Beleggingen op afstand, de bescherming van de consument

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beleggingen op afstand, de bescherming van de consument"

Transcriptie

1 Faculteit Rechtsgeleerdheid Universiteit Gent Academiejaar Beleggingen op afstand, de bescherming van de consument Masterproef van de opleiding Master in de rechten Ingediend door Lieven Dhaenens (studentennr ) (major: Sociaal-Economisch recht) Promotor: Prof. dr. C. Van Acker (Copromotor: Prof. dr. R. Steennot) (Commissaris: mr. J. Léaerts)

2 ANNEX Gelieve er bij het lezen van dit werk rekening mee te houden dat de wet van 6 april 2010 betreffende marktpraktijken en consumentenbescherming, BS 12 april 2010 (WMPC) in werking treedt op 12 mei Deze wet vervangt de wet van 14 juli 1991 betreffende de handelspraktijken en de voorlichting en bescherming van de consument, BS 29 augustus 1991, err., BS 10 oktober 1991 (WHPC). In dit werk zijn, waar relevant, de gelijkenissen en verschillen met de WMPC apart aangegeven. 10 mei 2010

3 WOORD VOORAF In het kader van deze masterproef wens ik te bedanken: Prof. dr. R. Steennot voor het willen opnemen van het copromotorschap. De beheerders van het net van Vlaamse magistraten om mijn vraag naar rechtspraak te willen doorsturen. Dhr. J. Lammens en mevr. B. Leen, medewerkers van de CBFA die me ontvingen en me met geduld de werking hebben toegelicht waarbij het van belang is te vermelden dat zij niet uit naam van de CBFA spraken. De medewerkers van de FOD Economie (Middenstand en Energie, dienst Algemene directie Controle en Bemiddeling) die al mijn vragen over hun werking beantwoorden en me spontaan terug belden. Mevrouw L. Van Mierlo, hoofd klachtendienst KBC, voor haar ontvangst en haar toelichtingen. De vele vrienden en kennissen die me steeds opnieuw te woord stonden als ik vragen had. Ik bedank in het bijzonder Prof. dr. C. Van Acker voor het willen promoten van mijn masterproef, voor haar aanmoedigingen en voor haar pragmatische adviezen.

4 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 1 Hfdst. 1. Algemeen deel... 3 Afd. 1. Financiële instrumenten... 3 Afd. 2. Markt van online beleggingen, niet juridische aspecten Keuzes door particuliere beleggers Marketingaspecten en verschillen tussen de aanbieders T-banking... 7 Hfdst. 2. Europese reglementering... 8 Afd. 1. Elektronische handel... 9 Afd. 2. Voorstel nieuwe richtlijn consumentenrechten Afd. 3. Financiële diensten Jaren 70 tot en met Financial Services Action Plan en Lamfalussy-procedure Nieuwe vormen van beleggersbescherming, MiFID Afd. 4. Financiële diensten op afstand Afd. 5. Europees paspoort Hfdst. 3. Belgische wetgeving Afd. 1. Rechtskader Wet informatiemaatschappij A. Raamwerk van de wet B. Voornaamste begrippen Dienst van de informatiemaatschappij Dienstverlener en gevestigde dienstverlener Afnemer van diensten Herkomstlandbeginsel Wet 14 juli 1991 betreffende de handelspraktijken en de voorlichting en bescherming van de consument A. Wetsvoorstel betreffende marktpraktijken en consumentenbescherming B. WHPC Algemeen... 24

5 2. Overeenkomsten op afstand ex WHPC Financiële diensten ex WHPC Financiële diensten op afstand en de WHPC C. KB van 5 december Ratione materiae Ratione personae a. Consument b. Verkoper Specifieke informatieverplichtingen A. Prospectusplichten B. Doorlopende informatieplicht Wet van 2 augustus 2002 en MiFIB-KB A. Algemeen B. Toepassingsgebied Personeel toepassingsgebied a. Verstrekker van beleggingsdiensten (1.) Inzake de vergunningsvoorwaarden (2.) Inzake de uitoefeningsvoorwaarden b. Begunstigde van beleggingsdiensten en de opt-in, opt-out Materieel toepassingsgebied a. Beleggingsdiensten versus beleggingsactiviteiten b. Vermogensbeheer c. Beleggingsadvies (1.) Beleggingsadvies versus loutere informatie (2.) Medium en doelgroep (3.) Vragenlijsten (4.) Vertrouwensleer en zorgplicht (5.) Discussiepunt Koninklijk Besluit van 24 november 2008 inzake de bescherming van deposito s, financiële instrumenten en levensverzekeringsovereenkomsten Afd. 2. Reclame en promotietechnieken Algemeen Wet informatiemaatschappij A. Begrip reclame... 42

6 B. Algemene vereisten voor reclame C. Specifieke vereisten voor reclame via elektronische post WHPC via het KB van 5 december Wet van 2 augustus 2002 en MiFID-KB Prospectus Beoordeling door derden A. Consumentenverenigingen B. Jury voor etische praktijken inzake reclame C. Febelfin Afd. 3. Precontractuele verhoudingen Informatieverplichtingen A. Gemeenrecht B. Wet informatiemaatschappij C. WHPC D. Bijzondere informatieplichten Verplichting tot publicatie van een prospectus Periodieke en occasionele informatieverplichting voor beursgenoteerde vennootschappen E. Wet van 2 augustus Algemene gedragsregel Verstrekken van informatie a. Algemeen b. Inhoud van de informatie c. Tijdstip en wijze waarop de informatie moet verstrekt worden d. Bewijslast en sanctie e. Commentaar en vooruitzichten Verplichting om bepaalde informatie in te winnen a. Drie categorieën van diensten b. Welke informatie moet verplicht worden ingewonnen (1.) Voor vermogensbeheer en beleggingsadvies: suitability test (2.) Tussengroep van diensten: appropriateness (3.) Execution only c. Afwijkende regeling voor de professionele beleggers Bewijslast en sanctionering... 67

7 F. Inzake credit rating agencies Algemene voorwaarden Afd. 4. Totstandkoming van de overeenkomst Formele totstandkomingsvoorwaarden A. Algemeen B. Wet informatiemaatschappij C. Wet van 2 augustus Overeenkomsten betreffende het vertrekken van beleggingsdiensten Voordelen of inducements Tijdstip en plaats van totstandkoming van de overeenkomst A. Tijdstip van totstandkoming van de overeenkomst B. Plaats van totstandkoming van de overeenkomst Verzakingsrecht bij financiële dienst op afstand Afd. 5. Uitvoering van een overeenkomst Aansprakelijkheid A. Aansprakelijkheid, algemeen B. Aansprakelijkheid voor het onbeschikbaar zijn van het systeem C. Aansprakelijkheid in geval hyperlinks naar foute informatie verwijzen D. Exoneratiebedingen Gemeenrecht Artikel 20, 4 MiFID-KB Bijzondere verplichtingen vanuit de wet van 2 augustus A. Verslagplicht tijdens en na de uitvoering B. Wijze van orderverwerking C. Verplichting tot optimale uitvoering, Best Execution Algemeen Orderuitvoeringsbeleid Afd. 6. Regels aangaande de interne organisatie van de financiële instelling Algemeen Klachtenbehandeling Afd. 7. Toezicht op de naleving van de regels Administratieve overheden A. CBFA Informatieplichten van gereglementeerde ondernemingen... 86

8 2. Bestrijding van marktmisbruik Bescherming tegen onregelmatige aanbiedingen van financiële diensten Toezicht op de tussenpersonen Toezicht op e-banking a. Algemeen b. Circulaire CBFA: Financiële diensten via het internet, prudentiële vereisten.. 89 B. Nieuw en beter toezicht? C. FOD Economie Bemiddelingsdienst Banken - Krediet - Beleggingen Hfdst. 4. Enkele rechtsvergelijkende beschouwingen Afd. 1. Doelstellingen toezichthouders en hun aansprakelijkheid Doelstellingen van het financieel toezicht Aansprakelijkheid van de toezichthouders Afd. 2. Alternatieve geschillenbehandeling Bemiddeling en buitengerechtelijk beslechten van klachten en geschillen met betrekking tot financiële diensten en producten Class action Hfdst. 5. Toepassingen Besluit Bibliografie Bijlage

9 1 INLEIDING De bescherming van de consument is een blijvende zorg van de wetgever en er bestaat een uitgebreide regelgeving. Voor de bescherming van de consument bij beleggingen, in het bijzonder op afstand, bestaat er echter geen eenduidig juridisch kader. De juridische situatie in België en in het buitenland is onzeker. Regels en interpretaties moeten gezocht worden in diverse horizontale, sectorale en productspecifieke wetgevingen en in werkdocumenten van nationale en Europese instituten. Rechtspraak is schaars of nog onbestaande. Daarnaast is er het gegeven dat het bestaande financiële recht vaak hoogtechnisch is en dat de actoren in de financiële wereld met een bijzonder snel veranderend landschap worden geconfronteerd. Niet enkel macro gezien maar ook micro met als gevolg dat de attitudes en werkwijzen continu veranderen. Wij zijn in dit werk op zoek gegaan naar de bescherming van de consument bij beleggingen in het bijzonder wanneer zij op afstand ontstaan. De structuur van onze studie is opgebouwd als volgt. In hoofdstuk 1 vangen we aan met een afbakening van het begrip financiële instrumenten om onmiddellijk over te gaan naar een niet juridisch deel, de markt van de online beleggingen. Hierin willen we een multidisciplinair beeld schetsen van de grootte van de online beleggingsmarkt, de marktaanpak van de aanbieders en de keuzes van de beleggers. Dan wordt het onderzoeksterrein verder afgebakend. We eindigen het hoofdstuk met een vooruitblik op een potentieel nieuw marktsegment, de t-banking. Hoofdstuk 2 handelt over de Europese reglementering. Aan de hand van drie voor dit werk relevante richtlijnen en een voorstel tot nieuwe richtlijn wordt op zoek gegaan naar hoe Europa haar doelstellingen opstelt en naar de technieken waarmee zij haar voorschriften implementeert of implementeerde. Concreet komen de richtlijnen met betrekking tot consumentenrechten, financiële diensten, financiële diensten op afstand en elektronische handel aan bod. Verder wordt er stil gestaan bij het Financial Service Action Plan en de Lamfalussy procedure en bij de MiFID-richtlijn om te eindigen met een bespreking van het Europees paspoort. In het derde en omvangrijkste hoofdstuk wordt de Belgische situatie besproken. Daarbij wordt begonnen met het rechtskader. In functie van het aanbieden van beleggingen via elektronische weg wordt vooreerst de wet op de informatiemaatschappij toegelicht. Aansluitend wordt de

