Oogheelkundige klachten na stamceltransplantatie: onderzoek onder lezers van Hematon Magazine. Florence Faqiri, Mehmet Dogrusöz, Martine J.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Oogheelkundige klachten na stamceltransplantatie: onderzoek onder lezers van Hematon Magazine. Florence Faqiri, Mehmet Dogrusöz, Martine J."

Transcriptie

1 Oogheelkundige klachten na stamceltransplantatie: onderzoek onder lezers van Hematon Magazine Florence Faqiri, Mehmet Dogrusöz, Martine J. Jager Afdeling oogheelkunde, LUMC, Leiden ACHTERGROND Elk jaar krijgen enkele duizenden mensen in Nederland een hematologische aandoening, zoals bloedof lymfklierkanker. Een stamceltransplantatie is voor een aantal van deze aandoeningen de enige behandeling die echt kan genezen. Afhankelijk van de type aandoening vindt een autologe of allogene stamceltransplantatie plaats. Sommige patiënten ondergaan beide soorten. Autologe transplantatie Bij een autologe stamceltransplantatie worden eerst stamcellen van de patiënt geoogst en ingevroren. Vervolgens wordt een hoge dosis chemotherapie en vaak ook bestraling gegeven om de zieke cellen in het beenmerg te vernietigen. De geoogste stamcellen worden hierna weer toegediend aan de patiënt. De bedoeling is dat deze stamcellen weer het beenmerg koloniseren. Deze soort transplantatie is een manier om het beenmerg te laten herstellen na de zware voorbehandeling. Allogene transplantatie Bij een allogene stamceltransplantatie worden na de voorbehandeling de stamcellen van een geschikte donor toegediend aan de patiënt. Deze vorm van transplantatie is een laatste behandeloptie en wordt alleen in levensbedreigende situaties ingezet. Het beenmerg van de patiënt wordt als het ware vervangen door gezonde stamcellen van de donor. Een belangrijke bijwerking van een allogene stamceltransplantatie is het zogenoemde graft-versus-tumoreffect. Hierbij herkennen de getransplanteerde donorcellen de tumorcellen als lichaamsvreemd en vernietigen ze. Dit graftversus-tumoreffect maakt het risico op terugkeer van de ziekte minder groot. De keerzijde is dat de donorcellen ook het gezonde weefsel van de patiënt als vreemd kunnen herkennen en dat gaan aanvallen. Als dit gebeurt is er sprake van graft-versus-hostziekte. Er bestaan een acute en een chronische vorm van graft-versus-hostziekte. De acute vorm is tijdelijk en betreft vaak de huid, de lever en het maagdarmstelsel. De chronische vorm kan vanaf drie maanden na de allogene stamceltransplantatie ontstaan en kan jaren duren. Deze vorm kan alle lichaamsweefsels aantasten. Oogklachten Na een stamceltransplantatie kunnen verschillende bijwerkingen optreden. Een aantal late effecten van zowel autologe als allogene stamceltransplantatie kunnen zijn: het ontwikkelen van een traag werkende schildklier, een verminderde longfunctie en het ontwikkelen van een tweede soort kanker. Indien graft-versus-hostziekte ontstaat, kunnen de klachten heel ernstig zijn. Ook de ogen kunnen worden aangetast. Dit kan door de chemokuren, de bestraling, de graft-versus-hostziekte of een combinatie hiervan komen. Meest voorkomende oogklachten na de stamceltransplantatie kunnen passen bij keratoconjunctivitis sicca, ofwel het droge ogen syndroom. Helaas is het zo dat de oogklachten niet altijd herkend worden als een laat effect na stamceltransplantatie. Dit terwijl de oogklachten een zeer negatief effect kunnen hebben op de kwaliteit van leven van de patiënten. Twee onderzoeken gepubliceerd in 2014 en in 2015 concludeerden dat de mate en ernst van oogklachten ervaren door patiënten na de stamceltransplantatie vergeleken konden worden met klachten na ernstig chemisch letsel van de ogen.

2 (1. Riemens A, Te Boome LC, Kalinina Ayuso V, Kuiper JJ, Imhof SM, Lokhorst HM, et al. Impact of ocular graft-versus-host disease on visual quality of life in patients after allogeneic stem cell transplantation: questionnaire study. Acta Ophthalmologica Feb;92(1):82-lic7. 2. Saboo US, Amparo F, Abud TB, Schaumberg DA, Dana R. Vision-related quality of life in patients with ocular graft-versushost disease. Ophthalmology Aug;122(8): ) De oogklachten kunnen tot ernstige beperkingen in het uitvoeren van dagelijkse activiteiten leiden. In ernstige gevallen kunnen de oogklachten psychische klachten zoals nervositeit en depressie veroorzaken. Wij vroegen ons af of er bepaalde factoren zijn die een hoger risico geven op oogklachten. VRAAGSTELLING In 2015 werd door Hematon een oproep geplaatst met het verzoek aan patiënten die een stamceltransplantatie hadden ondergaan om hun oogheelkundige klachten en ervaringen na de transplantatie te delen door het invullen van een online enquête. De vragen hadden betrekking op ziekte, behandeling, de oogheelkundige klachten en andere relevante gegevens (Zie kader voor de enquête). De gegevens werden door Hematon omgezet in een anonieme database om vervolgens stapsgewijs geanalyseerd te worden. Het doel van dit onderzoek was inzicht te krijgen in de aard en de ernst van de oogheelkundige klachten na een stamceltransplantatie. RESULTATEN opulatiebeschrijving Aan het onderzoek deden 138 patiënten mee. De leeftijd en het geslacht van 103 patiënten was bekend. Van de 103 patiënten was 43% man. De gemiddelde leeftijd van de deelnemers was 59 jaar. Meest voorkomende aandoeningen onder de deelnemers waren multipel myeloom (36%), een vorm van leukemie (28%) en lymfomen (27%). Wat de soort transplantatie betreft had 46% een allogene stamceltransplantatie, 45% een autologe stamceltransplantatie en 9% beide vormen van stamceltransplantatie ondergaan. In 37% van de gevallen heeft voor de stamceltransplantatie totale lichaamsbestraling plaatsgevonden. In het geval van de allogene transplantaties was de donor in 57% van de gevallen onverwant aan de patiënt. Bij een aantal patiënten ontstond na de transplantatie graft-versus-hostziekte (GVHD). De meest voorkomende locaties van de GVHD waren, behalve de ogen, de huid (30%), slijmvliezen (26%), lever (8%), longen (6%) en spierweefsel (6%). Oogklachten De klachten passend bij het droge-ogensyndroom kwamen veel voor na de transplanties. Van de deelnemende patiënten had 73% last van wisselend wazig zicht, 72% had last van branderige ogen, 49% had last van lichtschuwheid en 45% had last van zandgevoel in de ogen. In 38% van de gevallen was sprake van droge ogen in zulk ernstige vorm dat de patiënten moeite hadden met de ogen te kunnen openen. Behandelingen van de oogklachten In de enquête konden de patiënten aangeven of ze een behandeling hadden voor hun oogklachten. Er werd gevraagd naar het gebruik van oogheelkundige medicatie of ingrepen. Van de 138 patiënten gebruikten er 95 (68%) alleen oogdruppels, 66 (48%) druppels en gel, en 36 (26%) ook nog zalf. Van de 138 patiënten zei 17% een oogheelkundige operatie te hebben ondergaan na de stamceltransplantatie. In de meeste gevallen ging het om een staaroperatie. Statistische analyses Om statistische berekeningen te maken werden patiënten-karakteristieken zoals geslacht, leeftijd, het ondergaan van totale lichaamsbestraling, diagnose, type stamceltransplantatie, donor

