Bijlage Verkoopcalculatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bijlage Verkoopcalculatie"

Transcriptie

1 Bijlage Verkoopcalculatie bij Strategisch en operationeel salesmanagement René van Hoften u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2013

2 Deze bijlage Verkoopcalculatie hoort bij Strategisch en operationeel salesmanagement van René van Hoften Uitgeverij Coutinho bv Alle rechten voorbehouden. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 h Auteurswet 1912 dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB Hoofddorp, Voor het overnemen van (een) gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16h Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, Uitgeverij Coutinho Postbus AH Bussum Noot van de uitgever Wij hebben alle moeite gedaan om rechthebbenden van copyright te achterhalen. Personen of instanties die aanspraak maken op bepaalde rechten, wordt vriendelijk verzocht contact op te nemen met de uitgever. ISBN NUR van 21

3 Inhoud Inleiding 4 1 Bedrijfseconomische kengetallen 5 2 Distributiekengetallen 6 3 Salesfunnelberekening 8 4 Variant op Postma-model 10 5 Klantanalyseberekening 11 6 Klantevredenheid en klantrentabiliteit 12 7 Effecten van CRM 14 8 Verkoopprijs- en hoeveelheidsverschillen 15 3 van 21

4 Inleiding Deze bijlage bevat een aantal rekenopgaven op het terrein van verkoop- en klantenmanagement die de rekenvaardigheid van studenten trainen en waardoor zij hun inzicht in de calculatiekant van salesmanagement kunnen vergroten. Een salesmanager moet inzicht hebben in de kwantitatieve targets en prestaties van zijn verkoopteam om hun performance constant te kunnen evalueren en verbeteren. Nieuwe taakstellingen en taakstellende budgetten zijn elk nieuw salesjaar weer gebaseerd op deze targets en prestaties. De salesmanager is op de hoogte van de kosten van de verkoopafdeling en de opbrengsten voor het hele bedrijf. Hier is hij ook verantwoordelijk voor. De verkoopmedewerkers moeten zelf ook inzicht hebben in wat ze hadden moeten realiseren en wat ze daadwerkelijk hebben waargemaakt in termen van omzet, afzet, marge, producten/diensten, periodes, klanten en acties. Alleen door veel te oefenen met rekenopgaven ontstaat een juist besef van efficiency en effectiviteit. 4 van 21

5 1 Bedrijfseconomische kengetallen Bij elke analyse van een business unit, afdeling of functie is het van belang om de financiële of bedrijfseconomische positie van het bedrijf in kaart te brengen en te definiëren als sterkten of zwakten. Wat de onderneming uiteindelijk aan nieuwe opties uitvoert, wordt deels door de gunstige of ongunstige financiële positie bepaald. Om de financiële positie van een onderneming te bepalen, moeten vanuit de balans- en een verlies- en winstrekening van enkele jaargangen een aantal basale bedrijfseconomische kengetallen worden berekend. Hierbij kun je denken aan: Liquiditeit: Kan de onderneming op korte termijn haar schulden voldoen? Bij de quick ratio is de norm 1,0 en bij de current ratio is de norm 1,5. Solvabiliteit: Kan de onderneming op lange termijn haar schulden voldoen? Hier is de norm 33,3% Rentabiliteit: Wat is de winstgevendheid van de onderneming met betrekking tot geïnvesteerd eigen vermogen (norm is 20%), vreemd vermogen (norm is 5%) en totaal vermogen (norm is 15%)? Brutomarge/dekkingsbijdrage Nettowinst Het zou in het kader van dit boek te ver voeren hier dieper op in te gaan. Als je meer wilt lezen over bedrijfseconomie, kun je hierover heel veel literatuur vinden. Een tip: Heezen, A. (2012) Bedrijfseconomie voor het besturen van organisaties. Groningen: Noordhoff Uitgevers. 5 van 21

6 2 Distributiekengetallen (zie p. 119 van Strategisch en operationeel salesmanagement) De distributiekengetallen geven aan wat de positie van de onderneming is bij haar afnemers, dat kan zowel bij retailers zijn, als bij B2B-klanten alsook bij consumenten. In de marketing worden deze distributiekengetallen (ook Nielsen-ratio s genoemd) meestal gehanteerd voor toeleveranciers naar de retail. De vijf daarvoor gebruikte kengetallen zijn: marktaandeel (MA) omzetaandeel (OA) numerieke distributie (ND) selectie-indicator (SI) marktbereik(mb) De hiervoor genoemde kengetallen zijn meer saleskengetallen dan marketingkengetallen, behalve het kengetal marktaandeel. De andere vier kengetallen gaan allemaal over de positie van een onderneming bij haar klanten, een heel belangrijk gegeven om de positie per klant of klantgroep vast te stellen en mogelijk te verbeteren: marktaandeel: eigen omzet gedeeld door gehele marktomzet voor desbetreffend product. omzetaandeel: welk aandeel heeft de onderneming in de omzet van haar klant(en) in de betreffende productgroep? numerieke distributie: bij hoeveel procent van de potentiële klanten is de onderneming binnen? selectie-indicator: wat is de gemiddelde omzet van de klanten van de onderneming ten opzichte van het marktgemiddelde per verkooppunt in de betreffende productgroep? marktbereik: wat is de marktpositie van de eigen klanten in vergelijking met de hele markt voor de desbetreffende productgroep? Maar buiten de B2R kunnen deze kengetallen ook voor de B2B gebruikt worden: marktaandeel: eigen omzet gedeeld door gehele marktomzet. omzetaandeel: is er sprake van sole suppliership (100% OA), preferred suppliership (80% OA) of second suppliership (20% OA), of diverse tussenliggende waarden? (Share of Wallet wordt ook wel eens gebruikt.) numerieke distributie: hoeveel van de potentiële B2B-klanten zitten in het klantenportfolio? (Voor consumenten wordt de term penetratiegraad gebruikt.) selectie-indicator: wat is de gemiddelde orderomvang per eigen klant gerelateerd aan de gemiddelde orderomvang voor alle marktklanten, inclusief klanten van concurrenten? (Denk aan een goed benchmarkonderzoek dat die data kan opleveren.) marktbereik: wat is de marktmacht van onze klanten? Welk deel van de gehele markt hebben zij in handen? Zitten we bij de juiste key accounts? 6 van 21

7 In formulevorm kan het worden weergegeven: MA = ND SI OA (in procenten) Deze kengetallen kunnen op veel verschillende manieren worden gebruikt: per rayon, per medewerker, per periode, per actie, per klantcategorie of per marktsegment. In het volgende voorbeeld gaat het om verschillende kengetallen voor vijf verschillende marktsegmenten of kanalen. Door deze cijfers goed bij te houden is duidelijk welke positie per verkoopkanaal wordt ingenomen en of hier een betere positie nagestreefd kan of moet worden. Is de positie al sterk dan moet die behouden zien te worden, is de positie zwak dan moet hier extra focus op komen te liggen. De positie van het voorbeeldbedrijf in de eerste twee kanalen is sterk, in het derde kanaal is gemiddeld en in de laatste twee kanalen uitgesproken zwak. En dat geldt voor bijna alle kengetallen. Extra inzet van salestools zal met name in de twee laatste kanalen dienen te gebeuren. Voorbeeldberekening distributiekengetallen hengelsport zaken marktaandeel van het kanaal assortiment potentieel aantal verkooppunten hengelsport verenigingen dierspeciaal zaken tuincentra (ketens) B2B sportmarkten 42% 24% 18% 7% 9% Dynamic Worms Dynamic Worms Dynamic Worms Garden Worms Garden Worms distributiespreiding 60% 40% 30% 12% 2% selectie-indicator omzetaandeel 60% 80% 40% 5% 2% marktaandeel in betreffende kanaal 46.8% 48% 10.8% 7.2% 2.9% 7 van 21