10 2 WHPC besproken en dit zowel met het oog op de financiële diensten op afstand, als - via het KB van 5 december met het oog op de financiële producten. Nadien bespreken we achtereenvolgens de specifieke informatieplichten en de MiFID-wetgeving zoals omgezet in de wet van 2 augustus MiFID vormt de kern in dit werk. Tot slot volgt de reglementering met betrekking tot depositobescherming. Het geschetste rechtskader wordt vervolgens geprojecteerd op de verschillende fasen om tot een overeenkomst te komen. Daarbij wordt gestart met het luik reclame en promotie dat ook multidisciplinair wordt benaderd en waarbij het accent op misleiding komt te liggen. Het deel reclame en promotie wordt afgesloten met een beoordeling door derden. Het rechtskader wordt een tweede keer geprojecteerd op de precontractuele fase. Daarbij wordt er uitgebreid stilgestaan bij de wet van 2 augustus 2002 en de gevolgen inzake de beleggersbescherming. Aansluitend bespreken we credit rating agencies en het belang van de algemene voorwaarden. Vervolgens wordt stil gestaan bij de fase van de totstandkoming van de overeenkomst. Tijdstip en plaats alsook de belangenconflicten en de verzakingstermijn komen aan bod. De uitvoering van de overeenkomst wordt in afdeling vijf behandeld. Hierbij gaat het vooral over de aansprakelijkheid inclusief exoneratiebedingen en de bijzondere verplichtingen vanuit de wet van 2 augustus Afdeling zes geeft toelichting bij de regels aangaande de interne organisatie van de financiële instellingen. Vooral de klachtenbehandeling is hier van belang. Als slot van het derde hoofdstuk wordt het toezicht op de naleving van de regels besproken. Daarbij komen zowel de administratieve overheden als de bemiddelingsdienst aan de beurt. Aparte aandacht gaat naar het voorstel tot een nieuwe vorm van toezicht en de vorming van de consument. In hoofdstuk vier maken we een aantal rechtsvergelijkende beschouwing. We focussen ons op de toezichthouders en op de alternatieve geschillenregeling. In het vijfde en laatste hoofdstuk toetsen we een deel van de opgedane informatie steekproefsgewijs in de praktijk. De vragenlijst met antwoorden is opgenomen in de bijlage. Tot slot formuleren we enkele besluiten. Het opzoekwerk voor deze masterproef is afgesloten op 14 april KB 5 december 2000 waarbij sommige bepalingen van de wet van 14 juli 1991 betreffende de handelspraktijken en de voorlichting en bescherming van de consument, van toepassing worden verklaard op financiële instrumenten, effecten en waarden, BS 3 januari 2001 (hierna KB van 5 december 2000). Wet 2 augustus 2002 betreffende het toezicht op de financiële sector en de financiële diensten, BS 4 september 2002 (hierna Wet van 2 augustus 2002).

11 3 HOOFDSTUK 1 ALGEMEEN DEEL AFDELING 1 FINANCIËLE INSTRUMENTEN 1. Financiële activa kunnen worden onderverdeeld in de monetaire en de niet monetaire. De groep van de niet monetaire is gaandeweg uitgebreid. Enerzijds werden de traditionele effecten zoals aandelen en obligaties gediversifieerd. Anderzijds ontstond de groep van de afgeleide instrumenten zoals futures, swaps en opties 3. Effecten en afgeleide instrumenten worden samen de financiële instrumenten genoemd 4. Een vaste definitie voor financiële instrumenten bestaat niet. De meest omvattende opsomming vinden we in de wet van 2 augustus 2002 betreffende het toezicht op de financiële sector en de financiële diensten 5. Hierbij moet worden benadrukt dat elke reglementering inzake financiële instrumenten haar eigen materieel toepassingsgebied kan kennen. Dit mag niet verwonderen gelet op de verschillende doeleinden van de diverse reglementeringen en gelet op de variëteit van rechten en plichten uitgedrukt in de te onderscheiden financiële instrumenten Afgeleide instrumenten zijn financiële rechten waarvan de prijs gerelateerd is aan andere activa, referentieprijzen of indices. Zie: G. SCHRANS en R. STEENNOT, Algemeen deel van het financieel recht, Antwerpen, Intersentia, 2003, 83 (hierna verkort G. SCHRANS en R. STEENNOT, Algemeen deel van het financieel recht). Ook in Franse wetgeving kent men de verzamelnaam instruments financiers in tegenstelling tot Nederland waar de verzamelnaam effecten gebruikelijk is. Zie: G. SCHRANS en R. STEENNOT, Algemeen deel van het financieel recht, supra noot 3, Art. 2, 1 wet 2 augustus Merk op dat in de wet van 2 augustus 2002 de term waarden wordt gebruikt en de term effecten afwezig blijft. SCHRANS en STEENNOT benoemen de term effecten als de taalkundig correcte en als de meest courante term. Te verkiezen boven de term waarden, roerende waarden of titels. Zie: G. SCHRANS en R. STEENNOT, Algemeen deel van het financieel recht, supra noot 3,

12 4 AFDELING 2 MARKT VAN ONLINE BELEGGINGEN, NIET JURIDISCHE ASPECTEN 1. Keuzes door particuliere beleggers 2. In de voorbije jaren is het aantal particuliere beleggers die via een online rekening deelnamen aan de financiële markten, significant toegenomen 7. Eind 2006 werd het aantal online effectenrekeningen in West-Europa geschat op 17,5 miljoen en werd er een groei voorzien van 7 procent per jaar. Doorberekend naar eind 2010 gaat het dus om circa 23 miljoen. Als reactie hierop is ook het aantal aanbieders op deze markt sterk toegenomen, net als de uitbreiding van het aanbod en de verschillen in de tarieven. Recent onderzoek wijst uit dat online beleggers nagenoeg uitsluitend kiezen voor aanbieders die actief zijn op de binnenlandse markt 8. Daartegenover stelt men vast dat de Belgische online belegger bij voorkeur financiële beleggingsdiensten op afstand afnemen bij dienstverleners in hun eigen lidstaat 9. De belangrijkste redenen hiervoor zijn de taal, het vermeende risico op fraude, de niet of moeilijk te begrijpen informatie en het eventueel tekort aan informatie In 2006 kocht 6 procent van de Europeanen financiële diensten op afstand, in 2007 was dit gestegen naar 12 procent. Zie: EUROPEAN COMMISSION, Consumer protection in the internal market, Special Eurobarometer 298, oktober 2008, 298_en.pdf, 126; De tweede grootste Belgische online beleggingsbank BinckBank België zag in 2009 haar aantal beleggingsrekeningen met 47 procent stijgen tot ca Het aantal transacties bij BinkBank steeg datzelfde jaar met 54 procent tot Einde 2013 wil dezelfde online bank in België rekeningen tellen. Zie: be/sectors/nl/interactive/binckbank-dit-jaar-belgisch-marktleider-online-beleggen/ htmb (23 februari 2010). Zie ook: J. LANNOO, BinckBank boekt vijfde meer winst, De Tijd, 22 februari Commissie van de Europese Gemeenschappen, Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement. Evaluatie van richtlijn 2002/65/EG betreffende de verkoop op afstand van financiële diensten aan consumenten, COM(09)626, europa.eu/consumers/rights/docs/com_review_distance_mark_cfsd_nl. pdf, 3; Uit recent onderzoek blijkt dat de grensoverschrijdende handel over het algemeen stagneert. De grensoverschrijdende verkoop op afstand van financiële producten is marginaal. Zie: Commissie van de Europese Gemeenschappen, Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement. Evaluatie van richtlijn 2002/65/EG betreffende de verkoop op afstand van financiële diensten aan consumenten, COM(09)626, europa.eu/consumers/rights/docs/com_review_distance_mark_cfsd_nl. pdf, 3; R. VERLINDEN en G. VAN CAMPENHOUT, De Belgische markt van online beleggen voor particulieren, Rev.banc.fin. 2009, (hierna verkort R. VERLINDEN en G. VAN CAMPENHOUT, De Belgische markt van online beleggen voor particulieren ). De Tijd, 20 september EUROPEAN COMMISSION, Consumer protection in the internal market, Special Eurobarometer 298, oktober 2008, 298_en.pdf, 125.