3 verwantschap en graft-versus-host ziekte uitgezet tegen oogklachten en type behandeling. Het doel was om na te gaan bij welke karakteristieken welke klachten en/of behandelingen het meest voorkwamen. Een maat om te bepalen of een resultaat significant is, ofwel niet op toeval berust, is de p-waarde. Indien de p-waarde van een statische toets kleiner is dan 0.05, dan betekent dat het resultaat betekenisvol is. In de tabellen 1 en 2 staan de p-waardes. De volgende resultaten uit de analyses zijn significant. Een significant verschil tussen de mannen en de vrouwen werd gezien bij de oogklachten moeite met ogen openen en lichtschuwheid. Een aanzienlijk groter deel van de vrouwen (45%) had moeite met de ogen te openen door droge ogen dan van de mannen (25%)(p-waarde=0.04). 60% van de vrouwen had last van lichtschuwheid ten opzichte 36% van de mannen (p-waarde=0.02). Wat de soort transplantatie betreft hadden patiënten die zowel autologe als allogene stamceltransplantaties hadden ondergaan meer last van moeite met de ogen te openen door droge ogen dan patiënten die één soort transplantatie hadden ondergaan. In het geval van beide soorten transplantaties ging het om 77% procent, terwijl het bij autologe transplantaties om 30% ging en bij alleen allogene transplantaties om 38% (p-waarde=0.007). Van de patiënten die een allogene stamceltransplantatie hebben ondergaan, hebben de patiënten met een onverwante donor vaker last gehad van wazig zicht dan patiënten met verwante donor, (90% versus 66%)(p-waarde=0.01). Er waren tevens significante verschillen in behandelingen van oogklachten. Zo hebben patiënten die totale lichaamsbestraling hebben ondergaan vaker een oogoperatie ondergaan dan patiënten zonder bestraling. Bij de groep met bestraling heeft 28% na de stamceltransplantatie een oogoperatie ondergaan terwijl in de groep met bestraling dat in 11% van de gevallen gebeurd is (p=0.02). Tevens hebben patiënten met allogene transplantatie vaker oogoperatie nodig gehad dan patiënten met autologe of beide soorten transplantaties. Het ging meestal om een staaroperatie. atiënten die zowel een autologe als allogene hebben ondergaan gebruikten vaker na de stamceltransplantatie oogdruppels voor droge ogen (92%). CONCLUSIE Het merendeel van de deelnemende patiënten gaf aan na de stamceltransplantatie(s) oogklachten passend bij het droge-ogensyndroom te ervaren en genoodzaakt te zijn om dagelijks oogdruppels, ooggel of oogzalf te gebruiken. Uit het onderzoek kunnen de volgende significante verschillen geconcludeerd worden. Vrouwen hadden vaker klachten van lichtschuwheid en moeite met ogen te openen door droge ogen. atiënten die stamcellen van een onverwante donor hadden ontvangen hadden vaker wazig zicht. En bij patiënten die beide transplantaties hadden ondergaan kwam de klacht moeite met ogen openen en het gebruik van oogdruppels vaker voor dan bij patiënten met één soort transplantatie. atiënten met totale lichaamsbestraling en met allogene transplantatie hadden vaker een oogoperatie nodig gehad na de transplantatie dan de overige patiënten. Gezien de frequentie en ernst van de oogklachten na stamceltransplantaties zijn meer onderzoeken nodig om meer aandacht te creëren onder patiënten en behandelaars. Meer aandacht zou kunnen leiden tot eerdere behandeling en zo mogelijk het beperken van de negatieve invloed op het dagelijkse kwaliteit van leven van de patiënten. AANBEVELINGEN Er bestaan verschillende behandelingen die de klachten van droge ogen kunnen verlichten. Naast verschillende druppels, gels en zalven bestaan er speciale lenzen die verlichting kunnen geven, zoals

