Jaarverslag Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarverslag 2012. Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond"

Transcriptie

1 Jaarverslag 2012 Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond

2

3 Jaarverslag 2012 Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond

4

5 Voorwoord Dit jaarverslag geeft u een beeld van de activiteiten die SPIOR in 2012 heeft uitgevoerd. Net zoals in de voorgaande jaren betreft dit een breed scala. Een ieder die zich inzet voor deze organisatie, medewerkers en vrijwilligers, heeft de intrinsieke motivatie om de samenleving in haar geheel verder te helpen. Waar SPIOR begon als behartiger van de basale belangen van moskeeën, is de organisatie nu uitgegroeid tot een brede maatschappelijke organisatie die zich specifiek inzet voor de participatie van moslims in de Nederlandse samenleving en het realiseren van een positieve verbinding tussen moslims en de rest van de samenleving. We sluiten nadrukkelijk niemand uit in onze maatschappelijke activiteiten. In de uiteenlopende activiteiten die in dit jaarverslag worden besproken, is dat duidelijk terug te zien. De uitgevoerde activiteiten zijn gericht op emancipatie en participatie van onze achterban maar nadrukkelijk ook op verbinding tussen deze groep en de maatschappij in haar geheel. Samen met diverse partnerorganisaties en de onbetaalbare inzet van alle vrijwilligers die zich ook in 2012 weer hebben verbonden aan SPIOR, nemen we samen verantwoordelijkheid voor dat wat goed gaat en beter kan in onze samenleving. Het blijven aanboren van deze eigen kracht van mensen past in de trend van een terugtredende overheid en de visie op een participatiesamenleving. Deze kanteling gaat tegelijkertijd gepaard met beperktere middelen die althans van de kant van de overheid beschikbaar zijn voor maatschappelijke organisaties. Ook onze organisatie heeft daarmee te maken. Vanaf de oprichting van SPIOR is een van de kerntaken geweest om ondersteuning te bieden aan (aangesloten) vrijwilligersorganisaties. De belangrijkste ontwikkeling in 2012 op dit gebied is dat de gemeente Rotterdam heeft gekozen voor het instellen van een stedelijke vrijwilligerscentrale, welke in januari 2013 officieel van start is gegaan. In het afgelopen jaar is SPIOR daarom niet meer gesubsidieerd voor het bieden van ondersteuning aan (aangesloten) vrijwilligersorganisaties. De behoefte aan ondersteuning was evenwel nog breed aanwezig en mede omdat de vrijwilligerscentrale nog niet was ingesteld, hebben we de vragen die bij ons terecht kwamen dan ook zo goed mogelijk van een antwoord voorzien. In deze vrijwilligersorganisaties ligt naar onze overtuiging het kapitaal van de stad, zeker bij groepen die in het algemeen voor formele instanties etcetera juist moeilijk bereikbaar zijn. Deze eigen kracht verdient dan ook blijvende ondersteuning. We zullen in de komende jaren dan ook met grote betrokkenheid de ontwikkelingen rond de vrijwilligersondersteuning blijven volgen, zodat zorg kan worden gedragen voor een goede aansluiting op de behoefte in de stad. SPIOR voert ieder jaar vele activiteiten uit, maar altijd zijn er enkele die eruit springen, bijvoorbeeld wegens de omvang of het nieuwe karakter van het project. Zonder hierbij iets af te doen aan de andere activiteiten, was dat voor 2012 met name het project Rotterdam s got talent!. Dit project werd ingediend bij het Oranje Fonds binnen het programma Kansen voor jongeren en werd uit de 135 ingediende projecten als een van de 20 projecten gekozen die een bijdrage ontvingen. Hiermee heeft SPIOR zich voor drie jaar aan dit project gebonden en zet zich vanaf september met diverse partners in voor jongeren die de school voortijdig hebben verlaten en geen startkwalificatie op zak hebben of dreigen uit te vallen. Investeren in scholing en werk is een duurzame manier om bij te dragen aan zelfredzaamheid van mensen en een positieve verbinding met de samenleving. Daar maken wij ons ook sterk voor.

6 Meer over dit project en alle andere activiteiten die SPIOR uitvoerde in 2012, kunt u lezen in dit jaarverslag. Op het moment van schrijven van dit voorwoord bevinden we ons reeds in Dit wordt voor ons een bijzonder jaar, omdat het voor ons het 25-jarig bestaan van SPIOR markeert. Wij kijken dan ook niet alleen terug op afgelopen jaar, maar op de afgelopen kwart eeuw 25 jarige bewogen jaren van een organisatie die midden in de samenleving staat. We zullen daar op verschillende manieren bij stil staan in dit jubileumjaar, door terug te kijken maar zeker ook vooruit te kijken. Want dat staat voor ons al vast: we zullen ons blijven inzetten voor de samenleving, vanuit onze eigen inspiratie. En samen met u. Zahir Rana, voorzitter

7 Inhoudsopgave Deel 1 Producten binnen de beleidsregel Participatie: kiezen voor talent 1.1 De deur gaat voor iedereen open Van isolement naar empowerment Pak de kans Bewust, bekend, bekwaam Training bespreekbaar maken homoseksualiteit Diversiteit verrijkt Wijkuitwisselingen Samen sterk tegen discriminatie Ondersteuning vrijwilligersorganisaties...33 Deel 2 Overige producten 2.1 Islamitisch godsdienstonderwijs Aanpak sociaal isolement moslimvrouwen in Rotterdam-Charlois Pedagogisch scholingstraject moskeedocenten Your Right 2 Choose! Peer 2 Peer / Be a man! Dialoog op scholen Rotterdam s got talent! Islamofobie in Nederland: verkenning monitor Handreiking: Aan ouders geleerd, door jongeren gedaan Overige activiteiten...52 Bijlagen I Aangesloten organisaties II Samenstelling bestuur III Samenstelling staf IV Locaties islamitisch godsdienstonderwijs 2011/ V SPIOR in het nieuws VI Deelname overleggen en besturen VII Methodieken en producten...65 VIII Gebruikte afkortingen...67