13 5 2. Marketingaspecten en verschillen tussen de aanbieders 3. VERLINDEN en VAN CAMPENHOUT zien vijf aspecten waarmee aanbieders van online beleggingen zich kunnen differentiëren: het marktmodel, het aanbod van beleggingsdiensten, de toegang tot de verschillende markten, de diensten en de tarifering 11. Om dit werk een extra kader te geven en om ons onderzoeksterrein verder af te bakenen is het belangrijk om de voor dit werk relevante aspecten, kort te schetsen. 4. Nieuwe aanbieders van online beleggingen bieden doorgaans uitsluitend producten via internet aan. Men spreekt over de zogenaamde mono-channel aanbieders 12. De al bestaande financiële instellingen kunnen daarentegen een internetkanaal toevoegen aan hun aanwezig netwerk van kantoren en creëren daarmee een duo-channel benadering. In dat geval kan het online beleggen stapsgewijs worden ingevoerd en geleidelijk of begeleid worden aangebracht bij klanten 13. Daarbij genereert het bestaan van de kantoren, casu quo de fysieke bereikbaarheid, een subjectief veiligheidsgevoel bij de belegger 14. Dit werk, in het bijzonder het hoofdstuk toepassingen, focust zich op mono-channel aanbieders. De aanbieders van online beleggingen in België bieden hun cliënten bijna steeds de mogelijkheid om ook op buitenlandse markten actief te zijn. Zo waren in 2005 veertig procent van de beursorders die Belgische beleggers online ingaven, orders op buitenlandse beurzen. Dit was vier maal meer dan in onze buurlanden Online aanbieders onderscheiden zich ook van elkaar inzake de breedte en de diepte van hun productportefeuille. Respectievelijk het aantal categorieën producten die ze aanbieden en het aantal producten binnen een zelfde categorie. De klassieke online beleggingsproducten zijn aandelen, obligaties en beleggingsfondsen 16. Aandelen zijn eerder actieve beleggingsproducten 17. Obligaties en fondsen eerder stabiele. Een aantal online aanbieders verdelen ook R. VERLINDEN en G. VAN CAMPENHOUT, De Belgische markt van online beleggen voor particulieren, supra noot 8, Een overeenkomst gesloten via een mono-channel is steeds een verkoop op afstand. De wijze waarop wordt begeleid, bijvoorbeeld tijdens een gesprek op kantoor, zal onder andere belangrijk zijn voor het al dan niet kunnen kwalificeren als verkoop op afstand. Zie: art. 77, 1, 1 wet 14 juli 1991 betreffende de handelspraktijken en de voorlichting en bescherming van de consument, BS 29 augustus 1991, err., BS 10 oktober 1991 (hierna WHPC). R. VERLINDEN en G. VAN CAMPENHOUT, De Belgische markt van online beleggen voor particulieren, supra noot 8, De Tijd, 20 september In Nederland heeft 52 procent van de beleggers beleggingsfondsen in portefeuille, 52 procent heeft aandelen en 31 procent heeft obligaties. Zie: M. VAN DER LIST en M. COOLS, AFM Consumentenmonitor Q Beleggingsobjecten, 27 juli 2009, q109.aspx, 11 (15 februari 2010). Het kunnen intekenen op beursintroducties is een aparte mogelijkheid.

14 6 afgeleide producten zoals warrants, opties, turbo s, enzovoort. De waarde van deze afgeleide producten is afhankelijk van de waarde van het onderliggende product, bijvoorbeeld een aandeel 18. Het woord klassiek moet genuanceerd worden. Bepaalde bronnen wijzen er op dat de gemiddelde belegger bij voorkeur een ongediversifieerde portfolio aanhoudt en risicovolle en agressieve beleggingen verkiest 19. Dit gedrag zou nog versterken naarmate het beurs-klimaat ongunstiger wordt 20. In dit werk beperken we ons - tenzij anders vermeld - tot aandelen, obligaties en beleggingsfondsen. 6. Online aanbieders kunnen zich ook onderscheiden door extra informatie ter beschikking te stellen. Dit is informatie buiten de wettelijk verplichte en kan zowel publiek beschikbare informatie zijn als informatie die normaal niet kosteloos kan worden verkregen zoals technische analyses af analistenrapporten. Dergelijke informatie kan een betekenisvolle impact hebben op het beleggingsgedrag Andere belangrijke aspecten zijn de aantrekkelijkheid van de website, haar professionele look en haar gebruiksvriendelijkheid 22. Een succesvolle website moet een veiligheidsgevoel, een waarde en een enthousiasme creëren. Consumenten moeten niet alleen de site vinden en bezoeken, ze moeten er ook een tijd blijven hangen en terugkomen. Onderzoek wijst uit dat het verwachtingspatroon van de internetbezoeker explosief stijgt 23. Liefst 96 procent van de internetgebruikers wil dat een website continu wordt aangepast. Evenveel bezoekers willen een eenvoudige navigatie, 93 procent wil diepte-informatie over het onderwerp en 89 procent wil een snelle site. Marketingonderzoek wijst uit dat twee derden De prijs van een warrant of een optie zal scherper schommelen dan de prijs van de onderliggende waarde. Een turbo is een effect uitgegeven door een bank met bepaalde kenmerken van een optie, bijvoorbeeld het befaamde hefboomeffect. A. ANDERSON, All guts, No Glory: Trading and diversification among online investors, Stockholm Institute for Financial Research, juni 2004, 1 (25 februari 2010). De verantwoordelijke van de klachtendienst KBC België lichtte ons de verhoogde correlatie toe tussen het aantal beleggingen in aandelen en een ongunstiger beursklimaat. Gesprek met L. MIERLO, verantwoordelijke van de klachtendienst KBC België (Brussel, 1 april 2010). O. POLMAN, H.L. SUN en A.P. TANG, The impact of Publications of Analysts, The Financial Review 1994, ; Voor het onderwerp afbakening van reclame en promotie, zie infra randnr. 68 e.v. De COMMISSIE VOOR HET BANK-, FINANCIE- EN ASSURANTIEWEZEN (hierna CBFA) waarschuwt de consument belegger om zich niet te laten misleiden door het professionele uitzicht van een website. Beleggers zullen eerst nagaan of de aanbieder over de vereiste vergunning beschikt om financiële diensten te verstrekken. Zie: CBFA, Spaardersinfo, document nr. 2, Beleggen via het internet?, 21 februari 2009, cob/fc/pg2.4.asp (20 februari 2010). P. KOTLER, G. ARMSTRONG, J. SAUWERS en V. WONG, Principes van Marketing, Amsterdam, Pearson Education, 2009, (hierna verkort P. KOTLER, G. ARMSTRONG, J. SAUWERS en V. WONG, Principes van Marketing).

15 7 van de site-bezoekers nooit meer terugkeren wanneer een website hen niet bevalt. Men noemt dit fenomeen de internetdoodstraf 24. Mutatis mutandis kan men zich voorstellen dat de hier beschreven marketingvuistregels hoofdbrekens kunnen opleveren aan juristen die verantwoordelijk zijn voor de inhoud van een site. Soms kan men evenwel van de nood een deugd maken. De MiFID bijvoorbeeld vereist in een aantal gevallen een informatie-inwinning. Online aanbieders zullen deze verplichting soms opmerkelijk ruim aanwenden. Digitale informatie is immers relatief eenvoudig te differentiëren en snel verwerkbaar zodat marketeers nog beter een door de consumenten zelf aangestuurd pakket van reclame, promotie, informatie en producten kunnen samenstellen (customerisation) Consumenten beleggen doorgaans voor kleinere bedragen en zijn derhalve gevoelig voor de kostprijs en de te betalen commissie die verbonden zijn aan hun transacties en het aantal orders 26. De vaste kosten van online beleggingsaanbieders bedragen gemiddeld slechts 33 tot 50 procent van de vaste kosten bij de klassieke banken die wel fysiek contact hebben met hun beleggers. Over het algemeen is er een dalende trend in de commissies T-banking 9. Interactieve digitale televisie (hierna idtv) kan een belangrijke verandering betekenen bij de benadering van het grote publiek. Ook financiële instellingen volgen deze evolutie aandachtig. ING bijvoorbeeld had in 2006 al interesse om met t-banking te starten. Een van de belangrijke aspecten bij idtv is de combinatie met Instant Messaging (hierna IM). IM is het in real time uitwisselen van tekstgegevens. De kijker kan synchroon met een televisieprogramma en via de televisie, een real time communicatie opstarten met de personen achter het programma. Dit wordt nog belangrijker wanneer men weet dat de televisie S. GAUDIN, The Site of no return, Datamation, 30 mei 2002, (25 februari 2010). P. KOTLER, G. ARMSTRONG, J. SAUWERS en V. WONG, Principes van Marketing, supra noot 23, ; Customerisation staat voor een door de klant aangestuurd aanbod en is te onderscheiden van customisation. Bij dit laatste stelt de client het product samen. Zie: P. KOTLER, G. ARMSTRONG, J. SAUWERS en V. WONG, Principes van Marketing, supra noot 23, A. ANDERSON, All guts, No Glory: Trading and diversification among online investors, Stockholm Institute for Financial Research, juni 2004, 2 (25 februari 2010). R. VERLINDEN en G. VAN CAMPENHOUT, De Belgische markt van online beleggen voor particulieren, supra noot 8,

