9 Crisisbeleid. 9.2 Financieel crisisplan

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "9 Crisisbeleid. 9.2 Financieel crisisplan"

Transcriptie

1 9 Crisisbeleid Het beleid zoals in het vorige hoofdstuk omschreven is gericht op het reguliere besturen van het fonds. Indien echter sprake is van een crisissituatie kan voornoemd beleid onvoldoende zijn en kunnen aanvullende maatregelen benodigd zijn. In dit hoofdstuk wordt hier nader op ingegaan. 9.1 Wanneer is sprake van een crisis? Een crisis kan in verschillende vormen optreden. Op voorhand is geen compleet overzicht te geven van alle mogelijke crisissituaties. De duidelijkste vorm van crisis is een situatie waarin de beleidsdekkingsgraad van het fonds dermate slecht is dat (tijdig) herstel naar verwachting niet mogelijk is. Het bestuur heeft het beleid in deze crisisvorm in paragraaf 9.2 Financieel crisisplan vastgelegd. Andere vormen van een crisis waarmee het bestuur te maken kan krijgen, zijn bijvoorbeeld: Snelle daling dekkingsgraad richting kritische grenzen Bestuurlijke crisis Problemen bij de werkgever Problemen bij de uitvoeringsorganisatie Liquiditeitsproblemen Samenvattend is er sprake van een crisis wanneer een gebeurtenis optreedt die directe ingrijpende gevolgen heeft voor de bedrijfsvoering van het fonds. Deze gebeurtenis kan door alle betrokken partijen (bijvoorbeeld bestuurder, commissie, adviseur, werkgever en uitvoeringsorganisatie) gesignaleerd worden. Welke acties worden ondernomen? Het eerste overleg zal plaatsvinden tussen de partij die een crisis signaleert en de voorzitter van het fonds. In het eerste overleg wordt vastgesteld op welke termijn een overleg noodzakelijk is en wie hierbij aanwezig dient te zijn. Daarbij wordt voorop gesteld dat dit bij voorkeur het voltallige bestuur is, maar dit is niet per se noodzakelijk mocht dit organisatorisch niet haalbaar zijn. In de aanloop naar het geplande vervolgoverleg wordt de crisissituatie zoveel mogelijk in kaart gebracht en worden de alternatieven uitgewerkt. Het vervolgoverleg is er dan ook op gericht om besluiten te nemen om de crisis, indien mogelijk, zo snel mogelijk aan te pakken. 9.2 Financieel crisisplan Inleiding Stichting Pensioenfonds AZL. (hierna: P-AZL) dient, als onderdeel van de beschrijving van de hoofdlijnen van het interne beheersingssysteem, in de actuariële en bedrijfstechnische nota (abtn) van het fonds een financieel crisisplan op te nemen. Dit staat in artikel 145 van de Pensioenwet. Dit plan beschrijft de maatregelen die het bestuur van P-AZL effectief kan inzetten indien (in korte tijd) de beleidsdekkingsgraad richting kritische waarden beweegt waardoor het realiseren van de ambitie van P-AZL in gevaar komt. Op grond van artikel 29b Besluit financieel toetsingskader moet het financieel crisisplan de volgende elementen bevatten:

2 een beschrijving van één of meer financiële situaties waarin het fonds niet aan de vereisten van het vereist eigen vermogen voldoet en gevaar loopt niet aan de vereisten van het minimaal vereist eigen vermogen te gaan voldoen; een beschrijving van één of meer risico s die naar het oordeel van het fonds kunnen leiden tot situaties die als financiële crisissituaties kunnen worden aangemerkt; De volatiliteit van de financiële markten kunnen naar het oordeel van het fonds mogelijk een dergelijke crisissituatie doen ontstaan; een beschrijving van de maatregelen die het fonds ter beschikking staan ter bestrijding van de situaties als genoemd bij a en artikel 140, lid 1, waarbij wordt beschreven hoe het fonds deze maatregelen verwacht in te zetten; een indicatie van het financiële effect van de inzet van de ter beschikking staande maatregelen: de berekening van het niveau van de beleidsdekkingsgraad vanaf welke naar verwachting vermindering van pensioenaanspraken en pensioenrechten nodig zijn om te voldoen aan de vereisten ten aanzien van het vereist eigen vermogen; een beschrijving van de wijze waarop bij het inzetten van maatregelen op evenwichtige wijze rekening wordt gehouden met de belangen van de belanghebbenden van het fonds, waarbij wordt opgenomen hoe een vermindering van pensioenaanspraken en pensioenrechten zal worden verdeeld en of, en zo ja hoe, deze worden gespreid. Waar in dit financieel crisisplan over dekkingsgraad wordt gesproken, wordt steeds gedoeld op de beleidsdekkingsgraad die fondsen per 1 januari 2015 moeten gebruiken Doel en kader van het financieel crisisplan Het fonds bevindt zich per 1 januari 2015 in een situatie van een tekort. In verband met dit tekort heeft het fonds een herstelplan ingediend bij De Nederlandsche Bank (DNB) waarin uitgewerkt is hoe het fonds binnen 10 jaar weer beschikt over een vereist eigen vermogen. Uit het herstelplan blijkt dat het fonds met toepassing van het huidige beleidskader (toeslagen beleggingsbeleid) binnen de reguliere hersteltermijn van in beginsel 10 jaar het vereist eigen vermogen bereikt. Het ingediende herstelplan gaat uit van bepaalde aannames. Deze aannames kunnen door de werkelijkheid en beleidswijzigingen achterhaald zijn, waarmee het verwachte pad uit het herstelplan misschien niet meer gerealiseerd kan worden. Het is derhalve belangrijk om het herstel continu te monitoren en regelmatig te bekijken of het fonds tijdig over het vereist eigen vermogen beschikt. Het doel van dit document is dat het bestuur van P-AZL met onderhavig beleid al voorbereid is op een situatie van tekort waarbij tijdig herstel binnen de gestelde termijn niet (meer) haalbaar is. In een dergelijke situatie is sprake van een crisissituatie. Dit is tevens het moment waarop het crisisplan in werking treedt. Het bestuur heeft dan vooraf al nagedacht over hoe te handelen als een dergelijk situatie zich voordoet Crisissituatie Het plan richt zich op het beleid bij de hiervoor genoemde crisissituatie. Bij het fonds is in twee situaties sprake van een crisissituatie: A) Wanneer bij de jaarlijkse actualisatie van het herstelplan blijkt dat de verwachte beleidsdekkingsgraad aan het einde van de nieuwe reguliere hersteltermijn van in beginsel

3 10 jaar niet uitkomt boven de vereiste dekkingsgraad en het gevaar loopt niet aan het vereist eigen vermogen te gaan voldoen. Het bestuur neemt dan maatregelen om de beleidsdekkingsgraad binnen de termijn van in beginsel 10 jaar op het vereiste niveau te brengen. Dit zijn dus maatregelen die naast het huidige beleidskader nodig zijn vanwege onvoldoende herstel en/of een tekort dat langer aanhoudt. B) Daarnaast is sprake van een crisissituatie als het fonds vijf achtereenvolgende jaren niet beschikt over de minimaal vereiste dekkingsgraad. Ook dan treedt het crisisplan in werking. Het bestuur neemt dan binnen zes maanden maatregelen waardoor de feitelijke dekkingsgraad direct weer op of boven de minimaal vereiste dekkingsgraad ligt. Structurele bewegingen zoals langer leven en daling van de rente maken geen onderdeel uit van dit beleid. Tot slot zijn er situaties die geen directe financiële gevolgen hebben, maar het fonds evenwel kunnen treffen. Voorbeelden hiervan zijn een bestuurscrisis, een operationele crisis of het wegvallen van de sponsor. Ook deze situaties maken geen onderdeel uit van het beleid. Het plan beperkt zich dus tot de vraag wat het bestuur gaat doen als de herstelkracht van het huidige beleidskader niet voldoende is Kritische dekkingsgraad Indien het fonds in een situatie van een tekort verkeert en onder het haalbare pad geraakt en derhalve in een crisissituatie komt, zijn maatregelen nodig om binnen de gestelde termijn te kunnen herstellen. Het fonds heeft vastgesteld wat de actuele dekkingsgraad moet zijn om in een situatie van tekort naar verwachting tijdig te kunnen herstellen tot het vereist eigen vermogen (het haalbare pad). De termijn voor herstel voor een fonds bedraagt conform de Pensioenwet maximaal 10 jaar. Het haalbare pad wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld bij de jaarlijkse actualisatie van het herstelplan op basis van de dan geldende economische omstandigheden en het dan geldende beleid van het fonds. Tevens wordt het haalbare pad bij beleidswijzigingen opnieuw vastgesteld. Om op voorhand toch al enig inzicht te geven in de gevoeligheid van het haalbare pad is onderstaande tabel opgenomen. De tabel toont de actuele dekkingsgraad die het fonds minimaal moet hebben om gegeven de economische omstandigheden tijdig te kunnen herstellen. De genoemde rekenrentes gelden voor alle looptijden. Een overrendement van 1,0% bij een rekenrente van 4,0% betekent dat het fondsrendement <5,0%> is. In die situatie dient de actuele dekkingsgraad minimaal 107,9% te bedragen om zonder maatregelen tijdig te kunnen herstellen. Overzicht kritische grenzen Overrendement Herstelter 3,0 Rekenrente 1,0% 2,0% mijn % 99,0 89,0 2,0% 10 jaar 116,6% % % 3,0% 10 jaar 111,0% 98,0 88,9

