Nederlandse Mededingingsautoriteit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nederlandse Mededingingsautoriteit"

Transcriptie

1 Nederlandse Mededingingsautoriteit CONSULTATIEDOCUMENT Consultatiedocument van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit Nummer _1 / 53 Betreft zaaknr _1 / Beleidsregel Redelijke Prijs Datum: 23 september Openbaar

2 Inhoudsopgave Management samenvatting Inleiding en leeswijzer Procedure Context van de Warmtewet Beschrijving van de markt Het reguleringskader van de Warmtewet Reikwijdte van de beleidsregel Inwerkingtreding van de redelijke prijs Beoordelingskader redelijke prijs Wettelijke basis redelijke prijs Aan levering redelijkerwijs toe te rekenen kosten Elementen en wijze van berekening van de redelijke prijs Wijze van berekening van de redelijke prijs Cost-plus methode als prijsstellingsinstrument Toepassing van de cost-plus methode Elementen van de redelijke prijs Kostensoorten Kosten gebaseerd op het verleden Toerekening van kosten Redelijk rendement Definities Bijlage 1. Overzicht consultatievragen Bijlage 2. De conceptbeleidsregel Bijlage 3. De redelijke prijs in rekentechnische formules Openbaar

3 Management samenvatting De warmtemarkt 1. Een groot deel van de Nederlandse energieconsumptie wordt gebruikt voor warmte. Deze warmte is veelal afkomstig van een verbrandingsketel aangesloten op een gasnet. Een alternatief hiervoor is een directe aansluiting op een warmtenet. Een warmtenet is een lokaal stelsel van leidingen voorzien van een medium (water) dat warmte transporteert. Elk net is self-supporting. Dat wil zeggen dat de warmtenetten onderling niet gekoppeld zijn en hun eigen productiebron hebben. Daarnaast is er op een warmtenet één leverancier actief, die tevens netbeheerder is, omdat het niet doelmatig is om meerdere leveranciers op één net te hebben. Deze leverancier is dus een (lokale) monopolist. 2. Uit onderzoek van Schepers & Valkengoed (2009) 1 blijkt dat er in Nederland grosso modo twee soorten warmtenetten zijn te onderscheiden. Ten eerste zijn er dertien grootschalige warmtenetten, oftewel stadsverwarmingnetten, waarop meer dan verbruikers zijn aangesloten. Via deze netten wordt warmte aan in totaal verbruikers geleverd. De drie grootste energieleveranciers Eneco Holding N.V. (hierna: Eneco), Essent B.V. (hierna: Essent), N.V. Nuon (hierna: Nuon) bedienen ruim 85% van deze markt. 3. Ten tweede zijn er circa kleinschalige warmtenetten te onderscheiden. Dit zijn netten met minder dan verbruikers. Dergelijke netten worden in de volksmond ook wel blokverwarmingnetten genoemd. Kenmerkend voor dit type net is dat een centrale installatie middels een warmtenet meerdere woningen of appartementen van warmte voorziet. Gemiddeld zijn er 40 woningen op een blokverwarmingnet aangesloten. In totaal betreft dit ruim verbruikers. Naast de grote energiebedrijven zijn ook woningcorporaties en verenigingen van eigenaren (hierna: VvE) actief als leverancier van warmte op deze netten. Prijsregulering in de warmtemarkt 4. Zoals reeds is gezegd, is een warmteleverancier een (lokale) monopolist. Zij ondervinden op een warmtenet dus geen concurrentie van andere leveranciers. Dit kan tot te hoge leveringsprijzen of lage kwaliteit leiden. De verbruikers worden in dat geval benadeeld. De Warmtewet heeft tot doel om dit te voorkomen en de gebonden verbruiker te beschermen. Zo verplicht de Warmtewet de leveranciers om een redelijke prijs voor de levering van warmte aan verbruikers in rekening te brengen 3. Deze prijs dient gebaseerd te zijn op de 1 B.L. Schepers en M.P.J. van Valkengoed, Warmtenetten in Nederland; overzicht van stadsverwarming en blokverwarming in Nederland, Delft, september 2009, (hierna: Schepers & Valkengoed (2009)). 3 Artikel 2, derde lid, en artikel 5, eerste lid, van de Warmtewet. 3 Openbaar

4 aan de levering van warmte redelijkerwijs toe te rekenen kosten, inclusief een redelijk rendement. Hieruit blijkt dat de redelijke prijs enerzijds rekening houdt met de belangen van de leverancier door deze een redelijk rendement in rekening te laten brengen. Anderzijds houdt de redelijke prijs ook rekening met de belangen van de verbruiker door slechts de kosten die redelijkerwijs samenhangen met de levering van warmte via de prijs in rekening te laten brengen. De leverancier bepaalt zelf de redelijke prijs. 5. De redelijke prijs wordt begrensd door de maximumprijs. De maximumprijs is gebaseerd op de kosten die een verbruiker anders zou hebben, als hij in zijn warmte zou voorzien via een gasaansluiting. De leverancier mag nooit meer dan de maximumprijs in rekening brengen. De maximumprijs wordt jaarlijks door de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: de Raad) vastgesteld op basis van een Algemene Maatregel van Bestuur (hierna: AMvB) Als een leverancier op een bepaald net niet de redelijke prijs in rekening kan brengen, krijgt hij onvoldoende inkomsten om de kosten van dat net mee te dekken. In dat geval kan een leverancier op één of meerdere andere netten een hoger dan redelijke prijs 5 vragen om dit verlies te compenseren. De leverancier dient dan een ontheffing van de redelijke prijs voor die netten aan te vragen bij de Minister van Economische Zaken (hierna: de Minister). Consultatie over de conceptbeleidsregel redelijke prijs 7. De Raad heeft tot taak om de spelregels voor het berekenen van de redelijke prijs vast te leggen in een beleidsregel 6. Hiermee maakt de Raad duidelijk hoe zijn oordeel over een prijs voor de levering van warmte zal zijn en kunnen de leveranciers daarmee rekening houden. Voordat de Raad deze beleidsregel vaststelt, wil de Raad belanghebbenden betrekken bij het opstellen hiervan. Dat doet de Raad via dit consultatiedocument en de bijgevoegde conceptbeleidsregel. In dit document beschrijft de Raad zijn visie op de conceptbeleidsregel en de concrete keuzes die de Raad heeft gemaakt. De Raad heeft daarbij 25 vragen in dit document opgenomen. Bijlage 1 geeft een overzicht van deze vragen inclusief vindplaats. Respondenten worden gevraagd om deze vragen voor dinsdag 17 november 2009 te beantwoorden. Op basis van de ontvangen antwoorden zal de Raad de beleidsregel in maart 2010 definitief vaststellen. Bepalen van de redelijke prijs 8. Een leverancier dient zelf de redelijke prijs voor de levering van warmte per net te bepalen. In de conceptbeleidsregel geeft de Raad aan hoe de leverancier deze prijs kan berekenen. Bijlage 2 bevat de conceptbeleidsregel. 4 Deze AMvB wordt thans opgesteld. 5 De prijs op deze netten moet onder de maximumprijs blijven. 6 Artikel 5, eerste lid, van de Warmtewet. 4 Openbaar