4 een bandage-lens en een sclerale lens. Deze lenzen beschermen het hoornvlies en houden het traanvocht vast zodat uitdroging voorkomen wordt. Door middel van punctum plugs kunnen de traan-afvoerpunten geblokkeerd worden zodat het traanvocht langer in het oog blijft. Mocht je last hebben van klachten passend bij het droge-ogensyndroom, dan kun je het beste terecht bij je behandelend arts. Deze kan je naar een oogarts verwijzen die de mate van droge ogen kan vaststellen en de juiste behandeling voor je kan bepalen. Tabel 1. Soort behandeling voor oogklachten in relatie tot het type transplantatie, totale lichaamsbestraling en GVHD in de lever en/of longen. Alleen statistisch significante associates zijn weergegeven. atiënten kunnen meerdere oogbehandelingen zijn ondergaan. Van sommige patiënten was onbekend of ze een bepaalde oogbehandeling zijn ondergaan. ercentages zijn berekend na exclusie van deze missende gegevens. BEHANDELING VOOR OOGKLACHTEN Autoloog (n=62) KARAKTERISTIEK VAN DE TRANSLANTATIE BEHANDELING Type Transplantatie Totale Lichaamsbestraling GVHD lever en/of longen Allogeen Beide Nee Ja Nee Ja (n=63) (n=13) waarde (n=51) (n=84) waarde (n=37) (n=18) waarde (26%) (15%) (28%) (11%) (77%) (92%) Oogoperatie 5 (9%) Oogdruppels 23 (56%) Ooggel 12 (44%) 9 (90%) 0.02 Tabel 2. Oogklachten in relatie geslacht, type transplantatie en verwantschap donor met patiënt in geval van een allogene transplantatie. Alleen statistisch significante associates zijn weergegeven.van sommige patiënten was onbekend of ze een bepaalde oogklacht hadden. ercentages zijn berekend na exclusie van deze missende gegevens. OOGKLACHTEN Man (n=44) GESLACHT ATIENT EN KARAKTERISTIEKEN VAN DE TRANSLANTATIE BEHANDELING Geslacht Type transplantatie Verwantschap donor allogene transplantatie Vrouw (n=59) waarde Autoloog (n=62) Allogeen (n=63) Beide (n=13) waarde Verwant (n=26) Moeite met ogen openen (25%) (45%) (30%) (38%) (77%) Lichtschuwheid 16 (36%) 34 (60%) 0.02 Wazig zicht 19 (66%) Onverwant (n=37) 36 (90%) waa rde 0.01

5

Voorwaarden. Wordt er geloot? Nee. Bij dit onderzoek speelt loting geen rol.

Voorwaarden. Wordt er geloot? Nee. Bij dit onderzoek speelt loting geen rol. PSCT 19 (Leukemie, ALL, AML, Multipel Myeloom, CLL, MDS, Hodgkin Lymfoom, Non-Hodgkin lymfoom) / acute lymfatische leukemie, acute myeloïde leukemie, chronische lymfatische leukemie, hodgkinlymfoom, leukemie

Nadere informatie

Stamceltransplantatie

Stamceltransplantatie Stamceltransplantatie Wat is een stamceltransplantatie? Een stamceltransplantatie is het toedienen van bloedvormende (hematopoietische) stamcellen. Deze stamceltoediening gebeurt eenvoudigweg langsheen

Nadere informatie

Allogene stamceltransplantatie

Allogene stamceltransplantatie Informatie bijeenkomst Allogene stamceltransplantatie Afdeling Hematologie 6 juni 2016 Allogene stamceltransplantatie Waarom en hoe werkt het? Peter van Balen Internist-hematoloog Stamcellen in het beenmerg

Nadere informatie

GRAFT-VERSUS- HOSTZIEKTE. Themaboekje. Als je een stamceltransplantatie. donorstamcellen is de kans. aanwezig dat je na de

GRAFT-VERSUS- HOSTZIEKTE. Themaboekje. Als je een stamceltransplantatie. donorstamcellen is de kans. aanwezig dat je na de Als je een stamceltransplantatie krijgt met donorstamcellen is de kans aanwezig dat je na de transplantatie last krijgt van de graft-versus-hostziekte. Deze ziekte ontstaat als de T-cellen van de donor

Nadere informatie

Beenmergtransplantatie/PSCT algemeen

Beenmergtransplantatie/PSCT algemeen Daniel den Hoed Oncologisch Centrum Het doel van deze brochure is algemene informatie te geven over beenmerg- en perifere stamceltransplantaties. Er is misschien met u gesproken over transplantatie als

Nadere informatie

HOVON 93 (Leukemie, AML) / acute myeloïde leukemie

HOVON 93 (Leukemie, AML) / acute myeloïde leukemie HOVON 93 (Leukemie, AML) / acute myeloïde leukemie Onderzoek naar een nieuwe behandeling voor patiënten met acute leukemie (acute myeloïde leukemie (AML) of myelodysplasie (MDS) type RAEB of RAEB-t) die

Nadere informatie

Stamceltransplantatie

Stamceltransplantatie Autologe en allogene Stamceltransplantatie -een wereld van verschil - Dr. S.K. Klein internist-hematoloog 41 Geschiedenis 1950 eerste beenmergtransplantatie 1990 Edward DonnallThomas & Joseph Edward Murray

Nadere informatie

Herpes Simplex virusinfectie van het oog

Herpes Simplex virusinfectie van het oog Herpes Simplex virusinfectie van het oog Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding U heeft van uw arts gehoord dat u een virusinfectie heeft aan uw oog, veroorzaakt door

Nadere informatie

ALLOGENE STAMCEL- TRANSPLANTATIE. Patiëntenboekje. Stamceltransplantatie. is voor veel vormen van. bloedkanker de enige. behandeling die kan

ALLOGENE STAMCEL- TRANSPLANTATIE. Patiëntenboekje. Stamceltransplantatie. is voor veel vormen van. bloedkanker de enige. behandeling die kan Stamceltransplantatie is voor veel vormen van bloedkanker de enige behandeling die kan genezen. Bij allogene stamceltransplantatie worden stamcellen van een donor geoogst en toegediend bij de patiënt Patiëntenboekje

Nadere informatie

Veelbelovend onderzoek van de afdeling Hematologie

Veelbelovend onderzoek van de afdeling Hematologie NIEUWE PERSPECTIEVEN Veelbelovend onderzoek van de afdeling Hematologie De diagnose leukemie, lymfklierkanker of multipel myeloom heeft een enorme impact op het leven van patiënten en hun omgeving. Vaak

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19745 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Faaij, Claudia Margaretha Johanna Maria Title: Cellular trafficking in haematological

Nadere informatie

AUTOLOGE STAMCEL- TRANSPLANTATIE. Patiëntenboekje. Stamceltransplantatie. is voor veel vormen van. bloedkanker de enige. behandeling die kan

AUTOLOGE STAMCEL- TRANSPLANTATIE. Patiëntenboekje. Stamceltransplantatie. is voor veel vormen van. bloedkanker de enige. behandeling die kan Stamceltransplantatie is voor veel vormen van bloedkanker de enige behandeling die kan genezen. Bij autologe stamceltransplantatie worden stamcellen van de patiënt geoogst en later weer toegediend. Patiëntenboekje

Nadere informatie

HOVON 96 GVHD NL

HOVON 96 GVHD NL Informatie voor de proefpersoon behorende bij de studie Preventie van ernstige Graft versus Host ziekte na allogene stamcel transplantatie. Een prospectieve gerandomiseerde fase III studie (HOVON 96 GVHD).