8 3 Salesfunnelberekening In het volgende voorbeeld staat een eenvoudig cijfermatig overzicht van een salesfunnel of ordertrechter. Wat moet een verkoopafdeling doen aan logisch opeenvolgende activiteiten om orders binnen te halen, van extensief tot intensief bellen, via intensief bezoeken en offerteren? Vervolgens wordt in de tabel daarna bekeken wat het verhoogde effect op verkopen is onder vier verschillende situaties: 1 huidige situatie; 2 harder werken/meer bellen; 3 met meer inzicht te werk gaan (kwalitatiever werken); 4 een combinatie van situatie 2 en 3. Bij situatie 1 wordt uitgegaan van dezelfde ratio s, bij de andere situaties wordt uitgegaan van een ratioverbetering. Situatie 1 - Huidige situatie Hoeveel keer is er gebeld gedurende een belactie? 100 Hoeveel keer bellen is nodig voor het maken van een afspraak? 5 Hoeveel afspraken zijn er nodig om een offerte te mogen uitbrengen? 2 Hoeveel offertes zijn er nodig voor een opdracht? 2 Wat is de gemiddelde opdrachtwaarde? Hoeveel % zou de verkoopafdeling harder kunnen werken? 20% Hoeveel % zou de verkoopafdeling kwalitatiever kunnen werken? 20% KPI s 1 huidige situatie 2 harder werken 3 kwalitatiever werken 4 harder en kwalitatiever werken 1 calls bezoek/call-ratio 0,2 0,2 0,24 0,24 3 bezoeken ,8 4 offerte/bezoek-ratio 0,5 0,5 0,6 0,6 5 offertes ,4 17,28 6 order/ offerteratio 0,5 0,5 0,6 0,6 7 orders 5 6 8,64 10,368 8 gemiddelde orderwaarde 5.500, , , ,- 9 totaal verkopen , , , verbetering % 20% 107% 149% Bron: 8 van 21

9 Uit de tweede tabel valt af te leiden dat harder werken alleen slechts het effect heeft van dat hardere werken, namelijk de 20% extra telefoontjes in dezelfde tijd leidt aan het einde van de ordertrechter ook 20 % verbetering op. Kijken we naar kwalitatief beter werken, dan levert dat in alle fases een enorme ratioverbetering op en een exponentieel stijgende prestatieverbetering. Wordt dat gecombineerd met harder werken, dan is de extra output 149%. 9 van 21

10 4 Variant op Postma-model Regio Noord Regio Midden Regio Zuid sales leads # bezoeken # behaalde klantorders* werkelijke omzet afgelopen jaar werkelijke brutowinst afgelopen jaar verkoopkosten per verkoper aantal fte s verkoop fulltime aanstelling 210 a 8 uur winstdoelstelling per regio doelstelling brutowinstmarge 50% 50% 50% * # behaalde klantorders staat gelijk aan # (verschillende) klanten Dit rekenschema is een variant op Postma-model met betrekking tot effectiviteit en efficiency van de buitendienst. Het schema geeft de salesmanager inzicht in input-, throughput- en outputfactoren van de buitendienst per regio. De inputfactoren zijn de geïnvesteerde verkoop/arbeidskosten. De throughputfactoren zijn de tussentijds gerealiseerde targets zoals gescoorde salesleads, bezoeken en orders. De outputfactoren zijn de resultaten in termen van omzet en winst. De salesmanager kan op deze manier voor één vertegenwoordiger, voor alle vertegenwoordigers per regio of voor alle vertegenwoordigers voor alle drie de regio s ratio s berekenen. Op basis van de ratio s kan hij de prestaties van zijn medewerkers met elkaar en met een gemiddelde per factor vergelijken. En vervolgens op basis van een analyse verbeteracties voorstellen. Aan de hand van dit schema kun je onder andere de volgende berekeningen maken en onderling per regio vergelijken: behaalde brutowinstmarge in % van de omzet; behaalde brutowinstmarge in % per medewerker; verhouding tussen orders/leads/bezoeken per medewerker; verkoopkosten per order/bezoek/salesleads; orders/bezoeken/leads per FTE. 10 van 21

11 5 Klantanalyseberekening Voorbeeld 1 Financiële (potentiële) klantenanalyse Industrial specialties OBERIG-Europe aspecten totalen klanten klanten werkelijk aantal potentieel groot > gemiddeld > klein < potentieel omzet* productiekosten* ,6-85,8-47,6 0 brutowinst* ,4-44,2-24,4 0 marketing- en saleskosten* andere constante bedrijfskosten* winst voor belasting (verlies)* * in miljoenen ,4 25,2 5,4-19 (verlies) Worden de cijfers uit voorbeeld 1 omgerekend naar verhoudingsgetallen c.q. procenten dan ontstaat er een iets ander beeld en komt het individuele winstbelang van grote klanten duidelijk naar voren en het totale omzet- en winstbelang van middelgrote klanten. Voorbeeld 2 Ratio s per klantentype aspecten totalen klanten groot > gemiddeld > klein < klantenaandeel % ,3 30,6 54,1 omzetaandeel % ,3 41,7 23 kostenaandeel % (constante kosten) winstaandeel ,6 51,4 11 winst in % van omzet 9,6 16,7 19,4 7,5 winst per klant van 21

12 6 Klanttevredenheid en klantrentabiliteit Door klanttevredenheid en de winst per klant te meten en die twee uitkomsten onderling met elkaar te vergelijken, kun je inzicht krijgen in de relatie tussen die twee grootheden. Want men zou mogen verwachten hoe groter de klanttevredenheid, hoe groter de winstbijdrage. Het volgende schema geeft een beeld daarvan. tevredenheid % klanten Tevredenheidsindex Omzet per klant % winstmarge brutowinst Kosten klantretentie klantwinst zeer tevreden enigszins enigszins ontevreden ontevreden zeer ontevreden % Bron: Best (2005) Een voorbeeldopgave Wat is het effect op de omzet per klant en de gemiddelde klantwinst als het aantal zeer tevreden klanten oploopt van 30% naar 35% en het percentage tevreden klanten daalt van 31% naar 25%? In de volgende tabel kan men zien wat het effect is van klanttevredenheid op klantretentie/klanttrouw. De klantentrouw is het resultaat van index x intentie x aanbeveling. klanttevredenheid % klanten tevredenheidsindex Intentie herhalingsaankoop % beveelt aan klantentrouw zeer ,95 0,90 86 gewoon ,80 0,75 48 enigszins ,50 0,50 15 enigszins ontevreden ,10 0,00 0 ontevreden ,10 0,00 0 zeer ontevreden ,00 0,00 0 Bron: Best (2005) 12 van 21