16 8 apparaten met afstandsbediening zullen kunnen worden vervangen door één centrale box met daaraan verbonden, meerdere schermen inclusief klavier en muis 28. De combinatie idtv en IM creëert verkoopsmogelijkheden die verbonden zijn aan wat op het tv-scherm wordt getoond. Marketeers mikken op impulsieve aankopen. Tijdens een uitzending stuurt de programmamaker de kijker bijvoorbeeld een link om het aangeboden product te kopen. Een andere toepassing van idtv is gepersonaliseerde en interactieve reclame 29. Met de idtv zullen andere sociaaleconomische klasses worden bereikt dan met internet 30. Dit impliceert eventueel dat ook aanbieders van beleggingen op afstand, een totnogtoe moeilijk bereikbaar publiek in real time en op een interactieve wijze zullen kunnen aanspreken 31. HOOFDSTUK 2 EUROPESE REGLEMENTERING 10. Voor het onderwerp van dit werk zijn tal van Europese richtlijnen relevant. We denken bijvoorbeeld aan de richtlijn met betrekking tot de bescherming van de consument bij op afstand gesloten overeenkomsten, zoals omgezet in de WHPC 32. Of aan de prospectusrichtlijn 2003/71/EG die België omzette - alsof het een verordening was - in de wet van 16 juni 2006 op de openbare aanbieding van beleggingsinstrumenten en de toelating van beleggings K. HOEKMAN, IM4MHP: een XMPP Instant Messenger voor interactieve digitale televisie op het MHPplatform, onuitg. scriptie ingediend tot het behalen van de academische graad van burgerlijk ingenieur in de computerwetenschappen, Universiteit Gent, juni 2006, 1-2 en X, De strijd om de inkomsten, De Tijd, 11 juli De Vlaamse overheid wil idtv aanwenden om de digitale kloof te verkleinen. Zie bijvoorbeeld: J. STEYAERT, is the digital divide bridged?, Studie & Adviesbureau Indigov, www2. vlaanderen.be/media/eflanders/historiek/nieuwsbrief/verslagwijzers/8ste%20breedbandsymposium.pdf (24 februari 2010). Op te merken is dat in 2008 en op Europees niveau, de afnemers van financiële diensten op afstand, sociodemografisch gezien, tot de klasse managers of hoog opgeleiden behoren. Zie: EUROPEAN COMMISSION, Consumer protection in the internal market, Special Eurobarometer 298, oktober 2008, public_opinion/archives/ebs/ebs_ 298_en.pdf, 122. In totaal werden 13 Europese richtlijnen of verordeningen gedeeltelijk of volledig omgezet in de WHPC. Andere richtlijnen werden omgezet in uitvoeringsbesluiten genomen op basis van de WHPC. Zie: wetsontwerp 28 december 2009 betreffende marktpraktijken en consumentenbescherming, Parl.St. Kamer , nr. 2340/001, , 4-6 (hierna wetsontwerp WMPC). Dit wetsontwerp is geïnspireerd door het voorstel van 8 oktober 2008; Richtlijn 97/7/EG Europees Parlement en Raad 20 mei 1997 betreffende de bescherming van de consument bij op afstand gesloten overeenkomsten, Pb.L. 4 juni 1997, 144.

17 9 instrumenten tot de verhandeling op een gereglementeerde markt 33. Een ander voorbeeld is de richtlijn betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector van de elektronische communicatie zoals omgezet in de wet 13 juni 2005 betreffende de elektronische communicatie 34. Hieronder bespreken we volgens ons drie richtlijnen inclusief een voorstel tot nieuwe richtlijn waardoor we een aantal achterliggende doelstellingen, een nieuwe werkwijze van totstandkoming en de evolutie in de reguleringstechnieken kunnen toelichten. AFDELING 1 ELEKTRONISCHE HANDEL 11. De richtlijn 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van 8 juni 2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt werd in België omgezet in de wet van 11 maart 2003 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij De richtlijn elektronische handel is een horizontale richtlijn die de grensoverschrijdende elektronische handel wil bevorderen en meer rechtszekerheid wil bieden aan de betrokken actoren 36. Zij reguleert niet alle juridische aspecten van de elektronische handel maar beperkt zich tot haar zogenaamde gecoördineerde gebied. In se handelt het om de toegang tot een activiteit en om de uitoefening er van. Aspecten als bijvoorbeeld de vereisten betreffende de goederen (diensten) vallen buiten het toepassingsgebied. Op personeel vlak beoogt de richtlijn elektronische handel enkel de in de lidstaten gevestigde dienstverleners. De lidstaten Wet 16 juni 2006 op de openbare aanbieding van beleggingsinstrumenten en de toelating van beleggingsinstrumenten tot de verhandeling op een gereglementeerde markt, BS 21 juni 2006 (hierna prospectuswet). Richtlijn 2002/58/CE Europees parlement en Raad 12 juli 2002 betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer in de sector van de elektronische communicatie, P.B.E.G. 31 juli 2002, 201/37, omgezet in de wet 13 juni 2005 betreffende de elektronische communicatie, BS 20 juni Richtlijn 2000/31/EG Europees Parlement en Raad 8 juni 2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt, Pb.L. 17 juni 2000, 178/1 (hierna richtlijn elektronische handel); Wet 11 maart 2003 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, BS 17 maart 2003 (hierna wet informatiemaatschappij). L. ROLIN JACQUEMYNS en M. VAN HUFFEL, L impact de la directive commerce électronique sur la réglementation européenne de services fianciers, Euredia , afl. 1, (hierna verkort L. ROLIN JACQUEMYNS en M. VAN HUFFEL, L impact de la directive commerce électronique sur la réglementation européenne de services fianciers ).

18 10 behouden aldus hun beleidsvrijheid ten opzichte van niet-ingezeten ondernemingen die hun diensten via elektronische weg aanbieden in de EU De reguleringstechniek die in de richtlijn wordt gebruikt, kan omschreven worden als minimalistisch harmoniserend. De richtlijn steunt op het principe van de wederzijdse erkenning van elkaars nationale regulering maar bevat, op de identificatieplicht van de dienstverlener en van commerciële communicatie na, geen inhoudelijke harmonisatie van wetgevingen 38. Hieruit wordt afgeleid dat de richtlijn primair de verdere uitbreiding van het aanbod wil stimuleren. Aanbieders krijgen immers een juridisch kader waarin zij onder de nationale wetgeving van hun herkomstland, trans-lidstaat kunnen opereren Op de wederzijdse erkenning bestaan uitzonderingen, lees: materies die niet verplicht onder de reglementering van het herkomstland vallen 40. Zo worden bijvoorbeeld de contractuele verplichtingen betreffende consumentencontracten onttrokken aan het gecoördineerde gebied 41. De algemene principes van vrijheid van verkeer blijven echter onverminderd van kracht 42. Een andere uitzondering op de wederzijdse erkenning is de, mits notificatie, noodzakelijke afwijking ter bescherming van de consumenten met inbegrip van beleggers. Anders gezegd, de exceptie van het openbaar belang In rechtsleer luidt de kritiek dat de richtlijn faalt in haar doelstelling van meer rechtszekerheid 44. Lidstaten zijn immers op grond van de wederzijdse erkenning, verplicht om de wetgeving van het herkomstland te aanvaarden en dit zonder de garantie dat deze vreemde wetgeving voldoende bescherming biedt aan bijvoorbeeld de consument. De technieken van algemeen belang en notificatie kunnen hier de eventueel ontbrekende bescherming creëren Onder voorbehoud van internationale normen binnen de World Trade Organsation. Zie: M. TISON, De Richtlijn Elektronische Handel en financiële diensten: een brug te ver? in Liber Amicorum Y. Merchiers, Brugge, Die Keure, 2001, 158 (hierna verkort M. TISON, De Richtlijn Elektronische Handel en financiële diensten: een brug te ver? ). Art. 3, 5, 6 en 7 richtlijn elektronische handel. M. TISON, De Richtlijn Elektronische Handel en financiële diensten: een brug te ver?, supra noot 37, 161; Hiermee analoog aan de principes inzake de wederzijdse erkenning van bijvoorbeeld beleggingsondernemingen op het vlak van vergunningen en prudentieel toezicht. M. TISON, De Richtlijn Elektronische Handel en financiële diensten: een brug te ver?, supra noot 37, 164. Er zijn meerdere uitzonderingen. Zo ook de verplichting voor instellingen voor collectieve beleggingen (hierna ICB s) om in hun reclame voor deelbewijzen in een andere lidstaat, de regulering van het ontvangstland na te leven. Bijvoorbeeld de criteria inzake belemmeringen van het vrijverkeer, i.e. legaliteit, proportionaliteit en algemeen belang; Zie ook art. 2, 3 richtlijn elektronische handel. Art richtlijn elektronische handel. L. ROLIN JACQUEMYNS en M. VAN HUFFEL, L impact de la directive commerce électronique sur la réglementation européenne de services fianciers, supra noot 36, 65. L. ROLIN JACQUEMYNS en M. VAN HUFFEL, L impact de la directive commerce électronique sur la réglementation européenne de services fianciers, supra noot 36, 70; M. TISON, De Richtlijn Elektronische Handel en financiële diensten: een brug te ver?, supra noot 37,