Nadere informatie

Verpleegkundige aspecten bij Hematologische aandoeningen en Stamceltransplantaties

Verpleegkundige aspecten bij Hematologische aandoeningen en Stamceltransplantaties Verpleegkundige aspecten bij Hematologische aandoeningen en Stamceltransplantaties Herma Krimpen en Saskia van Spronsen Even voorstellen.. Korte inhoud van de les Hoe zit het ook al weer met dat bloed

Nadere informatie

Oogafwijking bij AIDS

Oogafwijking bij AIDS Oogafwijking bij AIDS Inhoudsopgave Inleiding... 1 Beschrijving van AIDS... 1 Oorzaken... 1 Oogafwijkingen bij AIDS... 1 Netvliesafwijkingen... 3 Overige oogafwijkingen bij AIDS... 4 Het Kaposi Sarcoom

Nadere informatie

De ziekte van Graves

De ziekte van Graves De ziekte van Graves ZIEKTE VAN GRAVES Wat is de ziekte van Graves? De ziekte van Graves is een ziekte aan de schildklier, waarbij ons eigen afweersysteem antilichamen maakt, waardoor een te snel werkende

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

Hoornvlies transplantatie - DSAEK en DMEK

Hoornvlies transplantatie - DSAEK en DMEK Hoornvlies transplantatie - DSAEK en DMEK Oogheelkunde Inleiding Het hoornvlies is de doorzichtige voorzijde van het oog. De vorm van het hoornvlies is bol zoals een lens en zorgt daarmee voor de breking

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-immunologen

Samenvatting voor niet-immunologen Samenvatting voor niet-immunologen 129 Samenvatting voor niet-immunologen ACHTERGROND Het menselijk lichaam beschikt over een goed verdedigingssysteem dat bestaat uit natuurlijke barrières zoals de huid

Nadere informatie

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113

Non Hodgkin lymfoom. Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Non Hodgkin lymfoom Albert Schweitzer ziekenhuis februari 2014 pavo 1113 Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne

Nadere informatie

De ziekte van Graves

De ziekte van Graves De ziekte van Graves Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding De ziekte van Graves is een auto-immuun aandoening. Auto-immuun wil zeggen dat het lichaam antistoffen maakt,

Nadere informatie

Van transplantatie tot pil

Van transplantatie tot pil Van transplantatie tot pil Ontwikkelingen binnen de afdeling Hematologie Hanneke C. Kluin-Nelemans Afdeling Hematologie samen werken aan de zorg voor kanker Hematologen houden van bloed! Afdeling Hematologie

Nadere informatie

chapter 10 Inleiding

chapter 10 Inleiding chapter 10 Samenvatting 134 chapter 10 Inleiding Multipel myeloom, in Nederland ook wel de ziekte van Kahler genoemd, is een kwaadaardige hematologische tumor, veroorzaakt door een ongeremde groei en deling

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Oogaandoening. Glaucoom

PATIËNTEN INFORMATIE. Oogaandoening. Glaucoom PATIËNTEN INFORMATIE Oogaandoening Glaucoom 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze folder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over de oogaandoening glaucoom. U wordt geadviseerd deze informatie

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Thilo-Tears 3 mg/g ooggel. Carbomeer 974P

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Thilo-Tears 3 mg/g ooggel. Carbomeer 974P BIJSLUITER 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Thilo-Tears 3 mg/g ooggel Carbomeer 974P Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Het OMC licht u graag uitgebreid voor over: Oogziekte van Graves

Het OMC licht u graag uitgebreid voor over: Oogziekte van Graves Het OMC licht u graag uitgebreid voor over: Oogziekte van Graves De Oogziekte van Graves is een aandoening, die zich afspeelt in de oogkassen. De oogspieren, die door de oogkas lopen, raken ontstoken en

Nadere informatie

hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078)

hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) Non-Hodgkin lymfoom Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64. 1 Inleiding U heeft

Nadere informatie

Glaucoom. - gezichtsvelduitval. 104-021214

Glaucoom. - gezichtsvelduitval. 104-021214 Glaucoom In deze folder geeft het Spijkenisse Medisch Centrum u algemene informatie over glaucoom. Wij adviseren u de informatie zorgvuldig te lezen. Indien voor u van toepassing zullen aanvullingen en/of

Nadere informatie

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Maligne hematologie Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Leukemie acuut AML (acute myeloïde leukemie) ALL (acute lymfoïde leukemie) chronisch CML (chronische myeloïde

Nadere informatie

Verpleegkundig protocol plerixafor

Verpleegkundig protocol plerixafor Verpleegkundig protocol plerixafor Indicatie 3 Werkingsmechanisme 4 Toedieningsschema 6 Dosering per toediening 7 Bijwerkingen 10 Afwijkende nierfunctie 11 Aandachtspunten 11 Dit protocol kwam tot stand

Nadere informatie

Acute leukemie. Jessa Ziekenhuis vzw. Dienst kwaliteit. versie maart 2016 (Object-ID )

Acute leukemie. Jessa Ziekenhuis vzw.  Dienst kwaliteit. versie maart 2016 (Object-ID ) Acute leukemie Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Jessa Ziekenhuis vzw Maatschappelijke zetel:

Nadere informatie

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker

Kanker. Inleiding. Wat is kanker. Hoe ontstaat kanker Kanker Inleiding Ik heb dit onderwerp gekozen omdat veel mensen niet weten wat kanker precies inhoud en ik zelf er ook meer van wil weten omdat mijn oma er in de zomervakantie aan gestorven is. Dat je

Nadere informatie

Chronische leukemie. Jessa Ziekenhuis vzw. Dienst kwaliteit. versie december 2014 (Object-ID )

Chronische leukemie. Jessa Ziekenhuis vzw.  Dienst kwaliteit. versie december 2014 (Object-ID ) Chronische leukemie Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 30 81 11 Jessa Ziekenhuis vzw Maatschappelijke

Nadere informatie

Patiënteninformatie PLMA34 UMCG versie 3.1, 18 december 2015 Gebaseerd op studie template versie 3.1, 18 december 2015 Pagina 1 van 7

Patiënteninformatie PLMA34 UMCG versie 3.1, 18 december 2015 Gebaseerd op studie template versie 3.1, 18 december 2015 Pagina 1 van 7 Toevoeging van 10-dagen decitabine aan de standaard voorbehandeling (fludarabine en 2 Gray totale lichaamsbestraling) bij allogene hematopoietische cel transplantatie bij ongunstig risico acute myeloide