13 Conclusie uit deze tabel is dat van de 100 klanten er klantentrouw zijn: 0, , ,15 22 = 44 klanten zijn trouw. Een voorbeeldopgave Wat is het effect van een vermindering van de enigszins ontevreden klanten van 10% naar 2% en de verhoging van de enigszins tevreden klanten van 22% naar 30% op de klantentrouw? 13 van 21

14 7 Effecten van CRM Met de inzet van diverse CRM-strategieën kan de klantwinstgevendheid en customer lifetime value van klanten worden beïnvloed. Het volgende meet- en analyseschema laat dat zien. klantprestatie per jaar segmentgemiddelde massaindividualisering massa maatwerk customer relation management omzet per klant winstmarge 40% 40% 50% 60% brutowinst per klant 400,- 400,- 600,- 900,- wervingskosten 500,- 500,- 500,- 500,- kosten klantretentie 100,- 150,- 200,- 250,- klantwinst 300,- 250,- 400,- 650,- klantretentie 0,60 0,60 0,75 0,80 duur klantrelatie 2,5 jaar 2,5 jaar 4,0 jaar 5,0 jaar disconto 20% 20% 20% 20% cashflow jaar 0 500,- 500,- 500,- 500,- jaar 1 300,- 250,- 400,- 650,- jaar 2 300,- 250,- 400,- 650,- jaar 3 150,- 125,- 400,- 650,- jaar 4 400,- 650,- jaar 5 650,- klantlevenswaarde 45,14 euro 45,72 535, ,90 Bron: Best (2005) Literatuur Best, R. (2005) Marktgericht Management. Strategisch werken aan waarde en winst. (Docentenhandleiding). Amsterdam: Pearson. 14 van 21

15 8 Verkoopprijs- en hoeveelheidsverschillen Verschillen in verkoopprijs- en hoeveelheid geven de invloed aan op de dekkingsbijdrage van een hogere of lagere verkoopprijs dan was gebudgetteerd en van een hoger of lager verkoopkwantum dan was gebudgetteerd. Hierna wordt gebruik gemaakt van de volgende afkortingen: WH = werkelijke hoeveelheid van de verkopen; SH = gebudgetteerde (standaard) hoeveelheid van de verkopen; SK = standaard variabele productie- en verkoopkosten; WP = werkelijke verkoopprijs; SP = gebudgetteerde verkoopprijs; WA = werkelijk assortiment (verkoopmix); SA = standaard (gebudgetteerd) assortiment (verkoopmix). Voor een onderneming die slechts een product voert, kan het verkoopverschil zijn samengesteld als weergegeven in het volgende schema: WH (WP SK) WH (SP SK) SH (SP SK) verkoopprijsverschil verkoophoeveelheidsverschil totaal verkoopverschil Figuur 8.1 Samenstelling verkoopverschil Voor een onderneming die meerdere producten in een bepaalde verhouding (mix) verkoopt, kan er naast de twee in het schema genoemde nog een derde oorzaak zijn van het ontstaan van een verkoopverschil. Dit is dan de zogenaamde afwijking van de samenstelling van de werkelijke mix ten opzichte van de gebudgetteerde mix (verkoopmixverschil). Zie het volgende schema: 15 van 21

16 WA WH (WP SK) WA WH (SP SK) SA WH (SP SK) SA SH (SP SK) verkoopprijsverschil verkoopmixverschil WP 41,- 31,- verkoophoeveelheidsverschil totaal verkoophoeveelheidsverschil totaal verkoopverschil Figuur 8.2 Verkoopmixverschil De splitsing van het totale verkoophoeveelheidsverschil in een verkoopmixverschil en een verkoopomvangverschil is slechts mogelijk bij een over all sales perfor mance report. Voor de afzonderlijke producten is deze splitsing uiter aard niet te maken. Men werkt namelijk met gemiddelden, op basis van standaard (gebudgetteerde) respectievelijk werkelijk gerealiseerde assortimenten. Hierna volgt een voorbeeld in de vorm van een tabel. Deze tabel bevat gegevens van een onderneming die producten A en B verkoopt. Product A Product B WH stuks stuks WA = 3:2 SH stuks stuks SA = 2:3 SK 25,- 20,- SP WA 3: 2 SA 2: 3 Verkoopprijsverschil Totaalmethode Het verkoopprijsverschil kan afzonderlijk op de normale manier worden berekend voor product A respectievelijk product B en bedraagt dus WH x (WP-SP). Let op, de volgorde van de werkelijke verkoopprijs WP en dse gebudgetteerde verkoopprijs 16 van 21

17 SP is verwisseld, omdat een hoge (verkoop) prijs gunstig is (in tegenstelling tot een hoge inkoopprijs). Voor product A ontstaat: 18:000 ( 41-40) = ,- Voor product B ontstaat: 12:000 ( 31-30) = ,- Verkoopprijsverschil: 18: = 30,000,- voordelig Gemiddelde methode De gemiddelde methode is ook te vinden door uit te gaan van de gemiddelde standaard brutomarge en de gemiddelde werkelijke brutomarge, beide op basis van het werkelijke assortiment en uitgaande van standaardkosten. Bij veel verschillende producten werkt deze gemiddelde brutomargemethode sneller. De werkelijke gemiddelde brutomarge (WBM w ) bij standaardkosten en werkelijke afzet is: ΣWH (WP SK) = ( 41 25) ( 31 20) = = 14,- ΣWH De standaard brutomarge (SBM w ) bij standaardkosten en werkelijke afzet is: ΣWH (SP SK) = x ( 40 25) x ( 30-20) = = 13,- ΣWH Het verkoopprijsverschil is dan: ΣWH x ( 14-13) = x ( 14-13) = Verkoopomvangverschil Het verkoopomvangverschil is een zuiver hoeveelheidverschil, waarbij verschillen tussen standaardhoeveelheden en werkelijke hoeveelheden (op basis van een standaardmix) worden vergeleken. De standaardhoeveelheid van product A bedroeg stuks. De werkelijke hoeveelheid A op basis van de standaardmix bedraagt 2 / = stuks. voordelig verschil x standaard brutomarge = = ,- voor B is de standaardhoeveelheid stuks, werkelijke hoeveelheid op basis van standaardmix 3 : = stuks. voordelig verschil x standaard brutomarge = = ,-. Zuiver verkoopomvangverschil = = ,-. 17 van 21