5 9. Een eerste uitgangspunt is dat de redelijke prijs via een cost-plus methode moet worden bepaald. Dit wil zeggen dat de kosten die verband houden met de levering van warmte aan verbruikers ( cost ) en een redelijk rendement voor de vermogensverschaffers ( plus ) via de prijzen worden vergoed. Op deze manier wordt zeker gesteld dat een essentiële voorziening, zoals de levering van warmte, voor een ieder tegen redelijke prijzen beschikbaar is. 10. Een tweede uitgangspunt in de conceptbeleidsregel is dat er sprake dient te zijn van het principe van kostenoriëntatie en het principe van kostenveroorzaking. Het principe van kostenoriëntatie houdt in dat alleen de kosten die aantoonbaar toe te rekenen zijn aan de levering van warmte vergoed worden via de redelijke prijs. Zo mogen kosten die te maken hebben met de levering van koude 7 niet in rekening worden gebracht via de redelijke prijs. Het kostenveroorzakingprincipe houdt in dat alleen de kosten die toerekenbaar zijn aan de verbruikers op een bepaald net mogen worden meegenomen in de berekening van de redelijke prijs. Dat betekent bijvoorbeeld dat de kosten die samenhangen met de levering van warmte aan afnemers die geen verbruikers zijn in de zin van de Warmtewet moeten worden onderscheiden van kosten die samenhangen met de levering van warmte aan verbruikers in de zin van de wet. In dit kader heeft de Raad besloten om voor de redelijke prijs drie verbruikerscategorieën te identificeren die verband houden met de grootte van de aansluiting. Hierdoor wordt er onderscheid gemaakt tussen kleinverbruikers (0 tot en met 35 kilowatt (hierna: kw)), kleinzakelijke verbruikers (36 tot en met 150 kw) en grootzakelijke verbruikers (151 tot en met kw). 11. Een derde uitgangspunt in de conceptbeleidsregel is dat de redelijke prijs de som is van de volgende twee elementen: Een leveringsafhankelijk element. Dit element heeft betrekking op het verbruik en is dus een prijs per GigaJoule (hierna: GJ). Een leveringsonafhankelijk element. Dit element heeft geen betrekking op het verbruik en is dus een vast bedrag per aansluiting. 12. Een vierde uitgangspunt in de conceptbeleidsregel is dat de redelijke prijs een redelijk rendement voor de leverancier dient te bevatten. Dit redelijke rendement is gedefinieerd als een vermogenskostenvergoeding ( weighted average cost of capital, hierna: WACC). Het onafhankelijk onderzoeksbureau Oxera Consulting Ltd. (hierna: Oxera) heeft voor de Raad onderzocht hoe deze WACC moet worden bepaald. Daarbij is rekening gehouden met de specifieke karakteristieken van de warmtemarkt, waaronder het feit dat de leverancier zowel een vergoeding voor de risico s van warmtelevering (brutomarge) als een vergoeding voor de risico s van het beheer van het warmtebeheer dient te krijgen. Tevens heeft Oxera meegewogen dat de WACC robuust moet zijn ten aanzien van mogelijke 7 Bijvoorbeeld bij een gecombineerde warmte/koude-levering. 5 Openbaar

6 ontwikkelingen op de financiële markten en het van belang is dat er een transparante en stabiele methodiek ter bepaling van de WACC wordt gehanteerd. Uit Oxera (2009) 8 blijkt dat een reële WACC voor belasting tussen 5,1 en 7,6% redelijk is. De Raad is het hiermee eens. De Raad kan de exacte hoogte van de WACC (binnen deze bandbreedte) echter pas vast stellen als er meer duidelijkheid bestaat over de invulling van de maximumprijs, de ontheffing van de redelijke prijs en eventuele subsidies voor warmtelevering. De Raad verwacht uiterlijk eind dit jaar over de benodigde informatie te beschikken. De Raad zal in maart 2010 bij de vaststelling van de beleidsregel de exacte hoogte van de WACC bekend maken. 13. De redelijke prijs wordt berekend via een omslagstelsel. Dat houdt in dat de totale kosten inclusief een redelijk rendement worden omgeslagen over het aantal verbruikers. Een eerste stap is derhalve om de totale kosten van een leverancier die samenhangen met de levering van warmte vast te stellen. Eventueel ontvangen subsidies die verband houden met de levering van warmte worden hierop in mindering gebracht. Onderstaande tabel bevat een overzicht van de verschillende kostensoorten die de warmteleverancier in rekening mag brengen en een toedeling van deze kosten aan de verschillende elementen van de redelijke prijs. Deze tabel is gebaseerd op onderzoek van Benner, Bennink en Schepers (2009) 9. Tabel 1: Kostensoorten per deel van de redelijke prijs Leveringsonafhankelijk deel (gebaseerd op Leveringsafhankelijk deel (gebaseerd op gegevens uit het laatst vastgestelde gegevens over de laatst vastgestelde boekjaar) prijs, maximaal 6 maanden geleden) a) Afschrijvingen h) Inkoopkosten warmte (variabele deel) b) Vermogensvergoeding i) Kosten bijstook/buffering 10 c) Inkoopkosten warmte (vaste deel) 11 d) Onderhoud- en beheerkosten e) Administratiekosten f) Overhead g) Innovatie-, onderzoek- en 8 Oxera, The Cost of Capital for Heat Distribution and Supply, september 2009, (hierna: Oxera (2009)). 9 J.H.B. Benner, D. Bennink, en B.L. Schepers, Cost drivers warmtelevering in Nederland: Inzicht in de belangrijkste cost drivers van warmteleveranciers in Nederland, Delft, september 2009, (hierna: Benner, Bennink en Schepers (2009)). 10 De vaste kosten voor bijstook van warmte door de leverancier vallen onder diverse leveringsonafhankelijke kosten en zijn derhalve niet separaat gespecificeerd. 11 Deze kostensoort is, net als het leveringsafhankelijk deel, gebaseerd op gegevens over de laatst vastgestelde prijs, maximaal 6 maanden geleden. 6 Openbaar

7 ontwikkelkosten Bron: Benner, Bennink en Schepers (2009). 14. Een leverancier moet de kosten zodanig toerekenen dat hieruit per net de totale kosten die samenhangen met de levering van warmte aan verbruikers af te leiden is. Daarna moeten deze kosten worden toegerekend aan de drie verbruikerscategorieën. Uit Benner, Bennink en Schepers (2009) blijkt dat het voor de leveranciers moeilijk zo niet onmogelijk is om deze kosten goed toe te rekenen. Daarom heeft de Raad enkele verdeelsleutels vastgelegd in de conceptbeleidsregel. Deze verdeelsleutels staan in de volgende tabel. Tabel 2: Verdeelsleutels Toerekening kosten aan Warmte vs. koude Verbruikers vs. andere aangeslotenen Specifiek net vs. de overige netten Verbruikerscategorie Verdeelsleutel Aantal GJ Leveringsafhankelijk o.b.v. aantal geleverde GJ Leveringsonafhankelijk o.b.v. aangesloten capaciteit Leveringsafhankelijk o.b.v. aantal geleverde GJ Leveringsonafhankelijk o.b.v. aangesloten capaciteit Leveringsafhankelijk o.b.v. aantal geleverde GJ Leveringsonafhankelijk o.b.v. aangesloten capaciteit 15. Nadat de kosten per verbruikerscategorie bekend zijn, kan de redelijke prijs worden bepaald. Door de totale leveringsafhankelijke kosten te delen door de totale geleverde hoeveelheid warmte (in GJ) aan een bepaalde verbruikerscategorie wordt het leveringsafhankelijk element van de redelijke prijs per verbruiker bepaald. Het leveringsonafhankelijk element van de redelijke prijs wordt bepaald door de totale leveringsonafhankelijke kosten te delen door het aantal aansluitingen in een bepaalde verbruikerscategorie. Bijlage 3 beschrijft deze systematiek in rekentechnische formules. 7 Openbaar

8 1 Inleiding en leeswijzer 16. Het initiatiefwetsvoorstel van de leden Ten Hoopen en Samson tot het stellen van regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (hierna: de Warmtewet) 12 is op 10 februari 2009 aanvaard door de Eerste Kamer. Ingevolge artikel 15 van de Warmtewet is de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (hierna: de Raad) belast met de in de Warmtewet genoemde taken ter uitvoering van deze wet en het toezicht op de naleving van deze wet. Ter voorbereiding hierop dient de Raad, ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Warmtewet, de beleidsregel inzake de elementen en de wijze van berekening van de redelijke prijs (hierna: de beleidsregel) voor vergunninghoudende leveranciers van warmte (hierna: vergunninghouders) vast te stellen. 17. Alvorens deze beleidsregel vast te stellen heeft de Raad besloten een concept van deze beleidsregel, vergezeld van onderhavig document, aan te bieden ter consultatie aan belanghebbende partijen. In dit document beschrijft de Raad zijn visie op de context van de conceptbeleidsregel en zal hij de doelstellingen van de conceptbeleidsregel uiteen zetten. De concrete keuzes die de Raad daarbij heeft gemaakt ter invulling van de conceptbeleidsregel worden in dit document toegelicht en onderbouwd. Naar de mening van de Raad helpt dit document bij een beter begrip van het doel en de strekking van de conceptbeleidsregel. De Raad merkt op dat de standpunten van de Raad in dit document evenals de conceptbeleidsregel voorlopig van aard zijn en naar aanleiding van de zienswijzen van respondenten kunnen worden aangepast. 18. Het doel van dit consultatiedocument is het betrekken van belanghebbende partijen bij het opstellen van de beleidsregel. De Raad nodigt deze partijen hierbij uit om hun reactie te geven op de door de Raad gemaakte keuzes die ten grondslag liggen aan de conceptbeleidsregel. De Raad heeft daartoe in dit document 25 vragen opgenomen over de conceptbeleidsregel 13. Respondenten worden gevraagd hun antwoorden zo zorgvuldig mogelijk te beargumenteren. Mede op basis van de ontvangen zienswijzen zal de Raad de beleidsregel definitief vaststellen. Een meer gedetailleerde beschrijving van de procedure is opgenomen in hoofdstuk Dit consultatiedocument bestaat uit een aantal hoofdstukken. 20. Hoofdstuk 2 heeft betrekking op de procedure die de Raad volgt bij het vaststellen van de beleidsregel en geeft daarmee nadere informatie over deze consultatieprocedure. 12 Kamerstukken II, , , nr. 1 t/m 3 (oorspronkelijke wetsvoorstel en memorie van toelichting) en Kamerstukken I, , letter A (gewijzigd voorstel van wet). 13 Bijlage 1 bevat een overzicht van de gestelde vragen inclusief de vindplaats in dit document. 8 Openbaar

