SOCS: Oefeningen Hoofdstuk 2

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "SOCS: Oefeningen Hoofdstuk 2"

Transcriptie

1 SOCS: Oefeningen Hoofdstuk 2 Digitale Logica Opgave 1 Wat is een transistor? Een transistor bestaat uit een aantal gedopeerde halfgeleiders. Het doperen van de halfgeleiders is het wijzigen van de geleidende eigenschappen door in de kristalstructuur vreemde atomen in te brengen. Dan heeft het materiaal plaats voor extra elektronen (p-type) ofwel heeft het elektronen op overschot (n-type). Als men met deze twee types een sandwichstructuur vormt, dan krijgt men een transistor. Wij bespreken enkel de bipolaire n-p-n transistor als een zeer snelle binaire schakelaar. Opgave 2 Hoe kan men een NIET-poort maken met een bipolaire transistor? Zie figuur 2.6, blz. 9 Opgave 3 Hoe kan men een NEN-poort (NIET-EN) maken met behulp van bipolaire transistoren? Zie figuur 2.8, blz. 10 Opgave 4 Hoe kan men een NOF-poort (NIET-OF) maken met behulp van bipolaire tranistoren? Zie figuur 2.8, blz. 10 Opgave 5 Elke schakeling kan uitsluiten met NEN- of NOF-poorten gemaakt worden. Leg uit.?? Opgave 6 Maak een EOF-schakeling (Exclusieve OF) met alleen maar NOF-poorten. 1

2 Opgave 7 Hoeveel verschillende booleanse functies bestaan er met n variabelen? 2 2n Opgave 8 Hoe zet men een waarheidstabel om naar een booleaanse formule? Zie halverwege blz. 14 Opgave 9 Is de volgende vergelijking correct? Toon aan. A + B.C = (A + B).(A + C) Ja, de vergelijking is correct. Aantonen met een waarheidstabel. Opgave 10 Welke voor- en nadelen hebben MOS-transistoren ten opzichte van bipolaire transistoren? Voordelen: Ze nemen minder plaats in op de chip. Ze verbruiken minder energie. Ze werken minder storend op naburige transistoren. Ze zijn eenvoudiger en goedkoper te produceren. Nadelen: Ze schakelen trager. Opgave 11 Hoe worden geïntegreerde schakelingen geproduceerd? De grondstof van de geïntegreerde schakeling is silicium en dit komt veel voor in de vorm van siliciumoxide in zand. Men ontdoet het siliciumoxide van zijn zuurstofatomen, men krijgt een onzuivere vorm van silicium. Ook de onzuiverheden worden weggehaald en dan smelt men het silicium bij 1420C in een atmosfeer van Argon. Bij de afkoeling worden dan zeer zuivere en regelmatige siliciumkristallen gevormd, in cilinders van 10 tot 20cm doorsnede en halve meter lengte. Men maakt hier dan schijfjes van 0,4 tot 0,5mm dikte van: de zogenaamde wafel. Hierop laat men een dun laagje siliciumoxide ontstaan bij ongeveer 1000C. Dan wordt dit bedekt met fotogevoelige emulsie en dit wordt gedeeltelijk beschermd door een masker. Dit alles bestraald men met ultraviolet licht, waardoor de emulsie polymeriseert. Het masker wordt verwijderd en in een ontwikkelbad wordt de polymeer verhard en de rest van de fotogevoelige laag verwijderd. Hierna wordt alles in een etsbad gestoken waardoor het siliciumoxide van de onbeschermde zones wordt verwijderd. Een gedeelte van de wafel is dus nog bedenkt met siliciumoxide, in het ander deel komt het zuivere silicium aan de oppervlakte: het venster. Men brengt via thermische diffusie onzuiverheden aan in het silicium, zodat deze van type veranderen (p-type of n-type) waardoor tegelijkertijd transistoren, weerstanden, etc ontstaan. Het overblijvende siliciumoxide vormt een perfecte isolator. Er zullen enkele honderden of meer stappen nodig zijn, afhankelijk van de complexiteit van de schakeling. Mijn zaagt de wafel in stukjes: de chips. Deze voorziet men van pinnetjes van aluminium of goud en dan worden ze getest. De chips die goedgekeurd zijn, krijgen een behuizing. 2

3 Opgave 12 Wat is de Wet van Moore? De Wet van Moore is een observatie over hoe snel de technologische vooruitgang gaat. Moore voorspelde dat het aantal transistoren dat men op één chip kan plaatsen om de 18 maanden verdubbelt. Geheugens van onmiddelijke toegang Opgave 1 Wat is een bipolaire geheugencel? Hoe wordt een bit voorgesteld in zo n geheugencel? Hoe kan men schrijven in zo n geheugencel??? Opgave 2 Wat gebeurt er wanneer in de schakeling uit figuur 2-18, R=S=0? Zijn er nog steeds twee stabiele toestanden? Dan is er geen stabiele toestand, dan is het P=Q=1 of P=Q=0. Opgave 3 Hoe wordt er in de schakeling van figuur 2-19 geschreven? De bit die geschreven moet worden, wordt aangelegd aan B. Dan wordt X voor korte tijd 1, en de cel wordt in toestand B gedwongen. X wordt weer 0, R en S worden dus weer 1 maar de toestand van de cel wordt niet gewijzigd. Opgave 4 Wat is het verschil tussen SRAM en DRAM? Waar staan de letters S en D voor? SRAM bestaat uit 4 tot 6 transistoren, DRAM uit een transistor en een condensator en zijn daarom goedkoper, energiezuiniger en compacter. DRAM is trager, en het lezen gebeurt destructief dus na het lezen moet de waarde herschreven worden. S staat voor Statische, D voor Dynamische. Opgave 5 DRAM-geheugens moeten regelmatig opgefrist worden? Wat wordt daarmee bedoeld? Als bits niet regelmatig gelezen worden, vormt dit een probleem bij DRAM geheugens omdat die bewaard worden op een condensator. Een elektrische lading op een condensator heeft de neiging om weg te lekken. Dus moet de lading opgefrist worden, dwz. dat men de elektrische lading weer terug op het oorspronkelijke niveau brengt. Hiervoor zorgt een speciaal circuit dat steeds een gedeelte van het geheugen opfrist, dit geheugen kan dan wel niet gebruikt worden. Opgave 6 Het lezen van een DRAM-cel gebeurt destructief. Wat wordt hiermee bedoeld? Als de waarde van een DRAM-geheugencel gelezen wordt, dan is deze cel zijn waarde kwijt en kan die waarde dus niet opnieuw gelezen worden. Opgave 7 Wat zijn de voor- en nadelen van DRAM-geheugen t.o.v. SRAM-geheugen? Voordelen: 3