Nadere informatie

Droge ogen. Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis

Droge ogen. Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis Droge ogen Oogheelkunde IJsselland Ziekenhuis Uw oogarts heeft vastgesteld dat u last heeft van droge ogen. In deze folder wordt uitgelegd wat hiervan de oorzaken zijn en wat u kunt doen om de klachten

Nadere informatie

Infoblad. Non-hodgkin-lymfomen Behandeling

Infoblad. Non-hodgkin-lymfomen Behandeling Infoblad Non-hodgkin-lymfomen Behandeling De meest toegepaste behandelingen bij non- Hodgkin-lymfomen zijn: Bestraling (radiotherapie) Chemotherapie (behandeling met celdodende of celdelingremmende medicijnen)

Nadere informatie

vrijdag 18 maart 2016

vrijdag 18 maart 2016 9 e Nascholing Hematologie voor verpleegkundigen en andere disciplines PROGRAMMA vrijdag 18 maart 2016 Locatie: Onderwijscentrum Erasmus MC Dr. Molewaterplein 50 3015 GE Rotterdam Inlichtingen: Mevrouw

Nadere informatie

Werkhervatting na allogene stamceltransplantatie. Sabine Harinck Verpleegkundig Specialist Hematologie

Werkhervatting na allogene stamceltransplantatie. Sabine Harinck Verpleegkundig Specialist Hematologie Werkhervatting na allogene stamceltransplantatie Sabine Harinck Verpleegkundig Specialist Hematologie Wat te verwachten? Allogene stamceltransplantatie Inleiding en aanleiding onderzoek Methode van onderzoek

Nadere informatie

Droge ogen: oorzaken en behandeling

Droge ogen: oorzaken en behandeling Droge ogen: oorzaken en behandeling Droge ogen Om de ogen te beschermen tegen uitdroging, knipperen mensen regelmatig met hun ogen. Op het moment dat iemand met zijn ogen knippert, wordt door de oogleden

Nadere informatie

Stichting Hematologisch-Oncologisch. Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg

Stichting Hematologisch-Oncologisch. Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg Stichting Hematologisch-Oncologisch Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg Comité van aanbeveling Ria Bremer, journalist Prof. Dr. Jan Wouter ten Cate, vasculair geneeskundige Peter Faber,

Nadere informatie

Hoornvliesdystrofie van Fuchs

Hoornvliesdystrofie van Fuchs Oogheelkunde i Hoornvliesdystrofie van Fuchs Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Uw oogarts heeft bij u hoornvliesdystrofie van Fuchs geconstateerd. In deze folder leest u wat dit is en

Nadere informatie

Informatie bijeenkomst. Aplastische Anemie. Afdeling Hematologie 12 december 2016

Informatie bijeenkomst. Aplastische Anemie. Afdeling Hematologie 12 december 2016 Informatie bijeenkomst Aplastische Anemie Afdeling Hematologie 12 december 2016 Wat is Aplastische Anemie? Fred Falkenburg Internist-hematoloog Stamcellen in het beenmerg maken alle bloedcellen en afweercellen

Nadere informatie

Ziekte van Graves. Mensen zien. Mensen laten zien.

Ziekte van Graves. Mensen zien. Mensen laten zien. Ziekte van Graves Mensen zien. Mensen laten zien. Wat is de ziekte van Graves? De auto-immuunziekte van Graves treft vooral vrouwen en kan leiden tot een te hard of te langzaam werkende schildklier, zwellingen

Nadere informatie

HAPLO-identieke transplantaties

HAPLO-identieke transplantaties HAPLO-identieke transplantaties Moderator ineke Duyts Speaker Michel van Gelder Belangenverklaring In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ) Naam: Organisatie: Michel

Nadere informatie

Evaluatie van surveillance hemoculturen bij hematologische patiënten onder immunosuppressiva

Evaluatie van surveillance hemoculturen bij hematologische patiënten onder immunosuppressiva Evaluatie van surveillance hemoculturen bij hematologische patiënten onder immunosuppressiva An Joosten 30/03/2010 30/03/2010 1 Surveillance hemoculturen Inleiding Bloedstroom infecties (BSI) Predisponerende

Nadere informatie

Allogene stamceltransplantatie met als voorbereiding Anti-Thymocyten Globuline (ATG), cyclofosfamide en totale lichaamsbestraling (TBI)

Allogene stamceltransplantatie met als voorbereiding Anti-Thymocyten Globuline (ATG), cyclofosfamide en totale lichaamsbestraling (TBI) 4. De behandeling Allogene stamceltransplantatie met als voorbereiding Anti-Thymocyten Globuline (ATG), cyclofosfamide en totale lichaamsbestraling (TBI) Deze informatie is als aanvulling op de KWF-folder

Nadere informatie

Gelet op artikel 2, eerste lid, onder a, en 5 van de Wet op bijzondere medische verrichtingen;

Gelet op artikel 2, eerste lid, onder a, en 5 van de Wet op bijzondere medische verrichtingen; Besluit van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van, houdende regels ten aanzien van stamceltransplantatie (Regeling stamceltransplantatie) Den Haag De Minister van Volksgezondheid, Welzijn

Nadere informatie

Een patiente met acute leukemie Bloed en beenmerg Acute leukemie Chronische leukemie

Een patiente met acute leukemie Bloed en beenmerg Acute leukemie Chronische leukemie Thema: Leukemie Een patiente met acute leukemie Bloed en beenmerg Acute leukemie Chronische leukemie Prof.dr. Hanneke C. Kluin-Nelemans Afdeling Hematologie Samenstelling van onstolbaar gemaakt bloed Bloedcellen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 15926 13 oktober 2010 Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 4 oktober 2010, CZ/TSZ-3008350,

Nadere informatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 "Artikel 33bis. 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen." "K.B. 31.8.2009" (in werking 1.11.2009) "A." + "

Nadere informatie

Stamceldonor Van Levensbelang!