18 Gemiddelde methode Deze gemiddelde methode is ook te vinden door uit te gaan van de gemiddelde brutomarge bij standaardmix = 12,- Deze marge wordt vermenigvuldigd met het verschil tussen de werkelijke totale afzet en de standaardafzet = 60:000,- Samenvatting Verkoopprijsverschil: voordelig ,- Verkoopmixverschil: voordelig ,- Verkoopomvangverschil: voordelig ,- Totaal: ( 41 25) ( 31 20) ( 40 25) ( 30 20) = ,- Alle berekeningen zijn overigens gebaseerd op de standaard variabele kosten, omdat het de bedoeling is verkoopprijs verschillen en verkoophoeveelheids verschillen te analyseren. Kostenverschillen worden apart gehouden door de werkelijke kosten met de standaardkosten te vergelijken. Deze prijs verschillen worden aan de verantwoordelijke productiechef (respectievelijk verkoopmanager: voor de verkoopkosten) toegerekend. Ter afsluiting worden de totaalmethode en de gemiddelde methode hierna schematisch weergegeven. WA WH (WP SK) A = B = Mix = WA WH (SP SK) = = = SA WH (SP SK) = = = SA SH (SP SK) = = = (14 13) W (13 12) W ( ) 12) W W W Figuur 8.3 Totaalmethode: op basis van totale brutomarge 18 van 21

19 Gemiddelde methode Deze is hier berekend op basis van gemiddelde brutomarge en getotaliseerde verkoophoeveelheden. WA WA SA SA prijsverschil mixverschil omvangverschil (14 13) = (14 13) = (14 13) = Figuur 4.4 Gemiddelde methode: op basis van gemiddelde brutomarge en getotaliseerde verkoophoeveelheid Significantie van verschillen Afdelingsoverzichten en verschillenanalyses zijn bedoeld om het management bewust te laten worden van mogelijke problemen. Om de exacte oorzaak van een verschil te achterhalen, is in de meeste gevallen een nader onderzoek noodzakelijk. Niet elk verschil zal echter een onderzoek rechtvaardigen. Men heeft daarom criteria ontwikkeld op basis waarvan men beslist of een verschil nader geanalyseerd moet worden. Eerst zal moeten worden bekeken wat de diverse oorzaken kunnen zijn van het ontstaan van verschillen. Hierbij worden de volgende oorzaken onderscheiden: Toevallige oorzaken: Als gevolg van het feit dat de standaarden slechts verwachte waarden zijn, kunnen er productieverschillen ontstaan, terwijl er toch efficiënt gewerkt wordt. Alvorens te beslissen een verschil nader te analyseren, zal moeten worden nagegaan hoe waarschijnlijk het verschil is. Het kan ook zo zijn dat het verschil vrijwel alleen door toevallige oorzaken is ontstaan. Indien dit laatste mag worden aangenomen, dan zal nader onderzoek uitblijven. Verkeerde metingen: Bij verkeerde metingen ligt de oorzaak op administratief terrein; doorbelastingen of verbijzonderingen worden dan onjuist of niet consequent uitgevoerd. Het is hierbij mogelijk dat er verschillen worden geconstateerd terwijl die er in feite niet blijken te zijn. Het omgekeerde kan ook het geval zijn, dat er geen verschillen worden geconstateerd terwijl die er wel zijn. Verkeerde standaarden: Deze oorzaak is enigszins verwant aan de vorige. We onderscheiden hierbij: De standaarden zijn bewust boven het verwachte productieniveau gesteld, omwille van de (vermeende) motiverende werking die daarvan uitgaat. Bij het opstellen van de standaarden is gebruik gemaakt van een verkeerd model. 19 van 21

20 Bij het ontwikkelen van de standaarden is gebruik gemaakt van gegevens die meetfouten bevatten, of die gebaseerd zijn op situaties die niet meer bestaan. Fouten in de productie: Fouten in de productie ontstaan als de voorgeschreven werkwijze niet wordt opgevolgd. Zowel voor- als nadelige efficiencyverschillen dienen nader te worden onderzocht. De meeste efficiënte werkwijzen dienen namelijk in de toekomstige plannen te worden opgenomen. Verdeling in categorieën Om te kunnen beslissen of men een van de hierboven genoemde verschillen nader zal gaan onderzoeken, verdeelt men de verschillen op basis van de te nemen actie in drie categorieën. Geen actie Hiertoe behoren de toevallige oorzaken. Men zal geen tijd en geld willen besteden aan analyses van toevallige fluctuaties. Planningsaanpassingen Hiertoe behoren verschillen uit de volgende bronnen: verkeerde standaarden; deze verschillen moeten onderzocht worden. Zodra de oorzaak ontdekt is, dienen de juiste aanpassingen aan de standaarden en de plannen aangebracht te worden. (voordelige) fouten in de productie: efficiëntere productiemethoden dienen in de planning te worden opgenomen om deze fouten in het vervolg te voorkomen. Beheersmaatregelen Hiertoe behoren de meetfouten en de nadelige fouten in de productie. Ook deze verschillen moeten nader onderzocht worden. De oorzaken hiervan moeten, indien mogelijk, worden weggenomen. Wel of geen actie? Wanneer men nu heeft vastgesteld tot welke categorie het geconstateerde verschil behoort en het verschil blijkt in principe voor onderzoek in aanmerking te komen, dan kan men toch nog besluiten het (vaak kostbare) onderzoek niet in te stellen. Bij deze beslissing wordt dan een van de volgende drie soorten criteria gehanteerd: willekeurige criteria gebaseerd op belangrijkheid: er wordt bijvoorbeeld pas een onderzoek ingesteld, als de afwijking van de standaard (norm) groter is dan een bepaald percentage. willekeurige criteria gebaseerd op statistische significantie: als de werkelijke resultaten zich binnen statistisch bepaalde grenzen (ten opzichte van de norm) bevinden, worden de verschillen als inherent aan het productieproces beschouwd en worden ze niet onderzocht. Het bepalen van deze grenzen is arbitrair, bijvoorbeeld twee maal de standaardafwijking boven of onder de verwachte waarde. criteria gebaseerd op de verwachte kosten: dit houdt verband met het streven naar minimale kosten of maximale winst. Hierbij worden de kosten in geval van onderzoek onderzoekskosten en kosten van aanpassingen) vergeleken met de kosten(verliezen) indien men niets doet. 20 van 21

21 Het zal duidelijk zijn dat een aantal van de hiervoor bedoelde beslissingen door het management van kleinere bedrijven gevoelsmatig worden genomen. In grote ondernemingen zal het management echter regels moeten formuleren, waarmee op lagere niveauskan worden beslist of er een onderzoek zal worden ingesteld of dat er een voorstel tot het instellen van een onderzoek zal worden voorgelegd. 21 van 21

Windows Live Mail downloaden en een e-mailadres instellen

Windows Live Mail downloaden en een e-mailadres instellen Wegwijs in Windows 7 Wegwijs in internet Windows Live Mail downloaden en een e-mailadres instellen Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2011 Deze handleiding Windows Live Mail downloaden

Nadere informatie

Handleiding Een Outlook.com-account aanmaken

Handleiding Een Outlook.com-account aanmaken Wegwijs in Windows 8 Handleiding Een Outlook.com-account aanmaken Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2013 Deze handleiding over een Outlook.com-account aanmaken hoort bij

Nadere informatie

Projecthandleiding marketingcommunicatieplan

Projecthandleiding marketingcommunicatieplan Basisboek marketingcommunicatie Projecthandleiding marketingcommunicatieplan Esther de Berg (red.) Elyn Doornenbal Werner Kleiss Gabriëlle Kuiper Rutger Mackenbach bussum 2011 1/8 Deze hoort bij Basisboek

Nadere informatie

Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren

Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren Wegwijs in Windows 8 Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2013 Deze handleiding over het downloaden en installeren

Nadere informatie

De essentie van administratieve organisatie. Stappenplan offerte. Wim Fennis Jan-Pieter Schilderinck. u i t g e v e r ij coutinho.