4 4,0% 10 jaar 107,9% % % 97,3 88,9 % % Zakt de actuele dekkingsgraad onder dit kritische niveau, dan verwacht het bestuur dat een herstel binnen 10 jaar tot aan het vereist eigen vermogen niet mogelijk zal zijn zonder maatregelen die in dit financieel crisisplan worden beschreven. Daarom treedt het financieel crisisplan in werking indien de actuele dekkingsgraad onder de kritische dekkingsgraad zakt en de beleidsdekkingsgraad lager is dan de vereiste dekkingsgraad (situatie van herstel) Evenwichtige belangenbehartiging In artikel 105, lid 2 van de Pensioenwet is opgenomen dat het bestuur bij het bepalen van het beleid op evenwichtige wijze rekening moet houden met de belangen van alle bij het pensioenfonds betrokken groepen. Dit geldt ook voor het beleid bij tekort. Aspecten die hierbij van belang zijn: Op welke groepen heeft een maatregel impact en in welke mate. Is er voldoende evenwicht tussen de gevolgen en de herstelkracht van een maatregel. Hoe een maatregel ongedaan te maken als er weer sprake is van herstel. Wat zijn de effecten van een maatregel op de solidariteit. Het bestuur zal bij het uitvoeren van het financieel crisisplan rekening moeten houden met bovenstaande aspecten.

5 9.2.6 Richtlijn Het in dit financieel crisisplan opgenomen beleid is een richtlijn. Het bestuur heeft de ruimte om van het beleid af te wijken. Concrete maatregelen zal het bestuur altijd afstemmen op de situatie van dat moment Maatregelen Hieronder zijn in aanvulling op het herstelplan de maatregelen weergegeven die het bestuur effectief kan inzetten als het herstel onvoldoende blijkt te zijn. Van onvoldoende herstel is sprake als de dekkingsgraad, in een situatie van tekort, onder het haalbare pad geraakt. Maatregelen zijn dus niet nodig als het beoogde herstel met het huidige beleidskader binnen het tijdspad van het herstelplan wordt gehaald. Voor zover mogelijk wordt bij iedere maatregel ingegaan op hoe deze zich verhoudt tot de evenwichtige belangenbehartiging en wat de herstelkracht is van de maatregel. Hierbij moet worden opgemerkt dat een genomen maatregel direct gevolgen heeft voor de actuele dekkingsgraad, maar dat die gevolgen pas na 12 maanden volledig in de beleidsdekkingsgraad zijn verwerkt. Aan de maatregelen heeft het bestuur een prioritering aangebracht. De hierna gehanteerde volgorde van de maatregelen is in beginsel ook de volgorde van het inzetten van de maatregelen. Het bestuur heeft de mogelijkheid hiervan af te wijken. Het bestuur heeft geconstateerd dat er in een herstelsituatie geen toegestane maatregelen zijn op basis van het beleggingsbeleid die het herstel bevorderen. Gelet hierop heeft het bestuur besloten ook het beleggingsbeleid geen onderdeel te laten zijn van het beleid bij tekort. Primair zal het bestuur in een situatie van crisis, zoals omschreven in dit financieel crisisplan, bezien in hoeverre het bestuur maatregelen ter beschikking heeft op basis van de uitvoeringsovereenkomst en de geldende wet- en regelgeving die zelfstandig door het bestuur kunnen worden ingezet. Op deze wijze waarborgt het bestuur de onafhankelijke positie en de eigen verantwoordelijkheid van het bestuur het meest. Vervolgens zal het bestuur bezien of er andere maatregelen noodzakelijk dan wel wenselijk zijn waarbij overleg met of medewerking van de sociale partners nodig zijn. Maatregelen Binnen eigen mandaat pensioenfondsbestuur Toeslagenbeleid De feitelijke beslissingen met betrekking tot het al dan niet toekennen van toeslagen is binnen het raamwerk van het toeslagenbeleid volledig in handen van het pensioenfondsbestuur. Dit instrument is echter voor oplossing van een crisissituatie niet of slechts beperkt van betekenis, omdat in de gegeven omstandigheden toch al geen toeslagen zullen worden verleend. Teneinde de herstelkracht te vergroten en de kans op tekorten te verkleinen kan het fonds het volgende afwijkende toeslagbeleid hanteren: beleidsdekkingsgraad 115%: geen toeslagverlening 115% < beleidsdekkingsgraad vereiste dekkingsgraad + 5%: gedeeltelijke toeslagverlening (lineair) vereiste dekkingsgraad + 5% < beleidsdekkingsgraad < vereiste dekkingsgraad + 10%: volledige toeslagverlening

6 vereiste dekkingsgraad + 10% < beleidsdekkingsgraad: volledige toeslagverlening + inhaaltoeslag voor zover de beleidsdekkingsgraad niet onder de vereiste dekkingsgraad + 10% zakt. Premiebeleid binnen bandbreedtes Binnen de door de sociale partners afgesproken systematiek van vaststelling van de premie gelden bepaalde bandbreedtes. Sociale partners zijn overeengekomen dat de premie tussen 18,9% en 22,9% kan bewegen zonder dat nieuwe afspraken gemaakt moeten worden. Binnen deze bandbreedtes is er voor het bestuur geen ruimte de pensioenpremie autonoom te verhogen tot de bovengrens van de overeengekomen bandbreedte. Sociale partners hebben immers een vaste premieberekeningssystematiek afgesproken die jaarlijks tot een bepaalde uitkomst leidt. Het bestuur heeft geen inspraak en/ of invloed op deze berekening. Korting opgebouwde aanspraken en rechten Alleen indien alle beschikbare sturingsmiddelen zijn ingezet zonder het gewenste resultaat, kan het bestuur van het pensioenfonds gebruik maken van de mogelijkheid om pensioenaanspraken en -rechten te korten. Deze maatregel is een zelfstandige bevoegdheid van het bestuur, zij het dat deze gebonden is aan wettelijke voorschriften en aanvullende regelgeving van de toezichthouder. Wanneer het herstel binnen het herstelplan niet intreedt, kan het bestuur de pensioenaanspraken en pensioenrechten korten. Dit is een noodmaatregel die verbonden is aan strikte regelgeving uit de Pensioenwet en die alleen in uiterste gevallen mag worden ingezet. De herstelkracht van korten is substantieel en kan alleen worden ingezet om het haalbare pad te bereiken, dan wel om op of boven het niveau van het minimaal vereist eigen vermogen te komen als het fonds vijf achtereenvolgende jaren niet beschikt over de minimaal vereiste dekkingsgraad. Een uniforme korting met een bepaald percentage levert een stijging van de dekkingsgraad op met hetzelfde percentage. P-AZL hanteert uniform korten als uitgangspunt bij korten van pensioenaanspraken en pensioenrechten. Deze worden met een gelijk percentage verminderd. Daarmee worden actieve deelnemers, gewezen deelnemers en gepensioneerden in gelijke mate geraakt. Dit uitgangspunt kan worden gemotiveerd vanuit het oogpunt van solidariteit. Als het goed gaat met het fonds profiteert iedereen hiervan, in slechte tijden geldt het omgekeerde. Indien naar mening van het bestuur een bepaalde groep deelnemers teveel worden geraakt door toepassing van uniform korten, dan kan het bestuur besluiten om het herstel te bewerkstelligen door (gedeeltelijk) gedifferentieerd te korten. Voor zowel de uniforme korting als de gedifferentieerde korting geldt dat de procentuele korting wordt toegepast op iedere individuele pensioenaanspraak en pensioenrecht van de actieve/ gewezen deelnemers respectievelijk gepensioneerden. Maatregelen buiten eigen mandaat pensioenfondsbestuur Premiebeleid boven bandbreedtes Het verhogen van de pensioenpremie tot boven de overeengekomen bandbreedte is geen autonome bevoegdheid van het bestuur. Het doorvoeren van een premieopslag behoeft altijd overleg met de werkgever. Omdat per 1 januari 2013 een Collectieve Defined