19 11 AFDELING 2 VOORSTEL NIEUWE RICHTLIJN CONSUMENTENRECHTEN 16. De Europese Commissie bracht een voorstel uit voor een nieuwe richtlijn betreffende consumentenrechten 46. Zij heeft als doel de kernaspecten van de business to consumer (b2c) contracten maximaal te harmoniseren om zowel een beter functionerende b2c markt te bereiken, als een hoger gemeenschappelijk niveau van consumentenbescherming (zie ook infra randnr. 40, inzake het wetsontwerp WMPC). Het Europese Parlement uitte verschillende kritieken op het voorstel. Ondermeer betwijfelt het parlement de rechtvaardiging en het nut van de maximale harmonisatie (vergelijk infra randnr. 19 en 28) Het voorstel beoogt de herziening van vier belangrijke richtlijnen waarin contractuele rechten van de consument zijn vastgelegd. Met name de richtlijnen betreffende de buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten; de op afstand gesloten overeenkomsten; de oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten en de verkoop van respectievelijk de garanties voor consumptiegoederen Het voorstel kent twee belangrijke karakteristieken. Vooreerst heeft de commissie gekozen voor een horizontale aanpak in plaats van een sectorale aanpak. Totnogtoe was binnen het EG-recht voor consumentenovereenkomsten, een sectorale aanpak gebruikelijk. Ten tweede kiest de Europese Commissie, in tegenstelling tot de minimale harmonisatie bij de vier bestaande richtlijnen, voor een quasi maximale harmonisatie 49. Hiermee conform aan Voorstel van 8 oktober 2008 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende consumentenrechten, COM(08)614def., (20 mei 2009). Commissie juridische zaken van het Europees Parlement, (rapporteur: Diana Wallis), Werkdocument betreffende consumentenrechten, DT\780948NL.doc, 15 april 2009, 2009_2014/documents/juri/dv/juri_dt(2009)423804_/juri_dt(2009)423804_nl.pdf, 4. Respectievelijk: richtlijn 85/577/EEG Raad 20 december 1985 betreffende de bescherming van de consument bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten, Pb.L. 31 december 1985, 372/31; richtlijn 93/13/EEG Raad 5 april 1993 betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten, Pb.L. 21 april 1993, 95/29; richtlijn 97/7/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 1997 betreffende de bescherming van de consument bij op afstand gesloten overeenkomsten, Pb.L. 4 juni 1997, 144/19. Om te bepalen of een richtlijn maximale harmonisatie oplegt dient men de aparte bepalingen van de richtlijn te beoordelen. Zie: E. WYMEERSCH, Het financiële recht, naar Europese maatstaven herijkt in M. TISON (ed.), Belgisch kapitaalmarktrecht op Europese leest, Antwerpen, Intersentia, 2006, 5 (hierna verkort E. WYMEERSCH, Het financiële recht, naar Europese maatstaven herijkt ); Voor financiële diensten bestaat er een afwijking op de maximale harmonisatie. Dit werd in het wetsvoorstel WMPC benut om het principiële verbod op gezamenlijke aanbiedingen te behouden in het geval een bestanddeel een financiële dienst uitmaakt. Zie: R. STEENNOT, Weg met de wet handelspraktijken, leve de wet marktpraktijken Juristenkrant 2010, nr. 207, 1 (hierna verkort R. STEENNOT, Weg met de wet handelspraktijken, leve de wet marktpraktijken ).

20 12 haar intentieverklaring van Volledige harmonisatie betekent concreet dat lidstaten geen bepalingen mogen handhaven of invoeren die afwijken van die van de richtlijn 51. Dit kan een grote impact hebben op het nationale privaatrecht. In sommige lidstaten leidt dit zelfs tot een vermindering van de consumentenbescherming 52. Inzake overeenkomsten op afstand zijn een aantal specifieke informatievoorschriften en formele vereisten opgenomen. De verzakingstermijn wordt zoals nu al voor financiële diensten op afstand, veralgemeend tot 14 dagen. Nieuw is bijvoorbeeld ook dat de handelaar een standaardformulier voor herroeping ter beschikking moet stellen aan de consument. Op het gebied van de oneerlijke bedingen bevat de richtlijn, naast een definiëring van oneerlijke bedingen, twee lijsten. Een zwarte lijst vergelijkbaar met art. 32 WHPC (steeds oneerlijk) en een grijze lijst die oneerlijk is tot tegenbewijs van de handelaar. Nederlandse auteurs melden dat de nieuwe zwarte lijst beperkter is dan hun huidige zwarte lijst 53. AFDELING 3 FINANCIËLE DIENSTEN 1. Jaren 70 tot en met De wijze waarop de Europese wetgever de interne markt voor financiële diensten trachtte te harmoniseren is meermaals aangepast. De in de jaren zeventig, begin jaren tachtig gehanteerde wijze van totale harmonisatie bleek onhaalbaar 54. In plaats daarvan werd gekozen voor de minimale harmonisatie en het principe van de wederzijdse erkenning van regulering en toezicht 55. Opnieuw werden niet alle doelstellingen bereikt. Enerzijds omdat enkel de markttoegang en het toezicht minimaal geharmoniseerd werd. Anderzijds en in belangrijke Mededeling over Europees verbintenissenrecht en de herziening van het acquis: verdere maatregelen van 11 oktober 2004, COM(04)651def., FIN:EN:PDF (20 mei 2009). Voorstel van 8 oktober 2008 voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende consumentenrechten, COM(08)614def., (20 mei 2009). Commissie juridische zaken van het Europees Parlement, (rapporteur: Diana Wallis), Werkdocument betreffende consumentenrechten, DT\780948NL.doc, 15 april 2009, 2009_2014/documents/juri/dv/juri_dt(2009)423804_/juri_dt(2009)423804_nl.pdf, 4; Aangaande de impact op het Nederlandse recht, zie: R. HARDY en G. HESEN, Het voorstel voor een richtlijn betreffende consumentenrechten, WPNR 2009, 4. R. HARDY en G. HESEN, Het voorstel voor een richtlijn betreffende consumentenrechten, WPNR 2009, 3. Vergelijk de kritiek op het voorstel voor een nieuwe richtlijn betreffende consumentenrechten, zie supra randnr. 16. Vergelijk tevens randnr. 28 met betrekking tot de hybride harmonisatie in richtlijn 2002/65. Onder deze werkwijze werd de tweede bankrichtlijn 89/646/EEG en de richtlijn beleggingsdiensten 93/22/ EG goedgekeurd.

Inhoudstafel. De Bibliotheek Handelsrecht Larcier... i Voorwoord bij de Reeks Bank- en insolventierecht...iii. Voorafgaande opmerking...

Inhoudstafel. De Bibliotheek Handelsrecht Larcier... i Voorwoord bij de Reeks Bank- en insolventierecht...iii. Voorafgaande opmerking... financiele-diensten.book Page v Thursday, October 27, 2005 2:58 PM v De Bibliotheek Handelsrecht Larcier...................................... i Voorwoord bij de Reeks Bank- en insolventierecht...........................iii

Nadere informatie

Europese Richtlijn betreffende Markten voor Financiële Instrumenten: MiFID

Europese Richtlijn betreffende Markten voor Financiële Instrumenten: MiFID Europese Richtlijn betreffende Markten voor Financiële Instrumenten: MiFID 1. Wat is MiFID? De Lissabon Agenda, in het leven geroepen door de Europese Commissie in 2000, bevat de ambitieuze doelstelling

Nadere informatie

Wat is MiFID? Doelstellingen?

Wat is MiFID? Doelstellingen? 2 Voor een betere bescherming van de belegger Wat is MiFID? Doelstellingen? De Lissabon Agenda, in het leven geroepen door de Europese Commissie in 2000, bevat de ambitieuze doelstelling om tegen 2010

Nadere informatie

EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID)

EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID) EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID) EEN BETERE BESCHERMING VAN DE BELEGGER INHOUD MEER TRANSPARANTIE VOOR BELEGGINGSDIENSTEN 3 DE VOORNAAMSTE THEMA S 4 VOORDELEN

Nadere informatie

N Financiële planners A2 Brussel, 27 maart 2014 MH/SL-EDJ/AS 717-2014 ADVIES. over

N Financiële planners A2 Brussel, 27 maart 2014 MH/SL-EDJ/AS 717-2014 ADVIES. over N Financiële planners A2 Brussel, 27 maart 2014 MH/SL-EDJ/AS 717-2014 ADVIES over EEN ONTWERP VAN WET INZAKE HET STATUUT VAN EN HET TOEZICHT OP DE ONAFHANKELIJK FINANCIËLE PLANNERS EN INZAKE HET VERSTREKKEN

Nadere informatie

MiFID voor kredietinstellingen Een introductie

MiFID voor kredietinstellingen Een introductie MiFID voor kredietinstellingen Een introductie NVB MiFID conferentie 24 november 2006 Els Deerenberg Agenda Doel MiFID Regels voor kredietinstellingen - organisatie - cliëntenclassificatie - gedragsregels

Nadere informatie

ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN EN HANDHAVING VAN CONSUMENTENBESCHERMING IN DE FINANCIËLE SECTOR. Preadvies voor de Vereniging voor Effectenrecht 2010

ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN EN HANDHAVING VAN CONSUMENTENBESCHERMING IN DE FINANCIËLE SECTOR. Preadvies voor de Vereniging voor Effectenrecht 2010 ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN EN HANDHAVING VAN CONSUMENTENBESCHERMING IN DE FINANCIËLE SECTOR Preadvies voor de Vereniging voor Effectenrecht 2010 DEEL 1 Oneerlijke handelspraktijken en handhaving van

Nadere informatie

No.W06.15.0231/III 's-gravenhage, 21 augustus 2015

No.W06.15.0231/III 's-gravenhage, 21 augustus 2015 ... No.W06.15.0231/III 's-gravenhage, 21 augustus 2015 Bij Kabinetsmissive van 9 juli 2015, no.2015001243, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Financiën, mede namens de Minister van

Nadere informatie

hierna elk afzonderlijk "de Autoriteit" en gezamenlijk "de Autoriteiten" genoemd,

hierna elk afzonderlijk de Autoriteit en gezamenlijk de Autoriteiten genoemd, 1 Samenwerkingsprotocol tussen de Nationale Bank van België en de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten over de buitenlandse beleggingsondernemingen De Nationale Bank van België (hierna "de Bank"),

Nadere informatie

De nieuwe toezichtsarchitectuur voor de financiële sector

De nieuwe toezichtsarchitectuur voor de financiële sector Mededeling _2011_15 dd. 23 maart 2011 De nieuwe toezichtsarchitectuur voor de financiële sector Toepassingsgebied: Alle instellingen onder toezicht van de of van het CSRSFI. Samenvatting/Doelstelling:

Nadere informatie

Wet financieel toezicht

Wet financieel toezicht Wet financieel toezicht Bijlage 3 Lijst van verkorte citeertitels Verwerkte publicaties Staatsblad Kamerstuk Naam nrs. 2006, nr. 475 29.708 Wet op het finaniceel toezicht 2006, nr. 605 30.658 Invoerings-

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

Uitrol van MiFID naar de verzekeringssector VMVM-ACAM

Uitrol van MiFID naar de verzekeringssector VMVM-ACAM Uitrol van MiFID naar de verzekeringssector VMVM-ACAM 20 maart 2014 Uitbreiding van de MiFID gedragsregels naar de verzekeringssector A. Reglementaire teksten B. Toepassingsgebied C. MiFID thema's die

Nadere informatie

De MiFID en haar implementatie in de Nederlandse wetgeving

De MiFID en haar implementatie in de Nederlandse wetgeving Dit artikel uit is gepubliceerd door Boom Juridische uitgevers en is bestemd schap eming De MiFID en haar implementatie in de Nederlandse wetgeving Inleiding De richtlijn markten voor financiële instrumenten

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N HANDELSPRAT - Fitness A04 Brussel, 29 september 2010 MH/SL/AS A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE DE FITNESS- EN WELLNESSCONTRACTEN

Nadere informatie

de Koning > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Directie Financiele Markten

de Koning > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Directie Financiele Markten > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag de Koning Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl Uw brief (kenmerk) Datum 24 september 2015 Betreft Nader rapport

Nadere informatie

Brussel, COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER ADVIES Nr 09 / 2007 van 21 maart 2007

Brussel, COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER ADVIES Nr 09 / 2007 van 21 maart 2007 KONINKRIJK BELGIE Brussel, Adres : Hoogstraat, 139, B-1000 Brussel Tel.: +32(0)2/213.85.40 E-mail : commission@privacycommission.be Fax.: +32(0)2/213.85.65 http://www.privacycommission.be COMMISSIE VOOR

Nadere informatie

CE Credit Management III B.V.