Stamceldonor Van Levensbelang! Stamceldonor Van Levensbelang! Informatie over het stamceldonorschap Word stamceldonor! Zeer ernstig zieke kinderen en volwassenen (meestal met leukemie) hebben stamcellen van een gezonde donor nodig om

Nadere informatie

Beentumoren (=bottumoren)

Beentumoren (=bottumoren) Beentumoren (=bottumoren) Inleiding Gezwellen in beenderen worden beentumoren genoemd. Er zijn verschillende typen beentumoren te onderscheiden. Zo zijn er vormen waarbij de tumor of het gezwel direct

Nadere informatie

Een doodgewone schimmelinfectie? Géke Kamphof Senior verpleegkundige Hematologie Beenmergtransplantatie LUMC

Een doodgewone schimmelinfectie? Géke Kamphof Senior verpleegkundige Hematologie Beenmergtransplantatie LUMC Een doodgewone schimmelinfectie? Géke Kamphof Senior verpleegkundige Hematologie Beenmergtransplantatie LUMC Casus Man 37 jaar (Mark) Voorgeschiedenis 2013 aug : AML (1 e inductie HOVON 102) Sweet syndroom

Nadere informatie

HOOFDSTUK 6. Samenvatting, discussie en toekomstperspectieven

HOOFDSTUK 6. Samenvatting, discussie en toekomstperspectieven HOOFDSTUK 6 Samenvatting, discussie en toekomstperspectieven Samenvatting, discussie en toekomstperspectieven 89 SAMENVATTING INFLAMMATOIRE DARMZIEKTEN De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa zijn beide

Nadere informatie

Weefselvigilantie in een academisch ziekenhuis. Michaela van Bohemen, hemovigilantieconsulent en weefselvigilantiecoördinator Erasmus MC Rotterdam

Weefselvigilantie in een academisch ziekenhuis. Michaela van Bohemen, hemovigilantieconsulent en weefselvigilantiecoördinator Erasmus MC Rotterdam Weefselvigilantie in een academisch ziekenhuis Michaela van Bohemen, hemovigilantieconsulent en weefselvigilantiecoördinator Erasmus MC Rotterdam Wat is weefselvigilantie? Definitie volgens TRIP: Systematisch

Nadere informatie

Oogverschijnselen bij de ziekte van Graves

Oogverschijnselen bij de ziekte van Graves Oogverschijnselen bij de ziekte van Graves Inhoudsopgave Inleiding... 1 Verschijnselen... 1 Het stellen van de diagnose... 2 Behandeling... 2 Complicaties van de behandeling... 3 Prognose... 3 Inleiding

Nadere informatie

K.B In werking B.S

K.B In werking B.S K.B. 4.5.2010 In werking 1.8.2010 B.S. 7.6.2010 Artikel 33bis GENETISCHE ONDERZOEKEN Wijzigen Invoegen Verwijderen 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen.

Nadere informatie

Chronische Lymfatische Leukemie. anno 2015

Chronische Lymfatische Leukemie. anno 2015 Chronische Lymfatische Leukemie anno 2015 Marten R. Nijziel, internist-hematoloog Máxima Medisch Centrum Eindhoven/Veldhoven Hematon Leukemiedag Soesterberg, 3 oktober 2015 Wat is CLL? Wat is nodig voor

Nadere informatie

Glaucoom. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Oogheelkunde januari 2012 pavo 0524

Glaucoom. Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Oogheelkunde januari 2012 pavo 0524 Glaucoom Albert Schweitzer ziekenhuis afdeling Oogheelkunde januari 2012 pavo 0524 Inleiding Uw oogarts heeft met u besproken dat u een oogaandoening heeft die glaucoom genoemd wordt. Deze folder informeert

Nadere informatie

Drijfveer Stamceldonorbank Geschikte stamcellen voor iedere patiënt

Drijfveer Stamceldonorbank Geschikte stamcellen voor iedere patiënt In het nieuws: Jasmina, 6 jaar, geadopteerd Heeft een zeldzame vorm van leukemie Voor overleving afhankelijk van stamtransplantatie met stamcellen van een gezonde donor Echter: Geen geschikte donor binnen

Nadere informatie

EFFECT VAN ONCOLOGISCHE THERAPIE OP DE MANNELIJKE VRUCHTBAARHEID

EFFECT VAN ONCOLOGISCHE THERAPIE OP DE MANNELIJKE VRUCHTBAARHEID EFFECT VAN ONCOLOGISCHE THERAPIE OP DE MANNELIJKE VRUCHTBAARHEID KANKERCENTRUM UZ GENT Onco_alg_046 INHOUDSTAFEL 01 Inleiding 3 02 Invriezen van testiculair weefsel 3 03 Invriezen van een zaadstaal 4 04

Nadere informatie

Hoornvliestransplantatie

Hoornvliestransplantatie PATIËNTENINFO Hoornvliestransplantatie Type PKP OOGHEELKUNDE Inhoud 1 Wat is een hoornvlies?... 4 2 Wie heeft een hoornvliestransplantatie nodig?... 4 3 Wat is een hoornvliestransplantatie?... 4 4 Hoe

Nadere informatie

Uveïtis. Afdeling Oogheelkunde

Uveïtis. Afdeling Oogheelkunde Uveïtis Afdeling Oogheelkunde Algemeen Uveïtis is een verzamelnaam voor alle inwendige oogontstekingen. Deze uitleg is daarom algemeen. Niet alle opmerkingen gelden voor alle uveïtispatiënten. In deze

Nadere informatie

ACUTE MYELOÏDE LEUKEMIE. Patiëntenboekje. Acute myeloïde. leukemie (AML) is een. vorm van kanker die in. het beenmerg ontstaat.