4 Een bit neemt vier maal minder ruimte in op de chip dan een SRAM-bit (omwille van enkel een transistor en een condensator tegenover 4 tot 6 transistoren) lagere energieconsumptie ze zijn dus compacter DRAM is ook goedkoper te produceren Nadelen: extra elektronische schakelingen voor het opfrissen bits worden destructief gelezen en moeten dus herschreven worden na het lezen trager (opfrissen en herschrijven) omgevingsgevoeliger, lichtstralen kunnen de lading op een condensator beïnvloeden Opgave 8 Wat is een NOVRAM-geheugen? Vind je dit terug in elke pc? NOVRAM-geheugens zijn eigenlijk statische CMOS-geheugens, geheugens met zo een laag energieverbruik dat een batterij ervoor kan zorgen dat de informatie bewaard blijft. Dit geheugen is dus niet vluchtig. Ja, dit vind je terug bij elke PC. het is namelijk het kleine geheugen dat de BIOSinstellingen, datum en tijd etc. onthoudt wanneer de PC uitgeschakeld is. Opgave 9 Wat bedoelt men met de toegangstijd van het RAM-geheugen en met de geheugencyclustijd? Welke groote orde hebben ze bij SRAM- en DRAM-geheugens? De toegangstijd is de tijd die het geheugen nodig heeft om een opdracht uit te voeren. De geheugencyclustijd is de tijd die minimaal moet verstrijken tussen twee opdrachten. Dit is meestal groter dan de toegangstijd. Dit wordt voor RAM-geheugens uitgedrukt in nanoseconden. Toegangstijd Cyclustijd SRAM(min) 5ns 8ns SRAM(gemiddeld) 10ns 15ns DRAM(min) 12ns 25ns DRAM(gemiddeld) 70ns 150ns Opgave 10 Wat is een geheugenmodule? Wat betekenen de termen SIMM en DIMM? Een geheugenmodule is een afzonderlijke printplaat waarop een aantal chips geplaatst zijn. Deze kunnen in expansiesloten op het moederbord geplaatst worden. SIMM staat voor Single Inline Memory Module, DIMM voor Dual Inline Memory Module. Een SIMM heeft aan één kant contacten, een DIMM aan beide zijden. 4

5 Niet vluchtige geheugens - leesgeheugens Opgave 1 Wat bedoelt men met leesgeheugens? Wat is de Engelse afkorting hiervoor? Welke varianten bestaan er? Men bedoelt hiermee een geheugen dat enkel gelezen en niet meer gewijzigd kan worden. Het is niet vluchtig en heeft geen spanning nodig om zijn gegevens te bepalen. ROM: Read Only Memory Varianten: ROM, PROM, EPROM, EEPROM. Opgave 2 Welke leesgeheugens zijn beschrijfbaar en herbeschrijfbaar? Waarom noemt men ze dan nog leesgeheugens? Voor welke heb je speciale schrijf- en/of wisapparatuur nodig? PROM, EPROM, EEPROM en flashgeheugens zijn beschrijfbaar, EPROM en EEPROM zijn herbeschrijfbaar. Men noemt ze nog steeds leesgeheugens, omdat ze voornamelijk gelezen worden en slechts zelden herschreven. Voor PROM en EPROM is speciale apparatuur vereist om te kunnen herschrijven. Opgave 3 Wat zijn flashgeheugens? Flashgeheugens zijn een recentere variant van de EEPROM. Het wissen gebeurt op blokniveau. Een busverbinding Opgave 1 Op welke wijze kan gegevenstransport tussen verschillende onderdelen van de computer gerealiseerd worden? Via een punt-tot-punt verbinding, een verbinding tussen slechts 2 componenten of via een busverbinding, een verbinding die gemeenschappelijk gebruikt wordt door meer dan 2 componenten. Opgave 2 Wat is een bus? Uit welke onderdelen bestaat een bus? Een bus is een gemeenschappelijk pad tussen meerdere componenten. Een bus bestaat uit een groot aantal verbindingen (draden), onderverdeeld in drie klassen: 1. adresbus: verbindingen om adressen over te brengen 2. gegevensbus of databus: verbindingen om data over te brengen 3. controlebus: verbindingen om opdrachten of controlesignalen te vervoeren Opgave 3 Wat bedoelt men met busbreedte? De busbreedte is het totaal aantal verbindingen. Opgave 4 Wat is het verschil tussen een synchrone en een asynchrone bus? Welke variant komt het meeste voor? 5

6 Bij een synchrone bus gebeuren alle acties steeds een geheel aantal klokcycli. Bij een asynchrone bus kunnen busacties elke vereiste tijdsduur hebben. Een busactie zal dan nooit langer duren dan nodig. Opgave 5 Wat is busarbitrage? Een mechanisme dat bepaalt welke van de apparaten die de bus willen masteren, als eerste toegang verkrijgt zodat er geen chaos ontstaat.er zijn daarvoor twee manieren: gecentraliseerde en gedecentraliseerde arbitrage. Opgave 6 Wat is een busprotocol? Een busprotocol legt de gebruiksregels van de bus vast: de manier van toegang verkrijgen, de betekenis van elke buslijn, detiming van elk signaal en hoe men de bus moet vrijgeven. Opgave 7 Geef enkele voorbeelden van busoperaties. Lezen Schrijven Bloktransfer Lees-wijzig-schrijf Voorgeheugens Opgave 1 Wat is een voorgeheugen? Leg het werkingsprincipe uit. Een voorgeheugen is een snel geheugen, waarin getracht wordt de meest noodzakelijke gegevens beschikbaar te hebben. Dan zal de processor minder last ondervinden van het tragere hoofdgeheugen. Werkingsprincipe: de processor kijkt eerst of de noodzakelijke gegevens zich in het voorgeheugen bevinden, als er een treffer is dan worden de gegevens zeer snel ter beschikking gesteld door het voorgeheugen. In het geval van een misser moet het tragere hoofdgeheugen aangesproken worden. De gegevens worden dan ook in het voorgeheugen geladen samen met de inhoud van enkele naburige geheugenregisters. Opgave 2 Wat betekent het lokaliteitsprincipe? Leg uit. Lokaliteitsbeginsel: dat de kans dat dezelfde locatie of één die dicht in de buurt ligt later opnieuw nodig is, is bijzonder groot. Lokaliteit in de tijd: wanneer op tijdstip t lokatie x nodig is, dan is de kans groot dat op tijdstip t + dt dezelfde locatie x opnieuw nodig is. Lokaliteit in de ruimte: wanneer op tijdstip t locatie x nodig is, dan is de kans groot dat op tijdstip t + dt locatie x + dx nodig is. Opgave 3 Hoe kunnen voorgeheugens georganiseerd worden? Op drie manieren: 1. direct afgebeeld voorgeheugen: elke regel heeft een vaste plaats in het voorgeheugen 6