9 21. In de hoofdstukken 3 en 4 beschrijft de Raad welk kader hij hanteert voor de conceptbeleidsregel. Dit kader is van belang om de uiteindelijke keuzes van de Raad bij de totstandkoming van de beleidsregel te motiveren. Het kader wordt bepaald door het segment van de warmtemarkt waar de beleidsregel betrekking op heeft (hoofdstuk 3) en door de wettelijke basis en de doelstellingen van de initiatiefnemers ten aanzien van het onderwerp van deze beleidsregel: de redelijke prijs (hoofdstuk 4). 22. Gegeven dit kader beschrijft de Raad in de hoofdstukken 5 en 6 uitvoerig de wijze waarop een leverancier 14 de redelijke prijs moet bepalen en licht de keuzes in de conceptbeleidsregel nader toe. De Raad gaat hierbij ook in op de kernbegrippen redelijkerwijs toe te rekenen kosten en redelijk rendement. 23. Na de hoofdstukken volgt de begrippenlijst. Deze lijst bevat een overzicht van de belangrijkste begrippen en afkortingen in dit document, inclusief een korte toelichting daarop. 24. De Raad heeft drie bijlagen toegevoegd aan het besluit. Deze bijlagen zijn onderdeel van onderhavig consultatiedocument. Bijlage 1 bevat een overzicht van de gestelde consultatievragen inclusief de vindplaats in dit document. Bijlage 2 bevat de conceptbeleidsregel. Bijlage 3 bevat een uitwerking van de wijze van de berekening van de redelijke prijs in rekenkundige formules. 14 De Raad doelt hiermee op een leverancier als bedoeld in artikel 1, onderdeel h, van de Warmtewet. 9 Openbaar

10 2 Procedure 25. In dit hoofdstuk beschrijft de Raad de procedure die hij volgt bij de totstandkoming van de beleidsregel. Gevolgde procedure tot nu toe 26. De Raad heeft een klankbordgroep ingesteld en mogelijke belanghebbende partijen uitgenodigd om hierin zitting te nemen. Hiervoor heeft de Raad de op dat tijdstip bekende warmteleveranciers 15 en hun belangenbehartiger (EnergieNed), en organisaties die op de energiemarkt de belangen behartigen van onder meer consumenten, zakelijke klein- en grootverbruikers en het bedrijfsleven in het algemeen 16 benaderd. Uiteindelijk hebben vertegenwoordigers van 22 organisaties zitting genomen in de klankbordgroep 18. De overleggen met de klankbordgroep hadden een informerend en consulterend karakter ten behoeve van de beleidsregel. De Raad heeft met de klankbordgroep over de conceptbeleidsregel overleg gevoerd op 5 juni 2009, 6 juli 2009 en 3 augustus De Raad heeft de vergaderstukken en de verslagen van deze overleggen gepubliceerd op de internetpagina van de Energiekamer Daarnaast heeft de Raad, om meer informatie over specifieke onderdelen van de conceptbeleidsregel te verkrijgen, de expertise van enkele onafhankelijke onderzoekbureaus ingeschakeld. Dit betreft de volgende onderdelen: (i) een analyse van de warmtemarkt, (ii) het verkrijgen van inzicht in de belangrijkste kostensoorten en 15 Cogas Infra & Beheer B.V. (hierna: Cogas), Eneco Holding N.V. (hierna: Eneco), Essent N.V. (hierna: Essent), N.V. Nuon (hierna: Nuon) en Stadsverwarming Purmerend B.V. (hierna: Purmerend). 16 Aedes, Cogas Energie B.V., COGEN, Consumentenbond, Eneco, EnergieNed, Essent, LTO Glaskracht Nederland (hierna: LTO), MKB-Nederland, Nederlandse Woonbond, NOGEPA, Nuon, PAWEX, Productschap Tuinbouw, Purmerend, Stichting Duurzame Energie Koepel (hierna: SDEK), Stichting VvE Belang, VEMW, Vereniging Afvalbedrijven, Vereniging Eigen Huis (hierna: VEH), Vereniging van Nederlandse Gemeenten (hierna: VNG), VME, VNCI, VNO-NCW, Vrijhandels Organisatie voor Electriciteit en Gas (hierna: VOEG), en Westland Energie Services. 18 AEDES, Bewonersplatform Ypenburg, Climate Green, Cogas, Cogas Duurzaam, Eneco, Eneco Warmte, EnergieNed, Essent, Essent Warmte, LTO, Nederlandse Woonbond, Nuon, NVOE, Platform Bio Energie, Purmerend, SDEK, Stichting Warmtepompen/Itho, Stichting VvE Belang, VEMW, VEH en VME. 19 Zie 10 Openbaar

11 bijbehorende cost drivers voor warmtelevering en (iii) de vaststelling van het redelijk rendement. Deze onderzoeken zijn hieronder toegelicht. De Raad heeft de uitkomsten van deze onderzoeken meegenomen bij het opstellen van de conceptbeleidsregel. 28. Ten eerste had de Raad behoefte aan een zo volledig mogelijk beeld van de warmtemarkt in Nederland. Doel van dit onderzoek was om meer inzicht te verkrijgen in de levering van warmte in Nederland, de warmtenetten en de per warmtenet gehanteerde prijzen. De Raad heeft deze marktanalyse laten uitvoeren door het onafhankelijk onderzoeksbureau CE Delft. Dit bureau heeft voor de Raad onder meer de locatie, de leverancier(s), het aantal verbruikers en de in rekening gebrachte prijs per warmtenet in Nederland in kaart gebracht. De onderzoeksrapportage 20 is door de Raad gepubliceerd op de internetpagina van de Energiekamer. 29. Ten tweede heeft de Raad CE Delft ingeschakeld voor het uitvoeren van een onderzoek naar de belangrijkste kostensoorten en bijbehorende cost drivers voor warmtelevering. Doel van dit onderzoek was om inzicht te krijgen in de kosten die ten grondslag liggen aan de levering van warmte, zodat de Raad hieruit de belangrijkste elementen voor de redelijke prijs kon destilleren. De rapportage 21 is door de Raad gepubliceerd op de internetpagina van de Energiekamer. 30. Het derde onderdeel betreft de vaststelling van het redelijk rendement. Oxera heeft op verzoek van de Raad een onderzoek uitgevoerd naar de methodiek ter bepaling van dit rendement en de hoogte daarvan. Het doel van dit onderzoek was om een stabiele en transparante methodiek voor de bepaling van het redelijk rendement te bepalen en hiermee een rendement vast te stellen dat sinds 1 januari 2007 representatief is voor het rendement van een leverancier. De rapportage 22 is door de Raad gepubliceerd op de internetpagina van de Energiekamer. Vervolgprocedure 31. Als onderdeel van de voorbereidingsprocedure heeft de Raad op woensdag 23 september 2009 de conceptbeleidsregel ter inzage gelegd voor een periode van acht weken. De consultatieperiode sluit derhalve op dinsdag 17 november De Raad heeft in de Staatscourant van woensdag 23 september 2009 kennis gegeven van de consultatie over 20 B.L. Schepers en M.P.J. van Valkengoed, Warmtenetten in Nederland; overzicht van stadsverwarming en blokverwarming in Nederland, Delft, september 2009, (hierna: Schepers & Valkengoed (2009)). 21 J.H.B. Benner, D. Bennink en B. L. Schepers, Cost drivers warmtelevering in Nederland: Inzicht in de belangrijkste cost drivers van warmteleveranciers in Nederland, Delft, september 2009, (hierna: Benner, Bennink en Schepers (2009)). 22 Oxera, The Cost of Capital for Heat Distribution and Supply, september 2009, (hierna: Oxera(2009)). 11 Openbaar