ACUTE MYELOÏDE LEUKEMIE. Patiëntenboekje. Acute myeloïde. leukemie (AML) is een. vorm van kanker die in. het beenmerg ontstaat. Acute myeloïde leukemie (AML) is een vorm van kanker die in het beenmerg ontstaat. AML is een levensbedreigende ziekte Patiëntenboekje ACUTE MYELOÏDE LEUKEMIE Acute myeloïde leukemie (AML) is een vorm

Nadere informatie

HOVON 114 MM (Multiple Myeloom) / multipel myeloom

HOVON 114 MM (Multiple Myeloom) / multipel myeloom HOVON 114 MM (Multiple Myeloom) / multipel myeloom Onderzoek voor patiënten met teruggekeerde of verslechterde multipel myeloom (ziekte van Kahler). Onderzocht wordt of een nieuw medicijn veilig en werkzaam

Nadere informatie

Pterygium en Pinguecula

Pterygium en Pinguecula Pterygium en Pinguecula Inhoudsopgave 1 Wat is een pterygium... 1 Oorzaak... 1 2 Verschijnselen... 1 3 Behandeling... 2 4 Wat is een pinguecula... 3 Oorzaak... 3 5 Behandeling... 3 6 Tot slot... 4 Een

Nadere informatie

Bloedtransfusie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Bloedtransfusie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Bloedtransfusie Informatie voor patiënten F0892-2130 september 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Indocollyre Unidose 1 mg/ml, oogdruppels, oplossing Indometacine

Bijsluiter: informatie voor de patiënt. Indocollyre Unidose 1 mg/ml, oogdruppels, oplossing Indometacine Bijsluiter: informatie voor de patiënt Indocollyre Unidose 1 mg/ml, oogdruppels, oplossing Indometacine Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Allogeneic Stem Cell Transplantation after Reduced Intensity Conditioning for High-Risk relapsed or Refractory CLL

Patiënteninformatie. Allogeneic Stem Cell Transplantation after Reduced Intensity Conditioning for High-Risk relapsed or Refractory CLL Patiënteninformatie Studie: HOVON 88 CLL Allogene stamceltransplantatie als behandeling voor patiënten met een hoog-risico recidief chronisch lymfatische leukemie (CLL) (HOVON 88 CLL) Allogeneic Stem Cell

Nadere informatie

Non-Hodgkin lymfoom. Jessa Ziekenhuis vzw. Dienst kwaliteit. versie maart 2016 (Object-ID )

Non-Hodgkin lymfoom. Jessa Ziekenhuis vzw.  Dienst kwaliteit. versie maart 2016 (Object-ID ) Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Non-Hodgkin lymfoom Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Jessa Ziekenhuis vzw Maatschappelijke

Nadere informatie

K.B In werking B.S

K.B In werking B.S K.B. 18.3.2011 In werking 1.5.2011 B.S. 30.3.2011 Artikel 33bis GENETISCHE ONDERZOEKEN Wijzigen Invoegen Verwijderen 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen.

Nadere informatie

Een aandoening van de oogzenuw

Een aandoening van de oogzenuw Een aandoening van de oogzenuw Glaucoom Informatie voor patiënten F0312-3415 juli 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

HOVON 95 MM NL Informatie voor de proefpersoon behorende bij het onderzoek:

HOVON 95 MM NL Informatie voor de proefpersoon behorende bij het onderzoek: HOVON 95 MM NL31466.078.10 Informatie voor de proefpersoon behorende bij het onderzoek: Non-myeloablatieve ( reduced intensity ) allogene stamcel transplantatie gevolgd door onderhoudsbehandeling in hoog

Nadere informatie

Hoornvlies transplantatie - PKP en DALK

Hoornvlies transplantatie - PKP en DALK Hoornvlies transplantatie - PKP en DALK Oogheelkunde Inleiding Het hoornvlies is de doorzichtige voorzijde van het oog. De vorm van het hoornvlies is bol zoals een lens en zorgt daarmee voor de breking

Nadere informatie

De oorzaken en gevolgen van de ziekte van Graves

De oorzaken en gevolgen van de ziekte van Graves Ziekte van Graves Uw behandelend arts heeft de ziekte van Graves bij u geconstateerd. In deze folder vindt u informatie over deze aandoening en de behandelingsmogelijkheden. Wat is de ziekte van Graves?

Nadere informatie

Passantenprijslijst 2016 Erasmus MC. Versie RZ16A 1 van 150. Onder voorbehoud van druk en zetfouten

Passantenprijslijst 2016 Erasmus MC. Versie RZ16A 1 van 150. Onder voorbehoud van druk en zetfouten Passantenprijslijst Versie RZ16A 1 van 150 14B168 972804004 Injectie van sperma met stimulatie punctie labonderzoek en eventuele terugplaatsing bij Verminderde vruchtbaarheid 2.432,02 14B169 972804005

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28461 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Brink, Marloes Hendrika ten Title: Individualized therapeutics in allogeneic stem

Nadere informatie

Donor informatie Stamceltransplantatie

Donor informatie Stamceltransplantatie SIG N.S.V. Donor informatie Stamceltransplantatie Bronvermelding Deze folder is samengesteld door leden van de werkgroep N.S.V. (Nederlandse Stamceltransplantatie Verpleegkundigen). Bij de totstandkoming

Nadere informatie

INFORMATIEBLAD. Beste patiënt(e),

INFORMATIEBLAD. Beste patiënt(e), INFORMATIEBLAD Studie waar het nut van 6 chemotherapie kuren met CHOP en Rituximab gevolgd door een radiochemotherapie aan myeloablatieve dosis met toediening van autologe perifere stamcellen, vergeleken

Nadere informatie

Allogene stamceltransplantatie met als voorbereiding Anti-Thymocyten Globuline (ATG), cyclofosfamide en fludarabine

Allogene stamceltransplantatie met als voorbereiding Anti-Thymocyten Globuline (ATG), cyclofosfamide en fludarabine 4. De behandeling Allogene stamceltransplantatie met als voorbereiding Anti-Thymocyten Globuline (ATG), cyclofosfamide en fludarabine Deze informatie is als aanvulling op de KWF-folder Stamceltransplantatie.

Nadere informatie

Passantenprijslijst 2016 (indicatief)

Passantenprijslijst 2016 (indicatief) U moet de volledige kosten van de behandeling zelf betalen als: u ondanks de wettelijke verplichting geen basisverzekering heeft; ons ziekenhuis geen afspraken met uw verzekeraar heeft gemaakt over de

Nadere informatie

ACUTE LYMFATISCHE LEUKEMIE (ALL) Patiëntenboekje. Acute lymfatische. leukemie, ook wel acute. lymfoblastaire leukemie. of ALL genoemd, is een

ACUTE LYMFATISCHE LEUKEMIE (ALL) Patiëntenboekje. Acute lymfatische. leukemie, ook wel acute. lymfoblastaire leukemie. of ALL genoemd, is een Acute lymfatische leukemie, ook wel acute lymfoblastaire leukemie of ALL genoemd, is een vorm van bloedkanker. Het is een levensbedreigende ziekte van het beenmerg waarbij kwaadaardige cellen ongecontroleerd

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting In dit proefschrift worden diagnostische en therapeutische aspecten van acute leukemie bij kinderen beschreven, o.a. cyto-immunologische en farmacologische aspecten en allogene