De essentie van administratieve organisatie. Stappenplan offerte. Wim Fennis Jan-Pieter Schilderinck. u i t g e v e r ij coutinho. De essentie van administratieve organisatie Stappenplan offerte Wim Fennis Jan-Pieter Schilderinck u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2012 Dit stappenplan hoort bij De essentie van administratieve organisatie

Nadere informatie

Handleiding Een e-mailadres van een provider toevoegen in de app E-mail

Handleiding Een e-mailadres van een provider toevoegen in de app E-mail Wegwijs in Windows 8 Handleiding Een e-mailadres van een provider toevoegen in de app E-mail Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2013 Deze handleiding over een e-mailadres

Nadere informatie

Microsoft Security Essentials downloaden

Microsoft Security Essentials downloaden Wegwijs in internet Thuis in Windows Vista Thuis in Windows 7 Microsoft Security Essentials downloaden Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2011 Deze handleiding Microsoft Security

Nadere informatie

Toetsvragen bij domein 6 Stellen

Toetsvragen bij domein 6 Stellen bijvoorbeeld Exemplarische opleidingsdidactiek voor taalonderwijs op de basisschool Toetsvragen bij domein 6 Stellen Bart van der Leeuw (red.) Jo van den Hauwe (red.) Els Moonen Ietje Pauw Anneli Schaufeli

Nadere informatie

Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren

Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren Wegwijs in Windows 8.1 Handleiding Windows Live Mail 2012 downloaden en installeren Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2015 Deze handleiding over het downloaden en installeren

Nadere informatie

Handleiding Een Outlook.com-account aanmaken

Handleiding Een Outlook.com-account aanmaken Wegwijs in Windows 8.1 Handleiding Een Outlook.com-account aanmaken Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2015 Deze handleiding over het aanmaken van een Outlook.com-account

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen

Antwoorden op de vragen Thuis in Windows 7 Antwoorden op de vragen Hannie van Osnabrugge bussum 2010 Deze antwoorden horen bij de vragen in Thuis in Windows 7 van Hannie van Osnabrugge. 2010 Hannie van Osnabrugge Alle rechten

Nadere informatie

Toetsvragen bij domein 5 Begrijpend lezen

Toetsvragen bij domein 5 Begrijpend lezen bijvoorbeeld Exemplarische opleidingsdidactiek voor taalonderwijs op de basisschool Toetsvragen bij domein 5 Begrijpend lezen Bart van der Leeuw (red.) Jo van den Hauwe (red.) Els Moonen Ietje Pauw Anneli

Nadere informatie

Extra les: Verzekeringen

Extra les: Verzekeringen Zwart op wit Praktische schrijfvaardigheid voor volwassenen Extra les: Verzekeringen Dorothé Pietersma u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2009 Deze extra les over verzekeringen hoort bij Zwart op wit.

Nadere informatie

Oefentekst voor het Staatsexamen

Oefentekst voor het Staatsexamen Oefentekst voor het Staatsexamen Staatsexamen NT2, programma I, onderdeel lezen bij Hoofdstuk 6 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke

Nadere informatie

Oefentekst voor het Staatsexamen

Oefentekst voor het Staatsexamen Oefentekst voor het Staatsexamen Staatsexamen NT2, programma I, onderdeel lezen bij Hoofdstuk 4 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke

Nadere informatie

Oefentekst voor het Staatsexamen

Oefentekst voor het Staatsexamen Oefentekst voor het Staatsexamen Staatsexamen NT2, programma I, onderdeel lezen bij Hoofdstuk 5 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke

Nadere informatie

Oefentekst voor het Staatsexamen

Oefentekst voor het Staatsexamen Oefentekst voor het Staatsexamen Staatsexamen NT2, programma I, onderdeel lezen bij Hoofdstuk 1 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen

Antwoorden op de vragen Wegwijs in de wereld van internet Antwoorden op de vragen Hannie van Osnabrugge Vijfde, herziene druk bussum 2010 Deze antwoorden horen bij de vragen in Wegwijs in de wereld van internet van Hannie van

Nadere informatie

Leerdoelen. Conferencemanagement. Congres- en vergaderorganisatie in theorie en praktijk. John E. Moreu. u i t g e v e r ij c o u t i n h o

Leerdoelen. Conferencemanagement. Congres- en vergaderorganisatie in theorie en praktijk. John E. Moreu. u i t g e v e r ij c o u t i n h o Conferencemanagement Congres- en vergaderorganisatie in theorie en praktijk Leerdoelen John E. Moreu u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2010 Deze leerdoelen horen bij de derde, herziene uitgave

Nadere informatie

Extra les: Internetbankieren

Extra les: Internetbankieren Zwart op wit Praktische schrijfvaardigheid voor volwassenen Extra les: Internetbankieren Dorothé Pietersma u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2009 Deze extra les over internetbankieren hoort bij Zwart

Nadere informatie

De kunst van cultuurmarketing. Discussievragen en stellingen

De kunst van cultuurmarketing. Discussievragen en stellingen De kunst van cultuurmarketing Discussievragen en stellingen Ruurd Mulder Tweede, herziene druk u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2013 Deze discussievragen en stellingen horen bij De kunst van cultuurmarketing

Nadere informatie

Toetsvragen bij domein 2 Woordenschat

Toetsvragen bij domein 2 Woordenschat bijvoorbeeld Exemplarische opleidingsdidactiek voor taalonderwijs op de basisschool Toetsvragen bij domein 2 Woordenschat Bart van der Leeuw (red.) Jo van den Hauwe (red.) Els Moonen Ietje Pauw Anneli

Nadere informatie

In de frontlinie tussen hulp en recht. Spel Wie heeft gelijk?

In de frontlinie tussen hulp en recht. Spel Wie heeft gelijk? In de frontlinie tussen hulp en recht Spel Wie heeft gelijk? Dit spel Wie heeft gelijk? hoort bij In de frontlinie tussen hulp en recht door Jacquelien de Savornin Lohman & Hannie Raaff. 2001 Uitgeverij

Nadere informatie

Vragen en opdrachten

Vragen en opdrachten Conferencemanagement Congres- en vergaderorganisatie in theorie en praktijk Vragen en opdrachten John E. Moreu u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2010 Deze vragen en opdrachten horen bij de derde,

Nadere informatie

Sleutel bij hoofdstuk 1

Sleutel bij hoofdstuk 1 Sleutel bij hoofdstuk 1 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke Jacobs u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2012 Deze sleutel hoort bij

Nadere informatie

Oefentekst voor het Staatsexamen

Oefentekst voor het Staatsexamen Oefentekst voor het Staatsexamen Staatsexamen NT2, programma I, onderdeel lezen bij Hoofdstuk 12 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke

Nadere informatie

Webmail met Windows Live Hotmail

Webmail met Windows Live Hotmail Wegwijs in internet Webmail met Windows Live Hotmail Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2011 Deze handleiding Webmail met Windows Live Hotmail hoort bij Wegwijs in internet van

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen

Antwoorden op de vragen Wegwijs in Windows 8 Antwoorden op de vragen Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2013 Deze antwoorden horen bij de vragen in Wegwijs in Windows 8 van Hannie van Osnabrugge.