12 de conceptbeleidsregel. De Raad heeft tevens de conceptbeleidsregel en onderhavig document aan belanghebbenden toegezonden en op de internetpagina van de Energiekamer geplaatst. 32. Op 5 november 2009 zal ten kantore van de Raad een hoorzitting over de conceptbeleidsregel plaats vinden. Het verslag van de hoorzitting zal de Raad publiceren op de internetpagina van de Energiekamer. Ook zal de Raad de ingebrachte schriftelijke zienswijzen op deze internetpagina publiceren. 33. De Raad streeft er naar de beleidsregel vervolgens in januari 2010 voor te leggen aan de Minister van Economische Zaken voor een periode van 4 weken. De Raad streeft er naar om vervolgens in maart 2010 de definitieve beleidsregel vast te stellen. De beleidsregel treedt in werking op het moment dat de Warmtewet in werking treedt. 12 Openbaar

13 3 Context van de Warmtewet 34. In dit hoofdstuk beschrijft de Raad de inhoudelijke en wettelijke context van de Warmtewet. Door deze context te beschrijven, plaatst de Raad de conceptbeleidsregel in een breder perspectief. Het bredere perspectief bestaat uit een beschrijving van de warmtemarkt en op welke wijze de redelijke prijs fungeert in samenhang met de overige instrumenten uit de wet. 3.1 Beschrijving van de markt 35. Een groot deel van de Nederlandse energieconsumptie wordt gebruikt voor warmte. Zowel in de industrie als in huizen wordt warmte veelal gegenereerd in een verbrandingsketel aangesloten op het gastransportnet. Een alternatief voor een aansluiting op een gasnet is een aansluiting op een warmtenet. Een warmtenet kan sterk vereenvoudigd worden gezien als een gesloten stelsel van leidingen voorzien van een medium (water) dat warmte transporteert. Het principe is gelijk aan een centrale verwarmingsinstallatie in een woning, waarbij de warmte eveneens wordt getransporteerd door leidingen gevuld met water. Een warmtenet, kan warmte leveren voor zowel ruimteverwarming als voor warm tapwater. Figuur 1: Schematische weergave van een warmtenet 36. Specifiek kenmerk van een warmtenet is dat het een lokaal net betreft dat in beginsel niet gekoppeld is aan een ander warmtenet. Aangezien het warmtenet stand-alone functioneert, is aan elk warmtenet een producent c.q. productiebron gekoppeld. Het is technisch mogelijk dat er meerdere producenten op een warmtenet zijn aangesloten. Dit komt in Nederland slechts sporadisch voor; er is veelal sprake van één producent die de warmte produceert. Daarnaast is er op een warmtenet maar één leverancier actief, die 13 Openbaar

14 tevens zorg draagt voor het beheer en het onderhoud van het warmtenet. Er is dus veelal sprake van een natuurlijk monopolie voor zowel de productie, het transport als de levering van warmte. Figuur 2 geeft een schematische weergave van de partijen betrokken bij warmtelevering. Producent Leverancier Net A B C Figuur 2: Schematische weergave van de partijen betrokken bij warmtelevering 37. De warmtesector verschilt dus op een aantal punten van de gas- en elektriciteitssector. In die sectoren is immers sprake van een landelijk net en diverse daarmee en onderling verbonden regionale distributienetten. Daarbij zijn er onafhankelijke partijen aangewezen als netbeheerders, die zorg dragen voor (het transport over) het netwerk. Deze netbeheerders zijn regionale c.q. landelijke monopolisten. Tevens is er sprake van een vrije markt voor productie en levering van elektriciteit en gas. Dit betekent dat er voor verbruikers keuzevrijheid is uit meerdere leveranciers (en indirect producenten) van elektriciteit en gas. Zoals in het vorige randnummer beschreven is er bij warmte sprake van een monopoliesituatie voor de leverancier, die tevens netbeheerder is, en in de meeste gevallen ook de producent is. 38. In Nederland zijn volgens het onderzoek van Schepers & Valkengoed (2009) grosso modo twee soorten warmtenetten te onderscheiden: grootschalige stadsverwarmingnetten en kleinschalige blokverwarmingnetten. Grootschalige netten (stadsverwarmingnetten) zijn gedefinieerd als netten met meer dan verbruikers. Kleinschalige warmtenetten (blokverwarmingnetten) zijn gedefinieerd als netten tot verbruikers. 39. De grootschalige stadsverwarmingnetten gebruikten (in het verleden) veelal de restwarmte van een elektriciteitscentrale als warmtebron. In Nederland zijn 13 van deze stadsverwarmingnetten, hiermee wordt warmte geleverd aan ongeveer verbruikers. De drie grootste leveranciers van gas en elektriciteit: Eneco, Essent en Nuon, leveren op 11 van de 13 stadsverwarmingnetten en bedienen daarmee 86 % van deze markt. 14 Openbaar

15 40. Naast de stadsverwarmingnetten zijn er circa kleinschaligere warmtenetten die tevens onder het bereik van de Warmtewet vallen. Het gaat daarbij om de zogenaamde blokverwarmingnetten. Hierbij voorziet een centrale ketel in bijvoorbeeld een appartementencomplex of huizenblok, middels een warmtenet meerdere woningen van warmte. De totale groep van verbruikers is hier vele malen groter en bedraagt circa verbruikers 24. De schaalgrootte van deze netten, varieert sterk van twee verbruikers tot enkele duizenden verbruikers en betreft gemiddeld 40 woningen per blokverwarmingnet. Naast de grote energiebedrijven zijn er ook veel andere partijen actief als leverancier van warmte op deze netten. Hierbij valt te denken aan woningcorporaties en VvE s. Belangrijk hierbij is dat het hier veelal leveranciers betreft voor wie het leveren van energie niet als kernactiviteit wordt aangemerkt. Dit is met name relevant als deze partijen op basis van de Warmtewet vergunningplichtig worden, waarover meer in paragraaf Het reguleringskader van de Warmtewet 41. De levering van warmte heeft het karakter van een monopolie. De Warmtewet heeft als doel de gebonden verbruikers van warmte te beschermen 25. De Raad houdt onafhankelijk toezicht op de levering van warmte op de warmtenetten en voert enkele taken van de Warmtewet uit. Hieronder licht de Raad het reguleringskader van de Warmtewet nader toe. 42. Een verbruiker van warmte heeft, anders dan een aangeslotene op een gastransport- of elektriciteitsnet, geen keuzevrijheid voor zijn leverancier. Een verbruiker van warmte is gebonden aan zijn leverancier, die zowel de distributie als de levering van warmte verzorgt. Een leverancier heeft daarom jegens zijn verbruikers, de verplichting om te zorgen voor een betrouwbare levering van warmte tegen redelijke prijzen en voorwaarden en met inachtneming van een goede kwaliteit van de dienstverlening Regulering komt tot stand doordat een leverancier de verplichting heeft tot het hanteren van een redelijke prijs. Uit de wet en de wetsgeschiedenis blijkt, zoals hieronder uitgebreider zal worden uitgelegd, dat de redelijke prijs gebaseerd moet zijn op de kosten die gemaakt worden voor het leveren van warmte en dat de leverancier zelf de redelijke prijs vaststelt 27. De redelijke prijs beoogt bescherming te bieden aan de (gebonden) verbruiker. Daarbij wordt echter ook rekening gehouden met het bestaansrecht van de leverancier die mag immers een redelijk rendement verwerken in zijn prijs 28. De Raad kan 24 Schepers & Valkengoed (2009). 25 Kamerstukken II , , nr. 20, p Artikel 2, derde lid, van de Warmtewet. 27 Kamerstukken II , , nr. 3, p Kamerstukken II , , nr. 9, p Openbaar

Themabijeenkomst Warmtewet

Themabijeenkomst Warmtewet Themabijeenkomst Warmtewet Bas de Zwart Even voorstellen: Adviseur bij IF Technology Adviesbureau op het gebied van hernieuwbare warmte en koude en marktleider advies bodemenergie 60 mensen in Arnhem Beleid

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. Vaste commissie voor EL&I Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Geachte Tweede Kamerleden,

Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. Vaste commissie voor EL&I Postbus 20018 2500 EA Den Haag. Geachte Tweede Kamerleden, Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. Vaste commissie voor EL&I Postbus 20018 2500 EA Den Haag Datum 0 Contactpersoon Doorkiesnummer Mailadres 1/5 Geachte Tweede Kamerleden, U heeft op 5 december de