8

9 Deel 1 Producten binnen de beleidsregel Participatie: kiezen voor talent

10 1.1 De deur gaat voor iedereen open Voortbouwend op het project De deur gaat naar twee kanten open werd ook in 2012 geïnvesteerd in het bevorderen van de contacten tussen basisscholen, maatschappelijke instellingen en vrijwilligersorganisaties die onderwijsactiviteiten verzorgen en daarmee in het versterken van de pedagogisch-didactische infrastructuur op wijkniveau. Centraal thema hierbij was het bevorderen van gendergelijkheid in de opvoeding en educatie van kinderen en de nadere afstemming daarover tussen de verschillende leefmilieus. SPIOR organiseerde in samenwerking met basisscholen en zelforganisaties in dit kader een serie discussiebijeenkomsten over roldoorbrekend opvoeden. De discussiebijeenkomsten waren gericht op het bevorderen van een positieve attitude over gendergelijkheid en afstemming van de sociale norm tussen de genoemde leefmilieus. Tijdens de bijeenkomsten werd gesproken over welke boodschap door ouders thuis, op scholen en bij vrijwilligersorganisaties wordt gegeven aan jongens en meisjes over rolverdeling, mogelijkheden en positie. Voorbeelden hiervan zijn opvattingen over mannen - en vrouwenberoepen, de verdeling omtrent zorg en arbeid in een gezin en welke sporten al dan niet geschikt zouden zijn voor meisjes of jongens. Is die boodschap hetzelfde of tegenstrijdig? Hieronder een overzicht van de georganiseerde discussiebijeenkomsten en een impressie van de opbrengsten van deze bijeenkomsten middels citaten van de deelnemers. 1. Stichting de Meeuw, i.s.m. basisscholen Agnes, Heemskerk en Groen van Prinsterer 5 maart 2012: discussiebijeenkomst samenwerking basisscholen en zelforganisaties Deelnemers: 18 We moeten beter samenwerken, want zowel scholen als zelforganisaties hebben te maken met dezelfde kinderen die in de wijk wonen. 2. Stichting Rosarium 6 juni 2012: discussiebijeenkomst kind en carrière Deelnemers: 21 Vrouwen moeten ook gewoon kunnen werken. We brengen vaak genoeg tijd door met onze kinderen. En als we dan aan het werk zijn kunnen ze bij de vader of een familielid blijven. 3. Stichting Nida Noord, i.s.m. basisschool Noen 15 oktober 2012: discussiebijeenkomst beroepskeuze van je kinderen Deelnemers: 21 Mijn zoon die verloskundige wil worden? Ik zou het toestaan. Ze helpen vrouwen, net als artsen. Het heeft niets met nare gedachten te maken, maar juist met barmhartigheid. 8 Jaarverslag Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond

11 4. Stichting Nida Zuid, i.s.m. basisschool Noen 5 november 2012: discussiebijeenkomst beroepskeuze van je kinderen Deelnemers: 21 We moeten de beroepskeuze van onze kinderen goed met hen bespreken en niet meteen afwijzen. 5. Marokkaanse Vereniging Centrum Noord (MVCN), i.s.m ACCENT praktijkonderwijs 14 november 2012: discussiebijeenkomst roldoorbrekend opvoeden Deelnemers: 22 In sommige gezinnen gaat het nog steeds zo. Dat meisjes en jongens anders worden opgevoed. Dat heeft te maken met cultuur en onwetendheid. 6. Stichting Almoustaqbal, i.s.m. Maatschappelijke Ondersteuning Feijenoord 19 november 2012: discussiebijeenkomst roldoorbrekend opvoeden Deelnemers: 33 Er zijn wel fysieke verschillen tussen jongens en meisjes. Verder vind ik dat er geen verschillen zijn of zouden moeten zijn tussen hen. 7. Othman moskee, i.s.m. Melanchton College Kralingen-Crooswijk 4 december 2012: discussiebijeenkomst roldoorbrekend opvoeden Deelnemers: 24 Ik vind dat beide ouders betrokken moeten worden bij de school waar hun kinderen zitten. De ouders moeten met elkaar afstemmen. 8. Stichting voor Vernieuwing en Participatie (SvVP), i.s.m Centrum voor Jeugd & Gezin 19 december 2012: discussiebijeenkomst opvoeding Deelnemers: 19 De afstemming tussen school en ouders loopt niet altijd goed. De ouders hanteren een auto-ritaire stijl en de school een andere stijl. Dat botst. Deel 1 Producten binnen de beleidsregel Participatie: kiezen voor talent 9

12 Kerngegevens Financiering Dienst JOS, Gemeente Rotterdam Bereik 179 deelnemers Resultaat Uitvoering van 8 discussiebijeenkomsten, gericht op: Bevorderen van positieve attitude en sociale norm ten aanzien van gendergelijkheid en roldoorbrekend opvoeden in diverse leefmilieus Bevorderen van de afstemming tussen gezinnen, onderwijs, maatschappelijke instellingen en zelforganisaties omtrent de pedagogisch-didactische infrastructuur 10 Jaarverslag Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond

13 1.2 Van isolement naar empowerment Binnen de groepen Rotterdammers waarmee SPIOR werkt, bestaan vrouwen die in sociaal isolement verkeren. Soms komt dit omdat zij de taal niet machtig zijn of niet geloven in hun eigen kunnen maar ook omdat bijvoorbeeld hun sociale omgeving hen beperkt in hun ontwikkeling. In 2007 heeft SPIOR in samenwerking met de GGD een aanpak ontwikkeld om deze groep vrouwen te bereiken en uit hun sociaal isolement te halen. Tussen 2007 en 2010 is het project Aanpak sociaal isolement moslimvrouwen Rotterdam uitgevoerd met vier groepen vrouwen: in totaal 65 vrouwen doorliepen het gehele traject en ontvingen in november 2010 een certificaat. Allen waren het vrouwen die zich op de laagste treden van de participatieladder bevonden en die binnen het project middels een gefaseerde aanpak de samenleving leerden kennen en naar buiten traden. Hierbij werden de deelneemsters zo veel mogelijk gestimuleerd ook na afloop van het project verder te gaan met hun ontwikkeling en gebruik te maken van het aanbod in de samenleving dat zij hadden leren kennen. In 2012 bood SPIOR hierop een vervolg aan middels het project Van isolement naar empowerment waarin verder ingezet is op de begeleiding van (een deel van) deze vrouwen en anderen in dezelfde positie van sociaal isolement, om verdere stappen te zetten in hun maatschappelijke participatie. Per deelnemer werd er een persoonlijk plan opgesteld en uitgevoerd, waarbij ze intensief werd begeleid met als doel het stijgen van minimaal twee treden volgens het participatiepaspoort. Met alle deelnemers is het participatiepaspoort ingevuld en alle vrouwen zijn twee treden gestegen gedurende het project. Tevens is de sociale omgeving, met name de echtgenoten van de deelneemsters, betrokken bij hun ontwikkeling door met hen in gesprek te gaan over het belang van maatschappelijke participatie en daarmee de norm ten aanzien van maatschappelijke participatie van de vrouwen positief te beïnvloeden. Het project werd uitgevoerd met groepen in samenwerking met diverse organisaties, omdat het samen doorlopen van het traject de deelnemers ondersteunt in hun ontwikkeling: de vrouwen trekken zich aan elkaar op in het proces. Onderstaand een overzicht van de deelnemende organisaties en een impressie van het verloop van het project. 1. Stichting Annisa/ Iskender Paşa Aantal deelneemsters: 14 De bijeenkomsten voor de groep dames begonnen laagdrempelig: men maakte kennis met elkaar en raakte met elkaar en de begeleidster vertrouwd waardoor zij zich vrij voelden om openlijk te praten en te denken over het verleden, het heden en de toekomst. Hierdoor kreeg de groep een sterke band en raakten zij gemotiveerd om daadwerkelijk aan de slag Deel 1 Producten binnen de beleidsregel Participatie: kiezen voor talent 11

