Casus 3: Grondafhandeling

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Casus 3: Grondafhandeling"

Transcriptie

1 : Grondafhandeling 3.1 Inleiding en achtergrond Grondafhandeling vormt een belangrijk onderdeel in de afhandeling van vliegtuigen op Schiphol. De grondafhandeling omvat alle handelingen omtrent de passagiersafhandeling, vrachtafhandeling, catering, schoonmaak van de binnenkant van het vliegtuig, lijnonderhoud, security en brandstof tankdiensten. Op dit moment zijn acht grondafhandelingsbedrijven actief op Schiphol. Drie daarvan zijn gespecialiseerd in vracht, twee in passagiers en drie van deze bedrijven handelen zowel passagiers als vracht af. De grondafhandelingssector biedt werk aan ongeveer mensen. Veruit de grootste grondafhandelingsbedrijven zijn KLM Ground Services & KLM Cargo (ongeveer medewerkers, afhandeling van vracht en passagiers) en Menzies Aviation Amsterdam (ongeveer medewerkers, afhandeling van vracht en passagiers) De markt voor de grondafhandeling is in de afgelopen vijf jaren geliberaliseerd (EU- Richtlijn 96/97/EC). Deze openstelling van de markt heeft geleid tot een toegenomen concurrentie. Om de gevolgen van de liberalisatie voor de veiligheid van de grondafhandeling in kaart te brengen, heeft IVW een onderzoek uitgevoerd. Op basis van dit onderzoek heeft IVW een aantal aanbevelingen geformuleerd in het rapport Safety First, vastgesteld op 12 november Onderzoeksvragen en - aanpak Hoofdonderzoeksvraag De centrale onderzoeksvraag voor deze casus is: "Wat is de status van de aanbevelingen zoals gegeven in het IVW- DL rapport 'Safety First'?" R

2 Subvragen De aanbevelingen in dit rapport zijn vertaald in de volgende subvragen: 1. Op welke wijze is wetgeving aangaande het grondafhandelingsproces verbeterd (Aanbeveling 1)? Aanvullende eisen voor de certificering van veiligheidskritische processen en functies van grondafhandeling. De structuur van grondafhandelingsbedrijven zou vergelijkbaar moeten zijn met JAR- 145 onderhoudsbedrijven. 2. Wat zijn de veiligheidskritische functies van het grondafhandelingsproces? Hoe zijn deze geharmoniseerd? (Aanbeveling 2) 3. Hoe verzekert DGTL dat werkelijke gewichten worden gebruikt voor gewicht- en zwaartepuntsberekeningen? (Aanbeveling 3) 4. Hoe is coördinatie en supervisie van grondafhandeling formeel ingericht? (Aanbeveling 4) Hoe verzekert de luchtvaartmaatschappij dat personeel dat deze taak uitvoert op voldoende wijze is opgeleid en beschikt over geschikte verantwoordelijkheden en bevoegdheden? 5. Hoe is veiligheidstoezicht van het grondafhandelingsproces ingericht. Is er een toezichtsarrangement (K+V)? Wat is de rol van risicoanalyse in dit proces? (Aanbeveling 6) 6. In hoeverre is er samenwerking tussen Airside Authority Officers en inspecteurs van IVW (Aanbeveling 7) De geïnterviewden zijn vooral afkomstig uit de organisaties die verantwoordelijk zijn voor regelgeving, toezicht en supervisie over de grondafhandeling: de luchtvaartmaatschappijen, AAS, IVW en DGTL. Hiervoor is gekozen omdat de aanbevelingen van IVW vooral op deze elementen betrekking hebben. Opgemerkt dient dan ook te worden dat de grondafhandelingssector zelf maar zeer beperkt betrokken is geweest bij het onderzoek. Er is vooral over, maar relatief gezien weinig mét de grondafhandelingssector gesproken. Tot slot is het van belang in gedachten te houden dat het rapport van IVW pas sinds halverwege 2004 onder de aandacht van de sector is gebracht. Dit wil zeggen dat er 8 maanden zijn verstreken voor kennisname en eventuele implementatie van de aanbevelingen. R

3 3.3 Aanbevelingen van IVW: borging van de veiligheid van de grondafhandeling In de aanbevelingen van IVW ligt h et uitgangspunt besloten dat de structurele veiligheid van de grondafhandeling wordt geborgd in kwaliteit: goede grondafhandeling is vanzelfsprekend ook veilige grondafhandeling. Een veiligheidsmanagementsysteem is onderdeel van het kwaliteitszorgsysteem. De aanbevelingen van IVW gaan over de drie essentiële elementen van kwaliteitszorg en kwaliteitsborging. Deze zijn in volgorde van belang: 1. een goed functionerend kwaliteitszorgsysteem bij individuele grondafhandelingsbedrijven als primaire borging voor kwaliteit en veiligheid; 2. adequate toetsing van en toezicht op de kwaliteit van de grondafhandelingsprocessen als vangnet; 3. regelgeving als normatief kader voor de mate van veiligheid waaraan de grondafhandeling moet voldoen. De aanbevelingen van IVW gaan vooral over de laatste twee elementen: verbetering van het toezicht op de grondafhandeling en een aanscherping van de regelgeving zodat grondafhandelaars voldoende impulsen krijgen om de kwaliteit van de grondafhandeling op orde te krijgen en te houden. IVW acht deze externe impulsen nodig omdat de zeer concurrerende markt waarin de grondafhandelingsbedrijven werken, zelfregulering niet voldoende waarborgt. Hieronder volgen de aanbevelingen gegroepeerd naar aard: Verbetering van het toezicht Over verbetering van het toezicht heeft IVW de volgende aanbevelingen gedaan in haar rapport 'Safety First': een verbetering van de supervisie op de grondafhandeling door harmonisering van de veiligheidskritische functies door: de inzet van adequaat gekwalificeerde mensen in veiligheidskritische functies; een heldere structuur voor de supervisie op en coördinatie van grondafhandelingsprocessen. R

4 een verbetering van het directe toezicht op de grondafhandeling door: het versterken van de rol van de risicoanalyse in de inrichting van het toezicht; het vaststellen van een toezichtarrangement op basis van een risicoanalyse. een versterking van het toezicht op de veiligheid van het werk door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid; een verbetering van de samenwerking tussen AAS in hun rol als havenmeester, en IVW in de uitvoering van hun toezichtstaken zowel in: de uitwisseling van informatie; de samenwerking bij onderzoek naar incidenten en accidenten. Aanscherping van de regelgeving IVW constateert in haar rapport Safety First het volgende: "Doordat er geen wettelijke basis voor certificatie van grondafhandelingsbedrijven is, is er geen uniformiteit in kwaliteits- en veiligheidswaarborging van grondafhandelingsdiensten. Hierdoor is de veiligheid van grondafhandelingsdiensten afhankelijk van indirecte eisen van enerzijds de luchtvaartmaatschappijen en anderzijds de luchthavenexploitant waarbij tegenstellingen tussen economie, veiligheid, milieu en arbeidsomstandigheden een rol spelen." IVW constateert dat veiligheid onder druk staat in de huidige scherp concurrerende markt. IVW acht het daarom noodzakelijk dat de veiligheid wordt gewaarborgd door scherpere regelgeving. Concreet stelt zij de volgende aanscherpingen voor: aanscherping van de JAR- OPS eisen gesteld aan: veiligheidskritische processen; veiligheidskritische functies in de processen. harmonisering van de eisen aan veiligheidskritische functies zodat deze functies op een veilige manier worden ingevuld; aanscherping van de regelgeving voor "weight en balance" zodat alle luchtvaartmaatschappijen op dezelfde manier omgaan met het gewicht van bagage en passagiers. R

5 3.4 Kwaliteitszorg, toezicht en regelgeving: de aangetroffen situatie In dit hoofdstuk wordt op hoofdlijnen beschreven wat de situatie is zoals aangetroffen in dit onderzoek ten aanzien van de borging van kwaliteit en veiligheid. Kwaliteitszorg bij grondafhandelingsbedrijven De veiligheid van de grondafhandeling zou in de eerste plaats moeten worden geborgd door een goed functionerend kwaliteits-, en veiligheidszorgsysteem bij de individuele grondafhandelingsbedrijven. Elk grondafhandelingsbedrijf dat wil toetreden als aanbieder op Schiphol, moet beschikken over een gecertificeerd kwaliteits -, en veiligheidszorgsysteem. Dit wordt vereist in de Regeling Grondafhandeling Luchtvaartterreinen. Een goed functionerend kwaliteitszorgsysteem wordt gekenmerkt door: goed opgeleide, kwaliteitsbewuste werknemers; heldere, uitvoerbare werkprocessen; een verbetercyclus bestaande uit een goed gestructureerde incidentrapportage en - analyse. De huidige situatie met betrekking tot deze drie elementen bij de gevestigde grondafhandelingsbedrijven is onbekend. Geen van de partijen betrokken in dit onderzoek kan hierover voor de hele sector uitspraken doen. De situatie lijkt niet te zijn veranderd ten opzichte van 2003: grondafhandelingsbedrijven lijken zeer verschillend om te gaan met de genoemde elementen van kwaliteitszorg en veiligheidsmanagement. Sommige grondafhandelingsbedrijven maken gebruik van een kwaliteitszorgsysteem waarin concrete normen zijn geformuleerd, heldere processen zijn beschreven, opleidingseisen zijn gesteld, verantwoordelijkheden zijn omschreven en waarin risicoanalyse een structurele rol heeft gekregen. Anderen lijken gebruik te maken van een generiek omschreven kwaliteitszorgsysteem waarin risicoanalyses geen structurele rol spelen. R

6 Vast staat dat de concurrentie op de luchtvaartmarkt nog steeds fel is. Deze concurrentie maakt het voor luchtvaartmaatschappijen en in hun verlengde, de grondafhandelaars noodzakelijk om kosten zo laag mogelijk te houden en zo efficiënt mogelijk te werken. Deze marktontwikkeling heeft een aantal oorzaken. Ten eerste, de opkomst van de Low Cost Carriers (LCC) als sterke concurrenten voor de traditionele luchtvaartmaatschappijen. Op Schiphol heeft EasyJet na KLM, de meeste vluchten. LCC's besparen kosten door de tijd tussen de aankomst en het vertrek van het vliegtuig (turn -around time) zo kort mogelijk te houden om optimaal gebruik te maken van hun vloot. Deze korte turn -around time stelt hoge eisen aan de snelheid en de efficiency waarmee de betrokken grondafhandelingsbedrijven hun werk uitvoeren. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor de kwaliteit en dus voor de veiligheid van de werkzaamheden. Dat dit geen noodzakelijk gevolg is, blijkt uit onder andere uit de wijze waarop Menzies werkt. Menzies werkt voor EasyJet, de grootste LCC op Schiphol. Door te investeren in goede apparatuur en in de opleiding van mensen, behaalt Menzies grotere tijd- en kostenefficiëntie terwijl de kwaliteit en de veiligheid van hun diensten verbetert. Hiermee voldoen zij aan de wensen van een veeleisende klant terwijl zij een relatief lage prijs kunnen vragen. De combinatie van hogere tijd- en kostenefficiëntie enerzijds en betere kwaliteit en veiligheid anderzijds, biedt Menzies een betere positie ten opzichte van de concurrentie, aldus het management van dit bedrijf en haar klant EasyJet. Ten tweede, in 2001 raakte de luchtvaartmarkt in een stevige recessie die zeer negatieve gevolgen had voor de groei en de winst van luchtvaartmaatschappijen. Deze recessie had een aantal oorzaken waaronder de gebeurtenissen op 11 september 2001 en de SARS epidemie. Door deze recessie moesten luchtvaartmaatschappijen scherpe kostenreducties doorvoeren om het hoofd boven water te houden. Grondafhandeling werd één van de posten waarop kostenreductie werd nagestreefd. Prijs van de dienstverlening werd hiermee de belangrijkste factor in de concurrentie tussen grondafhandelaars. Een derde ontwikkeling die luchtvaartmaatschappijen dwingt tot kostenreductie is de hoge prijs voor brandstof door de sterke stijging van de olieprijzen. R

7 De toenemende aandacht voor kostenreductie en efficiëntie zou negatieve gevolgen kunnen hebben voor de veiligheid van de werkprocessen en zou het zelfregulerend vermogen van de sector kunnen compromitteren. IVW heeft signalen beschreven in het rapport Safety First, die er op duiden dat grondafhandelaars kosten besparen door te wachten met investeringen in apparatuur en de opleiding van medewerkers. IVW constateert dat grondafhandelaars regelmatig gebruik maken van verouderde en onvoldoende onderhouden apparatuur. Ondanks de toenemende druk op de grondafhandeling, gaan geïnterviewden er vanuit dat de kwaliteit en de veiligheid van de grondafhandeling op Schiphol in het algemeen beter is geworden ten opzichte van Deze stelling onderbouwen zij ondermeer met een geconstateerde daling van het aantal gerapporteerde incidenten. De toename van de kwaliteit is te denken aan de volgende factoren, aldus geïnterviewden: verbeterde opleidings- en kwaliteitsprogramma's binnen de grondafhandelingsbedrijven; een toenemend veiligheidsbewustzijn onder medewerkers van grondafhandelingsbedrijven; meer bereidheid tot uitwisseling en samenwe rking binnen het VpS op het gebied van veiligheid van de grondafhandeling. Echter, de indruk bestaat dat deze oorzaken worden geconstateerd op incidentiele kennis, niet op basis van gegevens uit toezicht en monitoring van de veiligheid van grondafhandeling. Vooralsnog heeft geen van de partijen een structureel inzicht in de veiligheid van grondafhandeling. De rol van de expertgroep Ground Safety De twee expertgroepen in het VpS Flight Safety en Ground Safety formuleren op basis van analyse van incidenten prioriteiten die - na accordering door de stuurgroep - door de expertgroep 'Uitvoering' in concrete projecten vertaald worden. R

8 Deze prioriteiten hebben betrekking op de belangrijkste risico's op de interfaces tussen partijen. Deelnemers van deze twee expertgroepen zijn de incidentenonderzoekers en safety experts van de verschillende bedrijven. Hierbij wordt gekozen voor een pragmatische aanpak. Uitgaande van de eigen incidentenanalyse van alle deelnemers worden prioriteiten gesteld. De belangrijkste veiligheidsonderwerpen en risico's die door de expertgroep Ground Safety zijn geïdentificeerd betreffen: equipement; toezicht en controle; weersomstandigheden; bagagekelder - verkeersveiligheid. In het kader van de veiligheid van grondafhandeling, heeft het VpS in 2004 een aantal projecten uitgevoerd. Deze betreffen: de Platvormveiligheidcampagne: deze campagne heeft ertoe geleid dat platformmedewerkers 200 ideeën hebben ingeleverd ter verbetering van de veiligheid op platforms. De expertgroep zal deze ideeën analyseren en eventuele vervolgacties formuleren; dangerous goods: gericht op uniformering van de incidentrapportage, de regelgeving, de ontwerprichtlijnen voor een transportkar en een code of good conduct; integrale RI&E vliegtuigopstelplaatsen: inventarisatie van de interfaces tussen processen op de vliegtuigopstelplaatsen en de risico's in die interfaces. Hieruit is een aantal aanbevelingen voortgekomen die op dit moment verder worden afgestemd; keuring afhandelingsmaterieel: dit project heeft geleid tot een verscherping van de keuring van het materieel door middel van een technische keuring en reactief toezicht van AAS op het materieel; safety training airside: per 1 september is de Basis Training Platformveiligheid gestart waarin alle startende medewerkers in de grondafhandeling een training krijgen voordat zij een Schiphol-pas ontvangen; attentieborden. Het functioneren van het VpS wordt nader beschreven in casus 6 van dit onderzoek. Met betrekking tot het onderwerp grondafhandeling kan echter worden gezegd dat het VpS een belangrijk en redelijk functionerend R

9 instrument is om de algemene veiligheid van de grondafhandeling te analyseren en om initiatieven te nemen die de veiligheid moeten verbeteren. Dit blijkt onder andere uit het aantal gerealiseerde projecten. Echter, de activiteiten in het VpS worden nu vooral geïnitieerd in reactie op problemen zoals die door de sector reeds zijn geconstateerd. De activiteiten zijn niet gebaseerd op een structurele, branche brede risicoanalyse. Daarnaast zijn de activiteiten van het VpS vooral gericht op de uitvoering van de projecten. De activiteiten van het VpS zijn nog niet gericht op een verbetering van het veiligheidsmanagementsysteem binnen de sector grondafhandeling en tussen de sector grondafhandeling en andere sectoren op Schiphol. Toetsing en toezicht Toetsing en toezicht op de kwaliteit vormt een vangnet wanneer het kwaliteitszorgsysteem niet optimaal functioneert. Alleen door toetsing en toezicht kan worden geconstateerd of een kwaliteitszorgsysteem optimaal functioneert. Bij de toetsing en toezicht op de kwaliteit van de grondafhandeling zijn betrokken: de grondafhandelingsbedrijven; de luchtvaartmaatschappijen als klant; Schiphol als luchthavenautoriteit; IVW als inspectie op de luchthaven; Arbeidsinspectie als toezichthouder op de ARBO- veiligheid; DGTL als wet- en beleidsmakend orgaan in Nederland. De grondafhandelaren zijn vanzelfsprekend de eerst verantwoordelijke wanneer het gaat om het functioneren van hun eigen kwaliteitssysteem. Alle grondafhandelaren die hun diensten willen aanbieden op Schiphol moeten bij toetreding beschikken over een gecertificeerd veiligheidsmanagementsysteem. In dit systeem moet toetsing en toezicht zijn ingebouwd om te kunnen worden aangemerkt als kwaliteitszorgsysteem. Niet zichtbaar is in hoeverre deze kwaliteitszorgsystemen na toetreding daadwerkelijk worden geïmplementeerd en onderhouden en leiden tot een adequaat inzicht in de risico's en verbeteracties op geconstateerde risico's. R

10 De luchtvaartmaatschappijen hebben een rol in het toezicht als opdrachtgever van de grondafhandelaars. Uit het onderzoek blijkt dat luchtvaartmaatschappijen in verschillende mate toezicht houden op kwaliteit en veiligheid van de grondafhandeling. KLM en EasyJet voeren audits uit op het kwaliteits- en veiligheidsmanagementsysteem van hun grondafhandelingsbedrijven. Zij voeren risicoanalyses uit op basis van deze audits. Daarnaast verwachten zij dat hun grondafhandelaars incidenten rapporteren voor risicoanalyse. EasyJet gebruikt de resultaten van hun audits als input voor een bonus- malus systeem waarmee zij hun grondafhandelingsbedrijven stimuleren verbeteringen in de processen aan te brengen. JAR-OPS 1 - en FAR-gecertificeerde luchtvaartmaatschappijen zijn verplicht kwaliteit- en veiligheidsaudits uit te voeren bij de door hen ingezette grondafhandelingsbedrijven. Het gaat hierbij om een belangrijk deel van de luchtvaartmaatschappijen die landen op Schiphol. Echter, de JAR- OPS en de FAA- regulations 2 stellen geen specifieke eisen aan de wijze waarop deze worden uitgevoerd en de diepgang van de audits. Hierdoor verschilt de kwaliteit van deze audits. Schiphol als luchthavenautoriteit dient erop toe te zien dat de grondafhandelaars bij toetreding als partij op Schiphol, beschikken over een gecertificeerd kwaliteitszorgsysteem en een veiligheidsmanagementsysteem. Naast het toezicht bij toetreding, houdt AAS als luchthavenautoriteit toezicht op de veiligheid en de goede orde op de Airside. Dit wil onder andere zeggen dat er functionarissen van AAS rondlopen om te controleren of er zich geen onveilige situaties voordoen in de grondafhandeling. Deze functionarissen zijn bevoegd te eisen dat de onveilige situatie wordt weggenomen, de situaties te rapporteren en in het uiterste geval, medewerkers direct verantwoordelijk voor de onveilige situatie hun toegangsbatch voor Schiphol af te nemen. De rapportages hiervan worden door AAS gebruikt om risicoanalyses op uit te voeren. 1 De luchtvaartmaatschappijen met een thuisbasis in Europese Landen moeten voldoen aan JAR-OPS. 2 De luchtvaartmaatschappijen met als thuisbasis de VS moeten voldoen aan de FAAregulations ook buiten de VS. Echter, IVW heeft geen bevoegdheid tot handhaving van deze regelgeving. R

11 Tot slot, verzorgt AAS een ééndaagse opleiding voor medewerkers in de grondafhandeling waarin hen de grondbeginselen en regels van veilig werken worden bij gebracht. Met deze opleiding, streeft AAS naar een hoger veiligheidsbewustzijn bij de mensen die werken op Schiphol. IVW speelt een belangrijk rol in het toezicht op de veiligheid van de grondafhandeling. Echter, zij kan alleen verbeteracties opdragen wanneer de luchtvaartmaatschappij onder JAR- OPS valt. Wanneer IVW - inspecteurs (potentieel) onveilige situatie aantreffen tijdens hun surveillances en hun SAFA/SANA inspecties op de luchthaven, rapporteren zij dit aan de betreffende grondafhandelingsbedrijven en de betrokken luchtvaartmaatschappij. Wanneer zij bij een inspectie niets aantreffen ontvangt alleen de grondafhandelaar het rapport. IVW heeft verder geen eerstelijns bevoegdheden om daadwerkelijk op te treden ten behoeve van de structurele kwaliteit en veiligheid van grondafhandeling omdat daarvoor geen wettelijke eisen bestaan. IVW kan structurele situaties die zij als onveilig aanmerkt rapporteren aan AAS omdat die als luchthavenexploitant de eerst verantwoordelijke is voor het toezicht. De Arbeidsinspectie heeft ook een rol als toezichthouder op de kwaliteit van de grondafhandeling maar alleen voor zover dit de arbeidsveiligheid betreft. Deze inspectie ziet er op toe dat medewerkers van de grondafhandelingsbedrijven op een veilige manier hun werk doen. Omdat arbeidsveiligheid vaak een directe relatie heeft met de kwaliteit en de veiligheid van de wijze van werken, heeft hun toezicht ook effect op de kwaliteit van de grondafhandeling. DGTL heeft een rol als wetgever en bepaald hiermee de kaders waarbinnen eisen kunnen worden gesteld aan de kwaliteit van grondafhandelaars en de wijze waarop hierop toezicht moet worden gehouden. DGTL is terughoudend met het stellen van wettelijke eisen aan de veiligheid van de grondafhandeling voor de Nederlandse situatie zolang hiervoor geen internationale regelgeving bestaat. R

12 Deze houding wordt gemotiveerd door het belang dat DGTL hecht aan het Level Playing Field voor Schiphol als concurrerende luchthaven binnen de internationale markt. Regelgeving Grondafhandelingsbedrijven zijn vanuit veiligheid gehouden aan de volgende regelgeving 3 : De Regeling Grondafhandeling Luchtvaartterreinen 1998; Algemene Luchthaven Reglement; Aanvullend luchthavenreglement Luchthaven Schiphol; Arbeidsomstandighedenwet 1998; luchtvaartregelgeving van verschillende luchtvaartautoriteiten via luchtvaartmaatschappijen (b.v. JAR- OPS voor Europese en FAR- 121 voor Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen). Internationaal noch nationaal bestaat regelgeving die directe, specifieke eisen stelt aan de implementatie van een kwaliteits- en veiligheidszorgsysteem bij grondafhandelingsbedrijven, met uitzondering van de technische afhandeling en het vliegtuigonderhoud. Er bestaat wel indirecte regelgeving. De Regeling Grondafhandeling Luchtvaartterreinen eist dat een grondafhandelingsbedrijf een gecertificeerd kwaliteitszorgsysteem heeft met daarin opgenomen een veiligheidsmanagementsysteem. Daarnaast bestaat er regelgeving waarin luchtvaartmaatschappijen verantwoordelijk worden gesteld voor de kwaliteit van de grondafhandeling en erop toe dienen te zien dat de grondafhandeling aan de gestelde eisen voldoet. Deze regelgeving stelt doorgaans generieke eisen en geeft de luchtvaartmaatschappijen veel ruimte zelf normen te formuleren waarop zij de kwaliteit en veiligheid van grondafhandeling beoordelen. Een deel van de luchtvaartmaatschappijen met een thuisbasis in Europa dient te voldoen aan de JAR- OPS. JAR- OPS stellen generieke eisen aan het kwaliteits- en veiligheidsmanagementsysteem van luchtvaartmaatschappijen. 3 Safety First, IVW, 12 november 2003, blz. 43. R

13 Daarnaast eisen de JAR- OPS dat deze luchtvaartmaatschappijen gebruik maken van grondafhandelingsbedrijven die voldoen aan hun kwaliteits - normen. De luchtvaartmaatschappij wordt geacht door middel van regelmatige audits, erop toe te zien dat haar grondafhandeling volgens haar veiligheidsnormen wordt uitgevoerd. Eisen gesteld in FAA- regulations (FAR- 121) zijn vergelijkbaar met die gesteld in de JAR- OPS. Andere luchtvaartmaatschappijen moeten voldoen aan de eisen die gesteld worden door de luchtvaartautoriteit van hun thuisbasis. Deze regelgeving moet minimaal voldoen aan ICAO standaarden. 3.5 Stand van zaken aanbevelingen IVW Het rapport Safety First is bij een aantal sectorpartijen waarmee gesproken is onbekend. Voor hen die het rapport wel kennen, is het te kort geleden beschikbaar gekomen om al daadwerkelijk een start te maken met de implementatie van de aanbevelingen 4. Echter, zowel nationaal en internationaal zijn er duidelijke signalen dat de sector wil werken aan een verbetering van de kwaliteit en veiligheid van de grondafhandeling. Ook de sector constateert een grotere noodzaak voor goed functionerende kwaliteitszorgsystemen, goed werkend toezicht en internationale normering voor de kwaliteit en veiligheid van grondafhandeling. Deze ontwikkeling sluit deels aan bij de aanbevelingen van IVW. Hieronder volgt de stand van zaken per aanbeveling van IVW. Verbetering van het toezicht Verbetering van de supervisie op grondafhandeling IVW constateerde dat de supervisie en coördinatie van de grondafhandeling verbeterd moest worden. Zij trof aan dat niet altijd duidelijk was wie de eindverantwoordelijkheid had over de grondafhandeling of dat de eindverantwoordelijke niet altijd beschikte over de juiste vaardigheden om deze verantwoordelijkheid goed in te vullen. 4 Het rapport Safety First van IVW is 12 november 2003 afgerond. Echter, na afronding van het rapport heeft het tot midden 2004 geduurd voordat de sector over de aanbevelingen beschikte. R

14 Daarom adviseerde IVW: 1. een heldere supervisie - en coördinatiestructuur met een duidelijke eindverantwoordelijke; 2. goed opgeleidde eindverantwoordelijken die voldoen aan de eisen die de eindverantwoordelijkheid aan deze mensen stelt. Ad 1: Heldere, geformaliseerde supervisie- en coördinatiestructuur Nog steeds maken grondafhandelaren en luchtvaartmaatschappijen samen uit wie operationeel eindverantwoordelijk is voor het grondafhandelingsproces. Dit werkt naar tevredenheid volgens de geïnterviewde luchtvaartmaatschappijen. Zij zien geen noodzaak in een uniformering en formalisering van afspraken over de coördinatie en supervisie van het grondafhandelingsproces. De andere partijen verwachten meer helderheid in coördinatie en supervisie op het platform door de invoering van een "Red Cap"-systeem waarbij één persoon duidelijk eindverantwoordelijk is. Invulling van dit concept wordt op dit moment uitgewerkt in het VpS-project "Integrale RI&E vliegtuig - opstelplaatsen". Een mogelijk struikelblok voor feitelijke invoering van dit concept is de financiering van het systeem en de bemensing. Dit blijft een struikelblok wanneer luchtvaartmaatschappijen geen noodzaak zien in dit systeem. Ad 2: Goed opgeleide eindverantwoordelijken IVW acht het noodzakelijk dat luchtvaartmaatschappijen er voor zorgen dat eindverantwoordelijken (Flight Dispatcher) in de grondafhandeling voldoende vaardigheden en kennis hebben om die eindverantwoordelijkheid goed in te vullen. Nu is onduidelijk of eindverantwoordelijken aan de gestelde eisen voldoen door de grote diversiteit aan eisen die nu gesteld worden en de verschillende manieren waarop wordt gecontroleerd of iemand in die functie aan de gestelde eisen voldoet. Deze diversiteit en onduidelijkheid in de kwaliteit van eindverantwoordelijken bestaan nog steeds. Echter, de sectorpartijen zien geen noodzaak in verdere duidelijkheid over de kwalificaties en opleidingseisen voor eindverantwoordelijken. R

15 De eisen die AAS stelt aan de grondafhandelingsbedrijven bij toetreding, omvatten een gecertificeerd kwaliteits- en veiligheidssysteem waarbinnen is gespecificeerd waarvoor opleiding wordt verzorgd en hoe verantwoordelijkheden zijn verdeeld binnen de organisatie. Daarnaast verzorgt AAS een basistraining voor alle medewerkers van bedrijven op Schiphol. Echter, dit systeem laat veel ruimte voor eigen invulling door grondafhandelingsbedrijven en luchtvaartmaatschappijen. Het is daarom geen garantie voor adequate training van eindverantwoordelijken. Alle geïnterviewde luchtvaartmaatschappijen en de grondafhandelaar zijn er van overtuigd dat zij er voor zorgen dat de eindverantwoordelijken aan de gestelde eisen voldoen. Allemaal geven zij aan dat zij hierop voldoende zicht hebben om daar zeker van te zijn. Echter, de wijze waarop dit inzicht tot stand komt verschilt sterk. Terwijl een aantal regelmatig audits uitvoeren, voeren anderen de controle meer adhoc uit. Daarnaast hanteren de verschillende partijen verschillende normen om vast te stellen of eindverantwoordelijken zijn toegerust op hun taak. Verbetering van het direct toezicht door IVW op de grondafhandeling IVW ziet mogelijkheden om haar eigen toezicht op de grondafhandeling te verbeteren door: 1. het versterken van de rol van risicoanalyse; 2. invoering van een toezichtarrangement. Ad 1: Versterking van de rol van risicoanalyse IVW heeft stappen gezet om meer structureel gebruik te maken risicoanalyses om vast te stellen waarop zij hun toezicht moeten richten. Een stap om meer structureel gebruik te maken van risicoanalyses is een intensievere uitwisseling van informatie met AAS over de grondafhandeling. Deze stap heeft informeel reeds vorm gekregen. Echter, deze uitwisseling zou IVW willen formaliseren. Een tweede stap is gebruik te maken van de informatie die in het VpS aan de orde komt om risico's vast te stellen. R

16 Een derde stap in de structurering van risicoanalyses wordt mogelijk geacht wanneer wettelijke barrières worden weggenomen voor dire cte incidentrapportage door betrokken partijen aan IVW. Op dit moment wordt onder andere EU Richtlijn 2003/42/EG ingevoerd en zal per 4 juli 2005 in werking treden. De wetgeving voortvloeiend uit deze richtlijn biedt aanmerkelijke bescherming voor personen die voorvallen rapporteren 5. IVW verwacht dat de toename van het aantal rapportages, goede en betrouwbare risicoanalyses mogelijk zouden maken. Een vierde stap is de ontwikkeling en invoering van een checklist aan de hand waarvan grondafhandeling kan wo rden meegenomen in de SAFA/SANA inspecties. Op dit moment wordt een conceptversie van de checklist getest. Hoewel de checklist primair is bedoeld om resultaten van de audit te communiceren met de grondafhandelaar, de luchtvaartmaatschappij en AAS, is informatie uit de checklist ook te gebruik voor risicoanalyse. Ad 2: Invoering van een toezichtarrangement Op dit moment is het toezichtarrangement in voorbereiding en moet rond de zomer in 2005 worden afgerond, aldus het Jaarwerkplan 2005 van IVW. Overigens kan in het algemeen gesteld worden dat invoering van een toezichtsarrangement op basis van een adequate risicoanalyse expertise en bemensing vereist. Op dit moment ondergaat IVW een reorganisatie waarin nog niet duidelijk is hoeveel en welke mensen beschikbaar zullen zijn om de genoemde activiteiten uit te voeren. Verder blijkt uit het Jaarplan 2005 geen specifieke aandacht van IVW voor de grondafhandeling. Versterking van het toezicht op de arbeidsveiligheid door de Arbeidsinspectie (AI) De Arbeidsinspectie ziet toe op de veiligheid van het werk en dientengevolge op de veiligheid van de grondafhandeling. Omdat de relatie tussen arbeidsveiligheid en veiligheid van het eindproduct voor veel meer gebieden geldt, wordt op dit moment gewerkt aan een nauwere samenwerking tussen 5 Naast de invoering van de richtlijn, zijn een aantal andere maatregelen doorgevoerd of in voorbereiding die ertoe moeten dienen de bereidheid te verhogen voorvallen en incidenten te melden. Eén en ander wordt uitvoerig toegelicht in het rapport "Incidentrapportage". R

17 IVW en AI over de hele breedte van hun activiteiten. Echter, vooralsnog heeft dit niet concreet geleid tot een meer specifieke aanpak van de AI in het toezicht op de grondafhandeling. Verbetering van de samenwerking tussen AAS en IVW AAS en IVW hebben een rol in het toezicht op de grondafhandelingsprocessen. Beide partijen vinden een nauwere en verbeterde samenwerking dan ook nuttig. Zowel AAS als IVW vinden de samenwerking verbeterd in het afgelopen jaar. Met name de informele relaties zijn verbeterd. Echter, er zijn nog geen formele afspraken over verdergaande uitwisseling van informatie en samenwerking bij de uitvoering van onderzoek naar incidenten en ongelukken. Dit is op termijn wel het streven van IVW. Aanscherping wettelijk kader Naast verbetering van de coördinatie, de supervisie en het toezicht op de grondafhandeling, ziet IVW ook noodzaak voor aanscherping van het wettelijk kader: de bestaande wetgeving biedt niet voldoende mogelijkheden om onveilige situaties aan te pakken en stelt daarmee niet voldoende randvoorwaarde voor een veilige grondafhandeling. Aanscherping JAR- OPS IVW ziet zich geconfronteerd met een wettelijk kader dat (op enkele kleine onderdelen na) geen specifieke eisen stelt aan de veiligheid van de grondafhandeling. Het bestaand wettelijk kader stelt alleen generieke eisen aan de kwaliteit - en veiligheidssystemen van luchtvaartmaatschappijen en de eisen die moeten stellen aan de veiligheid van de grondafhandeling. Het gaat hierbij om internationale regelgeving: ICAO-, JAR- OPS en FAAregelgeving. In alle gevallen gaat het om internationale regelgeving die is gebaseerd op internationale consensus over minimale veiligheidseisen. Tevens betreft het regelgeving die zich concentreert op vluchtafhandeling, onderhoud en ontwerp en minimale aandacht besteedt aan elementen van de grondafhandeling. Met name op twee onderwerpen ziet IVW aanmerkelijk risico's ontstaan wanneer de bestaande minimumeisen als standaard worden gehanteerd. R

18 Deze onderwerpen zijn: 1. het gebruik van werkelijke versus standaard gewicht bij belading van vliegtuigen; 2. De eisen gesteld aan "Operational Officers" en/ of "Flight Dispatchers" die de load-sheets opstellen. IVW is van mening dat bestaande regelgeving voor deze onderwerpen dermate generiek is dat dit leidt tot onveilige situaties waarin zij als inspectie niet kan optreden omdat daarvoor geen wettelijke basis bestaat. Daarom bepleit IVW voor beide onderwerpen een aanscherping van de JAR- OPS. IVW bepleit juist de aanscherping van de JAR- OPS omdat hiermee alle Europese luchtvaartmaatschappijen zich moeten houden aan de regels en daarmee het Level Playing Field voor Schiphol niet in gevaar wordt gebracht. Vooralsnog zijn de JAR- OPS op de gewenste onderwerpen niet aangescherpt. Hoewel DGTL de wens ondersteunt van IVW tot aanscherping van deze regelgeving, ziet DGTL daarin voor haar geen rol weggelegd. Vanuit IVW acht men het echter wel zinvol wanneer DGTL meer actief invloed probeert uit te oefenen op de aanscherping van de JAR- OPS op de genoemde punten. Andere partijen betrokken in het onderzoek onderschrijven het belang van zorgvuldige belading van vliegtuigen. Echter, geen van de partijen is overtuigd van de noodzaak voor stringentere regelgeving op dit gebied. Een meer stringent regime voor het omgaan met gewicht of de harmonisering van de opleiding voor flight dispatcher ziet men niet als een prioriteit vanuit veiligheidsperspectief. Harmonisering van de eisen voor veiligheidskritische functies IVW doet de aanbeveling de eisen aan veiligheidskritische functies te harmoniseren zodat deze functies op een veilige manier worden ingevuld. IVW denkt hierbij primair aan de functie van flight dispatcher / operations officer. Maar ook aan de eisen gesteld aan andere veiligheidskritische functies. R

19 Op dit moment is nog geen sprake van harmonisering van veiligheidskritische functies. Er bestaan geen certificaten voor de uitvoering van functies in de grondafhandeling zoals die wel bestaan voor functies in de vluchtafhandeling. Geen van de geïnterviewde operationele partijen geeft uitdrukking aan de behoefte tot harmonisering. Men is van mening dat de huidige kwaliteits- en veiligheidsmanagementsystemen voldoende garantie beiden voor adequaat gekwalificeerde mensen in veiligheidskritische functies. Zoals eerder al is aangegeven, functioneren deze systemen zeer verschillend en hanteren partijen uiteenlopende normen. Het is daarmee waarschijnlijk dat de eisen gesteld aan medewerkers in veiligheidskritische functies ook verschillen. Verscherping en harmonisering vereisten aan grondafhandeling door IOSA-audit Hoewel de JAR- OPS niet zijn aangescherpt, is er een ontwikkeling gaande die op termijn wel zal leiden tot aanscherping en harmonisering van eisen die gesteld worden aan de grondafhandeling. Deze ontwikkeling is de implementatie van IATA Operational Safety Audit (IOSA). In tegenstelling tot de JAR- OPS en andere internationale regelgeving, bevat IOSA twee onderdelen die volledig gewijd zijn aan grondafhandeling en vrachtafhandeling. De checklist voor deze twee onderwerpen bevat 155 kenmerken waaraan de grondafhandeling van een luchtvaartmaatschappij moet voldoen om te worden gecertificeerd. De checklist is tot stand gekomen in een samenwerking tussen sectorpartijen en verschillende luchtvaartautoriteiten. Deze kenmerken zijn veel minder generiek dan deze vastgelegd in internationale regelgeving. Deze kenmerken moet een luchtvaartmaatschappij hebben beschreven in haar handboeken en procesbeschrijvingen en geïmplementeerd in de dagelijkse processen. De verwachting is dat de meeste van de luchtvaartmaatschappijen aangesloten bij IATA zullen trachten een IOSA -goedkeuring te krijgen. Deze verwachting is gebaseerd op het gegeven dat de IOSA internationaal wordt erkend als standaard voor de kwaliteit en veiligheid van een luchtvaartmaatschappij. Wanneer een luchtvaartmaatschappij is goedgekeurd volgens IOSA wordt dit vastgelegd in de IOSA Registry. Deze kan worden geraadpleegd door andere luchtvaartmaatschappijen die inzicht moet krijgen R

20 in de kwaliteit van die luchtvaartmaatschappij bijvoorbeeld in het kader van code-sharing. Met een registratie in IOSA hoeft een luchtvaartmaatschappij niet meer geaudit te worden door andere luchtvaartmaatschappijen in het kader van samenwerking. Luchtvaartmaatschappijen kunnen hiermee aanmerkelijke efficiency behalen en kosten besparen. Dit maakt het aantrekkelijk om een plaats te krijgen in het IOSA Registry. Naast kostenbesparing, wordt verwacht dat een IOSA goedkeuring ook nodig is om überhaupt in aanmerking te komen als partner voor andere maatschappijen omdat het dé internationale standaard voor kwaliteit zal zijn. In een markt waarin toenemende samenwerking en fusies vaak de enige manier zijn om te overleven, is het voor veel luchtvaartmaatschappijen van levensbelang om de goedkeuring te verwerven. Wanneer IOSA inderdaad de breed gebruikte standaard zal worden voor onder andere grondafhandeling, betekent dit een feitelijke aanscherping van de regelgeving en zal dit mogelijk zorgen voor een harmonisering van gestelde eisen aan de veiligheid van de grondafhandeling. De verwachting is dat eind á 90% van alle luchtvaartmaatschappijen in de wereld, een IOSA audit heeft ondergaan.ten tijde van de interviews, stond KLM op het punt de voorbereidingen voor het IOSA te starten. 3.6 Conclusies Op basis van het onderzoek worden de volgende conclusies geformuleerd: het IVW- rapport Safety First is nog te kort in omloop in de sector om nu al tot concrete acties te hebben geleid; grondafhandelingsbedrijven gaan nog steeds zeer verschillend om met de borging van kwaliteit en veiligheid; de kwaliteit en veiligheid van de grondafhandeling zijn nog steeds afhankelijk van zelfregulerende mechanismen in een markt waarin investeringen in medewerkers en apparatuur zoveel mogelijk worden beperkt om kosten te besparen; de veiligheidsdoelen die grondafhandelingsbedrijven zich stellen, lijken vaak sterk afhankelijk van de eisen die de klant stelt. De sector heeft in meerderheid geen eigen veiligheidsdoelen of -criteria; R

Nieuwe werkwijze toezicht rond Schiphol. convenant Schiphol Airport Authority

Nieuwe werkwijze toezicht rond Schiphol. convenant Schiphol Airport Authority Nieuwe werkwijze toezicht rond Schiphol convenant Schiphol Airport Authority Nieuwe werkwijze toezicht rond Schiphol Vanaf 1 februari 2010 werkt de overheid voor enkele controle- en toezichtstaken samen

Nadere informatie

Casus 6: Veiligheidsplatform Schiphol

Casus 6: Veiligheidsplatform Schiphol : Veiligheidsplatform Schiphol 6.1 Inleiding en achtergrond Het Veiligheidsplatform Schiphol (VpS, voorheen IVMS) heeft haar doelstellingen, met behoud van ieders verantwoordelijkheid als volgt beschreven

Nadere informatie

Tevredenheid over ISO 14001- en OHSAS 18001-certificatie is hoog

Tevredenheid over ISO 14001- en OHSAS 18001-certificatie is hoog Tevredenheid over ISO 14001- en OHSAS 18001-certificatie is hoog In 2013 heeft SCCM onderzoek gedaan naar de toegevoegde waarde van zowel ISO 14001- als OHSAS 18001-certificatie. Het onderzoek onder ISO

Nadere informatie

Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan

Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan Informatiebeveiliging voor gemeenten: een helder stappenplan Bewustwording (Klik hier) Structureren en borgen (Klik hier) Aanscherping en maatwerk (Klik hier) Continu verbeteren (Klik hier) Solviteers

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 29 304 Certificatie en accreditatie in het kader van het overheidsbeleid Nr. 5 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Beleidsmedewerker Onderwijs

Beleidsmedewerker Onderwijs Horizon College Beleidsmedewerker Onderwijs Sector BMO Alkmaar C70) Afdeling Communicatie en Onderwijs (C&O) Contract: Vervanging wegens zwangerschapsverlof Periode: 1 mei 2015 tot 1 oktober 2015 Omvang:

Nadere informatie

Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013

Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013 Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013 Arbo jaarverslag 2012 & Arbo jaarplanning 2013 Ronald Govers Mei 2013 Vastgesteld directie d.d. 4 juni 2013 2 Arbo jaarverslag 2012 Index 1. Inleiding blz.

Nadere informatie

Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie Samenvatting en conclusies

Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie Samenvatting en conclusies Onderzoek Toegevoegde waarde OHSAS 18001-certificatie Samenvatting en conclusies 26 juni 2013 > Samenvatting 2 > Conclusies 5 1 Samenvatting en conclusies Deze samenvatting en conclusies komen uit het

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Checklist voor controle (audit) NEN 4000

Checklist voor controle (audit) NEN 4000 Rigaweg 26, 9723 TH Groningen T: (050) 54 45 112 // F: (050) 54 45 110 E: info@precare.nl // www.precare.nl Checklist voor controle (audit) NEN 4000 Nalooplijst hoofdstuk 4 Elementen in de beheersing van

Nadere informatie

Themaonderzoek vakbekwaamheid treindienstleiders. vervolg op het onderzoek uit 2012

Themaonderzoek vakbekwaamheid treindienstleiders. vervolg op het onderzoek uit 2012 Themaonderzoek vakbekwaamheid treindienstleiders vervolg op het onderzoek uit 2012 Themaonderzoek vakbekwaamheid treindienstleiders vervolg op het onderzoek uit 2012 Datum 4 april 2014 Documentnummer

Nadere informatie

Integraal risicomanagement

Integraal risicomanagement Samenvatting Integraal risicomanagement in 40 Nederlandse ziekenhuizen Inhoud Inleiding 3 Onderzoeksvragen 3 Integraal risicomanagement onvoldoende beschreven 4 Aanbevelingen 5 Over VvAA 7 2 VvAA Risicomanagement

Nadere informatie

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies.

Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Iedereen denkt bij informatieveiligheid dat het alleen over ICT en bedrijfsvoering gaat, maar het is veel meer dan dat. Ook bij provincies. Gea van Craaikamp, algemeen directeur en provinciesecretaris

Nadere informatie

Handleiding Veiligheidsrondes

Handleiding Veiligheidsrondes Utrecht, maart 2006 Handleiding Veiligheidsrondes Project Veiligheidsmanagement Bouwen aan Veiligheid in de Zorg Auteurs: drs. I. van der Veeken, drs B. Heemskerk, E. Nap Inleiding Niet alleen de Raad

Nadere informatie

Datum 16 september 2013 Onderwerp V62008 Verslag inspectiebezoek Convenant Veilige toepassing van medische technologie in het ziekenhuis

Datum 16 september 2013 Onderwerp V62008 Verslag inspectiebezoek Convenant Veilige toepassing van medische technologie in het ziekenhuis > Retouradres Postbus 90700 2509 LS Den Haag Ziekenhuis St. Jansdal xxxx, Raad van Bestuur Postbus 138 3840 AC HARDERWIJK Werkgebied Zuidwest Wilh. van Pruisenweg 52 Den Haag Postbus 90700 2509 LS Den

Nadere informatie

Air Operations Regulation

Air Operations Regulation Air Operations Regulation Regulation 965/2012 Leonard Boer Senior beleidsmedewerker DGB - Directie Luchtvaart Voorstellen Leonard Boer Senior-beleidsmedewerker Ministerie van Infrastructuur en Milieu Afdeling

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Eindrapport. Veiligheidsadviescommissie Schiphol (VACS) Conclusies en aanbevelingen Veiligheidsonderzoek Schiphol 2005

Eindrapport. Veiligheidsadviescommissie Schiphol (VACS) Conclusies en aanbevelingen Veiligheidsonderzoek Schiphol 2005 Eindrapport Veiligheidsadviescommissie Schiphol (VACS) Conclusies en aanbevelingen Veiligheidsonderzoek Schiphol 2005 Arnhem, 31 augustus 2005 Inhoudsopgave Samenvatting eindrapport...1 Aanbevelingen eindrapport...3

Nadere informatie

VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken

VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken VMS veiligheidseisen voor het ZKN-Keurmerk Een vertaling van de NTA8009:2011 naar de situatie van de zelfstandige klinieken Leiderschap 1. De directie heeft vastgelegd en is eindverantwoordelijk voor het

Nadere informatie

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Inleiding De veiligheid van het kind is een van de belangrijkste

Nadere informatie

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V.

Certificeren Waardevol?? KVGM B.V. Certificeren Waardevol?? KVGM Improvement Solutions: + Specialisten in verbetermanagement + 20 jaar ervaring + 6 deskundige, gedreven en pragmatische professionals + Praktische aanpak waarbij de klantorganisatie

Nadere informatie

Handleiding Veiligheidsrondes

Handleiding Veiligheidsrondes Utrecht, maart 2006 Handleiding Veiligheidsrondes Project Veiligheidsmanagement Bouwen aan Veiligheid in de Zorg Auteurs: drs. I. van der Veeken, drs B. Heemskerk, E. Nap Inleiding Niet alleen de Raad

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 VERSLAG van: het Comité van permanente vertegenwoordigers (1e deel) aan: de Raad EPSCO Nr. vorig doc.: 9081/08

Nadere informatie

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V.

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V. Gebroeders van der Poel B.V. 1 Inhoud: 1 Inleiding 3 1.1 Algemeen 3 1.2 Betrokkenen 3 1.3 Doelstelling 3 2 Inventarisatie sector- en keteninitiatieven 4 3 Rapportage management overleg 5 3.1. Algemeen

Nadere informatie

Veiligheidsonderzoek Schiphol 2005

Veiligheidsonderzoek Schiphol 2005 Veiligheidsonderzoek Schiphol 2005 VACS/05.07.06 6 september 2005 Advies Inleiding Direct na de Bijlmerramp in 1992 heeft het European-American Centre for Policy Analysis van de RAND-corporation (hierna

Nadere informatie

Kies voor. CERCAT gecertificeerde. catering

Kies voor. CERCAT gecertificeerde. catering Kies voor CERCAT gecertificeerde catering Uitgave en redactie: Stichting Certificatie Contractcatering, Gorinchem Vormgeving: BURO18 communicatie bv, Gorinchem Fotografie: Henk de Graaf Fotografie, Leiderdorp

Nadere informatie

VDZ Verzekeringen. Beloningsbeleid

VDZ Verzekeringen. Beloningsbeleid VDZ Verzekeringen Beloningsbeleid 2014 INHOUD 1. Inleiding... 3 Toezicht... 3 Inwerkingtreding... 3 2. Definities en begrippen... 3 De categorieën van medewerkers... 3 Beloning... 4 Vaste beloning... 4

Nadere informatie

TPSC Cloud, Collaborative Governance, Risk & Compliance Software,

TPSC Cloud, Collaborative Governance, Risk & Compliance Software, TPSC Cloud, Collaborative Governance, Risk & Compliance Software, Wij geloven dat we een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan betere & veiligere zorg. The Patient Safety Company TPSC levert al meer

Nadere informatie

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer]

[Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] [Cursus Risicomanagement in onderhoud en beheer] Bestemd voor: Managers die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud, het (installatie)beheer of de bedrijfsvoering van technische systemen. Technici die

Nadere informatie

BEKENDE AFZENDER (AIR FREIGHT SECURITY)

BEKENDE AFZENDER (AIR FREIGHT SECURITY) BEKENDE AFZENDER (AIR FREIGHT SECURITY) Versie 1.1 Bekende Afzender & AEO: 1 project, 1 partner Dit e-book bevat toelichting over de Bekende Afzender status en AEOcertificering. Wat houden beide erkenningen

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

TOEZICHT OP DE TAAKUITVOERING VAN TOEZICHT EN HANDHAVING DOOR DE GEMEENTE. Leiderdorp

TOEZICHT OP DE TAAKUITVOERING VAN TOEZICHT EN HANDHAVING DOOR DE GEMEENTE. Leiderdorp TOEZICHT OP DE TAAKUITVOERING VAN TOEZICHT EN HANDHAVING DOOR DE GEMEENTE Leiderdorp Plaats : Leiderdorp Gemeentenummer : 0547 Onderzoeksnummer : 281765 Datum onderzoek : 10 november - 23 december 2014

Nadere informatie

Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling

Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling Beoordelingskader Dashboardmodule Claimafhandeling I. Prestatie-indicatoren Een verzekeraar beschikt over verschillende middelen om de organisatie of bepaalde processen binnen de organisatie aan te sturen.

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek. Compagnon

Klanttevredenheidsonderzoek. Compagnon Klanttevredenheidsonderzoek Compagnon 1-4-2016 Inhoudsopgave A. Cedeo-erkenning B. Klanttevredenheidsonderzoek Opdrachtgevers C. Conclusie Cedeo 2016 Compagnon 2 A. Cedeo-erkenning 1. Achtergrond Er zijn

Nadere informatie

LEIDRAAD. Verantwoordelijkheid medisch specialist bij aanschaf, ingebruikname en gebruik van medische apparatuur

LEIDRAAD. Verantwoordelijkheid medisch specialist bij aanschaf, ingebruikname en gebruik van medische apparatuur LEIDRAAD Verantwoordelijkheid medisch specialist bij aanschaf, ingebruikname en gebruik van medische apparatuur 1 Januari 2014 1 INLEIDING Medisch specialisten zijn voor een goede en veilige uitoefening

Nadere informatie

Resultaten en vervolgacties

Resultaten en vervolgacties 25834 Problematiek rondom asbest 22343 Handhaving milieuwetgeving Nr. 78 Brief van de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 5

Nadere informatie

STAPPENPLAN IMPLEMENTATIE WATERRAND

STAPPENPLAN IMPLEMENTATIE WATERRAND STAPPENPLAN IMPLEMENTATIE WATERRAND HOE TE KOMEN TOT EEN ADEQUATE ORGANISATIE VAN INCIDENTBESTRIJDING OP HET WATER? IN AANSLUITING OP HET HANDBOEK INCIDENTBESTRIJDING OP HET WATER Uitgave van het Projectbureau

Nadere informatie

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming werkt wel André de Waal Prestatiebeloning wordt steeds populairder bij organisaties. Echter, deze soort van beloning werkt in veel gevallen

Nadere informatie

Auditstatuut. Systeemtoezicht Wegvervoer

Auditstatuut. Systeemtoezicht Wegvervoer Auditstatuut Systeemtoezicht Wegvervoer Datum: 17 januari 2013 Status: vastgesteld versie 1.0 Pagina 1 van 9 Inhoud 1 Voorwoord 3 2 Audits 4 2.1 Systeemcriteria 4 3 Traject audit 5 3.1 Self-assessment

Nadere informatie

Reglement Raad van Toezicht. Commissie Kwaliteit van Onderwijs

Reglement Raad van Toezicht. Commissie Kwaliteit van Onderwijs Reglement Raad van Toezicht Commissie Kwaliteit van Onderwijs pagina 2 van 7 pagina 3 van 7 Colofon datum 22-1-2014 auteurs KM en DZ versie vastgesteld pagina 4 van 7 Inhoudsopgave 1 Commissie kwaliteit

Nadere informatie

Transavia ISM. Agenda

Transavia ISM. Agenda Transavia ISM Agenda Transavia Uitgangspunten voor ISM ISM Implementatie bij Transavia Ontwikkeling van het proces Procesmatig werken binnen Transavia Wat heeft ISM opgeleverd. Transavia ISM presentatie

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Ministerie van Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den

Nadere informatie

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Heereweg 1a 2161 AB Lisse 0252-417788 DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Conform niveau 3 op de CO 2-prestatieladder 2.0 Status Versie/ Datum Opgesteld Geautoriseerd Akkoord (werkvoorbereider)

Nadere informatie

Meldplicht Datalekken Boetebevoegdheid toezichthouder Sebyde Privacy Impact Programma

Meldplicht Datalekken Boetebevoegdheid toezichthouder Sebyde Privacy Impact Programma Meldplicht Datalekken Boetebevoegdheid toezichthouder Sebyde Privacy Impact Programma Samenvatting Er zijn een aantal belangrijke wijzigingen doorgevoerd in de wetgeving met betrekking tot de privacy van

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek. Right Management Nederland B.V.

Klanttevredenheidsonderzoek. Right Management Nederland B.V. Klanttevredenheidsonderzoek Right Management Nederland B.V. 1-4-2016 Inhoudsopgave A. Cedeo-erkenning B. Klanttevredenheidsonderzoek Opdrachtgevers C. Conclusie Cedeo 2016 Right Management Nederland B.V.

Nadere informatie

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg

Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Opstapcertificatie fase I en II > VV&T Onderdeel Kraamzorg Versie 2012 Inleiding 201 Nederlands Normalisatie Instituut. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel

Nadere informatie

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers

Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers RBW-621-L Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers Januari 2014 Pagina 1 van 6 Algemene Gedragscode voor Toeleveranciers 1. Missie Koninklijke Boskalis Westminster

Nadere informatie

Rutges vernieuwt onderhoud en renovatie

Rutges vernieuwt onderhoud en renovatie 130508 Nummer OHSAS-K83614/01 Vervangt - Uitgegeven 2014-07-01 Eerste uitgave 2014-07-01 Geldig tot 2017-07-01 Arbomanagementsysteemcertificaat BS OHSAS 18001 Kiwa heeft vastgesteld dat het door Rutges

Nadere informatie

L 120/20 Publicatieblad van de Europese Unie 7.5.2008 AANBEVELINGEN COMMISSIE

L 120/20 Publicatieblad van de Europese Unie 7.5.2008 AANBEVELINGEN COMMISSIE L 120/20 Publicatieblad van de Europese Unie 7.5.2008 AANBEVELINGEN COMMISSIE AANBEVELING VAN DE COMMISSIE van 6 mei 2008 inzake de externe kwaliteitsborging voor wettelijke auditors en auditkantoren die

Nadere informatie

Self assessment Goederenvervoer

Self assessment Goederenvervoer Self assessment Goederenvervoer De houdt toezicht op de naleving van wet- en regelgeving op vervoersgebied. De inspectie kent hiervoor vijf vormen van toezicht: objectinspecties, administratie controles,

Nadere informatie

Generieke systeemeisen

Generieke systeemeisen Bijlage Generieke Systeem in kader van LAT-RB, versie 27 maart 2012 Generieke systeem NTA 8620 BRZO (VBS elementen) Arbowet Bevb / NTA 8000 OHSAS 18001 ISO 14001 Compliance competence checklist 1. Algemene

Nadere informatie

Zorgen voor de veiligheid van pleegkinderen: Hertoets bij Pactum

Zorgen voor de veiligheid van pleegkinderen: Hertoets bij Pactum Zorgen voor de veiligheid van pleegkinderen: Hertoets bij Pactum Inspectie jeugdzorg Utrecht, januari 2010 2 Inspectie jeugdzorg p~ãéåî~ííáåö= Naar aanleiding van de uitkomsten van een eerder pleegzorgonderzoek

Nadere informatie

Energie Management Actieplan

Energie Management Actieplan Energie Management Actieplan Rijssen, Juli 2013 Auteur: L.J. Hoff Geaccodeerd door: M. Nijkamp Directeur Inhoudsopgave 1. Inleiding Pagina 3 2. Beleid CO₂ reductie Pagina 4 3. Borging CO₂ prestatieladder

Nadere informatie

Procesmanagement Examennummer: 19646 Datum: 19 november 2011 Tijd: 15:00 uur - 16:30 uur

Procesmanagement Examennummer: 19646 Datum: 19 november 2011 Tijd: 15:00 uur - 16:30 uur Procesmanagement Eamennummer: 19646 Datum: 19 november 2011 Tijd: 15:00 uur - 16:30 uur Dit eamen bestaat uit 8 pagina s. De opbouw van het eamen is als volgt: - 40 meerkeuzevragen (maimaal 40 punten)

Nadere informatie

Veiligheidsladder ProRail

Veiligheidsladder ProRail Welkom Veiligheidsladder ProRail NVVK Veiligheidscongres 2015 Eigenaar: Dieter van Delft 31 maart 2015 Status: Definitief Vooraf 18-10-2014 de Volkskrant Veiligheidsladder ProRail 2 Agenda Aanleiding en

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014

Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland. Compliance program. Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 Stichting Pensioenfonds Wolters Kluwer Nederland Compliance program Vastgesteld en gewijzigd in de bestuursvergadering van 12 februari 2014 1 Inleiding In dit Compliance Program is de inrichting van de

Nadere informatie

Voorsprong door zekerheid van processen

Voorsprong door zekerheid van processen DEKRA Voorsprong door zekerheid van processen Borging van kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid Systeemcertificering No Doubt: Zekerheid in kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid Ondernemen wordt met de

Nadere informatie

Arbo- en Milieudeskundige

Arbo- en Milieudeskundige Arbo- en Milieudeskundige Doel Ontwikkelen van beleid, adviseren, ondersteunen en begeleiden van management, medewerkers en studenten, alsmede bijdragen aan de handhaving van wet- en regelgeving, binnen

Nadere informatie

Introductie OHSAS 18001

Introductie OHSAS 18001 Introductie OHSAS 18001 OHSAS 18001 -in het kort OHSAS 18001 is een norm voor een managementsysteem die de veiligheid en gezondheid in en rondom de organisatie waarborgt. OHSAS staat voor Occupational

Nadere informatie

VOORWOORD. 1 Code voor informatiebeveiliging, Nederlands Normalisatie Instituut, Delft, 2007 : NEN-ISO.IEC 27002.

VOORWOORD. 1 Code voor informatiebeveiliging, Nederlands Normalisatie Instituut, Delft, 2007 : NEN-ISO.IEC 27002. Gesloten openheid Beleid informatiebeveiliging gemeente Leeuwarden 2014-2015 VOORWOORD In januari 2003 is het eerste informatiebeveiligingsbeleid vastgesteld voor de gemeente Leeuwarden in de nota Gesloten

Nadere informatie

Industrial Services. In-Service Verification Brandbeveiliging

Industrial Services. In-Service Verification Brandbeveiliging Industrial Services In-Service Verification Brandbeveiliging Brandveiligheid als zakelijke en morele overweging Brandveiligheid en brandbeveiliging zijn begrippen die binnen de kaders van wet en regelgeving

Nadere informatie

Hieronder treft u aan een samenvatting van de onderwerpen op de agenda van de Transportraad van 11 maart 2013.

Hieronder treft u aan een samenvatting van de onderwerpen op de agenda van de Transportraad van 11 maart 2013. GEANNOTEERDE AGENDA EU TRANSPORTRAAD 11 MAART 2013 Hieronder treft u aan een samenvatting van de onderwerpen op de agenda van de Transportraad van 11 maart 2013. Tijdens de Transportraad zal een beleidsdebat

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt sinds 2006 toezicht op accountantsorganisaties. De niet-oob vergunninghouders voeren uitsluitend

Nadere informatie

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie.

De doelstellingen van directie en personeel worden expliciet omschreven in een beleidsplan en worden jaarlijks beoordeeld door de directie. FUNCTIE: Directeur POC AFKORTING: DIR AFDELING: Management 1. DOELSTELLINGEN INSTELLING De doelstellingen staan omschreven in het beleidsplan POC. Vermits de directie de eindverantwoordelijkheid heeft

Nadere informatie

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken

MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN. Aanbevelingen toekomst Code Banken MONITORING COMMISSIE CODE BANKEN Aanbevelingen toekomst Code Banken 22 maart 2013 Inleiding De Monitoring Commissie Code Banken heeft sinds haar instelling vier rapportages uitgebracht. Zij heeft daarin

Nadere informatie

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen

E-resultaat aanpak. Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen E-resultaat aanpak Meer aanvragen en verkopen door uw online klant centraal te stellen 2010 ContentForces Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

BETERE INTERNE BEHEERSING DANKZIJ INTEGRAAL RISICOMODEL

BETERE INTERNE BEHEERSING DANKZIJ INTEGRAAL RISICOMODEL 26 BETERE INTERNE BEHEERSING DANKZIJ INTEGRAAL RISICOMODEL De invoering van een geïntegreerd risicomodel leidde tot versterking van de interne beheersing bij Kempen & Co. Een risicomodel waarin risk, compliance

Nadere informatie

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1 Directie Bestuur & Organisatie Directie Algemeen Aan de Commissie AB Korte Nieuwstraat 6 65 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 9 Telefax (024) 329 22 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 905 6500

Nadere informatie

Hoppas Kinderopvang. Rijswijk NB

Hoppas Kinderopvang. Rijswijk NB organisatie advies arbodienstverlening opleidingen & trainingen personeelsdiensten Eindverslag Rapport Interne Audit Hoppas Kinderopvang te Rijswijk NB Uitgevoerd voor: Uitgevoerd door: Hoppas Kinderopvang

Nadere informatie

Studiedag VZI Risicomanagement Toepassing van gecertificeerde kwaliteitsmanagementsystemen Kees van Putten, DEKRA Solutions B.V.

Studiedag VZI Risicomanagement Toepassing van gecertificeerde kwaliteitsmanagementsystemen Kees van Putten, DEKRA Solutions B.V. Studiedag VZI Risicomanagement Toepassing van gecertificeerde kwaliteitsmanagementsystemen Kees van Putten, DEKRA Solutions B.V. Een kwaliteitsmanagementsysteem helpt bij de beheersing van risico s Want

Nadere informatie

De kracht van Middelgroot. Klik hier voor praktijkvoorbeelden

De kracht van Middelgroot. Klik hier voor praktijkvoorbeelden De kracht van Middelgroot Klik hier voor praktijkvoorbeelden De kracht van het programma e-dienstverlening Wat is: Het programma e-dienstverlening? In de gemeente Waalwijk wordt gewerkt met een elektronisch

Nadere informatie

SCIOS certificatieregeling

SCIOS certificatieregeling SCIOS certificatieregeling SCIOS certificatieregeling SCIOS certificatieregeling is een kwaliteitsmanagementsysteem voor het uitvoeren voor inspectie- en onderhoudswerkzaamheden aan technische installaties.

Nadere informatie

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK INHOUDSOPGAVE 1. FORMAT PLAN VAN AANPAK 1.1. Op weg naar een kwaliteitsmanagementsysteem 1.2. Besluit tot realisatie van een kwaliteitsmanagementsysteem (KMS) 1.3. Vaststellen van meerjarenbeleid en SMART

Nadere informatie

Horizontaal toezicht of horizontale samenwerking? Workshop bij Landelijke Themadag Verminderen administratieve lasten en Horizontaal toezicht

Horizontaal toezicht of horizontale samenwerking? Workshop bij Landelijke Themadag Verminderen administratieve lasten en Horizontaal toezicht Horizontaal toezicht of horizontale samenwerking? Workshop bij Landelijke Themadag Verminderen administratieve lasten en Horizontaal toezicht Inhoud Even voorstellen Handreiking control framework Enquête

Nadere informatie

NTA 8620 versus ISO-systemen. Mareille Konijn 20 april 2015

NTA 8620 versus ISO-systemen. Mareille Konijn 20 april 2015 NTA 8620 versus ISO-systemen Mareille Konijn Voorstellen Mareille Konijn Lid van de NEN-werkgroep Senior HSE consultant Industry, Energy & Mining T: 088 348 21 95 M: 06 50 21 34 27 mareille.konijn@rhdhv.com

Nadere informatie

BIJ12. Meerjarenagenda 2015-2018 & Jaarplan 2015 Versie 0.6 (10 juli 2016)

BIJ12. Meerjarenagenda 2015-2018 & Jaarplan 2015 Versie 0.6 (10 juli 2016) BIJ12 Meerjarenagenda 2015-2018 & Jaarplan 2015 Versie 0.6 (10 juli 2016) 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Opzet gecombineerde Meerjarenagenda & Jaarplan Pagina 2 Thema s 2.1 Natuurinformatie

Nadere informatie

3.B.2 Energie Management plan. Pagina van 6

3.B.2 Energie Management plan. Pagina van 6 3.B.2 Energie Management plan Pagina van 6 1 Documentversie: 1.0 Datum: April 2014 Contactpersoon: Arnoud Fokkens, arnoud.fokkens@ziut.nl, tel: 06-52.54.10.83 G Pagina 2 van 6 Inhoudsopgave 1 Energie management

Nadere informatie

Stichting Normering Arbeid

Stichting Normering Arbeid 2014 Stichting Normering Arbeid Dé norm voor betrouwbaarheid! Een stevig keurmerk Het jaar 2014 heeft vooral in het teken gestaan van het pakket van verbetermaatregelen dat door SNA met sociale partners

Nadere informatie

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Organisatie Januari 2012 nvt 18 Januari 2012 Zelfevaluatie Raad van Toezicht Organisatie/Zelfevaluatie Inhoudsopgave 1. PROCEDURE ZELFEVALUATIE RAAD

Nadere informatie

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

De SYSQA dienst auditing. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. De SYSQA dienst auditing Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3

Nadere informatie

Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT

Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT werkveld datum Instemming/advies GMR Vaststelling RvT Vastgesteld CvB Organisatie 28-11-2012 n.v.t. 28-11-2012 n.v.t. Zelfevaluatie Raad van Toezicht RvT Inhoudsopgave 1. Procedure zelfevaluatie Raad van

Nadere informatie

ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN. 3 oktober 2013

ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN. 3 oktober 2013 ENERGIEMANAGEMENT ACTIEPLAN code: B1308 3 oktober 2013 datum: 3 oktober 2013 referentie: lak code: B1308 blad: 3/8 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 2. Onderdelen van het energiemanagement actieplan 5 2.1

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

WERKGROEP PROFESSIONALISERINGSPLAN DOCENTEN IN HET KADER VAN DE NETWERKSCHOOL

WERKGROEP PROFESSIONALISERINGSPLAN DOCENTEN IN HET KADER VAN DE NETWERKSCHOOL WERKGROEP PROFESSIONALISERINGSPLAN DOCENTEN IN HET KADER VAN DE NETWERKSCHOOL MBO college de Maasvallei ROC Nijmegen drs. Lei Ortmans CPT AGENDA Doelen en resultaten van het traject (wat?) Proces van het

Nadere informatie

Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken

Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken Hieronder treft u per onderwerp het beoordelingskader aan van de module Betalingsachterstanden hypotheken 2014-2015. Ieder onderdeel

Nadere informatie

Algemeen Reglement van de Certificering voor instructeursopleidingen in het toepassingsgebied van de bedrijfsnoodorganisatie

Algemeen Reglement van de Certificering voor instructeursopleidingen in het toepassingsgebied van de bedrijfsnoodorganisatie Algemeen Reglement van de Certificering voor instructeursopleidingen in het toepassingsgebied van de bedrijfsnoodorganisatie Nederlands Instituut BedrijfsnoodOrganisatie Versie 2: Maart 2015 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Collectieve Beheersorganisaties Stand van zaken 2014

Collectieve Beheersorganisaties Stand van zaken 2014 RAPPORT Goed Bestuur en Integriteit a Collectieve Beheersorganisaties Stand van zaken 2014 College van Toezicht Collectieve Beheersorganisaties Auteurs- en naburige rechten Juni 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding

Nadere informatie

Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten. 6 juli 2015

Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten. 6 juli 2015 Ministerie van Financiën Korte Voorhout 7 Postbus 20201 2500 EE Den Haag Internetconsultatie Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten 6 juli 2015 Reactie van: VERENIGING VAN EFFECTENBEZITTERS

Nadere informatie

1. Voor welke deelregelingen wilt u zich certificeren?

1. Voor welke deelregelingen wilt u zich certificeren? Stappenplan naar certificering voor BRL9500 Energieprestatieadvisering Certificeren lijkt ingewikkeld, maar in de praktijk valt het meestal erg mee. In veel bedrijven zijn immers al belangrijke stappen

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog

Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Kwaliteit van zorg door georganiseerde reflectie en dialoog Bert Molewijk (RN,MA, PhD) Voorbij de vrijblijvendheid Programmaleider Moreel Beraad, VUmc Associate professor Clinical Ethics, Oslo VWS, Week

Nadere informatie

Wsisé88f RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL PETRUS CANISIUS. Basisschool Petrus Canisius Nijmegen 13PH 93431

Wsisé88f RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL PETRUS CANISIUS. Basisschool Petrus Canisius Nijmegen 13PH 93431 Wsisé88f 7 3 RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK BASISSCHOOL PETRUS CANISIUS School Plaats BRIN-nummer Onderzoeksnummer Basisschool Petrus Canisius Nijmegen 13PH 93431 Datum schoolbezoek Datum vaststelling : 22

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Advies 7 april 2010 1 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 Aanbevelingen 7 Aanleiding en context voor dit advies 9 Algemeen 11 Opmerkingen bij tekst en opzet van

Nadere informatie

WERKKAMER UITWERKEN REGELGEVING. Resultaten 2015 & Jaarplan 2016

WERKKAMER UITWERKEN REGELGEVING. Resultaten 2015 & Jaarplan 2016 WERKKAMER UITWERKEN REGELGEVING Resultaten 2015 & Jaarplan 2016 Jaarplan WK UR 2016 Inhoud Veiligheidsprestaties branche Terugblik resultaten 2015 Onderwerpen jaarplan 2016 Vragen aan het bestuur Principes

Nadere informatie

Beantwoording vragen Tweede Kamer bij rapport Implementatie kwaliteitswet zorginstellingen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009, 31 961, nrs.

Beantwoording vragen Tweede Kamer bij rapport Implementatie kwaliteitswet zorginstellingen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009, 31 961, nrs. Algemene Rekenkamer BEZORGEN Lange Voorhout 8 Voorzitter van de commissie voor Postbus 20015 de Rijksuitgaven 2500 EA Den Haag T 070 3424344 Binnenhof 4 070 3424130 DEN HAAG e voorlichting@rekenkamer.nl

Nadere informatie

Beoordelingskader en normering onderzoek kwaliteit EVC-procedures in Nederland

Beoordelingskader en normering onderzoek kwaliteit EVC-procedures in Nederland KWALITEITSCODE EVC Beoordelingskader en normering onderzoek kwaliteit EVC-procedures in Nederland CODE 1. DOEL Het doel van EVC is het zichtbaar maken, waarderen en erkennen van individuele competenties.

Nadere informatie

Statuten voor de Waarborgcommissie SSVV opleidingengids (WBC SSVV Opleidingengids)

Statuten voor de Waarborgcommissie SSVV opleidingengids (WBC SSVV Opleidingengids) Statuten voor de Waarborgcommissie SSVV opleidingengids (WBC SSVV Opleidingengids) T.b.v. het SRTV stelsel (Specifieke Risicovolle Taken VCA beschreven in de SSVV Opleidingengids) SSVV vastgesteld in het

Nadere informatie