Nadere informatie

Achtergrond Warmtewet

Achtergrond Warmtewet Achtergrond Warmtewet Bron: AEDES Handreiking Warmtewet voor Woningcorporaties (VERSIE 1, dd 21 oktober) 1. Achtergrond: De Warmtewet is ontstaan als initiatiefwet vanuit de Tweede Kamer. Het heeft tien

Nadere informatie

Warmtewet. Enkele juridische aspecten voor woningcorporaties. mr. drs. J.Chr. Rube Gaastra advocaten

Warmtewet. Enkele juridische aspecten voor woningcorporaties. mr. drs. J.Chr. Rube Gaastra advocaten Warmtewet Enkele juridische aspecten voor woningcorporaties mr. drs. J.Chr. Rube Gaastra advocaten Even voorstellen mr.drs. J.Chr. (Jan) Rube 2006: Nederlands recht (UvA) 2008: Politicologie (UvA) 2004-2005:

Nadere informatie

Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte

Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte 1 Rekenmodel Gelijk Als Anders (GAA) tarieven warmte ies: e kosten: voor bestaande projecten: Vastrecht SV = Vastrecht gas + all in rhoudskosten CV. voor nieuwe projecten (na 1-1-2007) de EAB zodanig in

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 29 048 Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Samsom tot het stellen van regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (Warmtewet)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2009 2010 29 048 Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Samsom tot het stellen van regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (Warmtewet)

Nadere informatie

Presentatie Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51

Presentatie Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 1 Presentatie Warmtewet Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 Beschermingsinstrumenten Warmtewet 2 Maximumprijs Leveringsovereenkomst Verplichting tot zo nauwkeurig mogelijk

Nadere informatie

Stichting Niet Meer Dan De Specerij 44 1313 NG Almere

Stichting Niet Meer Dan De Specerij 44 1313 NG Almere RvB v.d. Nma / Energiekamer Projectnummer 103308_1 Postbus 16326 2500 BH Den Haag Almere, 24 december 2009 Geachte Raad, Wij, als Stichting Niet Meer Dan, maken graag gebruik van de mogelijkheid om als

Nadere informatie

Visie op de Warmtewet

Visie op de Warmtewet Visie op de Warmtewet De impact op Warmtebedrijven Creating Business Excellence. Together. Copyright Zest Utilities BV Aanleiding en doel Aanleiding In 2004 is de kleinverbruikersmarkt voor elektriciteit

Nadere informatie

Masterclass Warmtewet 3 en 5 juni 2014. Marco de Boer VBTM Advocaten m.de.boer@vbtm.nl 06-25051835

Masterclass Warmtewet 3 en 5 juni 2014. Marco de Boer VBTM Advocaten m.de.boer@vbtm.nl 06-25051835 1 Masterclass Warmtewet 3 en 5 juni 2014 Marco de Boer VBTM Advocaten m.de.boer@vbtm.nl 06-25051835 Opzet presentatie 2 Wat regelt de Warmtewet? reikwijdte van de wet maximum prijs leveringsovereenkomst

Nadere informatie

Betreft: Wetsvoorstel Warmtewet 15 februari 2012

Betreft: Wetsvoorstel Warmtewet 15 februari 2012 Tweede Kamer der Staten-Generaal Aan de leden van de Commissie EL&I Betreft: Wetsvoorstel Warmtewet 15 februari 2012 Geachte commissieleden, Op 5 oktober 2011 hebben Aedes vereniging van woningcorporaties

Nadere informatie

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing

MJA Workshop Wet & Regelgeving. Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing MJA Workshop Wet & Regelgeving Duurzaamheid, gebouwen en energiebesparing Lex Bosselaar Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Warmtewet en utiliteitsbouw MJA workshop 19 juni 2014 Baarn Lex Bosselaar

Nadere informatie

Pagina 1/11. Openbaar Besluit. Ons kenmerk: ACM/DJZ/2014/207355 Zaaknummers: 14.0631.52.1.01 t/m 31 Datum: 18 december 2014

Pagina 1/11. Openbaar Besluit. Ons kenmerk: ACM/DJZ/2014/207355 Zaaknummers: 14.0631.52.1.01 t/m 31 Datum: 18 december 2014 Ons kenmerk: ACM/DJZ/2014/207355 Zaaknummers: 14.0631.52.1.01 t/m 31 Datum: 18 december 2014 Besluit van de Autoriteit Consument en Markt op het bezwaar van de bewoners van Hoogeland Naaldwijk tegen het

Nadere informatie

Dienst uitvoering en toezicht Energie

Dienst uitvoering en toezicht Energie Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: 101750_5-12 Betreft: Besluit tot vaststelling van de maximum nettarieven elektriciteit voor het jaar 2005 zoals bedoeld in artikel 41c, eerste lid

Nadere informatie

Warmtewet vervolg. implementatie proces

Warmtewet vervolg. implementatie proces Warmtewet vervolg implementatie proces Indien Verhuurder ook Warmte-leverancier is, verandert de structuur /afwikkeling van de gemaakte kosten naar de huurder! => Advies- e/o Instemmings-plichtig! Landelijke

Nadere informatie

BESLUIT. Dienst uitvoering en toezicht Energie. Inleiding en verloop procedure

BESLUIT. Dienst uitvoering en toezicht Energie. Inleiding en verloop procedure Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: 100792/ 47 Betreft: Besluit tot wijziging van het besluit van 18 juli 2001 kenmerk 100247/37, waarbij de tarieven zijn vastgesteld die Westland Energie

Nadere informatie

Aanleiding. Waarom de Warmtewet

Aanleiding. Waarom de Warmtewet Warmtewet Inhoud Aanleiding Algemeen Status Leverancier, toezicht, systeem Tarief Bemetering Leveringsovereenkomst, geschillen Storingen Handhaving Inventarisatie en dilemma s Aanleiding Waarom de Warmtewet

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 048 Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Hessels tot het stellen van regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (Warmtewet)

Nadere informatie

STICHTING ACTIE GIGA JOULE Correspondentieadres: Langshout 27 3991 PH Houten

STICHTING ACTIE GIGA JOULE Correspondentieadres: Langshout 27 3991 PH Houten STICHTING ACTIE GIGA JOULE Correspondentieadres: Langshout 27 3991 PH Houten www.actiegj.nl Mail: Info@ActieGJ.nl Fax: 085-878 2988 KvK: 30206440 Bank: 1118.85.019 RvB v.d. NMa / Energiekamer Projectnumer

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Wettelijk kader BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit

1 Inleiding. 2 Wettelijk kader BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer: Betreft zaak: 102141_9/3 Besluit tot vaststelling van de kwaliteitsterm ingevolge artikel 41a, eerste lid, van de Elektriciteitswet 1998 voor de periode

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 463 Regels omtrent het transport en de levering van gas (Gaswet) Nr. 95 DERDE NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen 4 april 2000 Het voorstel van wet

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 621 Regels met betrekking tot de productie, het transport en de levering van elektriciteit (Elektriciteitswet...) Nr. 8 NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen

Nadere informatie

BESLUIT. 2. Onderhavig besluit betreft de vaststelling van de nettarieven voor het jaar 2005 voor Intergas Netbeheer B.V.

BESLUIT. 2. Onderhavig besluit betreft de vaststelling van de nettarieven voor het jaar 2005 voor Intergas Netbeheer B.V. Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: 101750_9-5 Betreft: Besluit tot vaststelling van de maximum nettarieven elektriciteit voor het jaar 2005 zoals bedoeld in artikel 41c, eerste lid van

Nadere informatie

Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 81e, tweede lid van de Gaswet.

Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 81e, tweede lid van de Gaswet. Ons kenmerk: ACM/DE/2015/207112 Zaaknummer: 15.0656.52 Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 81e, tweede lid van de Gaswet. 1 Inleiding 1. Met dit besluit geeft

Nadere informatie

Consultatiedocument Redelijke Terugleververgoedingen Vergunninghouders Elektriciteit

Consultatiedocument Redelijke Terugleververgoedingen Vergunninghouders Elektriciteit Consultatiedocument Redelijke Terugleververgoedingen Vergunninghouders Elektriciteit Den Haag, augustus 2005 Directie Toezicht Energie PAGINA 1 VAN 9 PROJECTNAAM: REDELIJKE TERUGLEVERVERGOEDING (RTV) PROJECTNUMMER:

Nadere informatie

Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 40a van de Elektriciteitswet 1998.

Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 40a van de Elektriciteitswet 1998. Ons kenmerk: ACM/DE/2015/207110 Zaaknummer: 15.0655.52 Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) als bedoeld in artikel 40a van de Elektriciteitswet 1998. 1 Inleiding 1. Met dit besluit

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 95c, derde lid, E-wet.

BESLUIT. Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 95c, derde lid, E-wet. Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Besluit van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 95c, derde lid, E-wet. Nummer 102252-1 Betreft zaak: Beleidsregel

Nadere informatie

Workshopmiddag Warmtewet

Workshopmiddag Warmtewet Workshopmiddag Warmtewet Femke Heine en Mahir Sari 31 oktober 2013 Disclaimer: Aan deze presentatie kunnen geen rechten worden ontleend. Algemeen 2 Op welke wijze gaat er door ACM gecommuniceerd worden

Nadere informatie

2. ACM heeft Reeshof bij brief van 26 maart 2015 uitgenodigd voor de hoorzitting op 21 april 2015.

2. ACM heeft Reeshof bij brief van 26 maart 2015 uitgenodigd voor de hoorzitting op 21 april 2015. BESLUIT OPENBAAR Ons kenmerk: ACM/DJZ/2015/204085 Zaaknummer: 14.1291.52.1.03 Besluit van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) op het bezwaar van de Stichting Reeshofwarmte tegen het besluit van ACM

Nadere informatie

1 Heeft u kennisgenomen van het artikel De problematiek van blokverwarming; invoering per 1 januari 2014? 1

1 Heeft u kennisgenomen van het artikel De problematiek van blokverwarming; invoering per 1 januari 2014? 1 > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Beleidsregel Redelijke Opzegvergoedingen Vergunninghouders

Beleidsregel Redelijke Opzegvergoedingen Vergunninghouders Beleidsregel Redelijke Opzegvergoedingen Vergunninghouders Den Haag, maart 2005 Dienst uitvoering en toezicht Energie Pagina 1 van 11 PROJECTNAAM: REDELIJKE OPZEGVERGOEDINGEN (ROVER) PROJECTNUMMER: 101948-30

Nadere informatie

Reactie van Eneco op vragen uit Regio Utrecht Dit document is het laatst bewerkt op 14-03-2014

Reactie van Eneco op vragen uit Regio Utrecht Dit document is het laatst bewerkt op 14-03-2014 Reactie van Eneco op vragen uit Regio Utrecht Dit document is het laatst bewerkt op 14-03-2014 Vanuit de Regio Utrecht heeft Eneco diverse vragen ontvangen en zijn er onduidelijkheden ontstaan over de

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Warmtewet

Informatiebijeenkomst Warmtewet Informatiebijeenkomst Warmtewet Remko Bos, Femke Heine en Mahir Sari New Babylon, 26 november 2013 #warmtewet Agenda Remko Bos inleiding Femke Heine verplichtingen warmteleverancier vergunningen relatie

Nadere informatie

BESLUIT. I Mandaat. II Voorstel. Dienst uitvoering en toezicht Energie

BESLUIT. I Mandaat. II Voorstel. Dienst uitvoering en toezicht Energie Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: 100243-10 Betreft: Besluit tot het vaststellen van de tarieven die Obragas Net B.V. en Obragas Energy Distribution B.V. van 1 april 2001 tot 1 januari

Nadere informatie

Onderzoek inkoopkosten warmte

Onderzoek inkoopkosten warmte Onderzoek inkoopkosten warmte Energiekamer Nederlandse Mededingingsautoriteit Den Haag, juni 2011 Energiekamer NMa -1/16- Inhoudsopgave Management Samenvatting...3 1 Aanleiding en doel onderzoek... 4 2

Nadere informatie

BESLUIT. I Mandaat. II Voorstel. Dienst uitvoering en toezicht Energie

BESLUIT. I Mandaat. II Voorstel. Dienst uitvoering en toezicht Energie Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: 100237-9 Betreft: Besluit tot het vaststellen van de tarieven die Eneco Netbeheer Zeist en Omstreken. B.V. en Gasdistributie Zeist & Omstreken / ENECO

Nadere informatie

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster?

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? Drs ing Teus van Eck Biomassabijeenkomst Bodegraven, 7 mei 2009 Warmte is de grootste post in de

Nadere informatie

Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014

Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014 Informatie over de Warmtewet Volkshuisvesting December 2014 1. Warmtewet algemeen Het waarom van de Warmtewet Als een huurder is aangesloten op stadsverwarming of blokverwarming (1 grote installatie voor

Nadere informatie

Betreft Beantwoording vragen van het lid Spies (CDA) over energieprijzen en - contractsvoorwaarden voor consumenten

Betreft Beantwoording vragen van het lid Spies (CDA) over energieprijzen en - contractsvoorwaarden voor consumenten > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal voor Bezuidenhoutseweg 30 Postbus 20101 2500 EC

Nadere informatie

HOOFDSTUK 1. BEGRIPSBEPALINGEN

HOOFDSTUK 1. BEGRIPSBEPALINGEN HOOFDSTUK 1. BEGRIPSBEPALINGEN Artikel 1 In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder: a. Onze Minister: Onze Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie; b. raad van bestuur

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 29 048 Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Hessels tot het stellen van regels omtrent de levering van warmte aan kleinverbruikers (Warmtewet)

Nadere informatie

Ontwerp van een algemene maatregel van bestuur, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit)

Ontwerp van een algemene maatregel van bestuur, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit) Concept Ontwerp van een algemene maatregel van bestuur, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit) Op de voordracht van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van

Nadere informatie

BESLUIT. Juridisch kader

BESLUIT. Juridisch kader Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft: 101759_19-6 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van gas aan kleinverbruikers op grond van artikel 45, eerste lid,

Nadere informatie

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer: 102612_9 / 1 Betreft zaak: Besluit tot vaststelling van de korting ter bevordering van de doelmatige bedrijfsvoering, de kwaliteitsterm en van het rekenvolume

Nadere informatie

Voor wie geldt de Warmtewet eigenlijk? Waarom wordt de Warmtewet ingevoerd? Waarom komt de informatie zo laat? Wie is mijn warmteleverancier?

Voor wie geldt de Warmtewet eigenlijk? Waarom wordt de Warmtewet ingevoerd? Waarom komt de informatie zo laat? Wie is mijn warmteleverancier? Sinds 1 januari 2014 is de Warmtewet van kracht. De Warmtewet heeft voor iedereen die geen eigen cv-installatie heeft gevolgen in de afrekening van de servicekosten. De invoering van de Warmtewet is veel

Nadere informatie

tariefopbouw collectief warmtenet warmtelevering door Cogas

tariefopbouw collectief warmtenet warmtelevering door Cogas tariefopbouw collectief warmtenet warmtelevering door Cogas tariefopbouw collectief warmtenet Uw woning wordt duurzaam verwarmd door een collectief warmtenet van Cogas. Wij brengen hiervoor kosten in rekening,

Nadere informatie

Pagina 1/19. en artikel 8, vijfde lid, van de Warmtewet. Ons kenmerk: ACM/DE/2013/206623 Zaaknummer: 13.1362.52

Pagina 1/19. en artikel 8, vijfde lid, van de Warmtewet. Ons kenmerk: ACM/DE/2013/206623 Zaaknummer: 13.1362.52 Ons kenmerk: ACM/DE/2013/206623 Zaaknummer: 13.1362.52 Besluit tot vaststelling van de maximumprijs en de berekening van de eenmalige aansluitbijdrage en het meettarief warmteverbruik per 1 januari 2014.

Nadere informatie

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 102450 / 28.BT253 Betreft zaak: Richtsnoeren NMa informatieverstrekking energieleveranciers aan consumenten De Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit;

Nadere informatie

BESLUIT. I. Juridisch kader. Dienst uitvoering en toezicht Energie

BESLUIT. I. Juridisch kader. Dienst uitvoering en toezicht Energie Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft: 101758_13-4 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d,

Nadere informatie

BESLUIT. Juridisch kader

BESLUIT. Juridisch kader Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft: 101759_12-5 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van gas aan kleinverbruikers op grond van artikel 45, eerste lid,

Nadere informatie

29048 Plenaire afronding warmtewet, 25 juni 2008. Inbreng SP

29048 Plenaire afronding warmtewet, 25 juni 2008. Inbreng SP 29048 Plenaire afronding warmtewet, 25 juni 2008. Inbreng SP Wetgeving is vaak een zaak van lange adem. Dat geldt ook voor dit initiatiefwetsvoorstel dat inmiddels meer dan vijf jaar geleden werd ingediend.