14 te gaan. Zo is de groep gezamenlijk gestart met conversatielessen om de Nederlandse taal beter te beheersen, hebben zij een bezoek gebracht aan verzorgingshuis Humanitas om de mogelijkheden qua vrijwilligerswerk te bekijken en hebben de dames aangegeven ook na het project begeleid te willen worden om verdere stappen te maken. 2. Marokkaanse Vereniging Centrum Noord (MVCN) Aantal deelneemsters: 10 Als start van het project werden activiteiten gericht op kennismaking met de groep en het creëren van een vertrouwde en veilige sfeer ingezet. Hierna werden de bijeenkomsten intensiever: de vrouwen kregen opdrachten om zelf te ontdekken waar hun talenten liggen en wat zij graag zouden willen doen. Dit waren moeilijke opdrachten voor deelneemsters: door het drukke gezinsleven hebben zij nooit echt nagedacht over de eigen kwaliteiten en wensen. Tevens bleek bij de dames de taalachterstand een belemmering te zijn voor het daadwerkelijk zetten van stappen richting de maatschappij. Zij wilden dan ook graag werken aan hun Nederlandse taal en in ieder geval vrijwilligerswerk doen, ook om op die manier de taal in de praktijk te brengen. Alle dames hebben het project met succes afgerond en zoeken in de eigen omgeving naar vrijwilligerswerk. Daarnaast zijn twee deelneemsters ondersteund bij het opstellen van hun CV en zij zijn actief op zoek naar betaald werk. 3. Turkse Vrouwen Vereniging Hoogvliet (TVVH) Aantal deelneemsters: 6 De 6 vrouwen die zich hebben aangemeld voor het project werden middels laagdrempelige activiteiten, het organiseren van koffieochtenden en korte voorlichtingsbijeenkomsten, gemotiveerd om op regelmatige basis naar de vereniging te komen. Tijdens deze bijeenkomsten ging het voornamelijk om het creëren van een veilig en vertrouwd gevoel. Kenmerkend aan de groep dames was dat ze allen de motivatie hadden om zichzelf te ontwikkelen en te participeren maar dat de juiste vaardigheden en begeleiding ontbraken. Tijdens het project zijn de dames daarom geholpen met het opstellen van hun CV, is samen met hen gezocht naar mogelijkheden in sectoren waar hun interesses lagen en is de eerste stap naar werk gezet door in de eigen omgeving te zoeken naar (vrijwilligers)werk. Bij elk van de drie genoemde organisaties werd binnen het project een bijeenkomst georganiseerd gericht op mannen. De bijeenkomsten waren erop gericht de mannen te stimuleren hun vrouwen bij te staan in het proces tot meer maatschappelijke participatie. Tijdens de bijeenkomsten kwam het belang van maatschappelijke participatie van vrou- 12 Jaarverslag Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond

15 wen en de ondersteuning van mannen hierin aan bod maar werd er ook gesproken over mogelijke knelpunten. Hierbij bleek weer hoe nodig het is deze discussies te voeren: bij sommige groepen wilden sleutelfiguren aanvankelijk niet meewerken aan een dergelijk thema. Met overreding is het toch gelukt dit te realiseren. Veel mannen erkenden dat het goed is als een vrouw werkt: voor de ontwikkeling van de vrouw zelf, financieel gezien en voor de ontwikkeling van de kinderen. Wel vinden zij het belangrijk dat er een goede balans is, dat de thuissituatie er niet onder lijdt en dat het niet altijd haalbaar is omdat de opvang voor kinderen tegenwoordig erg duur is. Onderstaand een overzicht van de organisaties, de datum waarop de bijeenkomst gehouden werd en het aantal deelnemers. 1. Stichting Annisa/ Iskender Paşa, 1 februari Deelnemers: MVCN, 10 oktober Deelnemers: TVVH, 25 januari Deelnemers: 33 Kerngegevens Financiering Dienst JOS, Gemeente Rotterdam Bereik 30 vrouwen 93 mannen Resultaat Uitvoering projectactiviteiten, gericht op: Doorbreken van sociaal isolement Bevorderen van maatschappelijke participatie deelneemsters met minimaal twee treden conform het participatiepaspoort Positief beïnvloeden sociale norm (mannelijke) omgeving t.a.v. maatschappelijke participatie vrouwen Deel 1 Producten binnen de beleidsregel Participatie: kiezen voor talent 13

16 1.3 Pak de kans Het verrichten van (vrijwilligers)werk is een wezenlijke stap in maatschappelijke participatie. In deze tijd van economische recessie is er sprake van stijgende werkloosheid. Toch liggen er ook kansen in diverse sectoren, met name in de zorg en de haven, waar reeds een tekort aan arbeidskrachten bestaat, dat in de komende jaren naar verwachting verder zal toenemen. Desondanks oriënteren veel meiden en vrouwen zich om diverse redenen niet op deze sectoren. Dit heeft te maken met onbekendheid maar ook met een negatief imago van het werk binnen deze sectoren. Met name bij technische beroepen, zoals in de haven, spelen bovendien stereotiepe beelden over mannelijke en vrouwelijke beroepen een rol. SPIOR pakte in 2012 deze beeldvorming aan binnen het project Pak de kans, om zo de aansluiting van meiden en vrouwen op de arbeidsmarkt een impuls te geven. Specifiek voor vrouwen en meiden werden er diverse excursies georganiseerd naar de haven en zorginstellingen. Daar werden zij voorgelicht over de mogelijkheden binnen die sectoren en konden ze door hun eigen observatie hun beeld positief bijstellen. Om dit te bewerkstelligen was het belangrijk om goede contacten aan te gaan en te onderhouden met relevante organisaties en bedrijven in de haven en de zorg. SPIOR heeft in dit kader de contacten met deze organisaties, zoals KMR, Calibris, zorginstelling Laurens, Deltalinqs, Zorgcampus e.a. aangehaald om samen de mogelijkheden te verkennen. Met sommige van deze instellingen is onder meer gekeken naar de aansluiting van voorlichtingsmateriaal op diverse doelgroepen. Onder andere met Zorgcampus, een organisatie die een contract heeft met zorginstelling Laurens en verkorte opleidingen in de zorg aanbiedt, is contact gelegd en gesproken over mogelijke samenwerking. Zorgcampus werkt op het moment voornamelijk met uitkeringsgerechtigden waarbij de leerlingen door het contract dat Zorgcampus heeft met Laurens gegarandeerd zijn van een baan. Bij geïnteresseerden die buiten deze doelgroep vallen, kijkt Zorgcampus of er mogelijkheden zijn voor financiering van de opleiding door de werkgever. Na een inventarisatie door SPIOR bleek dat er veel interesse was in deze opleiding: maar liefst 12 vrouwen hebben zich voor de opleiding aangemeld bij SPIOR. Hoewel de gesprekken met Zorgcampus voor het realiseren van de opleidingsmogelijkheden voor deze vrouwen in eerste instantie goed verliepen, ontbrak het de vrouwen aan de benodigde financiën en is het ook de samenwerkende partijen helaas niet gelukt om aanvullende financiering te vinden om de opleiding voor deze groep te bekostigen. Naast de hierboven beschreven inzet, zijn er in 2012 twee excursies uitgevoerd om meisjes en vrouwen te stimuleren te kiezen voor een beroep in de zorg of de haven. Onderstaand voor beide activiteiten een korte beschrijving van het aantal deelnemers, de inhoud van de activiteit en de uiteindelijke opbrengsten. 14 Jaarverslag Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond

17 1. Excursie zorginstelling Laurens, 21 juni 2012 Deelnemers: 32 leerlingen (meiden) van scholengemeenschap Ibn Ghaldoun, VMBO-kader Door middel van een excursie naar zorginstelling Laurens konden de meiden kennis maken met werken in de zorg. Op locatie kregen zij informatie over de verschillende mogelijkheden in de zorg, opleidingseisen die hierbij worden gesteld en het toekomstperspectief. Ook kregen zij gelegenheid tot het stellen van vragen, waar zij gretig gebruik van maakten. Na de voorlichting werd de groep in tweeën opgesplitst en kregen de deelnemers een rondleiding door de instelling. De rondleiding gaf hen een goed beeld van de daadwerkelijke werkzaamheden binnen de sector en van de hulpvragen die hier behandeld worden. Zij waren hiervan onder de indruk en meer geïnteresseerd in werken als verzorgende of verpleegkundige. De meiden en de samenwerkende organisaties kijken dan ook terug op een geslaagde excursie die voor herhaling vatbaar is. Er is met Laurens en de school vervolgcontact onderhouden over de mogelijkheid tot het aanbieden van snuffelstages voor leerlingen. 2. Bezoek aan Scheepvaart en Transport College, 29 maart 2012 Deelnemers: 37 moeders en dochters In samenwerking met FNV organiseerde SPIOR een rondleiding voor moeders en dochters bij het Scheepvaart en Transport College met als thema een kijkje nemen in de wereld van de haven en techniek. Doel van de middag was om informatie over werken in de haven te verschaffen aan moeders en dochters en zo het heersende beeld over deze sector positief te beïnvloeden. Tijdens de bijeenkomst werd er hiertoe een presentatie verzorgd door STC over vrouwen in de haven. Tijdens deze presentatie werd ingegaan op de toekomstmogelijkheden in de haven en de mogelijke opleidingen die hiertoe gevolgd kunnen worden. Ook werd er een rondleiding aangeboden door de school. De voorlichting en rondleiding wierpen hun vruchten af. Zowel moeders als dochters waren zeer te spreken over het aanbod aan opleidingen en de locatie. Een aantal aanwezigen gaf aan dat hun eerste indruk over werken in de haven was dat het een mannenwereld was, maar dat dit beeld na de informatie en rondleiding was veranderd. Deel 1 Producten binnen de beleidsregel Participatie: kiezen voor talent 15

18 Met betrekking tot werken in de haven biedt SPIOR daarnaast naar aanleiding van een voorlichtingsbijeenkomst in de Essalam moskee in overleg met Deltalinqs ondersteuning bij het realiseren van een excursie voor vrouwen en meiden uit de moskee naar de haven. Deze hadden zich bij de voorlichtingsavond enthousiast gemeld, maar kwamen uiteindelijk niet naar de excursie. Het bleek niet meer mogelijk dit in 2012 te realiseren maar er wordt op ingezet dit in 2013 alsnog te organiseren. Kerngegevens Financiering Dienst JOS, Gemeente Rotterdam Bereik 69 deelnemers Resultaat Uitvoering van 8 activiteiten, gericht op: Bevorderen van carrièremogelijkheden voor vrouwen in m.n. de zorg en de haven Positief beïnvloeden van kennis en beeldvorming van vrouwen over werken en carrièremogelijkheden in deze sectoren 16 Jaarverslag Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond

19 1.4 Bewust, bekend, bekwaam SPIOR maakt zich al jaren sterk voor het bevorderen van de zelfredzaamheid van vrouwen en meisjes in gemeenschappen waar deze zelfredzaamheid nog te wensen overlaat. In 2012 werd hieraan vorm gegeven door het organiseren van een serie discussiebijeenkomsten in combinatie met trainingen voor groepen moeders en dochters, gericht op beïnvloeding van attitudes en sociale normen en het bevorderen van vaardigheden, m.n. op het gebied van communicatie. De focus lag hierbij op de thema s weerbaarheid in relaties, partnerkeuze en de combinatie van werk en zorgtaken. In totaal zijn er tien discussiebijeenkomsten verzorgd, bij verschillende organisaties. Bij vijf van deze organisaties is er daarnaast ook een communicatie- en weerbaarheidstraining gegeven. Hieronder is een overzicht van de verschillende bijeenkomsten opgenomen, inclusief een impressie van de opbrengsten van de discussies en trainingen. 1. Marokkaanse Vereniging Centrum Noord (MVCN) 15 april 2012: discussiebijeenkomst weerbaarheid in relaties Deelnemers: 18 moeders en dochters van Marokkaanse afkomst De aanwezige moeders en dochters spraken met elkaar over onderwerpen zoals het kiezen van een partner, communicatie tussen meiden en hun ouders, sociale controle en eergerelateerd geweld. De avond werd afgesloten met een vragenronde waarbij iedereen de kans kreeg om aanvullende vragen en/of stellingen in te dienen, die in het laatste half uur werden besproken. De aanwezigen vonden het een leuke en leerzame avond: ze voelden zich vrij te praten over de dingen die hen dwars zaten, zijn meer te weten gekomen over diverse onderwerpen en de meiden en moeders zijn beter op de hoogte van elkaars ideeën en meningen over diverse onderwerpen. Als je met iets zit, moet je het niet opkroppen voor jezelf. Je kan er best met iemand over praten en je hart luchten. 29 april 2012: communicatie- en weerbaarheidstraining Deelnemers: 24 moeders en dochters van Marokkaanse afkomst Na een voorstelopdracht waarbij alle aanwezigen iets vertelden over zichzelf en hun dagelijkse routine, ging de training van start. In groepjes bespraken de moeders en dochters actuele gebeurtenissen uit de gezinssituatie waarin communicatie een belangrijke rol speelde. Ook werden er situaties uitgebeeld waarop de aanwezigen hun reactie gaven: zouden zij dit ook zo aanpakken of anders? Het doel van deze training was om moeders en dochters beter met elkaar te leren communiceren en oplossingsgericht te werk te gaan. Ter vergroting van de weerbaarheid was er voor de dames ook de mogelijkheid om deel te nemen aan een uurtje kempo (zelfverdediging). Deel 1 Producten binnen de beleidsregel Participatie: kiezen voor talent 17

20 2. Marokkaanse Culturele Vereniging Charlois (MCVC) 19 april 2012: discussiebijeenkomst weerbaarheid in relaties Deelnemers: 25 meiden van Marokkaanse afkomst De aanwezige meiden gingen onder leiding van een discussieleidster met elkaar in gesprek over de positie van de vrouw, ook vanuit het perspectief van de islam. Zo leerden zij dat een vrouw het recht heeft om voor zichzelf op te komen, dat geweld binnen relaties absoluut niet kan en dat er altijd mogelijkheden zijn om hulp te zoeken. De meiden voelden zich vertrouwd binnen de groep, konden goed van gedachten wisselen en gaven aan het een leerzame discussie te hebben gevonden. Eigenwaarde en zelfvertrouwen hebben maakt je sterkt als vrouw. 3. Stichting Voice of Afghan Women 22 april 2012: discussiebijeenkomst partnerkeuze en huwelijksdwang Deelnemers: 11 meiden en vrouwen van Afghaanse afkomst Huwelijksdwang komt ook voor binnen de Afghaanse gemeenschap. De aanwezigen discussieerden over dit gegeven en kregen voorlichting van de discussieleidster: gedwongen uithuwelijken is niet toegestaan, zowel volgens de wet als volgens de islam. Om het tegen te gaan is goede communicatie vanuit de moeders met hun partner en kinderen van groot belang. Ook werd gesproken over het verschil met gearrangeerde huwelijken en het zelf kiezen van een partner door de meiden. Mijn dochters moeten hun partner zelf willen. Het is wel belangrijk voor mij dat hij uit een goede familie komt, respect heeft voor mijn dochter en goed voor haar zorgt. 16 september 2012: communicatie- en weerbaarheidstraining Deelnemers: 29 moeders en dochters van Afghaanse afkomst Aan de hand van interactieve opdrachten leerden de aanwezigen meer over effectieve manieren van communiceren. Zo moest iedereen op een briefje schrijven wat zij verstaan onder communiceren en welke vormen er volgens hen zijn en werd er gebrainstormd over de verschillende instrumenten die nodig zijn voor effectieve communicatie. Ook brachten de aanwezigen het geleerde in de praktijk door in kleine groepjes situaties na te spelen, waarbij de toeschouwers feedback gaven op hetgeen zij zagen. Zo gaven zij elkaar tips: om je doel te bereiken moet je openstaan voor de ander, goed luisteren en op een rustige en positieve manier reageren. 18 Jaarverslag Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond

21 4. Stichting Dar al-arqam 13 mei 2012: discussiebijeenkomst weerbaarheid in relaties Deelnemers: 17 vrouwen en meiden van diverse culturele achtergronden Aan de hand van stellingen gingen de aanwezigen onder leiding van de discussieleidster met elkaar in gesprek over man-vrouw relaties, kind-ouder relaties, rechten en plichten en manieren om voor jezelf op te komen. Ook kregen aanwezigen de mogelijkheid om zelf stellingen en/of vragen in te brengen door deze op een briefje te schrijven en anoniem in een grote vaas te doen. Tijdens de discussie werden aanwezigen geprikkeld na te denken over hun relaties met anderen en hun eigen positie hierin. Het is belangrijk om te weten wat je rechten en plichten zijn. Dit helpt je weerbaar te maken. 3 juni 2012: communicatie- en weerbaarheidstraining Deelnemers: 14 vrouwen en meiden van diverse culturele achtergronden Tijdens deze training kregen aanwezigen concrete handvatten aangeboden om effectief te communiceren in relaties en hiermee hun zelfredzaamheid te vergroten. Zo gingen zij aan de slag met diverse casus en opdrachten waarin realistische situaties en problemen binnen relaties aan de orde kwamen. De trainster gaf hierbij voorlichting over positieve communicatie, de ik-boodschap en manieren om op een effectieve manier je doelen te bereiken. Aan het eind van de training konden de aanwezigen hun weerbaarheid vergroten door een uurtje kempo. 5. Turkse Vrouwen Vereniging Hoogvliet (TVVH) 20 mei 2012: discussiebijeenkomst weerbaarheid in relaties Deelnemers: 17 moeders en dochters van Turkse afkomst De aanwezige dochters en hun moeders spraken tijdens deze discussiebijeenkomst met elkaar over verwachtingen vanuit de cultuur m.b.t. relaties, dat het belangrijk is voor vrouwen om op eigen benen te staan en dat zelfvertrouwen hierbij een grote rol speelt. Iedereen was van mening dat wederzijds respect een belangrijk goed is binnen welke relatie dan ook: het zorgt ervoor dat je ruimte hebt en kritiek naar elkaar toe accepteert. Relaties gebaseerd op wederzijds respect blijven langer in stand. Deel 1 Producten binnen de beleidsregel Participatie: kiezen voor talent 19

Stichting SAN Inhoudelijke jaarverslag 2014

Stichting SAN Inhoudelijke jaarverslag 2014 Inhoudelijke jaarverslag 2014 Inhoudsopgave Voorwoord... 2 Inleiding... 3 Activiteiten... 4 SPIOR... 4 Discriminatie... 5 Thema-avonden voor ouders... 6 Sport voor jongeren en ouderen... 7 Samenwerking

Nadere informatie

Welkom / Swagatam. Stichting Vrouwen organisatie Sarita

Welkom / Swagatam. Stichting Vrouwen organisatie Sarita Welkom / Swagatam Stichting Vrouwen organisatie Sarita Stichting Sarita Vrouwenorganisatie Sarita opgericht 4 juni 1994 Nieuwe logo Betekenis De naam Sarita betekent letterlijk: een snel stromende rivier.

Nadere informatie

Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld?

Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld? Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld? ARTIKEL - 30 OKTOBER 2015 Het Platform Eer en Vrijheid organiseerde op 8 oktober een landelijke bijeenkomst over eergerelateerd geweld. Hilde Bakker (Kennisplatform

Nadere informatie

STICHTING DIALOOGHUIS VERSLAG EMANCIPATIE ACTIVITEITEN NOVEMBER 2013 - APRIL 2014

STICHTING DIALOOGHUIS VERSLAG EMANCIPATIE ACTIVITEITEN NOVEMBER 2013 - APRIL 2014 STICHTING DIALOOGHUIS VERSLAG EMANCIPATIE ACTIVITEITEN NOVEMBER 2013 - APRIL 2014 Inleiding De Stichting Dialooghuis heeft zich in de periode vanaf november 2013 - april 2014 intensief ingezet op het thema

Nadere informatie

Islam door vrouwenogen 3: Ontmoeting met moslimvrouwen of moskeebezoek

Islam door vrouwenogen 3: Ontmoeting met moslimvrouwen of moskeebezoek Islam door vrouwenogen 3: Ontmoeting met moslimvrouwen of moskeebezoek Situering Doelen: Wederzijdse kennismaking en ontmoeting van christelijke en moslimvrouwen (of kennismaking met gebedsruimte van moslims

Nadere informatie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie

Trainershandboek Man actief. Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Trainershandboek Man Actief Activering van allochtone mannen in een kwetsbare positie Perihan Utlu en Wil Verschoor

Nadere informatie

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010 Senioren ontmoeten elkaar Verslag van 2 oktober 2010 Meer overeenkomsten dan verschillen Dit is, in het kort, de conclusie van de lunchbijeenkomst Senioren ontmoeten elkaar 1 op 2 oktober 2010. De lunchbijeenkomst

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond

Jaarverslag 2013. Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond Jaarverslag 2013 Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond Voorwoord 2013 was voor SPIOR een bijzonder jaar omdat het op 12 september 2013 precies 25 jaar geleden was dat SPIOR werd opgericht.

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. Tilburg. Stichting Prisma Tilburg

Jaarverslag 2014. Tilburg. Stichting Prisma Tilburg 2014 Jaarverslag 2014 Tilburg Stichting Prisma Tilburg Voorwoord Sinds 2008 zetten wij ons als stichting in voor een harmonieuze samenleving. We streven naar een samenleving waarin iedereen meedoet, waar

Nadere informatie

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ]

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] 24- uursbehandeling [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

jij Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit

jij Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit Wat vind jij daar van? nou Allochtone en autochtone jongeren over partnerkeuze en seksualiteit De Rutgers Nisso Groep ontwikkelt in opdracht van ZonMw een website voor en met jongeren met een Turkse, Marokkaanse

Nadere informatie

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen)

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen) In opdracht van de Gemeente Amsterdam (Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling) Als ik mijn vader had gehad vanaf mijn jeugd, dan zou ik misschien anders zijn in het leven. (...) Wat ik allemaal wel niet

Nadere informatie

Activiteiten Jaarverslag 2013

Activiteiten Jaarverslag 2013 Activiteiten Jaarverslag 2013 Inhoudsopgave 1 Een bezoek van de wethouder 2 Project Kunst en Cohesie 3 Bewonersdag 4 Bijeenkomst met de wijkbewoners 5 Burendag 6 Culturele thee avonden 7 De tafel van één

Nadere informatie

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Projectplan Eigen Kracht - Van barrière naar carrière LEVgroep Penningstraat 55 5701 MZ Helmond Projectperiode 2013 2014 1 1 Inleiding Eigen Kracht is

Nadere informatie

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ]