CE Credit Management III B.V. CE Credit Management III B.V. (een besloten vennootschap naar Nederlands recht met statutaire zetel te Barendrecht) Supplement op het prospectus in verband met de aanbieding en uitgifte van maximaal 50.000

Nadere informatie

MiFID. MiFID, de harmonisering van de financiële en kapitaalmarkten. tijd nemen om te bouwen

MiFID. MiFID, de harmonisering van de financiële en kapitaalmarkten. tijd nemen om te bouwen MiFID ifid MiFID, de harmonisering van de financiële en kapitaalmarkten tijd nemen om te bouwen MiFID of Markets in Financial Instruments Directive is een geheel van Europese rechtsregels die onder andere

Nadere informatie

MiFID Een betere bescherming van uw vermogen

MiFID Een betere bescherming van uw vermogen MiFID Een betere bescherming van uw vermogen Inhoud MiFID, een betere bescherming van beleggers op Europees niveau............... 4 De verplichtingen van BIL tegenover haar cliënten-beleggers... 6 Classificatie

Nadere informatie

Leuven, 7 oktober 2009. Marcia DE WACHTER

Leuven, 7 oktober 2009. Marcia DE WACHTER De bescherming van de consument van financiële diensten Leuven, 7 oktober 2009 Marcia DE WACHTER Een enquête van Ivox midden februari 2009 88,6 % heeft geen vertrouwen meer in de aandelenbeurzen 41,5 %

Nadere informatie

Marc Peeters, voorzitter FinPlan vzw. 28 april 2014, Elewijt Center Elewijt-Zemst

Marc Peeters, voorzitter FinPlan vzw. 28 april 2014, Elewijt Center Elewijt-Zemst De ontwerpwetgeving over onafhankelijke financiële planners en raad over financiële planning door, waaronder verzekeringstussenpersonen. Toelichting bij de stand van zaken. Marc Peeters, voorzitter FinPlan

Nadere informatie

Bijgaand treft u de antwoorden aan op de vragen van het lid Nijboer (PvdA) over de handel in contracts for difference.

Bijgaand treft u de antwoorden aan op de vragen van het lid Nijboer (PvdA) over de handel in contracts for difference. > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA s-gravenhage Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1462 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Deel 1: oplossingen vragen en opdrachten

Deel 1: oplossingen vragen en opdrachten Deel 1: oplossingen vragen en opdrachten Hier vindt u de oplossingen van de vragen en opdrachten uit het boek (grijze kaders zonder icoon). Hoofdstuk 2 p. 21 Voor het nemen van die risico s worden de banken

Nadere informatie

MiFID in de praktijk Of wat verandert voor de wholesale

MiFID in de praktijk Of wat verandert voor de wholesale MiFID in de praktijk Of wat verandert voor de wholesale Inleiding De door de Europese Commissie in 1999 uitgewerkte Lissabon Agenda formuleert de ambitieuze doelstelling om tegen 2010 de Europese Unie

Nadere informatie

Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten. 6 juli 2015

Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten. 6 juli 2015 Ministerie van Financiën Korte Voorhout 7 Postbus 20201 2500 EE Den Haag Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten 6 juli 2015 Reactie van: VERENIGING VAN EFFECTENBEZITTERS

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Nadere informatie

Samenvattende opgave van de dekkingswaarden van de technische voorzieningen

Samenvattende opgave van de dekkingswaarden van de technische voorzieningen Samenvattende opgave van de dekkingswaarden van de technische voorzieningen Aard van de waarden A. REGLEMENTAIRE ACTIVA 3 Code Boekwaarde 1 Affectatiewaarde 2 EURO EURO 1. Obligaties en andere schuldinstrumenten

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 7.3.2014

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE. van 7.3.2014 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 7.3.2014 C(2014) 1392 final GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. /.. VAN DE COMMISSIE van 7.3.2014 houdende aanvulling van Richtlijn 2003/71/EG van het Europees Parlement en de

Nadere informatie

Toelichtingen bij enkele begrippen uit de wet marktpraktijken. Bescherming van de consument bv: onrechtmatige bedingen, prijsaanduiding

Toelichtingen bij enkele begrippen uit de wet marktpraktijken. Bescherming van de consument bv: onrechtmatige bedingen, prijsaanduiding Consumentenrecht Toelichtingen bij enkele begrippen uit de wet marktpraktijken Doelstelling van de wet Bescherming van de consument bv: onrechtmatige bedingen, prijsaanduiding Bescherming van de eerlijke

Nadere informatie

Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus

Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus Dexia Bonds Beleggingsvennootschap conform Richtlijn 85/611/EEG 69, route d Esch, L 2953 Luxemburg Beleggingsvennootschap met veranderlijk kapitaal naar Luxemburgs

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v Inleiding... 1. Hoofdstuk I. Relevante begrippen bij de bepaling van het toepassingsgebied... 5

INHOUD. Voorwoord... v Inleiding... 1. Hoofdstuk I. Relevante begrippen bij de bepaling van het toepassingsgebied... 5 INHOUD Voorwoord............................................................ v Inleiding.............................................................. 1 Hoofdstuk I. Relevante begrippen bij de bepaling

Nadere informatie

Beleggen in financiële producten Consumentengids over

Beleggen in financiële producten Consumentengids over FINANCIËLE DIENSTEN NADER TOEGELICHT Beleggen in financiële producten Consumentengids over de MiFID-richtlijn COMITÉ VAN EUROPESE EFFECTENREGELGEVERS COMMISSIE VOOR HET BANK-, FINANCIE- EN ASSURANTIEWEZEN

Nadere informatie

Crowdfunding in België - een stand van zaken

Crowdfunding in België - een stand van zaken Crowdfunding in België - een stand van zaken Inleiding Crowdfunding wordt steeds vaker gebruikt als alternatieve vorm van financiering, waarbij vooral startende ondernemingen, die normaal moeilijker toegang

Nadere informatie

JC 2014 43 27 May 2014. Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA)

JC 2014 43 27 May 2014. Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA) JC 2014 43 27 May 2014 Joint Committee Richtsnoeren voor de behandeling van klachten door de effectensector (ESMA) en de bankensector (EBA) 1 Inhoudsopgave Richtsnoeren voor de behandeling van klachten

Nadere informatie

Informatie over de Autoriteit Financiële Markten. Een kennismaking. Wat doet de AFM?

Informatie over de Autoriteit Financiële Markten. Een kennismaking. Wat doet de AFM? Informatie over de Autoriteit Financiële Markten Een kennismaking Wat doet de AFM? Wie is de AFM? AFM is de afkorting voor Autoriteit Financiële Markten. De AFM is de gedragstoezichthouder op de financiële

Nadere informatie

Commissie interne markt en consumentenbescherming ONTWERPVERSLAG

Commissie interne markt en consumentenbescherming ONTWERPVERSLAG EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie interne markt en consumentenbescherming 24.9.2013 2013/2116(INI) ONTWERPVERSLAG over de toepassing van Richtlijn 2005/29/EG over oneerlijke handelspraktijken (2013/2116(INI))

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management

Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management Inleiding In dit document informeren wij u over de wijze waarop wij effectenorders voor u uitvoeren en de procedures die hierbij worden gehanteerd. Wij maken

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN. CBN-advies 2013/5 - De aandeelhoudersstructuur van ondernemingen: opname in de toelichting van de jaarrekening

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN. CBN-advies 2013/5 - De aandeelhoudersstructuur van ondernemingen: opname in de toelichting van de jaarrekening COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN CBN-advies 2013/5 - De aandeelhoudersstructuur van ondernemingen: opname in de toelichting van de jaarrekening I. Inleiding Advies van 4 maart 2013 1. Zowel het volledig

Nadere informatie

Mededeling aan de ondernemingen die nietconventionele financiële producten (van het type CFD s, binaire opties, ) online commercialiseren

Mededeling aan de ondernemingen die nietconventionele financiële producten (van het type CFD s, binaire opties, ) online commercialiseren Mededeling FSMA_2014_05 dd. 25/07/2014 Mededeling aan de ondernemingen die nietconventionele financiële producten (van het type CFD s, binaire opties, ) online commercialiseren Toepassingsgebied: Deze

Nadere informatie

Beleggingsadviseur Informatievoorziening

Beleggingsadviseur Informatievoorziening Beleggingsadviseur Informatievoorziening Beschrijving De Global Office Bank probeert zijn cliënten zo goed mogelijk van informatie te voorzien. De bank hanteert daarbij de regels zoals opgenomen in de