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen

Antwoorden op de vragen Wegwijs in Excel 2010 Antwoorden op de vragen Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2011 Deze antwoorden horen bij de vragen in Wegwijs in Excel 2010 van Hannie van Osnabrugge.

Nadere informatie

Les 7 Doen: Windows Live Mail

Les 7 Doen: Windows Live Mail Wegwijs in Windows 7 Les 7 Doen: Windows Live Mail Vervangende les voor Windows Live Mail versie 2011 Hannie van Osnabrugge bussum 2011 Deze vervangende les voor Windows Live Mail versie 2011 hoort bij

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen

Antwoorden op de vragen Thuis in Word 2010 Antwoorden op de vragen Hannie van Osnabrugge Marian Ponsioen-van der Hulst bussum 2011 Deze antwoorden horen bij de vragen in Thuis in Word 2010 van Hannie van Osnabrugge en Marian

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen

Antwoorden op de vragen Wegwijs in Windows 8.1 Antwoorden op de vragen Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2015 Deze antwoorden horen bij de vragen in Wegwijs in Windows 8.1 van Hannie van Osnabrugge.

Nadere informatie

Aanpassingen voor Picasa versie 3.9

Aanpassingen voor Picasa versie 3.9 Wegwijs in digitale foto's Aanpassingen voor Picasa versie 3.9 Hannie van Osnabrugge Tweede, herziene druk bussum 2012 Deze aanpassingen voor Picasa versie 3.9 horen bij de tweede, herziene druk van Wegwijs

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van internet

Wegwijs in de wereld van internet Wegwijs in de wereld van internet Werkbladen les 5 voor Windows Vista (Windows Mail) Hannie van Osnabrugge Vijfde, herziene druk bussum 2010 Deze werkbladen horen bij Wegwijs in de wereld van internet

Nadere informatie

Antwoorden op de vragen

Antwoorden op de vragen Wegwijs in PowerPoint 2010 Antwoorden op de vragen Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2011 Deze antwoorden horen bij de vragen in Wegwijs in PowerPoint 2010 van Hannie van

Nadere informatie

Extra les Werken met Windows Live Mail 2012

Extra les Werken met Windows Live Mail 2012 Wegwijs in Windows 8 Extra les Werken met Windows Live Mail 2012 Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2013 Deze extra les over het werken met Windows Live Mail 2012 hoort bij

Nadere informatie

Oefentekst voor het Staatsexamen

Oefentekst voor het Staatsexamen Oefentekst voor het Staatsexamen Staatsexamen NT2, programma I, onderdeel lezen bij Hoofdstuk 10 van Taaltalent NT2-leergang voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Katja Verbruggen Henny Taks Eefke

Nadere informatie

1 Hele getallen. Rekenen en wiskunde uitgelegd Kennisbasis voor leerkrachten basisonderwijs. Uitwerkingen van de opgaven bij de basisvaardigheden

1 Hele getallen. Rekenen en wiskunde uitgelegd Kennisbasis voor leerkrachten basisonderwijs. Uitwerkingen van de opgaven bij de basisvaardigheden Rekenen en wiskunde uitgelegd Kennisbasis voor leerkrachten basisonderwijs Uitwerkingen van de opgaven bij de basisvaardigheden 1 Hele getallen Peter Ale Martine van Schaik u i t g e v e r ij c o u t i

Nadere informatie

Extra les Muis en toetsenbord

Extra les Muis en toetsenbord Wegwijs in Windows 8.1 Extra les Muis en toetsenbord Hannie van Osnabrugge u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2015 Deze extra les over het werken met de muis en het toetsenbord hoort bij Wegwijs

Nadere informatie

i n s t a p b o e k j e

i n s t a p b o e k j e jaargroep 4 naam: reken-wiskundemethode het basisonderwijs i n s t a p b o e k j e k l o k k i j k e n Les 1 Hele en halve uren 1 Hoe laat is het? Vul in. 2 Hoe laat is het? Teken de wijzers. 2 5 8 6 9

Nadere informatie

Thuis in de Wereld van Word

Thuis in de Wereld van Word Thuis in de Wereld van Word Les 6 Enveloppen en etiketten Aangepaste les voor Word 2000 Hannie van Osnabrugge & Marian Ponsioen-van der Hulst u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2005 Deze aangepaste

Nadere informatie

Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn

Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn Communiceren met ziel en zakelijkheid Effectiviteit = Kwaliteit x Acceptatie Silvia Blankestijn Copyright: Uitgeverij Boom Nelissen, Amsterdam & Silvia Blankestijn, 2012 Omslag: Bart van den Tooren, Bureau

Nadere informatie

Spelend leren, leren spelen

Spelend leren, leren spelen Spelend leren, leren spelen een werkboek voor kinderen en ouders Rudy Reenders, Wil Spijker & Nathalie van der Vlugt Spelend leren, een werkboek voor kinderen en ouders leren spelen Rudy Reenders, Wil

Nadere informatie

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Niveau 4 P Mariëlle de Kock elementaire praktijk van de kostencalculatie Niveau 4 (P) Werkboek Mariëlle de Kock Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Oefentoets met antwoorden

Oefentoets met antwoorden Oefentoets met antwoorden bij Het event als strategisch marketinginstrument Dorothé Gerritsen Ronald van Olderen u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2012 Deze oefentoets met antwoorden hoort bij Het event

Nadere informatie

Wegwijs in het Indonesische woordenboek

Wegwijs in het Indonesische woordenboek Indonesisch voor beginners Wegwijs in het Indonesische woordenboek Harmani Jeanne Ham uitgeverij c o u t i n h o c bussum 2010 Deze aanwijzingen horen bij de zesde, herziene uitgave van Indonesisch voor

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN Tweede druk Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Yvonne van de Voort Tweede

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van internet

Wegwijs in de wereld van internet Wegwijs in de wereld van internet Werkbladen les 4 voor Windows Vista (Windows Mail) Hannie van Osnabrugge Vijfde, herziene druk bussum 2010 Deze werkbladen horen bij Wegwijs in de wereld van internet

Nadere informatie

Woordenlijst Nederlands Engels

Woordenlijst Nederlands Engels Taaltalent deel 1 Methode Nederlands voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Woordenlijst Nederlands Engels Hoofdstuk 1 De cursus Henny Taks Katja Verbruggen u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2014

Nadere informatie

Steden vroeger en nu Vragen bij het boek

Steden vroeger en nu Vragen bij het boek Steden vroeger en nu Vragen bij het boek Marlite Halbertsma Patricia van Ulzen 8 Deze vragen horen bij de tweede, herziene uitgave van Steden vroeger en nu van Marlite Halbertsma en Patricia van Ulzen.

