuk in de levenslijn Rouw/Verliesverwerking/chronische

Nadere informatie