7 2. associatief voorgeheugen: elke regel kan op elke plaats in het voorgeheugen voorkomen 3. set-associatief voorgeheugen: elke regel kan op enkele plaatsen in het voorgeheugen voorkomen Opgave 4 Leg de volgende begrippen uit in de context van voorgeheugens: direct-afgebeeld: elke regel uit het hoofdgeheugen heeft een vaste plaats in het voorgeheugen associatief: elke regel uit het hoofdgeheugen kan op elke plaats in het voorgeheugen voorkomen set-associatief: elke regel uit het hoofdgeheugen kan op enkele plaatsen in het voorgeheugen voorkomen schrijven doorheen het voorgeheugen: zowel het voorgeheugen als het hoofdgeheugen worden aangepast uitgesteld schrijven: enkel het voorgeheugen aanpassen, en pas het hoofdgeheugen aanpassen als de regel in het voorgeheugen vervangen gaat worden. een gesplitst voorgeheugen: aparte voorgeheugens voor instructies en data regellengte: het aantal bytes dat tegleijk uit het hoofdgeheugen wordt opgehaald trefkans: het aantal keren dat de gegevens gevonden worden in het voorgeheugen, gedeeld door het totale aantal geheugentoegangen voorgeheugens op verschillende niveaus: de volgorde waarin voorgeheugens aangesproken worden Opgave 5 Waarom hebben we een vervangstrategie nodig bij voorgeheugens? Welke strategieën worden gebruikt? Het voorgeheugen is kleiner dan het hoofdgeheugen, dus als het voorgeheugen vol is en er moet iets nieuws uit het hoofdgeheugen in het voorgeheugen geladen worden dan moeten gegevens die erinsteken vervangen worden. de keuze ligt vast bij direct-afgebeeld voorgeheugen least recently used first in first out willekeurig Opgave 6 Voorgeheugens lijken gemaakt om de leestoegang sneller te maken. Hoe zit het met schrijfbewerkingen??? Opgave 7 Toon aan dat voorgeheugens de prestaties enorm verbeteren tegen een bescheiden meerprijs. Zie blz

8 Pipelining Opgave 8 Wat is pipelining? Pipelining is een techniek die de snelheid van de processor kan opdrijven zonder de kloksnelheid te laten toenemen. Opgave 9 Bespreek de prestatieverbetering door pipelining. Zonder pipelining doen we de 5 stappen achter elkaar om één instructie uit te voeren, wanneer die stappen voltooid zijn, wordt de volgende instructie verwerkt. Bij pipelining wordt alles overlapt en zijn alle stappen constant in gebruik, waardoor de processor 5 keer sneller kan werken. Opgave 10 Welke problemen kunnen er ontstaan bij pipelining? Hoe kunnen ze worden opgelost? afhankelijkheden tussen instructies na elk sprongbevel zullen er op de lopende band instructies staan die eigenlijk niet uitgevoerd moeten worden. Opgave 11 Wanneer kan een tweede lopende band nuttig zijn? Bij een voorwaardelijke sprong, op één band worden de bevelen opgehaald alsof de sprong niet zal uitgevoerd worden, op de andere band alsof ze wel zou uitgevoerd worden. Opgave 12 Hoe kan de processor proberen te voorspellen of een voorwaardelijke sprong al dan niet uitgevoerd zal worden? Er zijn twee manieren, de meest gebruikte: men gaat er van uit dat een achterwaartse sprong wel en een voorwaartse sprong niet zullen uitgevoerd worden. Soms wordt er een speciale tabel bijgehouden wat het resultaat was van elk voorwaardelijk sprongbevel. Als dit bevel later nog eens uitgevoerd wordt, dan wordt de voorspelling gebaseerd op de vorige uitkomst. Opgave 13 Waarom zijn NOP-bevelen (no operation) nodig? Men kan NOP-bevelen invoegen om problemen met afhankelijkheid tussen instructies op te vangen. Zodat bvb een instructie afgewerkt is dat later gebruikt wordt voor indexatie. Opgave 14 Is pipelining transparant voor de vertaler of niet? antwoord. Verklaar je?? 8

RAM geheugens. Jan Genoe KHLim. Situering RAM-geheugens. Geheugens. Halfgeleider Geheugens. Willekeurig toegankelijk geheugen

RAM geheugens. Jan Genoe KHLim. Situering RAM-geheugens. Geheugens. Halfgeleider Geheugens. Willekeurig toegankelijk geheugen Jan Genoe KHLim Situering RAM-geheugens Geheugens Halfgeleider Geheugens Serieel toegankelijk geheugen Willekeurig toegankelijk geheugen Read Only Memory ROM Random Access Memory RAM Statische RAM SRAM

Nadere informatie

Diffusie Proces in Silicium

Diffusie Proces in Silicium Diffusie Proces in Silicium Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw B B-3590 Diepenbeek www.khlim.be/~jgenoe Diffusie process in Silicium 1 In dit deel bespreken we de verschillende technologische

Nadere informatie

De computer als processor

De computer als processor De computer als processor DE FYSIEKE COMPUTER Componenten van de computerconfiguratie Toetsenbord Muis Scanner Microfoon (Extern geheugen) Invoerapparaten Uitvoerapparaten Monitor Printer Plotter Luidspreker

Nadere informatie

520JHKHXJHQV -DQ*HQRH.+/LP

520JHKHXJHQV -DQ*HQRH.+/LP 520JHKHXJHQV -DQ*HQRH.+/LP 1 6LWXHULQJ520JHKHXJHQV Geheugens Halfgeleider Geheugens Serieel toegankelijk geheugen Willekeurig toegankelijk geheugen Read Only Memory ROM Random Access Memory RAM Masker

Nadere informatie

Sequentiële Logica. Processoren 24 november 2014

Sequentiële Logica. Processoren 24 november 2014 Sequentiële Logica Processoren 24 november 2014 Inhoud Eindige automaten Schakelingen met geheugen Realisatie van eindige automaten Registers, schuifregisters, tellers, etc. Geheugen Herinnering van week

Nadere informatie

Geheugenbeheer. ICT Infrastructuren 2 december 2013

Geheugenbeheer. ICT Infrastructuren 2 december 2013 Geheugenbeheer ICT Infrastructuren 2 december 2013 Doelen van geheugenbeheer Reloca>e (flexibel gebruik van geheugen) Bescherming Gedeeld/gemeenschappelijk geheugen Logische indeling van procesonderdelen

Nadere informatie

Digitale en analoge technieken

Digitale en analoge technieken Digitale en analoge technieken Peter Slaets February 14, 2006 Peter Slaets () Digitale en analoge technieken February 14, 2006 1 / 33 Computerarchitectuur 1 Processors 2 Primair geheugen 3 Secundair geheugen

Nadere informatie

4 Geheugens 71 4 GEHEUGENS. Waarin je versteld zal staan over het grote aantal verschillende geheugens waarover een computer beschikt.

4 Geheugens 71 4 GEHEUGENS. Waarin je versteld zal staan over het grote aantal verschillende geheugens waarover een computer beschikt. 4 Geheugens 71 4 GEHEUGENS Waarin je versteld zal staan over het grote aantal verschillende geheugens waarover een computer beschikt. 72 www.sleutelboek.eu 4 Geheugens 73 4.1 ROM-geheugen Het ROM (read

Nadere informatie

Verslag: Computer. Naam: Tyrone Ste Luce. Klas: M4B

Verslag: Computer. Naam: Tyrone Ste Luce. Klas: M4B Verslag: Computer Naam: Tyrone Ste Luce Klas: M4B Inhoud 1. Inleiding 2. Binaire taal 3. Besturingssysteem 4. Hardware 5. Cmos en Bios 6. De processor 7. Internet 1. Inleiding Wanneer is de computer uitgevonden?