Nadere informatie

Open vragen. De bestuurlijke kaart van de Europese Unie

Open vragen. De bestuurlijke kaart van de Europese Unie Open vragen bij De bestuurlijke kaart van de Europese Unie Instellingen, besluitvorming en beleid Anna van der Vleuten (red.) bussum 2012 Deze open vragen horen bij het boek De bestuurlijke kaart van de

Nadere informatie

Vervangende opdrachten

Vervangende opdrachten Wegwijs in de wereld van websites bouwen Vervangende opdrahten Hannie van Osnabrugge o u t i n h o bussum 2005 Deze informatie hoort bij Wegwijs in de wereld van websites bouwen van Hannie van Osnabrugge.

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie

Bedrijfsadministratie Bedrijfsadministratie Opgaven Niveau 5 MBA Peter Kuppen Frans van Luit Bedrijfsadministratie MBA Niveau 5 Opgaven Opgaven Bedrijfsadminstratie MBA Niveau 5 P. Kuppen F. van Luit Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Basiskennis Calculatie

Basiskennis Calculatie Basiskennis Calculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Derde druk Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff

Nadere informatie

Zelfstandig werken. Ajodakt. Dit antwoordenboekje hoort bij het gelijknamige werkboek van de serie

Zelfstandig werken. Ajodakt. Dit antwoordenboekje hoort bij het gelijknamige werkboek van de serie Zelfstandig werken Ajodakt Dit antwoordenboekje hoort bij het gelijknamige werkboek van de serie 9 789074 080705 Informatieverwerking Groep 7 Antwoorden Auteur P. Nagtegaal ajodakt COLOFON Illustraties

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Zevende druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Zevende druk Noordhoff

Nadere informatie

De basis van het Boekhouden

De basis van het Boekhouden De basis van het Boekhouden Werkboek Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Hans Dijkink de basis van het boekhouden Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Jaarrekening Opgaven- en werkboek Jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

Start.nl deel 1. Sleutel

Start.nl deel 1. Sleutel Start.nl deel 1 Sleutel Katja Verbruggen Welmoed Hoogvorst bussum 2013 Deze sleutels horen bij Start.nl deel 1 van Katja Verbruggen en Welmoed Hoogvorst. 2013 Uitgeverij Coutinho bv Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

De aansprakelijkheidsverzekering

De aansprakelijkheidsverzekering De aansprakelijkheidsverzekering Dit boek is het achtste deel van een boekenreeks van Uitgeverij Paris: de ACIS-serie. ACIS staat voor het UvA Amsterdam Centre for Insurance Studies. Dit multidisciplinaire

Nadere informatie

Basisstudie in het boekhouden

Basisstudie in het boekhouden OPGAVEN Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren, P. Kuppen, E. Rijswijk Zevende druk Basisstudie in het boekhouden Opgavenboek Opgavenboek Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren

Nadere informatie

Woordenlijst Nederlands Spaans

Woordenlijst Nederlands Spaans Taaltalent deel 1 Methode Nederlands voor midden- en hoogopgeleide anderstaligen Woordenlijst Nederlands Spaans Hoofdstuk 1 De cursus Henny Taks Katja Verbruggen u i t g e v e r ij coutinho c bussum 2014

Nadere informatie

Gesprekscommunicatie

Gesprekscommunicatie Gesprekscommunicatie Handboek voor leerkrachten in het primair onderwijs Extra hoofdstuk 5 Taalfuncties Adri van den Brand uitgeverij c o u t i n h o c bussum 2010 Extra hoofdstuk 5 Taalfuncties is extra

Nadere informatie

Periodeafsluiting. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Periodeafsluiting. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Periodeafsluiting Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Periodeafsluiting Opgaven- en werkboek Periodeafsluiting Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede

Nadere informatie

School en echtscheiding

School en echtscheiding School en echtscheiding Alledaagse begeleiding binnen een schoolbreed beleid Angelique van der Pluijm en Margit Grevelt School en echtscheiding Alledaagse begeleiding binnen een schoolbreed beleid Angelique

Nadere informatie

Werkwoordspelling 2 Toelichting en Antwoorden

Werkwoordspelling 2 Toelichting en Antwoorden Werkwoordspelling 2 Toelichting en Antwoorden COLOFON Auteurs Frank Pollet Illustraties Liza-Beth Valkema Basisvormgeving LS Ontwerpers bno, Groningen Omslag illustratie Metamorfose ontwerpen BNO, Deventer

Nadere informatie

Verkoop moet huidige klanten niet over het hoofd zien!

Verkoop moet huidige klanten niet over het hoofd zien! Verkoop moet huidige klanten niet over het hoofd zien! Klant is een van de belangrijkste factoren voor de winstgevendheid van een onderneming. Kleine veranderingen in de hebben al grote invloed op de winst.

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Achtste druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Achtste druk Noordhoff

Nadere informatie

Geen diskettestation?

Geen diskettestation? Wegwijs in de wereld van Windows, versie XP Geen diskettestation? Hannie van Osnabrugge o u t i n h o bussum 2006 Deze informatie hoort bij Wegwijs in de wereld van Windows, versie XP van Hannie van Osnabrugge,

Nadere informatie

i n s t a p h a n d l e i d i n g

i n s t a p h a n d l e i d i n g jaargroep reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs i n s t a p h a n d l e i d i n g h e t t a f e l m o d e l Jaargroep instap Inleiding Middels het instapprogramma maken de leerlingen kennis met

Nadere informatie

Brunelleschi. De Dom van Florence

Brunelleschi. De Dom van Florence Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv, Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk opgaven- en werkboek Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Training. Zakelijk communiceren

Training. Zakelijk communiceren Training Zakelijk communiceren Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Nienke Koopman Inhoudelijke redactie: Floortje Vissers Titel: Factor-E Welzijn

Nadere informatie

NIMA/SMA B EXAMEN SALES ACCOUNTMANAGEMENT 28 JANUARI 2014 ONDERDEEL B1.2

NIMA/SMA B EXAMEN SALES ACCOUNTMANAGEMENT 28 JANUARI 2014 ONDERDEEL B1.2 EXAMENOPGAVEN DEEL ACCOUNTMANAGEMENT Tijd: 14.00 15.30 uur (1 uur en 30 minuten) Aantal vragen bij dit onderdeel: 4 (vraag 9 t/m 12, 9 deelvragen) Aantal pagina's: 4 Controleer zorgvuldig of alle pagina's

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Yvonne van de Voort

Nadere informatie

i n s t a p b o e k j e

i n s t a p b o e k j e jaargroep 8 naam: reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs i n s t a p b o e k j e k l o k k i j k e n a n t w o o r d e n Les 1 Seconden 1 Vul in. 1 uur = 60 1 minuut = 60 1 uur = 3600 maaltijd tijd

Nadere informatie

Bedrijfseconomisch rekenen in de retail 1

Bedrijfseconomisch rekenen in de retail 1 Bedrijfseconomisch rekenen in de retail 1 niveau 4 Serienummer: Licentie: Voor het activeren van de licentie kijk op pagina 5 van dit boek. Te activeren tot: Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235