Nadere informatie

Pagina 1/8. «Besluit»

Pagina 1/8. «Besluit» Ontwerpbesluit van de Autoriteit Consument en Markt op grond van artikel 12f van de Gaswet inhoudende wijziging van de Tarievencode Gas, de Allocatievoorwaarden Gas en de Meetvoorwaarden Gas. Zaaknummer:

Nadere informatie

1 Juridisch kader BESLUIT ENERGIEKAMER

1 Juridisch kader BESLUIT ENERGIEKAMER ENERGIEKAMER BESLUIT Nummer: 102557_1/6 Betreft: Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d, eerste lid, van de Elektriciteitswet

Nadere informatie

Regiobijeenkomst Warmtewet. 29 januari 2015

Regiobijeenkomst Warmtewet. 29 januari 2015 Regiobijeenkomst Warmtewet 29 januari 2015 Inhoud Doel Warmtewet Wat en wie vallen onder de Warmtewet Gevolgen Praktisch Risico s Grootste uitdagingen Wat kan Hellemans Consultancy voor u doen? Doel Warmtewet

Nadere informatie

Pagina 1/19. Besluit. Ons kenmerk: ACM/DE/2014/206989 Zaaknummer: 14.1291.52

Pagina 1/19. Besluit. Ons kenmerk: ACM/DE/2014/206989 Zaaknummer: 14.1291.52 Ons kenmerk: ACM/DE/2014/206989 Zaaknummer: 14.1291.52 Besluit van de Autoriteit Consument en Markt op grond van artikel 5, eerste lid, artikel 6, eerste lid en artikel 8, vijfde lid, van de Warmtewet.

Nadere informatie

BIJLAGE 4. Elektriciteitswet 1998. Dit betreft de beoordeling van het voorstel Oostland en Tinte.

BIJLAGE 4. Elektriciteitswet 1998. Dit betreft de beoordeling van het voorstel Oostland en Tinte. Nederlandse Mededingingsautoriteit BIJLAGE 4 Nummer 103037 / 7 Betreft zaak: Beoordeling van een voorstel van Stedin B.V. zoals bedoeld in artikel 41b, tweede lid van de Elektriciteitswet 1998. Dit betreft

Nadere informatie

Warmtewet, versie na besluitvorming Eerste Kamer

Warmtewet, versie na besluitvorming Eerste Kamer Warmtewet, versie na besluitvorming Eerste Kamer NB: Deze versie is met zorg samengesteld door Albert Koedam Consultancy op basis van de Novelle Warmtewet en latere nota s van wijzigingen, alsmede wijzigingen

Nadere informatie

1 Juridisch kader BESLUIT ENERGIEKAMER

1 Juridisch kader BESLUIT ENERGIEKAMER ENERGIEKAMER BESLUIT Nummer: 102556_1/8. Betreft: Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d, eerste lid Elektriciteitswet

Nadere informatie

Inleiding ADVIES. Nederlandse Mededingingsautoriteit

Inleiding ADVIES. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit ADVIES Advies van de Raad van Bestuur van de Nederlandse Mededingingsautoriteit, als bedoeld in artikel 20e, derde lid, van de Elektriciteitswet 1998. Zaaknummer: 104152/15

Nadere informatie

Warmtenetten in Nederland. Overzicht van grootschalige en kleinschalige warmtenetten in Nederland

Warmtenetten in Nederland. Overzicht van grootschalige en kleinschalige warmtenetten in Nederland Warmtenetten in Nederland Overzicht van grootschalige en kleinschalige warmtenetten in Nederland Rapport Delft, oktober 2009 Opgesteld door: B.L. (Benno) Schepers M.P.J. (Margaret) van Valkengoed Colofon

Nadere informatie

Besluit tot vaststelling van de maximumprijs en de berekening van de eenmalige aansluitbijdrage en het meettarief warmteverbruik per 1 januari 2014.

Besluit tot vaststelling van de maximumprijs en de berekening van de eenmalige aansluitbijdrage en het meettarief warmteverbruik per 1 januari 2014. Ons kenmerk: Zaaknummer: ACM/DE/2013/206623 13.1362.52 Besluit tot vaststelling van de maximumprijs en de berekening van de eenmalige aansluitbijdrage en het meettarief warmteverbruik per 1 januari 2014.

Nadere informatie

Masterclass Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51

Masterclass Warmtewet. Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 1 Masterclass Warmtewet Marijn Huijbers VBTM Advocaten m.huijbers@vbtm.nl 06-48 54 46 51 Onderwerpen 2 Leveringsovereenkomst + algemene voorwaarden Warmtewet in relatie tot servicekosten Geschillenbeslechting

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 29 048 Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen, Hessels en Spies tot het stellen van regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (Warmtewet)

Nadere informatie

Mr. drs. J.Chr. Rube1 Artikelen De Warmtewet en woningcorporaties De (onbedoelde) gevolgen van de invoering van de Warmtewet voor woningcorporaties

Mr. drs. J.Chr. Rube1 Artikelen De Warmtewet en woningcorporaties De (onbedoelde) gevolgen van de invoering van de Warmtewet voor woningcorporaties Mr. drs. J.Chr. Rube 1 De Warmtewet en woningcorporaties De (onbedoelde) gevolgen van de invoering van de Warmtewet voor woningcorporaties 18 1. Inleiding De regulering van warmtelevering is al lang onderwerp

Nadere informatie

MEMO Gasloze wijk Meerstad Groningen

MEMO Gasloze wijk Meerstad Groningen MEMO Gasloze wijk Meerstad Groningen Onderwerp Onderbouwing gasloze wijk Meerstad Aan Martin Klooster, Gemeente Groningen Van Jappe Goud, W/E adviseurs Datum 9 april 2010 1 Inleiding In Groningen wordt

Nadere informatie

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 103223_1/19 / Betreft zaak: Besluit tot vaststelling van de korting ter bevordering van de doelmatige bedrijfsvoering, de kwaliteitsterm en van het rekenvolume

Nadere informatie

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand?

De waarde van stadswarmte. Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte Hoe komt de prijs tot stand? De waarde van stadswarmte 3 Hoe komt de prijs tot stand? De energierekening is voor vrijwel iedereen een belangrijk onderdeel van de maandelijkse

Nadere informatie

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 103223_1/21 / Betreft zaak: Besluit tot vaststelling van de korting ter bevordering van de doelmatige bedrijfsvoering, de kwaliteitsterm en van het rekenvolume

Nadere informatie

1 Inleiding. GasTerra B.V. is de rechtsopvolger van de voormalige handelstak van de N.V. Nederlandse Gasunie.

1 Inleiding. GasTerra B.V. is de rechtsopvolger van de voormalige handelstak van de N.V. Nederlandse Gasunie. 1 Inleiding De NMa heeft onderzoek verricht naar de hoogte van de aardgasprijzen op de Nederlandse groothandelsmarkt, onder meer naar aanleiding van klachten van tuinbouworganisaties over de tarieven van

Nadere informatie

BESLUIT. I. Juridisch kader. Dienst uitvoering en toezicht Energie

BESLUIT. I. Juridisch kader. Dienst uitvoering en toezicht Energie Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: 101647/ Betreft: Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d, eerste

Nadere informatie

Beleidsvoorstel Warmtewet

Beleidsvoorstel Warmtewet Beleidsvoorstel Warmtewet Aan : Stichting Huurdersalliantie De Brug Betreft : Beleidsvoorstel Warmtewet Opdrachtgever : Peter van Lieshout Opsteller : Werkgroep Warmtewet: Havensteder: Vera Beuzenberg,

Nadere informatie

Ons kenmerk G610/07.0006665. Datum uw brief 13-2-07

Ons kenmerk G610/07.0006665. Datum uw brief 13-2-07 Aan de SP-fractie Nijmegen t.a.v. de heer J.J.M. van Rens Postbus 9105 6500 HG Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 91 11 Telefax (024) 360 67 49 E-mail gemeente@nijmegen.nl

Nadere informatie

Besluit tot vaststelling van de maximumprijs en de berekening van de eenmalige aansluitbijdrage en het meettarief warmteverbruik per 1 januari 2016.

Besluit tot vaststelling van de maximumprijs en de berekening van de eenmalige aansluitbijdrage en het meettarief warmteverbruik per 1 januari 2016. Ons kenmerk: ACM/DE/2015/206939 Zaaknummer: 15.1111.52 Besluit tot vaststelling van de maximumprijs en de berekening van de eenmalige aansluitbijdrage en het meettarief warmteverbruik per 1 januari 2016.