Nadere informatie

informatica. hardware. overzicht. moederbord CPU RAM GPU architectuur (vwo)

informatica. hardware. overzicht. moederbord CPU RAM GPU architectuur (vwo) informatica hardware overzicht moederbord CPU RAM GPU architectuur (vwo) 1 moederbord basis van de computer componenten & aansluitingen chipset Northbridge (snel) Southbridge ("traag") bussen FSB/HTB moederbord

Nadere informatie

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5)

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) 2.1 Inleiding 1. a) Warmte b) Magnetische Energie c) Bewegingsenergie en Warmte d) Licht (stralingsenergie) en warmte e) Stralingsenergie 2. a) Spanning (Volt),

Nadere informatie

Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek

Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek Klas : 5 Industriële ICT Herhalingsvragen reeks 1 PC-techniek VTI St.- Laurentius Neem eerst de tekst in het boek door, doe dit enkele keren en probeer uiteraard te onthouden wat je leest. Los nadien de

Nadere informatie

Naam: Oumaima Bekour Klas: M4b ICT De Lange. Hardware

Naam: Oumaima Bekour Klas: M4b ICT De Lange. Hardware Naam: Oumaima Bekour Klas: M4b ICT De Lange Hardware Inleiding 1. Geschiedenis van de computer 2. Hardware 3. Interne componenten en Randapparatuur Geschiedenis De computer is uitgevonden door het rekenen.

Nadere informatie

Digitaal is een magisch woord

Digitaal is een magisch woord Digitaal is een magisch woord Hieronder leest u over digitale logica. De theorie en de praktijk. Dit werk moet nog uitgebreid worden met meer informatie over TTL, CMOS en varianten. Daarnaast kunnen de

Nadere informatie

In te vullen tabellen.

In te vullen tabellen. In te vullen tabellen. Basisprincipes Binair rekenen: omzettingen: decimaal --> hexadecimaal Stel (40)10 = (?)16 40 16-32 2 16 8-0 0 2 =(28) 16 Binair rekenen: omzettingen: binair --> hexadecimaal Stel

Nadere informatie

Geheugenbeheer. ICT Infrastructuren. hoofdstukken 7 en 8.1

Geheugenbeheer. ICT Infrastructuren. hoofdstukken 7 en 8.1 Geheugenbeheer ICT Infrastructuren hoofdstukken 7 en 8.1 Eenvoudig geheugenbeheer OS gebruikt een klein stukje geheugen rest is voor gewone processen OS vrij 0 1000 Eenvoudig geheugenbeheer OS gebruikt

Nadere informatie

Hardware. Robert Groen. Jim van Dijk. 13 september 2013 M44 ITTL

Hardware. Robert Groen. Jim van Dijk. 13 september 2013 M44 ITTL Hardware Robert Groen Jim van Dijk 13 september 2013 M44 ITTL 1 Inhoud Inleiding... 3 Geschiedenis van de pc... 4 Inhoud computer... 5 Software computer... 6 Onderdelen Hardware... 9 Functies Onderdelen

Nadere informatie

Inleiding elektronica Presentatie 1

Inleiding elektronica Presentatie 1 Inleiding elektronica Presentatie 1 2 Versie: 18 augustus 2014 Inleiding Elektronica Presentatie 1 16-9-2013 Praktische Elektronica, talk of the day! 2 1 Doel van deze module Herkennen van de algemene

Nadere informatie

Flashing Eye Robot! Knipperlicht Circuit! Clubjesmiddag 18 Mar Adam Dorrell

Flashing Eye Robot! Knipperlicht Circuit! Clubjesmiddag 18 Mar Adam Dorrell NL Flashing Eye Robot! Knipperlicht Circuit! Clubjesmiddag 18 Mar 2014 Adam Dorrell Agenda Maak een "Flitsende Robot" We maken gebruik van elementaire elektronische schakeling jullie leren hoe het werkt

Nadere informatie

1 graduaat Elektriciteit/elektronica KHLim - dep. IWT HALFGELEIDER-GEHEUGENS HALFGELEIDER GEHEUGENS STATISCH DYNAMISCH ROM PROM EPROM EEROM

1 graduaat Elektriciteit/elektronica KHLim - dep. IWT HALFGELEIDER-GEHEUGENS HALFGELEIDER GEHEUGENS STATISCH DYNAMISCH ROM PROM EPROM EEROM HALFGELEIDER-GEHEUGENS HALFGELEIDER GEHEUGENS WILLEKEURIG TOEGANKELIJK SERIEEL TOEGANKELIJK RAM ROM SRG CCD MBM STATISCH DYNAMISCH ROM PROM EPROM EEROM (ALLEEN-)LEES GEHEUGEN = ROM ROM = Read Only Memory:

Nadere informatie

2 Algemene opbouw van een computersysteem

2 Algemene opbouw van een computersysteem Procescomputer E. Gernaat 1 Microprocessoren algemeen Informatie-verwerking zoals behandeld is momenteel vrijwel geheel overgenomen door microprocessoren. Wanneer we voortborduren op het idee van combinatorische

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. De Von Neumann-architectuur

Hoofdstuk 2. De Von Neumann-architectuur Input Interface Output Interface Informatica Deel III Hoofdstuk 2 De Von Neumann-architectuur 2.1. Organisatie. De overgrote meerderheid der digitale computers zijn georganiseerd zoals weergegeven in fig.

Nadere informatie

Een desktopcomputer kan uit de volgende onderdelen zijn opgebouwd:

Een desktopcomputer kan uit de volgende onderdelen zijn opgebouwd: SAMENVATTING HOOFDSTUK 1 Een computersysteem De twee meest gebruikte modellen computers zijn: * Desktop * Laptop Een desktopcomputer kan uit de volgende onderdelen zijn opgebouwd: Systeemkast Beeldscherm

Nadere informatie

De Arduino-microcontroller in de motorvoertuigentechniek (2)

De Arduino-microcontroller in de motorvoertuigentechniek (2) De Arduino-microcontroller in de motorvoertuigentechniek (2) E. Gernaat (ISBN 978-90-79302-11-6) 1 Procescomputer 1.1 Microprocessoren algemeen De informatie-verwerking zoals is behandeld, is vrijwel geheel

Nadere informatie

Tentamen 17 augustus 2000 Opgaven Computerarchitectuur

Tentamen 17 augustus 2000 Opgaven Computerarchitectuur Tentamen 17 augustus 2000 Opgaven - 1 - Computerarchitectuur Tentamen Computerarchitectuur (213005) 17 augustus 2000 2 bladzijden met 5 opgaven 3 antwoordbladen Het raadplegen van boeken, diktaten of aantekeningen