Nadere informatie

Bijlage 3 bij de mededeling NBB_2015_08

Bijlage 3 bij de mededeling NBB_2015_08 de Berlaimontlaan 14 BE-1000 Brussel tel. +32 2 221 38 12 fax + 32 2 221 31 04 ondernemingsnummer: 0203.201.340 RPR Brussel www.nbb.be Brussel, 10 februari 2015 Bijlage 3 bij de mededeling NBB_2015_08

Nadere informatie

Uitbreiding toepassingsgebied belastingneutrale zetelverplaatsing & andere fiscale bepalingen aangenomen in Parlement

Uitbreiding toepassingsgebied belastingneutrale zetelverplaatsing & andere fiscale bepalingen aangenomen in Parlement Uitbreiding toepassingsgebied belastingneutrale zetelverplaatsing & andere fiscale bepalingen aangenomen in Parlement Na de Kamer van volksvertegenwoordigers heeft gisteren ook de Senaat diverse fiscale

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 32 422 Wijziging van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, de Wet handhaving consumentenbescherming en enige andere wetten in verband met de implementatie

Nadere informatie

Amsterdam, 3 juli 2015. Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II. Geachte heer, mevrouw,

Amsterdam, 3 juli 2015. Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II. Geachte heer, mevrouw, Amsterdam, 3 juli 2015 Betreft: Reactie VV&A aan MinFin inzake MiFiD II Geachte heer, mevrouw, Namens de Vereniging van Vermogensbeheerders & Adviseurs (hierna: VV&A ) willen wij graag van de gelegenheid

Nadere informatie

Speaking Notes. e-invoicing: Juridisch luik

Speaking Notes. e-invoicing: Juridisch luik Speaking Notes e-invoicing: Juridisch luik 1 Op 1 januari 2013 treden er in België nieuwe factureringsregels in werking in verband met de belasting over de toegevoegde waarde. Deze wijzigingen werden aangebracht

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 34549 11 december 2013 Regeling van de Minister van Financiën van 4 december 2013, FM/2013/2124 M, directie Financiële

Nadere informatie

MiFID Een praktische gids

MiFID Een praktische gids MiFID Een praktische gids Tom Van Dyck T: 02 551 15 51 maart 2014 M: 0491 340 782 E: t.vandyck@liedekerke.com Wat kan Liedekerke Banking voor u betekenen? Know-how: Nieuwsbrieven en trainingen Adviesverlening:

Nadere informatie

Richtlijn 85/577/EEG van de Raad van 20 december 1985 betreffende de bescherming van de consument bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten

Richtlijn 85/577/EEG van de Raad van 20 december 1985 betreffende de bescherming van de consument bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten Richtlijn 85/577/EEG van de Raad van 20 december 1985 betreffende de bescherming van de consument bij buiten verkoopruimten gesloten overeenkomsten Publicatieblad Nr. L 372 van 31/12/1985 blz. 0031-0033

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 4, vierde lid, van het Besluit marktmisbruik Wft;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 4, vierde lid, van het Besluit marktmisbruik Wft; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 8349 12 mei 2011 Regeling van de Minister van Financiën van 4 mei 2011, nr. FM/2011/8728M, tot aanwijzing van categorieën,

Nadere informatie

Corporate Governance Charter

Corporate Governance Charter Corporate Governance Charter Dealing Code Hoofdstuk Twee Euronav Corporate Governance Charter December 2005 13 1. Inleiding Op 9 december 2004 werd de Belgische Corporate Governance Code door de Belgische

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 9 juli 2004 (14.07) (OR. en) 11091/04 Interinstitutioneel dossier: 2004/001 (COD) LIMITE

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 9 juli 2004 (14.07) (OR. en) 11091/04 Interinstitutioneel dossier: 2004/001 (COD) LIMITE Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 9 juli 2004 (4.07) (OR. en) PUBLIC 09/04 Interinstitutioneel dossier: 2004/00 (COD) LIMITE JUSTCIV 99 COMPET 3 SOC 337 CODEC 874 OTA van: het voorzitterschap

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid SCSZ/12/320 BERAADSLAGING NR 12/097 VAN 6 NOVEMBER 2012 INZAKE DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS DOOR HET RIJKSINSTITUUT

Nadere informatie

BETREFT : Advies bij het voorstel van verordening tot openbaarmaking van persoonsgegevens binnen het gemeenschappelijk landbouwbeleid.

BETREFT : Advies bij het voorstel van verordening tot openbaarmaking van persoonsgegevens binnen het gemeenschappelijk landbouwbeleid. KONINKRIJK BELGIE Brussel, Adres : Hoogstraat, 139, B-1000 Brussel Tel.: +32(0)2/213.85.40 E-mail : commission@privacycommission.be Fax.: +32(0)2/213.85.65 http://www.privacycommission.be COMMISSIE VOOR

Nadere informatie

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer ;

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer ; 1/6 Advies nr. 03/2016 van 3 februari 2016 Betreft: Advies betreffende het voorontwerp van besluit van het Verenigd College houdende uitvoering van de ordonnantie van 21 juni 2012, gewijzigd door de ordonnantie

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V. Algemene voorwaarden vermogensbeheer

DoubleDividend Management B.V. Algemene voorwaarden vermogensbeheer DoubleDividend Management B.V. Algemene voorwaarden vermogensbeheer Amsterdam, 15 september 2015 DoubleDividend Management B.V. Herengracht 252 1016 BV Amsterdam Tel: +31 20 520 7660 contact@doubledividend.nl

Nadere informatie

Verklaring betreffende de identiteit van de uiteindelijke begunstigde(n) van een vennootschap of vereniging

Verklaring betreffende de identiteit van de uiteindelijke begunstigde(n) van een vennootschap of vereniging Verklaring betreffende de identiteit van de uiteindelijke begunstigde(n) van een vennootschap of vereniging De wet ter voorkoming van witwassen van geld en terrorismefinanciering verplicht de banken tot

Nadere informatie

I B S P O L I C Y. Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management B.V. (IBS)

I B S P O L I C Y. Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management B.V. (IBS) Orderuitvoeringsbeleid IBS Asset Management B.V. (IBS) In dit document informeren wij u over de wijze waarop wij effectenorders voor u uitvoeren en de procedures die hierbij worden gehanteerd. Wij maken

Nadere informatie

Beleid passende provisies. augustus 2013. Beleidsregels Beleid passende provisies

Beleid passende provisies. augustus 2013. Beleidsregels Beleid passende provisies Beleid passende provisies augustus 2013 Versie 2.0 Status: definitief intern 1 van 6 02-08-2013 Versiebeheer Wijzigingsgeschiedenis Datum Auteur Versie Omschrijving 02-08-2013 T.A. van der Kevie 2.0 Definitief

Nadere informatie

Fondsen. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group. Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext.

Fondsen. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group. Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Inleiding 3 2. Wat zijn de voordelen van een beleggingsfonds? 4 3. Hoe uw rendement

Nadere informatie

2. Om haar cliënten beleggingsdiensten te verlenen, is Delta Lloyd Bank verplicht ze onder te

2. Om haar cliënten beleggingsdiensten te verlenen, is Delta Lloyd Bank verplicht ze onder te 1. Wat is MiFID (Markets in Financial Instruments Directive)? 2. Om haar cliënten beleggingsdiensten te verlenen, is Delta Lloyd Bank verplicht om haar cliënten onder te brengen in categorieën 3. Een van

Nadere informatie

Beleid voor het doorgeven en uitvoeren van orders voor DFMC Goedgekeurd door het directiecomité van 25 september 2014

Beleid voor het doorgeven en uitvoeren van orders voor DFMC Goedgekeurd door het directiecomité van 25 september 2014 Beleid voor het doorgeven en uitvoeren van orders voor DFMC Goedgekeurd door het directiecomité van 25 september 2014 1 OVEREENGEKOMEN TERMINOLOGIE In de tekst van dit beleid voor het doorgeven en uitvoeren

Nadere informatie

De Minister van Financiën, Besluit: De Tijdelijke regeling invoering Wft wordt als volgt gewijzigd:

De Minister van Financiën, Besluit: De Tijdelijke regeling invoering Wft wordt als volgt gewijzigd: Directie Financiële Markten Datum Uw brief (Kenmerk) Ons kenmerk 15 augustus 2007 FM 2007-01901 M Onderwerp Regeling tot wijziging van de Tijdelijke regeling invoering Wft De Minister van Financiën, Gelet

Nadere informatie

Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen. Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven

Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen. Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven Aandachtspunten voor vermogensbeheerders met een eigen aanbieder van beleggingsfondsen Leidraad om marktpartijen richting en duidelijkheid te geven December 2015 Autoriteit Financiële Markten De AFM maakt

Nadere informatie

Een empirisch onderzoek naar de toepassing van de gedragsregelen bij de aanbieding van beleggingsdiensten

Een empirisch onderzoek naar de toepassing van de gedragsregelen bij de aanbieding van beleggingsdiensten Faculteit rechtsgeleerdheid Universiteit Gent Academiejaar 2012-2013 Een empirisch onderzoek naar de toepassing van de gedragsregelen bij de aanbieding van beleggingsdiensten Mystery shopping in de bank

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid SCSZ/11/099 BERAADSLAGING NR 11/058 VAN 6 SEPTEMBER 2011 MET BETREKKING TOT DE ONDERLINGE UITWISSELING VAN IDENTIFICATIEPERSOONSGEGEVENS

Nadere informatie

Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus

Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus April 2010 TRIODOS SICAV I sicav naar Luxemburgse recht conform Richtlijn 85/611/EEG Route D Esch, 69, 1470 Luxemburg LUXEMBURG De informatie die in deze bijlage

Nadere informatie

RAAD VOOR HET VERBRUIK

RAAD VOOR HET VERBRUIK RvV 488 RAAD VOOR HET VERBRUIK ADVIES Over een voorstel van koninklijk besluit betreffende mayonaise Brussel, 3 december 2015 SAMENVATTING De Minister van Economie en Consumenten vroeg de Raad om een advies

Nadere informatie

MiFID Brochure. ERGO Life, merk van ERGO Insurance NV

MiFID Brochure. ERGO Life, merk van ERGO Insurance NV MiFID Brochure ERGO Life, merk van ERGO Insurance NV 30 april 2014 Uw bescherming bij het afsluiten van een verzekeringsovereenkomst conform de MIFID-gedragsregels 1. Inleiding De bescherming van afnemers

Nadere informatie

Jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen wat micro-entiteiten betreft ***I

Jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen wat micro-entiteiten betreft ***I P7_TA(200)0052 Jaarrekening van bepaalde vennootschapsvormen wat micro-entiteiten betreft ***I Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement van 0 maart 200 over het voorstel voor een richtlijn van het

Nadere informatie

VRAGENLIJST BELEGGERSPROFIEL

VRAGENLIJST BELEGGERSPROFIEL VRAGENLIJST BELEGGERSPROFIEL Om de coherentie na te gaan tussen de transacties in financiële instrumenten die u invoert via de bank en uw beleggersprofiel, heeft de bank de verplichting informatie te verzamelen

Nadere informatie

Beleid inzake belangenconflicten

Beleid inzake belangenconflicten Beleid inzake belangenconflicten 2 Wat zijn belangenconflicten Bij het verrichten van beleggingsdiensten en activiteiten kunnen zich belangenconflicten voordoen tussen onder andere een financiële instelling

Nadere informatie

ONTWERPADVIES. NL In verscheidenheid verenigd NL 2010/0199(COD) 14.12.2010. van de Commissie juridische zaken

ONTWERPADVIES. NL In verscheidenheid verenigd NL 2010/0199(COD) 14.12.2010. van de Commissie juridische zaken EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie juridische zaken 14.12.2010 2010/0199(COD) ONTWERPADVIES van de Commissie juridische zaken aan de Commissie economische en monetaire zaken inzake het voorstel voor

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA s-gravenhage

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA s-gravenhage Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Samen uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen

Samen uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen Samen uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen Beleggen is keuzes maken. Hoe weet u als belegger welk type belegging voor u het meest geschikt is? Hoe vindt u het juiste evenwicht tussen rendement

Nadere informatie

Uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen

Uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen Uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen Wat is een risicoprofiel? En wat doen we ermee? Bij elk beleggingsadvies dat u van ons ontvangt, stellen we uw belang voorop. Dit betekent dat elk advies

Nadere informatie

Rentederivaten ter dekking van aan kmo s verleende kredieten met variabele rentevoet

Rentederivaten ter dekking van aan kmo s verleende kredieten met variabele rentevoet Rentederivaten ter dekking van aan kmo s verleende kredieten met variabele rentevoet FINANCIALSERVICESANDMARKETSAUTHORITY AUTORITEITVOORFINANCIËLEDIENSTENENMARKTEN 1 AUTORITÉDESSERVICESETMARCHÉSFINANCIERS

Nadere informatie

BENELUX-ONDERZOEK CONSUMENTENBESCHERMING. E-commerce GEMEENSCHAPPELIJKE CONCLUSIES SECRETARIAAT-GENERAAL SECRÉTARIAT GÉNÉRAL

BENELUX-ONDERZOEK CONSUMENTENBESCHERMING. E-commerce GEMEENSCHAPPELIJKE CONCLUSIES SECRETARIAAT-GENERAAL SECRÉTARIAT GÉNÉRAL BENELUX-ONDERZOEK CONSUMENTENBESCHERMING E-commerce GEMEENSCHAPPELIJKE CONCLUSIES SECRETARIAAT-GENERAAL SECRÉTARIAT GÉNÉRAL 2 BENELUX ONDERZOEK CONSUMENTENBESCHERMING GEMEENSCHAPPELIJKE CONCLUSIES 1. SITUERING

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting Aanleiding voor het onderzoek Het nationale bestuursrecht is van oudsher verbonden met het territorialiteitsbeginsel. Volgens dat beginsel is een autoriteit alleen bevoegd op het grondgebied

Nadere informatie

Orderuitvoeringsbeleid

Orderuitvoeringsbeleid Orderuitvoeringsbeleid Algemeen Op grond van de Wet op het financieel toezicht ( Wft ) is BNG Vermogensbeheer B.V. (BNG Vermogensbeheer) verplicht om een beleid op te stellen waarin tot uitdrukking komt

Nadere informatie

HET ORDERUITVOERINGSBELEID VAN KBC SECURITIES VOOR NIET-PROFESSIONELE (=RETAIL) CLIËNTEN

HET ORDERUITVOERINGSBELEID VAN KBC SECURITIES VOOR NIET-PROFESSIONELE (=RETAIL) CLIËNTEN HET ORDERUITVOERINGSBELEID VAN KBC SECURITIES VOOR NIET-PROFESSIONELE (=RETAIL) CLIËNTEN INFORMATION ON THE ORDER EXECUTION POLICY OF KBC SECURITIES FOR PROFESSIONAL CLIENTS 1. Doel van best execution

Nadere informatie

Commissie economische en monetaire zaken. Essentiële-informatiedocumenten voor beleggingsproducten

Commissie economische en monetaire zaken. Essentiële-informatiedocumenten voor beleggingsproducten EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie economische en monetaire zaken 15.2.2013 2012/0169(COD) AMENDEMENTEN 65-367 Ontwerpverslag Pervenche Berès (PE502.113v01-00) Essentiële-informatiedocumenten voor

Nadere informatie

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 213,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 213, Ontwerp voor een VERORDENING (EG) VAN DE RAAD betreffende de toerekening van de indirect gemeten diensten van financiële intermediairs (IGDFI) in het kader van het Europees systeem van nationale en regionale

Nadere informatie

NOTA VAN WIJZIGING. Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:

NOTA VAN WIJZIGING. Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd: 32 622 Wijziging van de Wet op het financieel toezicht en het Burgerlijk Wetboek ter implementatie van richtlijn nr. 2009/65/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 13 juli 2009

Nadere informatie

Essentiële beleggersinformatie

Essentiële beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld om u meer inzicht te geven

Nadere informatie

Te stellen vragen bij het opzetten van een crowdfundingproject

Te stellen vragen bij het opzetten van een crowdfundingproject FSMA_2012_15-1 dd. 12/07/2012 Te stellen vragen bij het opzetten van een crowdfundingproject Indien u promotor bent van een crowdfundingproject, dient u na te gaan of een aantal financiële reglementeringen

Nadere informatie

FAQ in verband met het gebruik van de "essentiële beleggersinformatie", ookwel KII, in de relatie met de cliënt. Aanbieding/overhandiging van de KII

FAQ in verband met het gebruik van de essentiële beleggersinformatie, ookwel KII, in de relatie met de cliënt. Aanbieding/overhandiging van de KII Belgische Vereniging van Asset Managers Veelgestelde vragen FAQ in verband met het gebruik van de "essentiële beleggersinformatie", ookwel KII, in de relatie met de cliënt Deze FAQ wordt op regelmatige

Nadere informatie

Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag

Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag Publicatieblad Nr. L 225 van 12/08/1998 blz. 0016-0021 DE RAAD VAN

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 259 4 januari 2012 Regeling vaststelling bedragen 2012 ex artikelen 2 en 3 Besluit bekostiging financieel toezicht 23

Nadere informatie

Vermogensbeheerder institutioneel Ken uw cliënt

Vermogensbeheerder institutioneel Ken uw cliënt Vermogensbeheerder institutioneel Ken uw cliënt Beschrijving Met de invoering van de MiFID veranderen ook de eisen die aan financiële instellingen worden gesteld. Instellingen moeten aan deze eisen voldoen

Nadere informatie

Consumentenrecht en handelspraktijken: Informatie aan de consument

Consumentenrecht en handelspraktijken: Informatie aan de consument Consumentenrecht en handelspraktijken: Informatie aan de consument Informatie ( Art. 10 WMPC ) Regel m.b.t. taal, etikettering, gebruiksaanwijzingen en garantiebewijzen = Art. 10 WMPC zegt dat de vereisten

Nadere informatie

Europees Economisch en Sociaal Comité ADVIES

Europees Economisch en Sociaal Comité ADVIES Europees Economisch en Sociaal Comité ECO/360 Belastingheffing - Richtlijn moedermaatschappij / dochteronderneming Brussel, 25 maart 2014 ADVIES van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel

Nadere informatie

Track Record Financieel toezicht

Track Record Financieel toezicht Financieel Toezicht Financieel Toezicht Met de inwerkingtreding van de Wet Financiële Dienstverlening in 2006 en de Wet op het Financieel Toezicht ( Wft ) in 2007 zijn de afzonderlijke, sectorale financiële

Nadere informatie

Vrijstellingsregeling Wet toezicht effectenverkeer 1995

Vrijstellingsregeling Wet toezicht effectenverkeer 1995 (Tekst geldend op: 13-01-2004) Vrijstellingsregeling Wet toezicht effectenverkeer 1995 De Minister van Financiën; Gelet op de artikelen 4, eerste lid, 5, tweede lid, 10, eerste lid, en 22, vijfde lid,

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA 'S-GRAVENHAGE

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Het openbaar register van de bedrijfsrevisoren

Het openbaar register van de bedrijfsrevisoren Bijlage bij de mededeling aan de bedrijfsrevisoren van 15 januari 2008 betreffende de overdracht door de bedrijfsrevisoren van de ledenlijst naar het openbaar register en de actualisering van de registergegevens

Nadere informatie