Nadere informatie

Cost drivers warmtelevering in Nederland. Inzicht in de belangrijkste cost drivers van warmteleveranciers in Nederland

Cost drivers warmtelevering in Nederland. Inzicht in de belangrijkste cost drivers van warmteleveranciers in Nederland Cost drivers warmtelevering in Nederland Inzicht in de belangrijkste cost drivers van warmteleveranciers in Nederland Rapport Delft, oktober 2009 Opgesteld door: D. (Dorien) Bennink J.H.B. (Jos) Benner

Nadere informatie

1. In dit besluit en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:

1. In dit besluit en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder: (Tekst geldend op: 13-12-2013) Besluit van 10 september 2013, houdende regels ter uitvoering van de Warmtewet (Warmtebesluit) Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van

Nadere informatie

BESLUIT. I. Juridisch kader

BESLUIT. I. Juridisch kader Dienst uitvoering en toezicht Energie BESLUIT Nummer: Betreft; 101698-12 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel 95d, eerste

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 29 048 Voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Hessels tot het stellen van regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (Warmtewet)

Nadere informatie

Beleidsregels. voor de vaststelling en consultatie van voorwaarden voor het gebruik van de luchthaven Schiphol,

Beleidsregels. voor de vaststelling en consultatie van voorwaarden voor het gebruik van de luchthaven Schiphol, Beleidsregels voor de vaststelling en consultatie van voorwaarden voor het gebruik van de luchthaven Schiphol, zoals bedoeld in artikel 8.25d, eerste lid, van de Wet luchtvaart De Autoriteit Consument

Nadere informatie

Voorbeeld berekening van een (actueel) Maximumtarief, volgens het Niet Meer Dan Anders principe, voor levering van Warmte aan kleinverbruikers.

Voorbeeld berekening van een (actueel) Maximumtarief, volgens het Niet Meer Dan Anders principe, voor levering van Warmte aan kleinverbruikers. H. Heiner Prozastraat 1 1321 KP Almere Tel. / Fax. 036 5464266 Datum: 9 oktober 2009 e-mail h.heiner@heiner.nl Blad: 1 van 6 Voorbeeld berekening van een (actueel) Maximumtarief, volgens het Niet Meer

Nadere informatie

Integrale tekst Warmtewet en Wijzigingswet

Integrale tekst Warmtewet en Wijzigingswet 1 Integrale tekst Warmtewet en Wijzigingswet Atriensis b.v. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar

Nadere informatie

Interpretatie Eletriciteitswet 1998 art. 1 lid 2

Interpretatie Eletriciteitswet 1998 art. 1 lid 2 Interpretatie Eletriciteitswet 1998 art. 1 lid 2 In het laatste kwartaal van 2011 hebben gemeenten, provincies en waterschappen een brief ontvangen van hun netbeheerder betreffende artikel 1, tweede lid,

Nadere informatie

Uitleg bij de presentatie

Uitleg bij de presentatie Uitleg bij de presentatie No 1 1985 Om één GJ te produceren is theoretisch 31,593 m³ gas nodig indien de CV ketel 100% rendement levert. In 1985 was het rendement van een CV ketel 71,1 %, en is er dus

Nadere informatie

BESLUIT. I. Aanvraag en procedure

BESLUIT. I. Aanvraag en procedure ENERGIEKAMER NMA BESLUIT Nummer: Betreft: 102560_2 Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van gas aan kleinverbruikers op grond van artikel 45, eerste lid van de Gaswet aan Gazprom

Nadere informatie

Handleiding vergoeding kosten bezwaar en administratief beroep

Handleiding vergoeding kosten bezwaar en administratief beroep September 2002 Inhoudsopgave Inleiding Hoofdstuk 1 Welk recht is van toepassing Hoofdstuk 2 Vergoedingscriterium en te vergoeden kosten 2.1 Vergoedingscriterium 2.2 Besluit proceskosten bestuursrecht 2.3

Nadere informatie

BIJLAGEN BEHORENDE BIJ DE TUSSENRAPPORTAGE LIEGEN DE GASMETERS?

BIJLAGEN BEHORENDE BIJ DE TUSSENRAPPORTAGE LIEGEN DE GASMETERS? BIJLAGEN BEHORENDE BIJ DE TUSSENRAPPORTAGE LIEGEN DE GASMETERS? Bijlage 1 Informatieverzoek aan vergunninghouders Geachte heer/mevrouw, De Tweede Kamer heeft op 3 april jl. met de Minister van Economische

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de Minister van Economische Zaken als bedoeld in artikel 95d van de

BESLUIT. Besluit van de Minister van Economische Zaken als bedoeld in artikel 95d van de Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 10548_1/7.BT898 Betreft zaak: Besluit tot het verlenen van een vergunning voor de levering van elektriciteit aan kleinverbruikers op grond van artikel

Nadere informatie

De Warmtewet oktober 2013

De Warmtewet oktober 2013 De Warmtewet oktober 2013 INHOUD I. De Warmtewet samengevat 3 1. Inleiding 4 2. Warmtewet algemeen 4 3. Verplichtingen leverancier 6 4. Tarieven 8 5. Noodvoorziening en compensatie 9 6. Vergunningen 9

Nadere informatie

BESLUIT. Met deze beslissing op bezwaar heeft de Raad zijn primaire besluit van 21 december 2007, met kenmerk 102876/1, herroepen.

BESLUIT. Met deze beslissing op bezwaar heeft de Raad zijn primaire besluit van 21 december 2007, met kenmerk 102876/1, herroepen. Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 102913_1/32; 102913_2/31; 102913_3/32; 102913_4/12; 102913_5/34; 102913_6/14 Betreft zaak: Besluit maximum tarieven 2008 Besluit van de Raad van Bestuur

Nadere informatie

BESLUIT. 2. Bij brief van 19 mei 2005 heeft Essent Netwerk B.V. (hierna: Essent) het reactieformulier ingestuurd.

BESLUIT. 2. Bij brief van 19 mei 2005 heeft Essent Netwerk B.V. (hierna: Essent) het reactieformulier ingestuurd. Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer: 102019/14 Betreft: Besluit tot geschilbeslechting ingevolge artikel 51 van de Elektriciteitswet 1998 inzake de aanvraag tot geschilbeslechting door MI

Nadere informatie

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit. Gasnetwerk B.V. Datum: 16 november 2012. Nummer 104093_10/2

BESLUIT. Nederlandse Mededingingsautoriteit. Gasnetwerk B.V. Datum: 16 november 2012. Nummer 104093_10/2 Nederlandse Mededingingsautoriteit BESLUIT Nummer 104093_10/2 Betreft zaak: Besluit tot vaststelling van de transport- en aansluittarieven gas per 1 januari 2013 voor Zebra Gasnetwerk B.V. Datum: 16 november

Nadere informatie

HOE BEOORDEELT ACM DE TARIEVEN VAN EXPERIMENTEN?

HOE BEOORDEELT ACM DE TARIEVEN VAN EXPERIMENTEN? HOE BEOORDEELT ACM DE TARIEVEN VAN EXPERIMENTEN? Inleiding Op 1 mei 2015 gaat het Besluit Experimenten Decentrale Duurzame Elektriciteitsopwekking in. Coöperaties en verenigingen van eigenaren kunnen dan

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

ENERGIEKAMER. Atoomstroom B.V. Informele zienswijze: SWAP-methode bij stroometikettering. Geachte,

ENERGIEKAMER. Atoomstroom B.V. Informele zienswijze: SWAP-methode bij stroometikettering. Geachte, ENERGIEKAMER Aan Atoomstroom B.V. Datum Uw kenmerk Ons kenmerk Bijlage(n) 1 Onderwerp Informele zienswijze: SWAP-methode bij stroometikettering Geachte, U heeft de Energiekamer van de Nederlandse Mededingingsautoriteit

Nadere informatie

ZWARTBOEK - Warmtewet en ACM Besluit

ZWARTBOEK - Warmtewet en ACM Besluit H. Heiner Prozastraat 1 1321 KP Almere Tel. / Fax. 036-5464266 E-mail: h.heiner@heiner.nl Almere 26 januari 2015 Blad 1 van 4 ZWARTBOEK - Warmtewet en AC Besluit Bij het opstellen van dit zwartboek is

Nadere informatie

Vraag en Antwoord over de Warmtewet

Vraag en Antwoord over de Warmtewet Vraag en Antwoord over de Warmtewet Vraag Antwoord 1 Wat is de Warmtewet? De Warmtewet is er om huurders te beschermen tegen het betalen van te hoge kosten voor energieverbruik en meer inzicht te geven

Nadere informatie