Nadere informatie

Chronische leukemie. Met wie kan ik erover praten? De Stichting tegen Kanker luistert naar u. tel.: +32 2 733 68 68 - fax: +32 2 734 92 50

Chronische leukemie. Met wie kan ik erover praten? De Stichting tegen Kanker luistert naar u. tel.: +32 2 733 68 68 - fax: +32 2 734 92 50 3.1.8 NL Met wie kan ik erover praten? Chronische leukemie Chronische leukemie Zoekt u hulp of andere informatie? Heeft u er behoefte aan om uw hart eens te luchten? Zoekt u informatie over een type kanker

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden Samenvatting voor niet-ingewijden Bij diverse kwaadaardige en enkele niet-kwaadaardige hematologische ziektebeelden biedt een allogene stamceltransplantatie met stamcellen van een donor (allogene SCT)

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Bloedtransfusie terTER_

Patiënteninformatie. Bloedtransfusie terTER_ Patiënteninformatie Bloedtransfusie 1234567890-terTER_ Bloedtransfusie Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep, waarbij er een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie).

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Traject autologe stamceltransplantatie

Patiënteninformatie. Traject autologe stamceltransplantatie Patiënteninformatie Traject autologe stamceltransplantatie Inhoud Welkom op onze dienst... 4 Wie zijn we en wat doen we?... 4 Ligging van de afdelingen... 4 UZ Leuven... 4 Voorstelling van het multidisciplinair

Nadere informatie

Oogheelkunde. Patiënteninformatie. Maculagat. Slingeland Ziekenhuis

Oogheelkunde. Patiënteninformatie. Maculagat. Slingeland Ziekenhuis Oogheelkunde Maculagat i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Het maculagat is een gaatje in het netvlies juist op de plaats waar men scherp mee ziet (de gele vlek of macula). Rondom het

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Traject autologe stamceltransplantatie

Patiënteninformatie. Traject autologe stamceltransplantatie Patiënteninformatie Traject autologe stamceltransplantatie Inhoud Inhoud... 4 Welkom op onze dienst... 5 Wie zijn we en wat doen we?... 5 Ligging van de afdelingen... 5 UZ Leuven... 5 Voorstelling van

Nadere informatie

Chapter 6. Nederlandse samenvatting

Chapter 6. Nederlandse samenvatting Chapter 6 Nederlandse samenvatting Chapter 6 122 Nederlandse samenvatting Het immuunsysteem Het immuunsysteem (of afweersysteem) beschermt het lichaam tegen lichaamsvreemde en ziekmakende organismen zoals

Nadere informatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 "Artikel 33bis. 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen." "K.B. 31.8.2009" (in werking 1.11.2009) "A." " 588431

Nadere informatie

Bijgaand treft u een concept Regeling haemopoietische stamceltransplantatie aan.

Bijgaand treft u een concept Regeling haemopoietische stamceltransplantatie aan. Bijlage A De adviesaanvraag Op 11 januari 2001 ontving de Gezondheidsraad van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport het volgende verzoek (brief kenmerk CSZ/ZT 2144754): Bijgaand treft u een

Nadere informatie

Pa#ëntenpar#cipa#e in wetenschappelijk onderzoek een mooie toekomst voor HOVON en Hematon

Pa#ëntenpar#cipa#e in wetenschappelijk onderzoek een mooie toekomst voor HOVON en Hematon Pa#ëntenpar#cipa#e in wetenschappelijk onderzoek een mooie toekomst voor HOVON en Hematon Anna van Rhenen internist-hematoloog Mechteld van de Beld lid Raad van Toezicht Hematon Voorstellen Inhoud p HOVON

Nadere informatie

Passantenprijslijst DBC-Zorgproducten geldig vanaf 1 januari 2016 t/m 31 december 2016, bedragen in Euro's

Passantenprijslijst DBC-Zorgproducten geldig vanaf 1 januari 2016 t/m 31 december 2016, bedragen in Euro's 14B168 972804004 Injectie van sperma met stimulatie - punctie - labonderzoek en eventuele terugplaatsing bij Verminderde vruchtbaarheid 2.225,17 14B169 972804005 Operatie aan de eileider(s) bij Verminderde

Nadere informatie

Hoornvliestransplantatie

Hoornvliestransplantatie PATIËNTENINFO Hoornvliestransplantatie Type DSAEK OOGHEELKUNDE Inhoud 1 Wat is een hoornvlies?... 4 2 Wie heeft een hoornvliestransplantatie nodig?... 4 3 Wat is een hoornvliestransplantatie?... 4 4 Hoe

Nadere informatie

Glaucoom. Afdeling Oogheelkunde

Glaucoom. Afdeling Oogheelkunde Glaucoom Afdeling Oogheelkunde Algemeen Glaucoom is een veelvoorkomende aandoening van de oogzenuw die in de meeste gevallen, maar niet altijd, gepaard gaat met een te hoge oogdruk in het oog. De oogzenuw

Nadere informatie

De tekst van deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met: Stichting Europdonor in Leiden en Stichting Beenmergdonorbank Europdonor Nijmegen.

De tekst van deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met: Stichting Europdonor in Leiden en Stichting Beenmergdonorbank Europdonor Nijmegen. De tekst van deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met: Stichting Europdonor in Leiden en Stichting Beenmergdonorbank Europdonor Nijmegen. Stichting Sanquin Bloedvoorziening hanteert de grondbeginselen

Nadere informatie

Oogheelkunde. Glaucoom.

Oogheelkunde. Glaucoom. Oogheelkunde Glaucoom www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl OOG007 / Glaucoom / 16-12-2015 2 Glaucoom Glaucoom is een veelvoorkomende ziekte aan

Nadere informatie

Oogafwijkingen door diabetes

Oogafwijkingen door diabetes Oogafwijkingen door diabetes Een van de mogelijke complicaties bij diabetes is het optreden van beschadigingen in het oog. Het gaat hierbij om de bloedvaten in het netvlies. Deze oogafwijkingen door diabetes

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Staar. Cataract

PATIËNTEN INFORMATIE. Staar. Cataract PATIËNTEN INFORMATIE Staar Cataract Algemeen Door middel van deze folder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over staar (cataract) en de behandeling hiervan. U wordt geadviseerd deze informatie zorgvuldig

Nadere informatie