Nadere informatie

Samenvatting voor de leek

Samenvatting voor de leek Samenvatting voor de leek Niet-vluchtig geheugen (NVG), computergeheugen dat informatie bewaart zelfs als er geen spanning op de chip staat, wordt steeds belangrijker in elektronische apparatuur. De meest

Nadere informatie

De AT90CAN microprocessor van ATMEL in de motorvoertuigentechniek (2)

De AT90CAN microprocessor van ATMEL in de motorvoertuigentechniek (2) De AT90CAN microprocessor van ATMEL in de motorvoertuigentechniek (2) Timloto o.s. / E. Gernaat / ISBN 978-90-79302-06-2 Op dit werk is de Creative Commens Licentie van toepassing. Uitgave: september 2012

Nadere informatie

Lijst mogelijke examenvragen Analoge Elektronica

Lijst mogelijke examenvragen Analoge Elektronica Lijst mogelijke examenvragen Analoge Elektronica Vakcoördinator: Nobby Stevens Het examen is gesloten boek en mondeling met schriftelijke voorbereiding. Het gebruik van rekenmachines is niet nodig en ze

Nadere informatie

Computertechniek vorige examens

Computertechniek vorige examens Computertechniek vorige examens Examen 2009 Groep 1 1. Geef de 2 manieren waarop de adressen van de I/O-module in de adresruimte geïntegreerd kunnen zijn. (memory-mapped en isolated dus) 2. Wat is post-indexering?

Nadere informatie

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement 6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement Opgave 9 Het rendement bereken je met E nuttig en E in. E nuttig is de hoeveelheid energie die nodig is het water op te warmen. E in is de hoeveelheid energie

Nadere informatie

Locobuffer Handleiding

Locobuffer Handleiding Locobuffer Handleiding HDM09 Disclaimer van Aansprakelijkheid: Het gebruik van alle items die kunnen worden gekocht en alle installatie-instructies die kunnen worden gevonden op deze site is op eigen risico.

Nadere informatie

UW COMPUTER UPGRADEN

UW COMPUTER UPGRADEN H O O F D S T U K V I E R UW COMPUTER UPGRADEN In dit hoofdstuk leert u hoe u het DRAM en de vaste schijf bijwerkt en hoe u de draadloze mini PCI installeert. 4-1 Uw vaste schijf upgraden Het oorspronkelijke

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde B vwo 2010 - I

Eindexamen wiskunde B vwo 2010 - I Gelijke oppervlakten De parabool met vergelijking y = 4x x2 en de x-as sluiten een vlakdeel V in. De lijn y = ax (met 0 a < 4) snijdt de parabool in de oorsprong O en in punt. Zie. y 4 3 2 1-1 O 1 2 3

Nadere informatie

2 Elementaire bewerkingen

2 Elementaire bewerkingen Hoofdstuk 2 Elementaire bewerkingen 19 2 Elementaire bewerkingen 1 BINAIRE GETALLEN In het vorige hoofdstuk heb je gezien dat rijen bits worden gebruikt om lettertekens, getallen, kleuren, geluid en video

Nadere informatie

ROM, het Read Only Memory, dat bestaat uit: - BIOS - CMOS RAM, het Random Acces Memory, ook wel het werkgeheugen genoemd.

ROM, het Read Only Memory, dat bestaat uit: - BIOS - CMOS RAM, het Random Acces Memory, ook wel het werkgeheugen genoemd. Les B-05: Geheugens Een belangrijk onderdeel van computers is het geheugen. In het geheugen kunnen programma s en bestanden opgeslagen worden. Er zijn veel verschillende soorten geheugens: intern, extern

Nadere informatie

Samenvatting Vrij vertaald luidt de titel van dit proefschrift: "Ladingstransport in dunne- lm transistoren gebaseerd op geordende organische halfgeleiders". Alvorens in te gaan op de specieke resultaten

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde B1 havo 2007-I

Eindexamen wiskunde B1 havo 2007-I De wet van Moore Eén van de belangrijkste onderdelen van de computer is de chip. Een chip is een elektronische schakeling die uit vele duizenden transistors bestaat. Toch is een chip niet groter dan een

Nadere informatie

Labo digitale technieken

Labo digitale technieken .. Het gebied "elektronica" is reeds geruime tijd onderverdeeld in twee specialiteiten, namelijk de analoge en de digitale technieken. Binnen analoge schakelingen gebeurt de signaalverwerking met lineaire

Nadere informatie

Thema: Multimedia. Hardware

Thema: Multimedia. Hardware Hardware OPDRACHTKAART MM-04-01-01 Basisopbouw van de computer Voorkennis: Geen Intro: In deze opdracht leer je de belangrijkste onderdelen in de computer herkennen en leer je wat hun functie is. Ook leer

Nadere informatie

Mediawijsheid wat zit er in mijn computer?

Mediawijsheid wat zit er in mijn computer? Mediawijsheid wat zit er in mijn computer? blz 1 Harde schijf HD CD/DVD/blueray lezer/schrijver Floppy disk FD Bus CPU Invoer en uitvoer apparaten Vast geheugen ROM Werkgeheugen RAM In de PC zitten de

Nadere informatie

Hardware Beginners. Processoren. Door Theo De Paepe

Hardware Beginners. Processoren. Door Theo De Paepe Hardware Beginners Processoren Merken en types Intel AMD * Pentium * Pentium II * Pentium III * Pentium 4 * Celeron * K6 * K7 / Athlon (64 BIT) * Duron * Sempron Opbouw En nog: * FPU * Datalijnen * Adreslijnen

Nadere informatie

De Soldeerbout: Memorymappers

De Soldeerbout: Memorymappers De Soldeerbout: Memorymappers MSX Computer Magazine nummer 43 - december 1990 Scanned, ocr ed and converted to PDF by HansO Hoezeer ook de specificaties van de memorymappers gestandaardiseerd zijn, het

Nadere informatie

UW COMPUTER UPGRADEN

UW COMPUTER UPGRADEN H O O F D S T U K V I E R UW COMPUTER UPGRADEN In dit hoofdstuk leert u hoe u het DRAM en de vaste schijf bijwerkt en hoe u de draadloze LAN mini PCI installeert. Waarschuwing: Wij adviseren sterk dat

Nadere informatie

Vraag 1 (2 punten) (iii) Een lees-opdracht van virtueel adres 2148 seg 0, offset 2148 - idem

Vraag 1 (2 punten) (iii) Een lees-opdracht van virtueel adres 2148 seg 0, offset 2148 - idem Tentamen A2 (deel b) 24-06-2004 Geef (liefst beknopte en heldere) motivatie bij je antwoorden; dus niet enkel ja of nee antwoorden, maar ook waarom. Geef van berekeningen niet alleen het eindresultaat,

Nadere informatie

Elektro-magnetisme Q B Q A

Elektro-magnetisme Q B Q A Elektro-magnetisme 1. Een lading QA =4Q bevindt zich in de buurt van een tweede lading QB = Q. In welk punt zal de resulterende kracht op een kleine positieve lading QC gelijk zijn aan nul? X O P Y

Nadere informatie

De chip: hoe iets piepkleins een ware wereldrevolutie veroorzaakte

De chip: hoe iets piepkleins een ware wereldrevolutie veroorzaakte De chip: hoe iets piepkleins een ware wereldrevolutie veroorzaakte Gilbert Declerck, CEO IMEC Imke Debecker, Outreach Communications Katrien Marent, Corporate Communications Director Zonder de uitvinding

Nadere informatie

-Een stukje geschiedenis van de PC (personal computer)

-Een stukje geschiedenis van de PC (personal computer) -Een stukje geschiedenis van de PC (personal computer) De pc is bedacht in 1833 Door gebrek aan onderdelen kwam de eerst werkende PC 100 jaar later Gewicht: 35 ton (35.000 kilo!) en kamervullend. Zie de

Nadere informatie

Halfgeleider geheugens:

Halfgeleider geheugens: HALFGELEIDER-GEHEUGENS Halfgeleider geheugens: elektronische schakelingen kunnen binaire informatie opnemen, bewaren en weergeven vaak als geheugenblok in complex digitaal systeem voorbeeld: (micro)computersysteem

Nadere informatie

Talstelsels en getalnotaties (oplmodel)

Talstelsels en getalnotaties (oplmodel) Talstelsels en getalnotaties (oplmodel) herhalingsvragen 1. Waarom werken computers binair? Omdat binaire computers veel makkelijker te maken is. De kans op fouten is ook veel kleiner. het spanningsverschil

Nadere informatie

UW COMPUTER UPGRADEN

UW COMPUTER UPGRADEN H O O F D S T U K V I E R UW COMPUTER UPGRADEN In dit hoofdstuk leert u hoe u het DRAM en de vaste schijf bijwerkt en hoe u de draadloze minikaart installeert. Waarschuwing: Indien u de hardware wilt laten

Nadere informatie

Elektrische stroomnetwerken

Elektrische stroomnetwerken ntroductieweek Faculteit Bewegings- en evalidatiewetenschappen 25 29 Augustus 2014 Elektrische stroomnetwerken Dr. Pieter Neyskens Monitoraat Wetenschappen pieter.neyskens@wet.kuleuven.be Assistent: Erik

Nadere informatie

Jen Kegels, Eveline De Wilde, Inge Platteaux, Tamara Van Marcke. Hardware. De computer in een oogopslag. 1 / 11 Cursusontwikkeling

Jen Kegels, Eveline De Wilde, Inge Platteaux, Tamara Van Marcke. Hardware. De computer in een oogopslag. 1 / 11 Cursusontwikkeling Hardware De computer in een oogopslag 1 / 11 Cursusontwikkeling Opslag Er worden verschillende apparaten gebruikt om gegevens op te slaan. Dit zijn de meest voorkomende apparaten. Harde schijf; CD / DVD;

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde B. tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. wiskunde B. tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 2010 tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.30 uur wiskunde B Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 18 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Eindronde Natuurkunde Olympiade 2015 theorietoets deel 1

Eindronde Natuurkunde Olympiade 2015 theorietoets deel 1 Eindronde Natuurkunde Olympiade 2015 theorietoets deel 1 Opgave 1 Botsend blokje (5p) Een blok met een massa van 10 kg glijdt over een glad oppervlak. Hoek D botst tegen een klein vastzittend blokje S

Nadere informatie

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Technologie 1 Elektrische en elektronische begrippen Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Opleiding Pop en Media Peet Ferwerda, januari 2002 Deze instructie wordt tijdens

Nadere informatie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie

Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen. Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen, energie 4M versie 1 Natuur- en scheikunde 1, elektriciteit, uitwerkingen Werk netjes en nauwkeurig Geef altijd een duidelijke berekening of een verklaring Veel succes, Zan Spanning, stroomsterkte, weerstand, vermogen,

Nadere informatie

Hoofdstuk 10: Speciale types transistoren

Hoofdstuk 10: Speciale types transistoren 1 Hoofdstuk 10: Speciale types transistoren In dit korte hoofdstuk zullen we een overzicht geven van de belangrijkste types bipolaire transistoren die in de handel verkrijgbaar zijn. 1: Transistoren voor

Nadere informatie

Hoofdstuk 25 Elektrische stroom en weerstand

Hoofdstuk 25 Elektrische stroom en weerstand 3--6 Hoofdstuk 5 Elektrische stroom en weerstand Inhoud hoofdstuk 5 De elektrische batterij Elektrische stroom De wet van Ohm: weerstand en Soortelijke weerstand Elektrisch vermogen Vermogen in huishoudelijke

Nadere informatie

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen.

Alles om je heen is opgebouwd uit atomen. En elk atoom is weer bestaat uit protonen, elektronen en neutronen. 2 ELEKTRICITEITSLEER 2.1. Inleiding Je hebt al geleerd dat elektriciteit kan worden opgewekt door allerlei energievormen om te zetten in elektrische energie. Maar hoe kan elektriciteit ontstaan? En waarom

Nadere informatie

1=2720/2725 Operating System Concepten

1=2720/2725 Operating System Concepten TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT Faculteit EWI, Afdeling SCT 1 1 1=2720/2725 Operating System Concepten ^ november 2013, 14.00-17.00 uur. docent: H.J. Sips Dit is een tentamen met 9 open vragen Opgave Punten

Nadere informatie

Hoofdstuk 6: Digitale signalen

Hoofdstuk 6: Digitale signalen Hoofdstuk 6: Digitale signalen 6. Algemeenheden Het decimale talstelsel is het meest gebruikte talstelsel om getallen voor te stellen. Hierin worden symbolen gebruikt ( t.e.m. 9 ) die ondubbelzinning de

Nadere informatie

Tentamen Computersystemen

Tentamen Computersystemen Tentamen Computersystemen baicosy6 2e jaar bachelor AI, 2e semester 21 oktober 213, 9u-11u OMHP D.9 vraag 1 Van een Single Cycle Harvard machine hebben de componenten de volgende propagation delay time:

Nadere informatie

3D systemen-op-chip. Het 3D-technologielandschap. Semiconductor technology & processing

3D systemen-op-chip. Het 3D-technologielandschap. Semiconductor technology & processing Semiconductor technology & processing 3D systemen-op-chip Kleinere, goedkopere en krachtigere systemen door een slimme onderverdeling van het circuit. 3D-integratie is de laatste jaren geëvolueerd naar

Nadere informatie

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen.

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. H2: Condensatoren: Opbouw: Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. Opgelet: 2 draden/printbanen kort naast

Nadere informatie

Examen VWO. natuurkunde 1,2 Compex. Vragen 1 tot en met 14. In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt.

Examen VWO. natuurkunde 1,2 Compex. Vragen 1 tot en met 14. In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Examen VWO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei totale examentijd 3 uur natuurkunde 1,2 Compex Vragen 1 tot en met 14 In dit deel van het examen staan de vragen waarbij de computer niet wordt gebruikt. Bij dit

Nadere informatie

Schriftelijk examen 2e Ba Biologie Fysica: elektromagnetisme 2011-2012

Schriftelijk examen 2e Ba Biologie Fysica: elektromagnetisme 2011-2012 - Biologie Schriftelijk examen 2e Ba Biologie 2011-2012 Naam en studierichting: Aantal afgegeven bladen, deze opgaven niet meegerekend: Gebruik voor elke nieuwe vraag een nieuw blad. Zet op elk blad de

Nadere informatie

2010-I. A heeft de coördinaten (4 a, 4a a 2 ). Vraag 1. Toon dit aan. Gelijkstellen: y= 4x x 2 A. y= ax

2010-I. A heeft de coördinaten (4 a, 4a a 2 ). Vraag 1. Toon dit aan. Gelijkstellen: y= 4x x 2 A. y= ax 00-I De parabool met vergelijking y = 4x x en de x-as sluiten een vlakdeel V in. De lijn y = ax (met 0 a < 4) snijdt de parabool in de oorsprong en in punt. Zie de figuur. y= 4x x y= ax heeft de coördinaten

Nadere informatie

Overgangsverschijnselen

Overgangsverschijnselen Hoofdstuk 5 Overgangsverschijnselen Doelstellingen 1. Overgangsverschijnselen van RC en RL ketens kunnen uitleggen waarbij de wiskundige afleiding van ondergeschikt belang is Als we een condensator of

Nadere informatie

Examen HAVO. wiskunde B1,2. tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen HAVO. wiskunde B1,2. tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen HVO 2007 tijdvak 1 woensdag 30 mei 13.30-16.30 uur wiskunde 1,2 ij dit examen hoort een uitwerkbijlage. it examen bestaat uit 19 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen

Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen Deze handleiding is speciaal geschreven voor kinderen vanaf 10 jaar. Op een eenvoudige manier en in begrijpelijke tekst leer je stapsgewijs wat elk elektronica-onderdeel

Nadere informatie

-Zoek de eventuele benodigde gegevens op in het tabellenboek. -De moeilijkere opgaven hebben een rood opgavenummer.

-Zoek de eventuele benodigde gegevens op in het tabellenboek. -De moeilijkere opgaven hebben een rood opgavenummer. Extra opgaven hoofdstuk 7 -Zoek de eventuele benodigde gegevens op in het tabellenboek. -De moeilijkere opgaven hebben een rood opgavenummer. Gebruik eventueel gegevens uit tabellenboek. Opgave 7.1 Door

Nadere informatie

From High-Level Language to language of the hardware

From High-Level Language to language of the hardware Overzichtscollege 1 Abstractieniveaus Een computersysteem bestaat uit een hiërarchie van lagen Elke laag heeft een goed gedefinieerde interface naar de bovenliggende en onderliggende lagen Essentieel bij

Nadere informatie

Samenvatting Field programmabale gate arrays (FPGA s) Dynamische herconfiguratie.

Samenvatting Field programmabale gate arrays (FPGA s) Dynamische herconfiguratie. Samenvatting Field programmabale gate arrays (FPGA s) zijn heel aantrekkelijk als ontwerpplatform voor digitale systemen. FPGA s zijn geïntegreerde schakelingen die geprogrammeerd of geconfigureerd kunnen

Nadere informatie

10 Materie en warmte. Onderwerpen. 3.2 Temperatuur en warmte.

10 Materie en warmte. Onderwerpen. 3.2 Temperatuur en warmte. 1 Materie en warmte Onderwerpen - Temperatuur en warmte. - Verschillende temperatuurschalen - Berekening hoeveelheid warmte t.o.v. bepaalde temperatuur. - Thermische geleidbaarheid van een stof. - Warmteweerstand

Nadere informatie

1103/2 Sinthesi lezermodule Proximity

1103/2 Sinthesi lezermodule Proximity 1103/2 Sinthesi lezermodule Proximity Installatiehandleiding Versie 1.2 - januari 2007 Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend. Wijzigingen voorbehouden. Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Technische

Nadere informatie

Friesland College Leeuwarden

Friesland College Leeuwarden Voorwoord In dit project stel ik een hele snelle computer samen voor het bedrijf Peer B.V.. Ook laat ik zien wat het grote verschil is tussen Windows 7 en Windows 8, de voor en nadelen laat ik zien. Ook

Nadere informatie

Werkblad 1 Serieschakeling gelijke lampjes

Werkblad 1 Serieschakeling gelijke lampjes Werkblad 1 Serieschakeling gelijke lampjes In een serieschakeling gaat de stroom door alle onderdelen. In figuur 1 gaat de stroom eerst door lampje 1, dan door lampje 2, om terug te komen bij de spanningsbron.

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

Slimme schakelingen (2)

Slimme schakelingen (2) Slimme schakelingen (2) Technische informatica in de zorg Thijs Harleman Modulecode: TMGZ-AMAL23 23 februari 2015 1 Overzicht college Doel van dit college: Verdiepen van kennis en inzicht van het ontwerpen

Nadere informatie

Hoe werkt een computer precies?

Hoe werkt een computer precies? Hoe werkt een computer precies? Met steun van stichting Edict Ben Bruidegom & Wouter Koolen-Wijkstra AMSTEL Instituut Universiteit van Amsterdam Overview Introductie SIM-PL Simulatietool voor werking computer

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN FACULTEIT DER TECHNISCHE NATUURKUNDE

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN FACULTEIT DER TECHNISCHE NATUURKUNDE TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN FACULTEIT DER TECHNISCHE NATUURKUNDE Tentamen Computers bij fysische experimenten (3BB20) op dinsdag 25 oktober 2005 Het tentamen duurt 90 minuten en wordt gemaakt zonder

Nadere informatie

AVR-DOPER MINI ASSEMBLAGE HANDLEIDING + LAYOUT. Geschreven door: Tom Vocke

AVR-DOPER MINI ASSEMBLAGE HANDLEIDING + LAYOUT. Geschreven door: Tom Vocke AVR-DOPER MINI ASSEMBLAGE HANDLEIDING + LAYOUT Geschreven door: Tom Vocke Datum: 28-09-2010 Inleiding: Dit document bevat alle hardware informatie betreffende de AVR-Doper mini. Het eerste deel zal zich

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Vermogenelektronica Code 7371 Lestijden 80 Studiepunten 6 Ingeschatte totale 160 studiebelasting

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Vermogenelektronica Code 7371 Lestijden 80 Studiepunten 6 Ingeschatte totale 160 studiebelasting ECTS-fiche Opzet van de ECTS-fiche is om een uitgebreid overzicht te krijgen van de invulling en opbouw van de module. Er bestaat slechts één ECTS-fiche voor elke module. 1. Identificatie Opleiding Elektromechanica

Nadere informatie

VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN. De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis

VRIJ TECHNISCH INSTITUUT Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN. De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis Burg.Geyskensstraat 11 3580 BERINGEN De PLC geïntegreerd in de PC. Vak: Toegepaste informatica Auteur: Ludwig Theunis Versie: vrijdag 2 november 2007 2 Toegepaste informatica 1 De Microprocessor Zowel

Nadere informatie

QUARK_5-Thema-04-elektrische stroom Blz. 1. Grootheid Symbool Eenheid symbool Verband tussen eenheden Stroomsterkte I Ampère A 1 C

QUARK_5-Thema-04-elektrische stroom Blz. 1. Grootheid Symbool Eenheid symbool Verband tussen eenheden Stroomsterkte I Ampère A 1 C QUAK_5-Thema-04-elektrische stroom Blz. 1 THEMA 4: elektrische stroom Elektrische stroom Elektrische kring (L Verplaatsing van lading Spanningsbron -> elektrisch veld -> vrije ladingen bewegen volgens

Nadere informatie

OOFDSTUK 8 9/1/2009. Deze toets bestaat uit 3 opgaven (31 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes!

OOFDSTUK 8 9/1/2009. Deze toets bestaat uit 3 opgaven (31 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! NATUURKUNDE KLAS 5 INHAALPROEFWERK HOOFDSTUK OOFDSTUK 8 9/1/2009 Deze toets bestaat uit 3 opgaven (31 punten). Gebruik eigen grafische rekenmachine en BINAS toegestaan. Veel succes! Opgave 1: Afbuiging

Nadere informatie

Faculteit Elektrotechniek - Leerstoel ES Tentamen Schakeltechniek. Vakcode 5A050, 17 november 2004, 9:00u-12:00u

Faculteit Elektrotechniek - Leerstoel ES Tentamen Schakeltechniek. Vakcode 5A050, 17 november 2004, 9:00u-12:00u achternaam : voorletters : identiteitsnummer : opleiding : Tijdens dit tentamen is het gebruik van rekenmachine of computer niet toegestaan. Vul je antwoorden in op dit formulier. Je dient dit formulier

Nadere informatie

VANTEK Discovery set. N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. N991240#1

VANTEK Discovery set. N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. N991240#1 9 9 1. 2 4 0 VANTEK Discovery set N. B. De OPITEC bouwpakketten zijn gericht op het onderwijs. 1 Inhoudsopgave Binair rekenen Pulse en Countermodule blz. 3 Informatieverwerking Input en outputmodules blz.

Nadere informatie

Naam: Mohamed Markouch Naam: Faizal Lartey Naam: Zumer Cankaya Klas: M44 ITTL. Docent: Meneer De Lange.

Naam: Mohamed Markouch Naam: Faizal Lartey Naam: Zumer Cankaya Klas: M44 ITTL. Docent: Meneer De Lange. Naam: Mohamed Markouch Naam: Faizal Lartey Naam: Zumer Cankaya Klas: M44 ITTL. Docent: Meneer De Lange. - inleiding -wanneer is de pc uitgevonden? - Wat hadden, of hebben, de volgende bedrijven met pc

Nadere informatie

Antwoorden vragen en opgaven Basismodule

Antwoorden vragen en opgaven Basismodule Antwoorden vragen en opgaven Basismodule Antwoorden van vragen en opgaven van hoofdstuk 1 1. Is elke combinatorische schakeling een digitale schakeling? Zo nee, waarom niet? Antwoord: Elke combinatorische

Nadere informatie

Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2, Versie 1

Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2, Versie 1 Toets 1 IEEE, Modules 1 en 2, Versie 1 Datum: 16 september 2009 Tijd: 10:45 12:45 (120 minuten) Het gebruik van een rekenmachine is niet toegestaan. Deze toets telt 8 opgaven en een bonusopgave Werk systematisch

Nadere informatie

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas:

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas: Namen: Klas: Windmolenpark Houten Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten Ontwikkeld door: Geert Veenstra Gerard Visker Inhoud Probleem en hoofdopdracht Blz 3 Samenwerking

Nadere informatie

Spanning en sensatie!!! Wat een weerstand!! Elektriciteit. 3HV H3 elektriciteit les.notebook February 13, Elektriciteit 3HV

Spanning en sensatie!!! Wat een weerstand!! Elektriciteit. 3HV H3 elektriciteit les.notebook February 13, Elektriciteit 3HV 3HH3elektriciteitles.notebook February 13, 2016 Spanning en sensatie!!! Elektriciteit Elektriciteit 3H Wat een weerstand!! Spanning en Lading + + + + 3HH3elektriciteitles.notebook February 13, 2016 + +

Nadere informatie

von-neumann-architectuur Opbouw van een CPU Processoren 1 december 2014

von-neumann-architectuur Opbouw van een CPU Processoren 1 december 2014 von-neumann-architectuur Opbouw van een CPU Processoren 1 december 2014 Herhaling: Booleaanse algebra (B = {0,1},., +, ) Elke Booleaanse functie f: B n B m kan met., +, geschreven worden Met Gates (electronische

Nadere informatie

Fig. 2. Fig. 1 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 U (V) 0,5. -20 0 20 40 60 80 100 temperatuur ( C)

Fig. 2. Fig. 1 5 4,5 4 3,5 3 2,5 2 1,5 U (V) 0,5. -20 0 20 40 60 80 100 temperatuur ( C) Deze opgaven en uitwerkingen vind je op https://www.itslearning.com en op www.agtijmensen.nl Wat je moet weten en kunnen gebruiken: Zie het boekje Systeembord.. Eigenschappen van de invoer-elementen (sensor,

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde compex vwo 2010 - I

Eindexamen natuurkunde compex vwo 2010 - I - + Eindexamen natuurkunde compex vwo 2010 - I Opgave 1 Massaspectrometer Lood in ertsen uit mijnen bestaat voornamelijk uit de isotopen lood-206, lood-207 en lood-208. De herkomst van lood in loden voorwerpen

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN ComputerSystemen Deeltentamen B (weken 6..9) vakcode 2M208 woensdag 19 Maart 2003, 9:00-10:30

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN ComputerSystemen Deeltentamen B (weken 6..9) vakcode 2M208 woensdag 19 Maart 2003, 9:00-10:30 TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN ComputerSystemen Deeltentamen B (weken 6..9) vakcode 2M208 woensdag 19 Maart 2003, 9:00-10:30 Algemene opmerkingen (lees dit!): - Dit tentamen duurt ANDERHALF UUR! - Dit

Nadere informatie

1 computers (hardware)

1 computers (hardware) 1 computers (hardware) Een computer... Van groot naar klein... Universiteiten en heel grote bedrijven maken gebruik van zogenaamde mainframe computers (systemen zo groot als de aula), waarmee allerlei

Nadere informatie

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1 Nota s: Energie voor de lamp 1. Probleemstelling 50 2. Transport van elektriciteit in een kring 50 2.1. Wat is een elektrische stroomkring? 50 2.2. Stromen van water - stromen van elektriciteit 51 2.3.

Nadere informatie