Nadere informatie

Leven met ongewenste kinderloosheid

Leven met ongewenste kinderloosheid nadia garnefski vivian kraaij maya schroevers Leven met ongewenste kinderloosheid Boom Hulpboek amsterdam mmxiii 2013 N. Garnefski, V. Kraaij & M. J. Schroevers p / a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens

Nadere informatie

Geen fabriekswerk. Roeien met de wind mee en de stroom tegen. Jac Willekens

Geen fabriekswerk. Roeien met de wind mee en de stroom tegen. Jac Willekens Copyright 2011 Uitgeverij Lambo bv Arnhem Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatisch gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of

Nadere informatie

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn HOTEL HALLO Werkboek Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn, Amsterdam 2014, Uitgeverij Boom, Amsterdam, Kim Koelewijn Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde

Nadere informatie

NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 4 van 5

NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 4 van 5 NEDERLANDS Spreken en gesprekken voor 1F Deel 4 van 5 Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur(s): Hanneke Molenaar Inhoudelijke redactie: Ina Berlet

Nadere informatie

Herstelbemiddeling voor jeugdigen in Nederland

Herstelbemiddeling voor jeugdigen in Nederland Herstelbemiddeling voor jeugdigen in Nederland Majone Steketee Sandra ter Woerds Marit Moll Hans Boutellier Een evaluatieonderzoek naar zes pilotprojecten Assen 2006 2006 WODC, Ministerie van Justitie.

Nadere informatie

Personeelsmanagement nader becijferd. Begrippenlijst. Karin Potting

Personeelsmanagement nader becijferd. Begrippenlijst. Karin Potting Personeelsmanagement nader becijferd Begrippenlijst Karin Potting bussum 2011 Deze begrippenlijst hoort bij de derde, herziene druk van Personeelsmanagement nader becijferd van Karin Potting 2002 Uitgeverij

Nadere informatie

Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid

Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid Leerboek verpleegkunde maatschappij en gezondheid Verpleegkundig redeneren en CanMEDS-rollen in de eerste lijn Henk Rosendal Reed Business Education, Amsterdam Reed Business, Amsterdam 2015 Omslagontwerp

Nadere informatie

i n s t a p h a n d l e i d i n g

i n s t a p h a n d l e i d i n g jaargroep 7 reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs i n s t a p h a n d l e i d i n g k o l o m s g e w i j s d e l e n Inleiding Het programma laat de leerlingen kennismaken met vernieuwende elementen

Nadere informatie

NIMA/SMA SALES EXAMEN B1.2 VERKOOPLEIDER 28 JANUARI 2014

NIMA/SMA SALES EXAMEN B1.2 VERKOOPLEIDER 28 JANUARI 2014 NIMA/SMA SALES EXAMEN B1.2 VERKOOPLEIDER 28 JANUARI 2014 Antwoorden DEEL VERKOOPLEIDER DEEL VERKOOPLEIDER Totaal 61 punten Vraag 9 (10 punten) a. Franka wil meer als leider dan als manager opereren. Noem

Nadere informatie

i n s t a p h a n d l e i d i n g

i n s t a p h a n d l e i d i n g jaargroep 8 reken-wiskundemethode voor het basisonderwijs i n s t a p h a n d l e i d i n g k o l o m s g e w i j s o p t e l l e n e n a f t r e k k e n Jaargroep instap Inleiding Het instapprogramma

Nadere informatie

Personeelsmanagement nader becijferd. Begrippenlijst. Karin Potting. u i t g e v e r ij c o u t i n h o. bussum 2006

Personeelsmanagement nader becijferd. Begrippenlijst. Karin Potting. u i t g e v e r ij c o u t i n h o. bussum 2006 Begrippenlijst Personeelsmanagement nader beijferd Begrippenlijst Karin Potting o u t i n h o bussum 2006 Deze begrippenlijst hoort bij de tweede, herziene druk van Personeelsmanagement nader beijferd

Nadere informatie

Belastingwetgeving 2015

Belastingwetgeving 2015 Belastingwetgeving 2015 Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Uitgeverij Educatief Belastingwetgeving Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Eerste druk Uitgeverij

Nadere informatie

Geen diskettestation?

Geen diskettestation? Wegwijs in de wereld van Windows Geen diskettestation? Hannie van Osnabrugge o u t i n h o bussum 2006 Deze informatie hoort bij Wegwijs in de wereld van Windows van Hannie van Osnabrugge, ISBN 90 6283

Nadere informatie

Activiteiten uitvoeren

Activiteiten uitvoeren Activiteiten uitvoeren Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur(s): Hanneke Jansen Inhoudelijke redactie: Patricia Streng Eindredactie: Astrid Habraken

Nadere informatie

Training. Werven, coördineren en begeleiden van vrijwilligers

Training. Werven, coördineren en begeleiden van vrijwilligers Training Werven, coördineren en begeleiden van vrijwilligers Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Erica Huppelschoten Inhoudelijke redactie: Floortje

Nadere informatie

Petra de Bil. Observeren, registreren, rapporteren en interpreteren

Petra de Bil. Observeren, registreren, rapporteren en interpreteren Petra de Bil Observeren, registreren, rapporteren en interpreteren Copyright: 2004, 2014 Uitgeverij Boom Nelissen & Petra de Bil Omslag: Garage, Kampen Binnenwerk: CO2 Premedia, Amersfoort ISBN: 9789024403332

Nadere informatie

Onderhandelen in 90 minuten. Silvia Blankestijn

Onderhandelen in 90 minuten. Silvia Blankestijn Onderhandelen in 90 minuten Silvia Blankestijn Copyright: Uitgeverij Boom Nelissen en Silvia Blankestijn, 2012 Omslag: Het Noorden Communiceert, Loon Binnenwerk: The DocWorkers, Almere Redactie: Richard

Nadere informatie

Vincie van Gils. Klantencommunicatie. Zo krijg je en houd je u tevreden klanten. Spectrum. Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen

Vincie van Gils. Klantencommunicatie. Zo krijg je en houd je u tevreden klanten. Spectrum. Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen Vincie van Gils Klantencommunicatie Zo krijg je en houd je u tevreden klanten Spectrum Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten Antwerpen Spectrum maakt deel uit van Uitgeverij Unieboek Het Spectrum

Nadere informatie

Hoofdstuk 6: Beoordelen

Hoofdstuk 6: Beoordelen Hoofdstuk 6: Beoordelen M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H6: Beoordelen Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

12 merken, 13 ongelukken

12 merken, 13 ongelukken 12 merken, 13 ongelukken Karel Jan Alsem & Robbert Klein Koerkamp Eerste druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp omslag: G2K Designers, Groningen/Amsterdam Aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Cretien van Campen m.m.v. Maaike

Nadere informatie

Antwoorden bij de opdrachten uit het boek

Antwoorden bij de opdrachten uit het boek Sterk aan het werk Loopbaantraining voor werkenden en werkzoekenden Antwoorden bij de opdrachten uit het boek Dorothé Pietersma u i t g e v e r ij c o u t i n h o c bussum 2011 Deze antwoorden bij de opdrachten

Nadere informatie