24- uursbehandeling. [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] 24- uursbehandeling [ intensieve persoonlijke begeleiding en behandeling ] In het noorden en oosten van Nederland behandelen en begeleiden wij kinderen, jongeren en volwassenen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

Inhoud van de ochtend

Inhoud van de ochtend Inhoud van de ochtend 1. Introductie in Pedagogisch kader 2. Begeleiden van de groep 3. Ontwikkelingsgericht werken 4. Pauze (15 minuten) 5. Kinderparticipatie 6. Vragen over andere onderwerpen 7. Voornemens

Nadere informatie

Voorwoord. Hatice Turkmen directeur Stichting LOV

Voorwoord. Hatice Turkmen directeur Stichting LOV 2013 Jaarverslag Voorwoord Het afgelopen jaar hebben we de omslag gemaakt van een uitvoeringsorganisatie naar een ondernemende vrijwilligersorganisatie. Onze enthousiaste vrijwilligers, die een wezenlijk

Nadere informatie

Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs

Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs Jaarverslag 2014 Stichting Vluchtelingen Ambassadeurs (SVA) De Ontmoeting 49 3823 HH Amersfoort Contactpersoon: Linda Rook (voorzitter) T 06 244 34 397 E info@vluchtelingenambassadeurs.nl

Nadere informatie

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Vijf woensdagmiddagen kunnen jongens en meiden tussen de 10 en 14 jaar op avontuur naar zichzelf. Het kind leert zichzelf

Nadere informatie

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels Huiselijk geweld: achtergronden Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels 29 mei 2008 Congres Huiselijk Geweld: Families onder Druk Amsterdam, De Meervaart Meeste plegers zijn mannen,

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst Mannen Emancipatie in het Turks Museum d.d. 30 november 2013

Verslag van de bijeenkomst Mannen Emancipatie in het Turks Museum d.d. 30 november 2013 Verslag van de bijeenkomst Mannen Emancipatie in het Turks Museum d.d. 30 november 2013 Aanwezig ca. 100 personen. Sprekers: Vz. Turks Museum Rustem Akarsu, Vz. Platform Allochtone Ouderen de heer R. Ramnath,

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STA STERK TRAINING 1 sta sterk training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STA STERK TRAINING 3 De sta sterk training achtergrond sta sterk Training

Nadere informatie

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk!

In de les praten over relaties en seksualiteit. Hoe maak je het makkelijk en leuk! In de les praten over relaties en seksualiteit Hoe maak je het makkelijk en leuk! Hoe kunt u leerlingen ondersteunen en leert u hen verantwoorde keuzes te maken op het gebied van relaties en seksualiteit?

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Inspiratiebijeenkomst Pedagogische Meerstemmigheid

Inspiratiebijeenkomst Pedagogische Meerstemmigheid Datum: Locatie: Spreker: Notulist: Aanwezigen: Organisatie: 14 december Kralingen Ilias El Hadioui Majda Battaï 23 deelnemers Stichting Attanmia i.s.m. Stichting Buurtwerk Kralingen-Crooswijk De besproken

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Verslag Werkgroep sexualiteit en discriminatie Thema homo- emancipatie en discriminatie 2012

Verslag Werkgroep sexualiteit en discriminatie Thema homo- emancipatie en discriminatie 2012 Verslag Werkgroep sexualiteit en discriminatie Thema homo- emancipatie en discriminatie 2012 Maandag 27 augustus 2012 Na enige voorbereidende besprekingen hebben we een tiental mensen uitgenodigd deel

Nadere informatie

We merken dat migrantencliënten anders aankijken tegen een beperking. Hoe kunnen we daarmee omgaan?

We merken dat migrantencliënten anders aankijken tegen een beperking. Hoe kunnen we daarmee omgaan? We merken dat migrantencliënten anders aankijken tegen een beperking. Hoe kunnen we daarmee omgaan? Migranten kunnen anders tegen een beperking aankijken. Zij zien de beperking vaak als ziekte en houden

Nadere informatie

PROJECT PLAN. Contact across Cultures - DigiHouse. Introductie

PROJECT PLAN. Contact across Cultures - DigiHouse. Introductie PROJECT PLAN Contact across Cultures - DigiHouse Introductie Vanuit de stichting Contact across Cultures willen wij graag het project DigiHouse opzetten. Dit project is ontstaan vanuit onze deelname aan

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN gemeente Den Haag September 2015 Conceptversie 2.0 1 Inleiding In november jl. is door de Haagse gemeenteraad Motie 86 Geïsoleerde Vrouwen aangenomen. Om uitvoering te geven

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Islamitische Culturele Vereniging. Aksa moskee Dordrecht

Islamitische Culturele Vereniging. Aksa moskee Dordrecht Islamitische Culturele Vereniging Aksa moskee Dordrecht 1 Voorwoord De Islamitische Culturele Vereniging is sinds 1990 actief in de wijk Krispijn in Dordrecht. Eerst vanuit een woning aan de Jacob van

Nadere informatie

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden:

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden: Wervingscirkel 1 Veel vrijwilligersorganisaties hebben probelemen met het werven van vrijwilligers. Je hebt tenslotte geen baan te bieden met salaris, maar je biedt een vorm van vrijetijdsbesteding. In

Nadere informatie

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand.

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand. 1 Dank voor dit rapport. Mooi dat het Sociaal en Cultureel Planbureau dit jaar dieper ingaat op één onderwerp dat de aandacht verdient: de arbeidsmarktpositie van migrantengroepen. Als het economisch tegenzit,

Nadere informatie

Diversiteit bloeit! Perspectief. Een nieuwe kijk op integratie en participatie

Diversiteit bloeit! Perspectief. Een nieuwe kijk op integratie en participatie Nieuwsbrief 03, december 2012 Inhoudsopgave Diversiteit bloeit! 1 Perspectief: een nieuwe kijk op integratie en participatie 1 Pakistaanse Rotterdammers aan het woord 2 Diversiteitsbewust vakmanschap 3

Nadere informatie

Enquête stichting Parentes Zoetermeer

Enquête stichting Parentes Zoetermeer Enquête stichting Parentes Zoetermeer In de afgelopen weken hebt u de mogelijkheid gehad om d.m.v. onze enquête uw stem te laten horen over diverse punten die spelen binnen onze stichting Parentes. In

Nadere informatie

Nieuwe A. Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap

Nieuwe A. Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Nieuwe A Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Mixen in Mokum Nieuwe Amsterdammers en taalcoaches gaan samen op stap Volwassen Amsterdammers met verschillende culturele achtergronden ontmoeten

Nadere informatie

Activiteitenplan Vrouwencentrum 2009

Activiteitenplan Vrouwencentrum 2009 Activiteitenplan Vrouwencentrum 2009 Participatie, wiens behoefte? In de vorige bijeenkomst (17 juni 2008) stonden we stil bij het gegeven dat de deelname, en dus participatie van de doelgroepen soms te

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

El-Feth Moskee Academielaan 9 5037 ET Tilburg bestuur@el-feth.nl www.el-feth.nl 013-4600769. Beleidsplan El-Feth Moskee Tilburg 2010

El-Feth Moskee Academielaan 9 5037 ET Tilburg bestuur@el-feth.nl www.el-feth.nl 013-4600769. Beleidsplan El-Feth Moskee Tilburg 2010 El-Feth Moskee Academielaan 9 5037 ET Tilburg bestuur@el-feth.nl www.el-feth.nl 013-4600769 Beleidsplan El-Feth Moskee Tilburg 2010 1 Pagina beleidsplan El-Feth Moskee Tilburg 2010 Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Nadere informatie

Les 1: Bewustwording van verbondenheid

Les 1: Bewustwording van verbondenheid Les 1: Bewustwording van verbondenheid Het doel van deze eerste les is gericht op de bewustwording van verbondenheid. Het is erop gericht om de interesse van de kinderen op te wekken voor hun relaties

Nadere informatie

WEERBAARHEIDSTRAININGEN

WEERBAARHEIDSTRAININGEN WEERBAARHEIDSTRAININGEN INBEDDEN IN EEN MEERSPOREN WEERBAARHEIDSBELEID voor BASISSCHOLEN VAN HET SAMENWERKINGSVERBAND BREVOORDT Sacha Jansen Schuiling, weerbaarheidstrainingen Groenlo, oktober 2010 INLEIDING

Nadere informatie

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst!

Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal verbindt mensen Wij verbinden mensen met taal Want Taal doet meer dan schrijven, spreken en lezen Het is de sleutel naar een nieuwe toekomst! Taal doet meer In Utrecht wonen meer dan 15.000 volwassenen

Nadere informatie

Evaluatie Rots & Water

Evaluatie Rots & Water Evaluatie Rots & Water Training Weerbaarheid Groep 8 St. Jozefschool Locatie Tarcisius Schooljaar 2003/2004 Door: Linda Geraeds Sociaal Cultureel Werker Docente Weerbaarheid Rots en Water Trainer CMWW

Nadere informatie

Gewoon opvoeden in Groningen

Gewoon opvoeden in Groningen Gewoon opvoeden in Groningen Voorbeeld : gewoon opvoeden, alledaags opvoeden, alledaagse opvoedvragen Wat is dit? Start: Eigen voorbeeld geven. Voor iedereen verschillend, afhankelijk van de situatie van

Nadere informatie

ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN. De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa

ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN. De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa ZIJN WIE JE BENT EN WIE JE WILT ZIJN De waarde van de praktijkhuizen van Ixta Noa WIJ ZIJN IXTA NOA IXTA NOA. OFTEWEL IK STA NIEUW. IXTA NOA IS EEN EIGENZINNIGE VERZAMELING VAN MENSEN DIE ZELFBEWUST EN

Nadere informatie

Visiedocument. Actief Burgerschap. Januari 2010

Visiedocument. Actief Burgerschap. Januari 2010 Visiedocument Actief Burgerschap Januari 2010 Gereformeerde scholen voor speciaal basisonderwijs Het Baken en De Drieluik Inleiding Actief Burgerschap U staat op het punt ons visiestuk actief burgerschap

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Hoezo Mantelzorg? INFORMATIEBULLETIN 1OKTOBER 2015

Hoezo Mantelzorg? INFORMATIEBULLETIN 1OKTOBER 2015 INFORMATIEBULLETIN 1OKTOBER 2015 Hoezo Mantelzorg? Dona Daria, het kenniscentrum voor emancipatie in Rotterdam en JSO, kennis- en adviesbureau binnen het sociaal domein, voeren in Overschie en Feyenoord

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Uitnodiging workshop dag vrijwilligers 21 oktober 15:30 uur 20:30 uur

Uitnodiging workshop dag vrijwilligers 21 oktober 15:30 uur 20:30 uur Uitnodiging workshop dag vrijwilligers 21 oktober 15:30 uur 20:30 uur Beste vrijwilliger, In navolging van de succesvolle workshop dagen van voorgaande keren, organiseert het Vrijwilligers College op 21

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam

Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Letteren Afdeling Nederlands Tweede Taal De Boelelaan 1105 1081 HV Amsterdam De deur uit is ontwikkeld door de Vrije Universiteit Amsterdam Afdeling Nederlands Tweede Taal, mede op initiatief van het Amsterdams Buurvrouwen Contact (ABC). De ontwikkeling was mogelijk dankzij een

Nadere informatie

Het Brugse Model de flow chart

Het Brugse Model de flow chart Het Brugse Model de flow chart De flowchart is een nuttig instrument dat in de eerste plaats ontwikkeld werd om te gebruiken in een therapeutische situatie. Uiteraard kan je dit ook gebruiken tijdens een

Nadere informatie

Management samenvatting Ongekend Talent. De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen

Management samenvatting Ongekend Talent. De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen Management samenvatting Ongekend Talent De woorden Ongekend Talent zijn begonnen om een verhaal te vertellen De managementsamenvatting van Ongekend Talent is mede mogelijk gemaakt door Equal subsidiering

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Wist je dat... Nieuwsbrief Opvoedwinkel Twinkeltje maart 2015. In deze nieuwsbrief:

Wist je dat... Nieuwsbrief Opvoedwinkel Twinkeltje maart 2015. In deze nieuwsbrief: Nieuwsbrief Opvoedwinkel Twinkeltje maart 2015 In deze nieuwsbrief: Wist je dat... Thema's en cursussen in maart Lezersvraag: "Moet ik mijn zoon verplichten met andere kinderen te spelen?" Mamatijd Moeders

Nadere informatie

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7 SAMEN STA JE STERK SUPPORT FRYSLÂN BELEIDSPLAN 2015-2017 INLEIDING Maatjesproject Support Fryslân startte in 2001 als onderdeel van Solidair Fryslân. Per 1 januari 2014 is Support Fryslân een zelfstandige

Nadere informatie

st r e s smanagement Inzicht in het omgaan met spanningen. Maximaal aantal deelnemers 12 Leren oplossingsgericht te handelen.

st r e s smanagement Inzicht in het omgaan met spanningen. Maximaal aantal deelnemers 12 Leren oplossingsgericht te handelen. st r e s smanagement De cursus 'stressmanagement' is bedoeld voor iedereen die in zijn/haar werksituatie te maken krijgt met stress als gevolg van problemen en spanningsvolle situaties. De eigen ervaringen

Nadere informatie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie 201-2017 Actief burgerschap en sociale integratie Inhoudsopgave: Kwaliteitszorg actief burgerschap en sociale integratie Visie en planmatigheid Visie Doelen Invulling Verantwoording Resultaten Risico s

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid

Weerbaarheidstraining voor iedereen. Weerbaar met Accres. Accres.nl/weerbaarheid Weerbaarheidstraining voor iedereen Weerbaar met Accres Accres.nl/weerbaarheid Stevig in je schoenen leren staan Weerbaarheidstraining voor iedereen! Overtuigend nee durven zeggen Weerbaar zijn betekent:

Nadere informatie

Erna een Creoolse (afro Surinaamse) opvoedster. Opvoeden doe ik alleen

Erna een Creoolse (afro Surinaamse) opvoedster. Opvoeden doe ik alleen CONGRES AFRO SURINAAMSE / CREOOLSE VROUWEN Erna een Creoolse (afro Surinaamse) opvoedster Opvoeden doe ik alleen Op het congres werd deze tekst voorgedragen door Henna Josias Dames en heren mijn lezing

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

Informatie voor doorverwijzers. Aanbod ISKB taalcoaching

Informatie voor doorverwijzers. Aanbod ISKB taalcoaching Informatie voor doorverwijzers Aanbod ISKB taalcoaching 25 jaar ISKB Taal en meer In 2011 vierde de ISKB met vrijwilligers, cursisten en leerlingen haar 25 jarig bestaan. We hebben een niet meer weg te

Nadere informatie

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen.