7 Contribution-regeling (hierna: CDC-regeling) is overeengekomen door de sociale partners staat de systematiek voor berekenen van de pensioenpremie voor meerdere jaren vast. De sociale partners (vakbonden en werkgever) zijn een vaste premieberekeningssystematiek in premievaststelling overeengekomen waarbij zij hebben afgesproken dat de premie tussen 18,9% en 22,9% kan bewegen zonder dat nieuwe afspraken gemaakt moeten worden. Wanneer door wijziging van economische omstandigheden of anderszins de overeengekomen premie tussen 18,9% en 22,9% niet langer toereikend is voor de financiering van de opbouw van aanspraken, kan enkel voor een eerst volgende vaste systematiek periode van de premie met de werkgever worden gesproken over een aanpassing van het premieniveau. De overwegingen die bij de premievaststelling voor een eerst volgende periode een rol spelen, mogen in verband met het CDC vereiste enkel een prospectief karakter hebben. Betreffende maatregelen zullen daarom in beginsel slechts beperkt bijdragen aan het opheffen van de crisissituatie. Pensioenbeleid (inhoud pensioenregeling) Aanpassing van de pensioenregeling behoort niet tot het mandaat van het pensioenfondsbestuur. De inhoud van de pensioenregeling is een zaak voor sociale partners i.c. de werkgever en vakbonden. Een inzet van dit instrument is dus alleen mogelijk door een beroep te doen op deze partijen Uitwerkingen en impact van de maatregelen De financiële impact van de hierboven genoemde mogelijke maatregelen is zeer divers. Hieronder geeft het fonds een indicatie van de verwachte/ mogelijke impact op de ontwikkeling van de dekkingsgraad.

8 Toeslagenbeleid De invloed op de dekkingsgraad van het achterwege blijven van een toeslagverlening is uiteraard afhankelijk van de omvang van de beoogde toeslag. Grofweg kan gesteld worden dat (bij een dekkingsgraad van rond de 100%) het achterwege laten van 1% toeslagverlening overeenkomt met een 1% hogere dekkingsgraad. Door het achterwege blijven van toeslagverlening kan het pensioenfonds optimaal profiteren van de autonome herstelkracht waarover het beschikt. Premiebeleid De CDC afspraak met de werkgever over een vaste premie systematiek verdraagt zich niet, zoals eerder gesteld, met inzet van het premie-instrument voor dekkingsherstel. Binnen de vastgestelde bandbreedtes is er voor het bestuur geen ruimte de pensioenpremie autonoom te verhogen tot de bovengrens van de overeengekomen bandbreedte. Buiten deze bandbreedte zijn voor de eerst volgende premie vaste systematiek periodes nieuwe premieafspraken mogelijk waarbij, gegeven de dan actuele economische omstandigheden, de verwachte kosten voor de toekomstige pensioenopbouw maatgevend zijn. Pensioenkorting Het effect van uniform korten pakt voor de verschillende groepen anders uit. Wanneer het bestuur besluit niet uniform te korten maar gedifferentieerd, dan betekent dit dat de korting niet op alle aanspraken en rechten (volledig) wordt doorgevoerd. Dat kan betekenen dat een evenredig lager hersteleffect wordt bereikt. Pensioenbeleid De effectiviteit van de inzet van het pensioenbeleid (door sociale partners) voor oplossing van een dekkingstekort is voor het pensioenfonds lastig te voorspellen. Maatregelen hebben bovendien enkel betrekking op toekomstige pensioenopbouw waardoor de effectiviteit hiervan beperkt is Maatregelen ongedaan maken De in hoofdstuk 3 genoemde maatregelen worden zo snel mogelijk ongedaan gemaakt. Hierbij komen de volgende maatregelen in aanmerking om ongedaan gemaakt te worden: Korten Niet toegekende toeslagen De volgorde van het ongedaan maken van genomen maatregelen is in beginsel gelijk aan bovengenoemde volgorde. Voor de teruggave van gekorte pensioenen en inhaaltoeslag gelden de navolgende voorwaarden: de hoogte van de teruggave van gekorte pensioenen en/of inhaaltoeslag mag niet meer zijn dan naar verwachting in de toekomst is te realiseren; de beleidsdekkingsgraad mag door de teruggave van gekorte pensioenen en/of inhaaltoeslag niet zakken tot onder de vereiste dekkingsgraad; er mag in enig jaar voor de teruggave van gekorte pensioenen en/of inhaaltoeslag ten hoogste een vijfde van het overschot worden aangewend. Het overschot is het verschil tussen de beleidsdekkingsgraad en de vereiste dekkingsgraad. Toetsing maatregelen aan evenwichtige belangenafweging

9 In artikel 105, lid 2 van de Pensioenwet is de evenwichtige belangenbehartiging neergelegd die als beginsel dient voor besluitvorming over het inzetten van maatregelen voor herstel. De vraag is dus hoe in een situatie van dekkingstekort de pijn het meest evenwichtig over de verschillende belanghebbenden van het fonds wordt verdeeld. In paragraaf 2.3 zijn enkele aspecten voor evenwichtige belangenbehartiging genoemd. In het hiernavolgende wordt hier nader op ingegaan. Voor het antwoord op de vraag of er evenwicht is tussen de impact van de maatregelen en de herstelkracht is eerst van belang vast te stellen welke maatregelen effectief ingezet kunnen worden door het bestuur. Zoals eerder aangegeven leent het versoberen van de pensioenregeling zich vanwege het structurele karakter niet goed als maatregel om incidentele schokken op vangen. Verder is het wijzigen van het pensioenbeleid aan de sociale partners. Het gewijzigd toeslagbeleid is echter voor oplossing van een crisissituatie niet of slechts beperkt van betekenis, omdat het in de gegeven omstandigheden toch al geen toeslagen zullen worden verleend. Het verhogen van de premie is buiten de afgesproken bandbreedtes geen autonome bevoegdheid van het bestuur. Het doorvoeren van een premieopslag behoeft altijd overleg met de werkgever. Omdat per 1 januari 2013 een CDC-regeling is overeengekomen door de sociale partners staat de systematiek voor berekenen van de pensioenpremie voor meerdere jaren vast. Korten heeft een grote herstelkracht. Het is echter in alle gevallen een ultimum remedium. Met de uniforme kortingsmaatregel worden actieve deelnemers, gewezen deelnemers en gepensioneerden in gelijke mate geraakt. Dit kan worden gerechtvaardigd vanuit het oogpunt van solidariteit. Uniform korten pakt echter anders uit voor de verschillende groepen. Om die reden kan het bestuur besluiten om de korting eventueel (gedeeltelijk) gedifferentieerd door te voeren. Gelet op het gehele pakket aan maatregelen en de prioritering van de maatregelen kan de conclusie worden getrokken dat het beleid bij een crisissituatie voldoende evenwichtig is Communicatie over genomen maatregelen In dit hoofdstuk staat de communicatie van het beleid bij tekort centraal. Dit maakt onderdeel uit van het communicatieplan van P-AZL. De daarin vastgelegde uitgangspunten zoals duidelijke en begrijpelijke communicatie vormen ook de basis voor de communicatie omtrent het beleid bij tekort. Doelgroepen De primaire doelgroepen zijn de actieve deelnemers, de gewezen deelnemers en de pensioengerechtigden. De communicatie richt zich op deze drie doelgroepen. Hierna te noemen de belanghebbenden. Doelstellingen De belanghebbenden tijdig, duidelijk en begrijpelijk informeren over de financiële situatie, het achterblijvende herstelpad, de maatregelen, het waarom van de maatregel en de gevolgen ervan voor de belanghebbenden. Tijdig informeren

10 Zodra het financieel crisisplan definitief is, informeert P-AZL de belanghebbenden over het, voor een deel gewijzigde, beleid (communicatiefase 1). Op het moment dat P-AZL constateert dat het herstelpad niet meer wordt gehaald start communicatiefase 2: de belanghebbenden worden proactief over de financiële situatie en het proces geïnformeerd. Zodra de besluitvorming over de te nemen maatregelen heeft plaatsgevonden, informeert P-AZL de belanghebbenden binnen een week over de maatregelen (communicatiefase 3). P-AZL bereidt proactief de communicatie voor om de communicatie tijdig te kunnen realiseren. Centrale boodschap De financiële situatie van uw pensioenfonds P-AZL herstelt niet zoals verwacht. Het is belangrijk dat de financiële situatie verbetert, voor behoud van een pensioenregeling zoals we die nu kennen. Dan kunnen wij u naar de toekomst toe een goed pensioen blijven bieden. Daarbij vindt het bestuur het belangrijk dat alle partijen een bijdrage leveren. Ook van u vragen we een bijdrage. Het hiervoor genoemde is de centrale hoofdboodschap op het moment dat het bestuur besluit tot aanvullende herstelmaatregelen. Aangegeven is per communicatiefase de boodschap. Communicatiemiddelen P-AZL beschikt over een set aan communicatiemiddelen. Huidige middelen voor alle belanghebbenden: Helpdesk Website ( Brief Pensioenoverzicht (UPO) Huidige middelen alleen voor deelnemers: Info Intern (personeelsblad AZL) Intranet (via werkgever AZL) Het medium en de boodschap moeten in evenwicht zijn. Bijvoorbeeld een brief aan alle belanghebbenden is een formeel en redelijk zwaar instrument. Dit mogelijke communicatiemiddel zet P-AZL alleen in als de boodschap eveneens redelijk formeel en zwaar is, hetgeen in het geval van onvoldoende herstel zo is. Zeker op het moment dat er sprake is van korten op pensioenaanspraken en pensioenrechten Communicatie en inzet middelen Bij onvoldoende herstel zijn diverse scenario s / combinaties van maatregelen mogelijk en iedere maatregel heeft betrekking op bepaalde doelgroepen. P-AZL kiest ervoor om alle belanghebbenden gelijktijdig met dezelfde boodschap, op dezelfde wijze en op hetzelfde moment te informeren. Dit doet P-AZL onder andere om alle belanghebbenden te laten zien dat iedere groep een steentje bijdraagt en dat de pijn evenwichtig is verdeeld. De maatregelen tot het korten van pensioenaanspraken en pensioenrechten is voor belanghebbenden zeer ingrijpend. Het vraagt extra communicatie-inspanningen om de belanghebbenden goed te informeren. P-AZL kan in een dergelijke situatie ervoor kiezen

11 andere dan bovengenoemde communicatiemiddelen te gebruiken. Bijvoorbeeld een bijeenkomst. Bijeenkomsten bieden de mogelijkheid de dialoog met de belanghebbenden aan te gaan en geven de ruimte voor het stellen van vragen. Ook zou P-AZL in overleg kunnen gaan met de werkgever om een bijlage bij de salarisspecificatie te voegen. Het pensioenoverzicht is ieder jaar het belangrijkste communicatiemiddel. De effecten van een maatregel tot korten van pensioenaanspraken en pensioenrechten komen terug in het pensioenoverzicht. Op het moment dat sprake is van deze maatregelen wil P-AZL het eerstvolgende pensioenoverzicht waarin die effecten zichtbaar zijn, zo snel als dat de administratie dat mogelijk maakt, verstrekken aan de belanghebbenden. Hierbij zal een voorloopbrief met uitleg over de genomen maatregelen worden bijgevoegd Media P-AZL informeert de belanghebbenden binnen een week nadat besluitvorming over de maatregelen heeft plaatsgevonden. Op deze wijze tracht P-AZL er voor te zorgen dat belanghebbenden de informatie niet via andere kanalen, zoals de media, kunnen vernemen. Zeker op het moment dat er sprake is van korten. Verder hanteert P-AZL in de communicatie een passief mediabeleid. Het bestuur van P-AZL heeft de voorzitter van het fonds als woordvoerder aangewezen, die indien dat nodig zou blijken, een mediatraining krijgt. Anderen, zoals bestuursleden en de medewerkers van de uitvoeringsorganisatie, zeggen niets en verwijzen journalisten naar de woordvoerder. Het bestuur van P-AZL bereidt proactief ook een passief persstatement voor. Zo kunnen vragen goed beantwoord worden, zonder dat P-AZL zelf de pers opzoekt Planmatige aanpak Zodra sprake is van onvoldoende herstel en dit plan in werking treedt, wordt een tijdelijk team geformeerd dat de lead heeft voor de uitvoering en eventuele bijsturing van de communicatie. Het team bestaat uit een of twee bestuursleden, de woordvoerder, een communicatieadviseur en een afvaardiging van de werkgever. Het team start met het tegen het licht houden van deze communicatie uitgangspunten in relatie tot de actuele situatie. Want dat kan vragen om aanpassingen en/of verdere detaillering. Ook maakt het team afspraken over het tijdspad gekoppeld aan de communicatiefasen. Het team houdt het bestuur op de hoogte Toetsing en evaluatie P-AZL hecht waarde aan duidelijke en begrijpelijke communicatie. De teksten van de brieven worden vooraf getoetst bij enkele belanghebbenden. De reacties worden secuur gevolgd en telkens getoetst op de noodzaak tot (re)actie. Tussentijds wordt het geheel aan communicatie geëvalueerd in samenhang met de vragen van deelnemers, website statistieken en andere beschikbare gegevens. Dit kan leiden tot tussentijdse aanpassingen in de communicatie. Achteraf wordt de totale communicatie geëvalueerd Besluitvormingsproces Op grond van de statuten worden besluiten van het bestuur bij meerderheid van stemmen genomen waarbij ten minste de helft van de bestuursleden plus één aanwezig moet zijn. Dit besluitvormingsproces geldt ook voor een besluit tot toepassing van onderhavig beleidsplan. Het bestuur komt binnen 1 week bijeen op initiatief van een van de bestuursleden of een van de adviseurs, maar in elk geval als blijkt dat de dekkingsgraad, die maandelijks wordt

12 vastgesteld, niet uitkomt boven de minimaal vereiste dekkingsgraad óf in een situatie van dekkingstekort onder het haalbare pad geraakt. De initiatiefnemer draagt zorg voor het informeren van de bestuursleden en adviseurs en organiseert een vergadering. Het bestuur stelt zich op de hoogte van de situatie, neemt besluiten en zet de benodigde acties uit. Daarbij wordt, in overeenstemming met het bepaalde in hoofdstuk 5, een team geformeerd ten behoeve van de communicatie. Eén van de bestuursleden zal worden aangewezen om de contacten met de werkgever te onderhouden om deze aldus zo goed mogelijk geïnformeerd te houden over de ontstane crisissituatie en de ontwikkeling daarin. In onderstaande tabel wordt per maatregel weergegeven welke partijen betrokken worden in het besluitvormingsproces en hoe de procesgang in grote lijnen verloopt. Per maatregel is een tijdspanne vermeld voor wat betreft de tijd die naar verwachting nodig zal zijn om tot een zorgvuldige besluitvorming te komen.

13 Maatregel Geen indexatie Betrokken partijen Bestuur Beschrijving proces Het bestuur zal, indien de premie daartoe geen ruimte biedt geen toeslag te verlenen. Tijdslijn 1 2 maanden Premiebeleid (binnen afgesproken bandbreedtes ) Premiebeleid (boven afgesproken bandbreedtes ) Pensioenbelei d Korten van de opgebouwde pensioenaans praken en rechten. Bestuur Sociale partners Sociale partners Bestuur Het bestuur heeft geen invloed op de vaststelling van de hoogte van de premie binnen de bandbreedtes. Het bestuur zal, de sociale partners verzoeken voor een eerst volgende vaste systematiek periode te spreken over een aanpassing van het premieniveau. Het bestuur zal, de sociale partners verzoeken voor een eerst volgende vaste systematiek periode te spreken over een aanpassing van het premieniveau. De inhoud van de pensioenregeling is een zaak voor sociale partners. Het bestuur kan enkel het pensioenbeleid aankaarten bij de werkgever. indien alle beschikbare sturingsmiddelen zijn ingezet zonder het gewenste resultaat, kan het bestuur van het pensioenfonds gebruik maken van de mogelijkheid om pensioenaanspraken en rechten uniform dan wel (gedeeltelijk) gedifferentieerd te korten. Het betreft een autonome bevoegdheid van het bestuur. Eerst volgende periode vaste premie systematie k Eerst volgende periode vaste premie systematie k onbekend 2 3 maanden

14 Jaarlijkse toetsing actualiteit financieel crisisplan Het bestuur toetst eenmaal per jaar of het beleidsplan bij een situatie van een tekort nog voldoende actueel is. Daarnaast kan het bestuur het plan gedurende het jaar aanpassen Conclusie Geconcludeerd kan worden dat het bestuur in een situatie van een tekort en onvoldoende herstel alleen het korten van pensioen tot haar beschikking heeft om het haalbare herstelpad te bereiken. De voorwaardelijke maatregelen inzake het premiebeleid, en het pensioenbeleid behoeven immers overleg met de werkgever alvorens deze kunnen worden ingezet. Het toeslagenbeleid zal zoals reeds aangegeven slechts een beperkte impact hebben. Een bijstorting of achtergestelde lening door de werkgever is door de CDC-systematiek niet toegestaan. Het plan wordt aangepast zodra een voorwaardelijke maatregel een definitief karakter krijgt.

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Doel en kader van het financieel crisisplan... 4 2.1 Crisissituatie... 4 2.2 Kritische dekkingsgraad... 5 2.3 Richtlijn... 6 3. Maatregelen... 7 3.1 Maatregel

Nadere informatie

Actuariële en Bedrijfstechnische Nota

Actuariële en Bedrijfstechnische Nota Actuariële en Bedrijfstechnische Nota Bijlage G - FINANCIEEL CRISISPLAN VERSIE D.D. 26 APRIL 2012 Inhoud Pagina 1. Inleiding 2 2. Doel en kader van het financieel crisisplan 3 2.1. Crisissituatie 3 2.2.

Nadere informatie

Bpf GBP. Financieel beheersplan

Bpf GBP. Financieel beheersplan Bpf GBP Financieel beheersplan Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Doel en kader van het financieel beheersplan... 4 2.1 Crisissituatie... 4 2.2 Kritische grens en dekkingsgraad... 5 2.3 Richtlijn... 6 3. Maatregelen...

Nadere informatie

Bijlage F Financieel crisisplan

Bijlage F Financieel crisisplan Bijlage F Financieel crisisplan Inhoud 1. Inleiding 2. Doel en kader van het financieel crisisplan 2.1. Crisissituatie 2.2. Kritische dekkingsgraad 2.3. Richtlijn 3. Maatregelen 3.1. Maatregel 1: beperkte

Nadere informatie

Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan

Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan Bijlage 3 Het Financieel Crisisplan Dit financieel crisisplan is geschreven in het kader van artikel 145 van de Pensioenwet. Het crisisplan maakt deel uit van de beschrijving van de beheerste en integere

Nadere informatie

Financieel crisisplan. van de

Financieel crisisplan. van de Financieel crisisplan van de (vastgesteld in bestuursvergadering van 23 juni 2015) Inleiding Als onderdeel van de beschrijving van de hoofdlijnen van het interne beheersingssysteem en de financiële sturingsmiddelen,

Nadere informatie

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan.

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan. Crisisplan 1. Inleiding Het doel van dit financieel crisisplan is dat het bestuur vooraf beschrijft welke maatregelen het bestuur van het pensioenfonds op korte termijn effectief zou kunnen inzetten, indien

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Financieel crisisplan 2015

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam. Financieel crisisplan 2015 Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Financieel crisisplan 2015 1 Inhoudsopgave 1.1 Inleiding en onderdelen financieel crisisplan... 3 1.1.1 Inleiding... 3 1.1.2 Relatie financieel crisisplan met de doelstelling

Nadere informatie

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015

In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 In werking : 1 juli 2015 Vastgesteld door het bestuur : 26 juni 2015 Inhoud Inleiding 3 1. Beschrijving crisissituatie 3 2. Beleidsdekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan Het doel van dit financieel crisisplan is dat het bestuur van Pensioenfonds AFM vooraf beschrijft welke maatregelen bij een financiële crisissituatie beschikbaar zijn, wat de impact

Nadere informatie

Financieel crisisplan. Voorwoord. Inleiding. 1. Beschrijving financiële crisissituatie

Financieel crisisplan. Voorwoord. Inleiding. 1. Beschrijving financiële crisissituatie Financieel crisisplan November 2016 Voorwoord Voor de periode 1 januari 2014 tot en met 31 december 2018 zijn met de werkgever afspraken gemaakt over een bijstortingsgarantie (en een terugstortingsverplichting

Nadere informatie

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren:

Volgens de beleidsregel van De Nederlandsche Bank (DNB) is een financieel crisisplan als volgt te definiëren: Vastgesteld door het bestuur op 16 mei 2012 1 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Beschrijving crisissituatie... 3 3. Dekkingsgraad waarbij het fonds er zonder korten niet meer uit kan komen... 4 4. Maatregelen

Nadere informatie

Beleidsregel financieel crisisplan pensioenfondsen

Beleidsregel financieel crisisplan pensioenfondsen CONSULTATIEVERSIE Beleidsregel financieel crisisplan pensioenfondsen Beleidsregel van De Nederlandsche Bank van. 2011, nr. Tb/2011/.., inzake het opstellen van een financieel crisisplan in het kader van

Nadere informatie

CRISISPLAN - SAMENVATTING

CRISISPLAN - SAMENVATTING CRISISPLAN - SAMENVATTING MAATREGELEN ALS DE FINANCIËLE POSITIE IN GEVAAR IS 1 juli 2015 Inleiding Dit crisisplan beschrijft wat het Algemeen Bestuur gaat doen als het Pensioenfonds in een crisissituatie

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Xerox

Stichting Pensioenfonds Xerox Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds Xerox 1 juli 2015 Artikel 1 ~ Inleiding Het bestuur heeft besloten om een financieel crisisplan op te stellen. Dit is een beschrijving van maatregelen die

Nadere informatie

10. Het Financieel Crisisplan

10. Het Financieel Crisisplan 10. Het Financieel Crisisplan Een financieel crisisplan is een beschrijving van maatregelen die het bestuur van het pensioenfonds op korte termijn effectief zou kunnen inzetten, indien de beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Herstelplan ultimo 2016

Herstelplan ultimo 2016 Stichting Pensioenfonds NIBC Herstelplan ultimo 2016 16 juni 2017 - samenvatting (1) - Het Pensioenfonds NIBC (PF NIBC) verkeert sinds 30 juni 2015 in een tekort situatie en daarom dient jaarlijks het

Nadere informatie

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota

FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG. Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota FINANCIEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS HUNTSMAN ROZENBURG Bijlage bij de actuariële en bedrijfstechnische nota Versie 19 april 2012 Inleiding Het bestuur van Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg

Nadere informatie

Bijlage V Crisisplan. Inhoudsopgave

Bijlage V Crisisplan. Inhoudsopgave 81 Bijlage V Crisisplan Inhoudsopgave 1 Inleiding... 82 2 Elementen van het crisisplan... 82 3 Crisisplan Stichting Pensioenfonds Holland Casino... 83 3.1 Wanneer is er sprake van een crisis... 83 3.2

Nadere informatie

Pensioenen... Crisisplan 2015

Pensioenen... Crisisplan 2015 Pensioenen.............................................. Crisisplan 2015 17 september 2015 INHOUD Inleiding... 1 Beschrijving van de financiële crisis... 1 Kritische dekkingsgraad... 2 Maatregelen die

Nadere informatie

Financieel Crisisplan

Financieel Crisisplan Financieel Crisisplan (versie: 28 september 2015) Inleiding In dit document is het financieel crisisplan van Stichting Pensioenfonds Ahold (hierna: het Pensioenfonds ) beschreven. Doel van dit financiële

Nadere informatie

Financieel Crisisplan

Financieel Crisisplan Financieel Crisisplan Inleiding. Het bestuur beschrijft in dit document het financieel crisisplan van Hagee Stichting. Wat is een financieel crisisplan? Een financieel crisisplan is een beschrijving van

Nadere informatie

Financieel crisisplan PDN

Financieel crisisplan PDN Financieel crisisplan PDN Inleiding Uit hoofde van artikel 145 Pensioenwet en artikel 29b Besluit FTK zijn pensioenfondsen verplicht een financieel crisisplan op te stellen. Een financieel crisisplan beschrijft

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Croda. Financieel crisisplan

Stichting Pensioenfonds Croda. Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds Croda Financieel crisisplan versie 21-11-2014 1. Inleiding In dit financieel crisisplan legt het bestuur van Stichting Pensioenfonds Croda vast hoe het bestuur handelt als het pensioenfonds

Nadere informatie

Financieel crisisplan Progress 2016 Pagina 1 van 9 1. Aanleiding, kader en looptijd financieel crisisplan Progress

Financieel crisisplan Progress 2016 Pagina 1 van 9 1. Aanleiding, kader en looptijd financieel crisisplan Progress Pagina 1 van 9 1. Aanleiding, kader en looptijd financieel crisisplan Progress Progress is op grond van artikel 145 van de Pensioenwet verplicht een financieel crisisplan op te stellen en op te nemen in

Nadere informatie

Bijlage 2 Financieel crisisplan

Bijlage 2 Financieel crisisplan Bijlage 2 Financieel crisisplan 1. Inleiding De Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Groothandel in Levensmiddelen (hierna: Bpf GIL) dient, als onderdeel van de beschrijving van de hoofdlijnen van

Nadere informatie

Financieel Crisisplan Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie

Financieel Crisisplan Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Financieel Crisisplan Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie Inleiding Het bestuur van Stichting Bedrijfstakpensioenfonds voor de Baksteenindustrie (hierna het pensioenfonds) heeft

Nadere informatie

Via deze brief krijgt u verdere (achtergrond)informatie over de huidige situatie en wat dit voor uw pensioen betekent.

Via deze brief krijgt u verdere (achtergrond)informatie over de huidige situatie en wat dit voor uw pensioen betekent. Naam Adres Postcode + woonplaats Land ONDERWERP: SITUATIE PENSIOENFONDS ROCKWOOL EN MOGELIJKE VERLAGING VAN UW PENSIOEN BIJLAGEN: EVALUATIEMOMENTEN IN HERSTELPLAN, ONTWIKKELING DEKKINGSGRAAD, DEKKINGSGRAAD

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan Inleiding Het bestuur van het pensioenfonds heeft besloten om een financieel crisisplan op te stellen. Een financieel crisisplan is een beschrijving van maatregelen die het bestuur

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen FINANCIEEL CRISISPLAN

Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen FINANCIEEL CRISISPLAN Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen FINANCIEEL CRISISPLAN Juni 2015 Stichting Pensioenfonds voor Verloskundigen INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING... 1 2. ELEMENTEN VAN EEN FINANCIEEL CRISISPLAN... 2 3.

Nadere informatie

Financieel crisisplan SPNG

Financieel crisisplan SPNG Financieel crisisplan SPNG (versie 2016) Inleiding In dit document is het financieel crisisplan van Stichting Pensioenfonds Nederlandse Groothandel (hierna: SPNG, of het pensioenfonds ) beschreven. Het

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan 1 1. Inleiding In dit financieel crisisplan legt het bestuur van Stichting Pensioenfonds Croda vast hoe het bestuur handelt als het pensioenfonds in een crisissituatie terecht komt.

Nadere informatie

Als de beleidsdekkingsgraad hoger is dan de door de. toekomst volledige toeslagen te kunnen geven (momenteel circa 126%).

Als de beleidsdekkingsgraad hoger is dan de door de. toekomst volledige toeslagen te kunnen geven (momenteel circa 126%). Verkort Crisisplan Pensioenfonds KPN juli 2015 Pensioenfonds KPN is op grond van de Pensioenwet verplicht een crisisplan te hebben. In een crisisplan staat beschreven wat het bestuur gaat doen als het

Nadere informatie

Onderwerp Sectorbreed onderzoek kwaliteit financiële crisisplannen pensioenfondsen

Onderwerp Sectorbreed onderzoek kwaliteit financiële crisisplannen pensioenfondsen Uw kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer Bijlage(n) 4 Onderwerp Sectorbreed onderzoek kwaliteit financiële crisisplannen pensioenfondsen Geacht bestuur, Sinds 1 mei 2012 moeten alle pensioenfondsen beschikken

Nadere informatie

Financieel Crisisplan

Financieel Crisisplan Financieel Crisisplan Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door het bestuur 1 Inleiding Dit financieel crisisplan bevat een beschrijving van maatregelen die het bestuur

Nadere informatie

Hulpdocument voor het opstellen van een Financieel crisisplan door pensioenfondsen

Hulpdocument voor het opstellen van een Financieel crisisplan door pensioenfondsen DATUM: 10 april 2012 KENMERK: D/12/6062/HL ONDERW ERP: Hulpdocument crisisplan Hulpdocument voor het opstellen van een Financieel crisisplan door pensioenfondsen In december 2011 heeft DNB de beleidsregel

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Recreatie CRISISPLAN 2017

Stichting Pensioenfonds Recreatie CRISISPLAN 2017 Stichting Pensioenfonds Recreatie CRISISPLAN 2017 1. Inleiding 1.1 Achtergrond en aanleiding Stichting Pensioenfonds Recreatie heeft een financieel crisisplan opgesteld. Een financieel crisisplan is een

Nadere informatie

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Regeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van, tot wijziging van de Regeling Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling in verband met de invulling van het begrip consistentie

Nadere informatie

Crisisplan. van. Stichting Pensioenfonds Lloyd s Register Nederland

Crisisplan. van. Stichting Pensioenfonds Lloyd s Register Nederland Crisisplan van Stichting Pensioenfonds Lloyd s Register Nederland Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds Lloyd s Register Nederland Dit financieel crisisplan van Stichting Pensioenfonds Lloyd s

Nadere informatie

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan.

Dit plan geeft de te hanteren kritische ondergrenzen, de te nemen maatregelen en de te volgen besluitvormingsprocessen en communicatietrajecten aan. Financieel Crisisplan SPF 1. Inleiding Het doel van dit financieel crisisplan is dat het bestuur vooraf beschrijft welke maatregelen het op korte termijn effectief zou kunnen inzetten, indien in korte

Nadere informatie

Financieel crisisplan NN CDC Pensioenfonds

Financieel crisisplan NN CDC Pensioenfonds NN CDC Pensioenfonds per 8 juni 2015 Inhoudsopgave Inleiding...3 Opzet van het financieel crisisplan...3 1. Risico s en crisissituaties...4 2. Maatregelen ter voorkoming van crisissituaties en herstel

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds AT&T Nederland. 9 Financieel crisisplan. 9.1 Inleiding. 9.2 Beschrijving crisissituatie

Stichting Pensioenfonds AT&T Nederland. 9 Financieel crisisplan. 9.1 Inleiding. 9.2 Beschrijving crisissituatie 9 Financieel crisisplan 9.1 Inleiding SPAN heeft als doel om de pensioenregeling van AT&T Global Network Services Nederland B.V. (hierna AT&T of ) zoals die gold tot 1 januari 2014 uit te voeren. Het primaire

Nadere informatie

HERSTELPLAN 31 maart 2009

HERSTELPLAN 31 maart 2009 HERSTELPLAN 31 maart 2009 Naam pensioenfonds: Stichting Pensioenfonds Akzo Nobel Nummer fonds: 07781 Dekkingsgraad per 31 december 2008: 95,6% Status financiële positie (reservetekort, dekkingstekort):

Nadere informatie

Bijlage V Financieel Crisisplan

Bijlage V Financieel Crisisplan Bijlage V ABTN versie 16.0 september 2015 Bijlage V Financieel Crisisplan 1. Inleiding Stichting Pensioenfonds Vliegend Personeel KLM heeft als taak het efficiënt en effectief uitvoeren van de pensioenregeling,

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten. Financieel crisisplan

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten. Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten Financieel crisisplan Versie 12 juni 2015 1 1. Inleiding In dit financieel crisisplan legt het bestuur van de Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten

Nadere informatie

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV

Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Herstelplan 2015 Compartiment SPDHV Versie 1.0 17 juni 2015 Auteur: Corné van Bokhoven Status: vastgesteld door bestuur Inleiding Nadat Stichting Pensioenfonds DHV in 2008 in dekkingstekort kwam heeft

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds ARCADIS Nederland Financieel crisisplan Vastgesteld 29 september 2015 Inleiding Het doel van het financiële crisisplan is dat het bestuur vooraf beschrijft welke maatregelen bij

Nadere informatie

Samenvatting van het Financieel crisisplan van Bpf Meubel

Samenvatting van het Financieel crisisplan van Bpf Meubel Samenvatting van het Financieel crisisplan van Bpf Meubel Wat is een crisisplan? In een crisisplan legt het bestuur van Bpf Meubel vast hoe het handelt als het fonds in een crisissituatie komt. Een financieel

Nadere informatie

Stichting Dow Pensioenfonds 60. Het Crisisplan. Versie 2016

Stichting Dow Pensioenfonds 60. Het Crisisplan. Versie 2016 60 Bijlage l Het Crisisplan Het Crisisplan Stichting Dow Pensioenfonds Versie 2016 Dit crisisplan is een financieel plan en bevat een beschrijving van maatregelen die het Bestuur van het fonds op korte

Nadere informatie

FINANCEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS THALES NEDERLAND

FINANCEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS THALES NEDERLAND FINANCEEL CRISISPLAN STICHTING PENSIOENFONDS THALES NEDERLAND 1. Inleiding Het financieel crisisplan bevat een beschrijving van maatregelen die het bestuur van Stichting Pensioenfonds Thales Nederland

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Recreatie

Stichting Pensioenfonds Recreatie i Stichting Pensioenfonds Recreatie Crisisplan ii Stichting Pensioenfonds Recreatie Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding...1 Achtergrond en aanleiding...1 De eurocrisis en de gevolgen voor SPR...1 Elementen

Nadere informatie

Gelden de kortingen op het pensioen per en voor beide regelingen?

Gelden de kortingen op het pensioen per en voor beide regelingen? Veelgestelde vragen DE KORTINGEN Gelden de kortingen op het pensioen per 1-9-2016 en 1-3-2017 voor beide regelingen? Ja, de kortingen gelden zowel voor de middelloon als de CDC regeling, ongeacht het afgesproken

Nadere informatie

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur,

Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds. Geacht bestuur, De Nederlandsche Bank N.V. Toezicht pensioenfondsen Postbus 98 1000 AB Amsterdam 020 524 91 11 www.dnb.nl Onderwerp Sectorbrief - Wijzigingen in de pensioenwet: wat verwacht DNB van uw fonds Handelsregister

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland. Uitvoeringsreglement als bedoeld in artikel 11f van de Pensioenwet ambtenaren BES

Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland. Uitvoeringsreglement als bedoeld in artikel 11f van de Pensioenwet ambtenaren BES Stichting Pensioenfonds Caribisch Nederland Uitvoeringsreglement als bedoeld in artikel 11f van de Pensioenwet ambtenaren BES Juni 2017 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Algemene

Nadere informatie

REGLEMENT WAO-HIATENPENSIOEN STICHTING PENSIOENFONDS ALLIANCE

REGLEMENT WAO-HIATENPENSIOEN STICHTING PENSIOENFONDS ALLIANCE REGLEMENT WAO-HIATENPENSIOEN STICHTING PENSIOENFONDS ALLIANCE 1 INHOUDSOPGAVE BEGRIPSOMSCHRIJVINGEN...3 Artikel 1. DEELNEMERS...4 Artikel 2. AANSPRAKEN...4 Artikel 3. AANVRAAG EN TOEKENNING WAO-HIATEN-PENSIOEN...4

Nadere informatie

Q & A bij brief en persbericht d.d. 6 januari

Q & A bij brief en persbericht d.d. 6 januari Q & A bij brief en persbericht d.d. 6 januari De vragen: Rente 1. Waarom vindt DNB dat aanpassing van de curve gerechtvaardigd is? Naar welke grootheden kijkt DNB bij deze beoordeling? 2. Is de aanpassing

Nadere informatie

Reglement arbeidsongeschiktheidspensioen Stichting Voorzieningsfonds Getronics

Reglement arbeidsongeschiktheidspensioen Stichting Voorzieningsfonds Getronics Reglement arbeidsongeschiktheidspensioen Stichting Voorzieningsfonds Getronics Inhoud REGLEMENT ARBEIDSONGESCHIKTHEIDSPENSIOEN STICHTING VOORZIENINGSFONDS GETRONICS Begripsomschrijvingen... 3 Artikel 1

Nadere informatie

DNB Crisisplan. Stichting Pensioenfonds Honeywell 21 September 2011. Pensioenfonds

DNB Crisisplan. Stichting Pensioenfonds Honeywell 21 September 2011. Pensioenfonds DNB Crisisplan Stichting Honeywell 21 September 2011 Agenda Introductie Opzet crisisplan Nut en noodzaak crisisplan Concept crisisplan - discussiepunten - Wanneer is er spraken van een crisissituatie?

Nadere informatie

10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets

10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets 10. Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Conform de Pensioenwet dient het bestuur van een pensioenfonds de doelstellingen en beleidsuitgangspunten (waaronder de risicohouding) van het pensioenfonds

Nadere informatie

Matrix ten aanzien van de toeslag pensioenaanspraken en pensioenrechten (is toeslag voor gepensioneerden, gewezen deelnemers en deelnemers):

Matrix ten aanzien van de toeslag pensioenaanspraken en pensioenrechten (is toeslag voor gepensioneerden, gewezen deelnemers en deelnemers): Matrix ten aanzien van de toeslag en pensioenrechten (is toeslag voor gepensioneerden, gewezen deelnemers en deelnemers): Toeslagbeleid, A. Geen beleid over B. Geen doelgericht toeslagbeleid Er is geen

Nadere informatie

WELKOM. Algemene Vergadering voor Deelnemers en Gepensioneerden 14 september 2016

WELKOM. Algemene Vergadering voor Deelnemers en Gepensioneerden 14 september 2016 WELKOM Algemene Vergadering voor Deelnemers en Gepensioneerden 14 september 2016 Agenda Opening Nieuws vanuit het bestuur Hoe staat het fonds ervoor? Pensioen: wat is er gewijzigd en wat betekent dat?

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten. Financieel crisisplan

Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten. Financieel crisisplan Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten Financieel crisisplan Versie 15 december 2017 1 1. Inleiding In dit financieel crisisplan legt het bestuur van de Stichting Pensioenfonds voor Personeelsdiensten

Nadere informatie

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015

Belanghebbendenvergadering. 24 september 2015 Belanghebbendenvergadering 24 september 2015 Agenda 1. Opening 2. Actuele ontwikkelingen Ballast Nedam N.V. 3. Jaarverslag 2014 4. Nieuwe pensioenregelgeving en herstelplan 5. Toekomst pensioenfonds 6.

Nadere informatie

Het kortingsbesluit en evenwichtige belangenbehartiging

Het kortingsbesluit en evenwichtige belangenbehartiging -1- Het kortingsbesluit en evenwichtige belangenbehartiging hoofdindeling: Overige uitingen Categorie: Ledeninformatie Opgesteld door: AG werkgroep PW/FTK Vastgesteld door: Commissie Pensioenen Datum (laatste

Nadere informatie

Solidariteit in goede en slechte tijden: evenwichtig korten

Solidariteit in goede en slechte tijden: evenwichtig korten John Kok, David de Boer en Enno Koops 1 Artikelen Solidariteit in goede en slechte tijden: evenwichtig korten 31 Veel pensioenfondsen staan er financieel gezien slecht voor. De stijgende levensverwachting,

Nadere informatie

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief?

Extra nieuwsbrief. De positie van het pensioenfonds. Mei 2012. Waarom een extra nieuwsbrief? Mei 2012 Extra nieuwsbrief Waarom een extra nieuwsbrief? De positie van pensioenfondsen krijgt voortdurend veel aandacht in de media. De berichten over pensioenen zijn vaak complex en de laatste tijd nogal

Nadere informatie

Indexatiebeleid Financiering Reglement Communicatie

Indexatiebeleid Financiering Reglement Communicatie Matrix 1 ten aanzien van de toeslag pensioenaanspraken en pensioenrechten (is toeslag voor gepensioneerden, gewezen deelnemers en deelnemers) 2 : Indexatiebeleid, A. Geen B. Geen doelgericht indexatiebeleid

Nadere informatie

Financieel crisisplan

Financieel crisisplan Financieel crisisplan 1. Inleiding Dit financieel crisisplan bevat een beschrijving van maatregelen die het bestuur van Pensioenfonds UWV op korte termijn effectief kan inzetten indien de dekkingsgraad

Nadere informatie

Pensioenverlaging (korting) in Hoe consumenten geïnformeerd zijn over de verlaging van hun pensioen. Rapport

Pensioenverlaging (korting) in Hoe consumenten geïnformeerd zijn over de verlaging van hun pensioen. Rapport Pensioenverlaging (korting) in 2013 Hoe consumenten geïnformeerd zijn over de verlaging van hun pensioen Rapport Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten.

Nadere informatie

Principeakkoord cao-pensioenregeling Q&A Intern

Principeakkoord cao-pensioenregeling Q&A Intern Voor publicatie op de websites van de vakorganisaties en Mijn PostNL Algemeen Is het echt nodig om de pensioenregeling aan te passen? Ja. De fiscale wetgeving voor pensioen wijzigt. Dit betreft met name

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM

De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM De Nederlandsche Bank NV T.a.v. de heer S. Keereweer AA Postbus 98 1000 AB AMSTERDAM Wormerveer, 12 december 2011 Betreft: Herstelplan Stichting Pensioenfonds De Fracties Geachte heer Keereweer, De dekkingsgraad

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds SABIC

Stichting Pensioenfonds SABIC Stichting Pensioenfonds SABIC Presentatie SPF tijdens algemene ledenvergadering VGSE 15 april 2010 Jan van den Berg, voorzitter SPF 1 Programma 1. Algemeen 2. Situatie SPF eind 2008 3. Ontwikkelingen SPF

Nadere informatie

Brief S.P.O.A. januari 2012 korting per 1 april 2012

Brief S.P.O.A. januari 2012 korting per 1 april 2012 Brief S.P.O.A. januari 2012 korting per 1 april 2012 Geachte heer, mevrouw, Via deze brief informeren wij u over de stand van zaken met betrekking tot de financiële positie van het pensioenfonds en de

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016

Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Verslag bijeenkomst SVG 9 maart 2016 Op woensdagmiddag 9 maart, aansluitend aan de jaarbijeenkomst van de Vereniging Gepensioneerden Getronics (VGG), organiseerde Stichting Voorzieningsfonds Getronics

Nadere informatie

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG

Herstelplan. Stichting Personeelspensioenfonds APG Herstelplan Stichting Personeelspensioenfonds APG PPF APG Herstelplan versie: juni 2015 Herstelplan PPF APG 2015 juni 2015 1. Inleiding In dit herstelplan 2015 voor PPF APG leest u eerst welke uitgangspunten

Nadere informatie

Dit crisisplan beschrijft hoe het bestuur handelt als het fonds in een financiële crisis terecht komt.

Dit crisisplan beschrijft hoe het bestuur handelt als het fonds in een financiële crisis terecht komt. Financieel crisisplan 01 Inleiding Dit crisisplan beschrijft hoe het bestuur handelt als het fonds in een financiële crisis terecht komt. Het crisisplan is slechts een richtlijn. De beschreven maatregelen

Nadere informatie

Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets

Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Doelstellingen, risicohouding en haalbaarheidstoets Conform de Pensioenwet dient het bestuur van een pensioenfonds de doelstellingen en beleidsuitgangspunten (waaronder de risicohouding) van het pensioenfonds

Nadere informatie

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010

Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Buitengewone vergadering van deelnemers 22 november 2010 Agenda 1. Opening, mededelingen en ingekomen stukken 2. Pensioenregeling uitgevoerd door BNPF 3. Vergelijking andere pensioenfondsen 4. Herstelplan

Nadere informatie

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen.

1. Definities Kostendekkende premie Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Premiebeleid 1. Definities Kostendekkende Premie die noodzakelijk is om jaarlijks ouderdomspensioenaanspraken in te kopen. Gedempte Premie gebaseerd op gemiddelde rente curves, waardoor de invloed van

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum Betreft Financiële positie pensioenfondsen

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Datum Betreft Financiële positie pensioenfondsen > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Stichting CRH Pensioenfonds. 20 februari 2013 Utrecht-De Meern

Stichting CRH Pensioenfonds. 20 februari 2013 Utrecht-De Meern Deelnemersvergadering Stichting CRH Pensioenfonds 20 februari 2013 Utrecht-De Meern Agenda 1. Opening 2. Evaluatie herstelplan 31-12-2012 en korting pensioenen 3. Toeslagenbesluit (indexatie) 4. Rondvraag

Nadere informatie

1.1 Datum in herstel (dd.mm.jj) 31.12.14 1.2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 10

1.1 Datum in herstel (dd.mm.jj) 31.12.14 1.2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 10 Staat/formulier K0 blad 2 Datum in herstel (ddmmjj) 2 2 Gekozen hersteltermijn (in jaren) 0 Onderbouwing gekozen hersteltermijn Er is voor een termijn van 0 jaar gekozen omdat een relatief lange termijn

Nadere informatie

CRISISPLAN Stichting Pensioenfonds Wonen

CRISISPLAN Stichting Pensioenfonds Wonen CRISISPLAN 2016 Stichting Pensioenfonds Wonen MAART 2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Financieel crisisplan... 6 2 1. Inleiding Op 9 december 2011 is de Beleidsregel van De Nederlandsche Bank inzake

Nadere informatie

Financieel crisisplan Stichting Algemeen Pensioenfonds KLM

Financieel crisisplan Stichting Algemeen Pensioenfonds KLM Financieel crisisplan Stichting Algemeen Pensioenfonds KLM 1. Inleiding Stichting Algemeen Pensioenfonds KLM is uitvoerder van de door KLM en de werknemers-organisaties in het arbeidsvoorwaardelijk overleg

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1

RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL. Vraag 1 RESULTATEN ENQUÊTE CONSULTATIE NIEUW FTK ACTUARIEEL Vraag 1 Onder het huidige FTK krijgen pensioenfondsen te maken met de zogenaamde beleggings -spagaat: aan de ene kant kan er weinig risico worden genomen

Nadere informatie

Supplement bij uitvoeringsovereenkomst d.d. 31 december 2012 hoofdlijnenakkoord tussen IBM Nederland B.V. en Stichting Pensioenfonds IBM Nederland

Supplement bij uitvoeringsovereenkomst d.d. 31 december 2012 hoofdlijnenakkoord tussen IBM Nederland B.V. en Stichting Pensioenfonds IBM Nederland De ondergetekenden: IBM Nederland B.V., statutair gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen IBM, ten deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door haar Country General Manager, de heer H.J. van Dorenmalen; en

Nadere informatie

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen

2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Verkort jaarverslag 2009 2009: een actief jaar met interessante ontwikkelingen Het jaar 2009 stond in het teken van het treffen van maatregelen om de financiële positie van het fonds weer op het gewenste

Nadere informatie

Het Financieel Crisisplan

Het Financieel Crisisplan bijlage 2 bij ABTN i Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Mode-, Interieur-, Tapijt- en Textielindustrie Het Financieel Crisisplan Inhoudsopgave Inleiding... 1 Elementen van een crisisplan... 1 Crisisplan

Nadere informatie

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630

Datum Briefnummer Behandeld door Doorkiesnummer 15-2-2012 20120215 N.W. Dijkhuizen 630 Pensioenfonds Productschappen Bezoekadres Laan van Zuid Hoorn 165 2289 DD Rijswijk Postadres Postbus 3042 2280 GA Rijswijk Telefoon 070 4138630 Fax 070 4138650 E-mail info@pbodnl Website wwwpbodnl KvK

Nadere informatie

De toeslagen die door het bestuur met ingang van 1 juli 2011 zijn vastgesteld, zien er als volgt uit:

De toeslagen die door het bestuur met ingang van 1 juli 2011 zijn vastgesteld, zien er als volgt uit: Ons kenmerk 2011-002716 Behandeld door Afdeling Communicatie Doorkiesnummer +31 (0)45 5788100 E-mailadres info.pdn@dsm.com Heerlen juli 2011 Onderwerp Toeslagverlening (Indexatie) Beste heer, mevrouw,

Nadere informatie

1.1 Naam: Roy Meusen 1.2 Telefoonnummer: 088-1162763 1.3 E-mailadres: dnb-staten-fav@azl.eu. Ronald Volders Telefoonnummer: 088-1162770

1.1 Naam: Roy Meusen 1.2 Telefoonnummer: 088-1162763 1.3 E-mailadres: dnb-staten-fav@azl.eu. Ronald Volders Telefoonnummer: 088-1162770 Staat/formulier Contact blad Contact Gegevens contactpersoon invulling rapportage Naam: Roy Meusen 2 Telefoonnummer: 0-6276 E-mailadres: dnb-staten-fav@azleu Gegevens bestuurslid verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Toelichting bij brief aan Stas Klijnsma dd. 14 maart 2014, P.C./MVE/ Mag een pensioenfonds gewogen stemverhoudingen hanteren in het bestuur?

Toelichting bij brief aan Stas Klijnsma dd. 14 maart 2014, P.C./MVE/ Mag een pensioenfonds gewogen stemverhoudingen hanteren in het bestuur? Toelichting bij brief aan Stas Klijnsma dd. 14 maart 2014, P.C./MVE/2014.160 Mag een pensioenfonds gewogen stemverhoudingen hanteren in het bestuur? Pensioenfondsbesturen bereiden zich voor op hun nieuwe

Nadere informatie

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014

Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader. Juni 2014 Toelichting wetsvoorstel aanpassing financieel toetsingskader Juni 2014 Inhoudsopgave Wetsvoorstel aanpassing FTK Beleidsdekkingsgraad Premievaststelling Toekomstbestendig indexeren Inhaalindexatie Hersteltermijn

Nadere informatie

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen?

1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? 1. Waarom moet het pensioenfonds ANWB extra maatregelen nemen? Het pensioenfonds staat er financieel niet goed voor. De twee belangrijkste oorzaken: 1. Nederlanders worden steeds ouder. Met name de laatste

Nadere informatie

Het Financieel Toetsingskader wijzigt

Het Financieel Toetsingskader wijzigt Het Financieel Toetsingskader wijzigt Wat zijn de consequenties en welke keuzes kunt u maken? Dit document is gebaseerd op het wetsvoorstel van 25 juni 2014 Copyright 2014 Sprenkels & Verschuren. Geen

Nadere informatie

Toelichting bij de ministeriële regeling toeslagenmatrix.

Toelichting bij de ministeriële regeling toeslagenmatrix. Toelichting bij de ministeriële regeling toeslagenmatrix. Algemene toelichting Artikel 86 van de Pensioenwet schrijft voor dat er bij voorwaardelijke toeslagverlening een consistent geheel dient te zijn

Nadere informatie

De gevolgen voor medewerkers

De gevolgen voor medewerkers De gevolgen voor medewerkers De belangrijkste kenmerken van het onderhandelingsresultaat voor medewerkers zijn: Eén nieuwe pensioenregeling 2015 per 1 januari 2015 voor alle medewerkers voor het salaris

Nadere informatie

Financieel Crisisplan

Financieel Crisisplan Stichting Pensioenfonds Forbo Financieel Crisisplan Maart 2013 Dit rapport heeft 30 pagina s Financieel Crisisplan Documentbeheer en goedkeuring Versiebeheer Versie Auteur Datum Revisie 0.1 Harold/Ton/Henk/Ben

Nadere informatie

Kortingsmaatregelen. Stresstest voor solidariteit. Rick Westhoff. 9 mei 2012. 2010 Towers Watson. All rights reserved.

Kortingsmaatregelen. Stresstest voor solidariteit. Rick Westhoff. 9 mei 2012. 2010 Towers Watson. All rights reserved. Kortingsmaatregelen Stresstest voor solidariteit Rick Westhoff 9 mei 2012 2010 Towers Watson. All rights reserved. Agenda Solidariteit in het Nederlandse pensioenstelsel Kortingsmaatregelen Inventarisatie

Nadere informatie

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG)

Herstelplan 2016. Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Herstelplan 2016 Stichting Personeelspensioenfonds APG (PPF APG) Onderwerp: Herstelplan PPF APG 2016 Datum: 10 maart 2016 1. Inleiding Deze notitie geeft een overzicht van de uitgangspunten die gehanteerd

Nadere informatie