Binnen het functioneringsgesprek is ook ruimte om de behoefte of noodzaak van een opleiding te bespreken en daarop actie te ondernemen. Leidraad Consult over: het functioneringsgesprek Functioneringsgesprekken verlopen vaak problematisch. Zowel leidinggevenden als medewerkers zien er nogal eens tegenop en zijn achteraf teleurgesteld over

Nadere informatie

zorgvernieuwingsprijs

zorgvernieuwingsprijs Nationale Nationale zorgvernieuwingsprijs zorgvernieuwingsprijs Concept Een Incare afdeling van het UWV kan inspelen op de behoefte van mannelijke werklozen door startcursussen, vervolgcursussen en praktijkstages

Nadere informatie

Format werkplan maatschappelijke organisatie

Format werkplan maatschappelijke organisatie Format werkplan maatschappelijke organisatie Naam organisatie Jongerenvereniging KPJ Limburg 1. Activiteitnaam (en nummer) In Veilige Handen 2. Korte omschrijving De zorg voor een veilige omgeving is essentieel

Nadere informatie

E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT. Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu

E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT. Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu Vaderschap 2.0 E-Quality 55 UIT DE PRAKTIJK 3.3 Interview met Arno Janssen en Caroline

Nadere informatie

Buna Tetu (kort overzicht)

Buna Tetu (kort overzicht) Buna Tetu (kort overzicht) Kinderen met een handicap tellen ook mee! Stichting Joni Social Education Project Voor een samenleving waarin iedereen zich thuis kan voelen Achtergrond project Ouders van gehandicapte

Nadere informatie

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat?

Spiegelgesprek Wie en wat? Hoe? Resultaat? Spiegelgesprek Wie en wat? Luisteren naar ervaringen van cliënten kan de kwaliteit van de zorg en het aanbod sterk verbeteren. Jongeren en ouders vertellen tijdens het spiegelgesprek aan de hand van een

Nadere informatie

Trainingen, workshops en coaching

Trainingen, workshops en coaching Trainingen, workshops en coaching Aanbod 2015-2016 professionals en gemeenten Beschermen & Versterken Trainingen, workshops en coaching De Jeugd- & Gezinsbeschermers zet zich in voor de bescherming van

Nadere informatie

Het spel der democratische opvoeding Wat vooraf ging: Aan de hand van de 4 pijlers deden de ambassadeurs van Triodus samen goed voor later en de werkgroep wat iedere kindwijzerorganisatie deed, inventariseren!

Nadere informatie

Dwarsdwarsdwars hhhhhhhhhhhhhhh

Dwarsdwarsdwars hhhhhhhhhhhhhhh Dwarsdwarsdwars hhhhhhhhhhhhhhh De waarde van onderwijs oktober 2013 lllllllllllllll dwarsdwarsdwars Inleiding De tijd dat het onderwijs alleen maar gericht was op het overdragen van kennis en vaardigheden

Nadere informatie

Werken met (etnisch) gemengde groepen: een wereld te winnen

Werken met (etnisch) gemengde groepen: een wereld te winnen Werken met (etnisch) gemengde groepen: een wereld te winnen 07.02.2012 1 Tobias Stark Rijksuniversiteit Groningen Vakgroep Sociologie Kerndoel 2 van de Verlengde Schooldag Sociale competenties ontwikkelen

Nadere informatie

GIBO HEIDE. pedagogisch project

GIBO HEIDE. pedagogisch project GIBO HEIDE pedagogisch project gemeenteraadsbesluit van 26 mei 2015 Het pedagogisch project is de vertaling van de visie van directie en leerkrachten die betrekking heeft op alle aspecten van het onderwijs

Nadere informatie

Informatiefolder voor ouders 2012 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders

Informatiefolder voor ouders 2012 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders Informatiefolder voor ouders 2012 Activiteiten voor kinderen van 0 tot 12 jaar en hun ouders Jeugd Toeleidingsactiviteiten Mijn kind is groep 3 Naschoolse activiteiten Weerbaarheid Opvoeden doe je niet

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Flexkidz

Pedagogisch beleid Flexkidz Pedagogisch beleid Flexkidz Voor u ligt het verkorte pedagogisch beleidsplan van Flexkidz. Hier beschrijven we in het kort de pedagogische visie en uitgangspunten. In dit pedagogisch beleidsplan beschrijven

Nadere informatie

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen.

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen. Pedagogisch project 1. situering onderwijsinstelling 2. levensbeschouwelijke uitgangspunten 3. visie op ontwikkeling en opvoeding 4. het schoolconcept 1. Situering onderwijsinstelling 1.1 Een gemeenteschool:

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht.

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Vierde nationaal congres opvoedingsondersteuning Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Ede,1 juni 2012 1 Opbouw workshop Coach je kind Kort voorstellen, warming up Presentatie van

Nadere informatie

De training is in te zetten voor verschillende doelgroepen.

De training is in te zetten voor verschillende doelgroepen. De training is in te zetten voor verschillende doelgroepen. - Voor buschauffeurs en conducteurs, waar verbale, mentale en fysieke agressie stelselmatig voor komt. - Voor de controleurs in het openbaar

Nadere informatie

Jaarverslag 2011. Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond

Jaarverslag 2011. Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond Jaarverslag 2011 Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond Jaarverslag 2011 Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond Voorwoord Het is met gepaste trots dat ik voor de eerste

Nadere informatie

Scrum@school - Technasium Noord 2016

Scrum@school - Technasium Noord 2016 Scrum@school - Technasium Noord 2016 Veranderingen door Scrum@school Onderzoekje onder 16 docenten bij afsluiting basistraining. -4-3 -2-1 0 +1 +2 +3 +4 1. Werkplezier leerlingen XXXX XXX XXXXXXXX X 2.

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen DOELSTELLINGEN De ouders hebben ervaren dat hun kind niet het enige is dat moeilijke vragen stelt en dat zij elkaar kunnen ondersteunen in de omgang hiermee. De ouders kunnen met hun kind in gesprek gaan

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Grenzen stellen Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Grenzen stellen Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich bewust van de grenzen die zij stellen als het gaat om vakantie, relaties, alcohol/drugs en geloof. Ouders bespreken welke grenzen hun kinderen opzoeken rondom deze thema

Nadere informatie

WERKPLAN EN ACTIVITEITENOVERZICHT

WERKPLAN EN ACTIVITEITENOVERZICHT WERKPLAN EN ACTIVITEITENOVERZICHT 2015 Stichting Gezondheid Allochtonen Nederland (SGAN), Adres: postbus 56666, 1040 AR Amsterdam, e-mail: info@sgan.nl tel: 0880036501 www.sgan.nl IBAN: NL57 INGB 0005961390

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

VERSLAG PROJECT THEMA DISCRIMINATIE 2012

VERSLAG PROJECT THEMA DISCRIMINATIE 2012 VERSLAG PROJECT THEMA DISCRIMINATIE 2012 Den Haag, februari 2013 Onderwerp: Inhoudelijk en financiële verantwoording van het project thema discriminatie 2012 Hierbij doen wij u een inhoudelijk verslag

Nadere informatie

Wiekslag Speciaal. Vanuit het kamertje

Wiekslag Speciaal. Vanuit het kamertje Wiekslag Speciaal Vanuit het kamertje Uw dochter van vijf vraagt hoe baby's in een buik komen. Uw zoontje van vier laat trots zijn stijve piemeltje zien. Uw 9-jarige moet er ineens niet meer aan denken

Nadere informatie

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie