Jaarbericht SDE en MEP

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarbericht SDE en MEP"

Transcriptie

1 Tussen 9 september, de dag van de duurzaamheid, tot 9 oktober heeft u zich aangemeld voor en kans gemaakt op een gratis energieonderzoek. U was één van de negen bedrijven die een energieonderzoek heeft ontvangen. Jaarbericht 2009 SDE en MEP In dit rapport kunt u de resultaten vinden van het energieonderzoek. Op basis van deze resultaten heeft de jury bepaalt wie de winnaar is geworden van de Energie Make-over. Avegaarde Het Energieonderzoek is uitgevoerd door:

2 Jaarbericht SDE en MEP 2009 De subsidieregeling Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE), die in 2008 van start is gegaan, en haar voorganger de MEP zijn de groene motor achter de ontwikkeling van duurzame energieproductie in Nederland. De SDE en MEP geven ondernemers een langdurige economische zekerheid voor een verantwoorde exploitatie van hun productie-installaties voor groen gas of groene stroom. Ondernemers en particulieren dragen zo bij aan een betrouwbare en duurzame energievoorziening. In dit jaarbericht over de SDE en de MEP wordt deze groei duidelijk gemaakt. Overal in Nederland verschijnen zonnepanelen op daken. Boeren maken met hun mest groene stroom of groen gas en ook andere biomassa-afvalstromen dragen bij aan het geheel. Ook windmolens blazen hun partij mee. Zo voorzien we nu samen jaarlijks 2,7 miljoen huishoudens van groene stroom. Uit de eerste twee jaar van de SDE kunnen we waardevolle lessen trekken om in de toekomst nog meer gezinnen van betaalbare, duurzame energie te voorzien. Al deze ontwikkelingen helpen mee de economische groei en ontwikkeling in Nederland in toenemende mate op een duurzame en verantwoorde manier te laten plaatsvinden. Ook onze kinderen moeten immers in de toekomst van een betrouwbare en duurzame energievoorziening kunnen genieten. De overweldigende belangstelling voor de SDE laat zien dat particulieren en ondernemers ondanks de economische omstandigheden nog steeds bereid zijn om te investeren in duurzaamheid. Dat geeft vertrouwen voor de toekomst. Vanaf deze plek wil ik ook graag alle betrokken ambtenaren in beleid en uitvoering bedanken voor de prestatie die zij met de regeling hebben neergezet. Het aandeel duurzame energie is de afgelopen drie jaar met 50% gestegen, maar we zijn er nog niet. De boodschap is helder, de schouders moeten eronder. Dit jaarbericht 2009 geeft de resultaten van de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (SDE). Daarnaast geeft het ook de totaalresultaten van de voorganger van de SDE, de subsidieregeling Milieukwaliteit van de Elektriciteitsproductie (MEP). De SDE is in 2008 gestart. Via de MEP worden geen nieuwe subsidies meer afgegeven. De komende jaren neemt daarom het vermogen aan gesubsidieerde hernieuwbare energie onder de MEP af en neemt het vermogen onder de SDE toe. SDE De SDE is een exploitatiesubsidie. Dit houdt in dat er gedurende twaalf of vijftien jaar, naast de opbrengst van de geproduceerde energie, een financiële vergoeding wordt gegeven voor de duurzame energie die wordt geproduceerd. Groene energie is meestal duurder om te produceren dan grijze energie. Daarom vergoedt de SDE de extra kosten die gemaakt worden om die duurzame energie rendabel te kunnen produceren. De maximale vergoeding per kwh hernieuwbare elektriciteit of Nm3 gas wordt per SDE-ronde voor iedere categorie vastgesteld. De SDE-bijdrage wordt jaarlijks vastgesteld op basis van de werkelijke prijs van de grijze energie. In de SDE zijn drie aanvraagrondes geweest, in 2008, 2009 en Dit jaarbericht gaat over de jaarrondes 2008 en In die twee jaren was het budget verdeeld over de categorieën windenergie, zonnestroom, biomassa (elektriciteit en gas) en waterkracht. Ronald Roosdorp MT-lid Directie Energie & Duurzaamheid Ministerie van Economische Zaken MEP De voorloper van de SDE is de MEP: de subsidieregeling Milieukwaliteit van de Elektriciteitsproductie. Deze regeling was open gesteld tussen juli 2003 en augustus 2006 en stimuleerde uitsluitend hernieuwbare elektriciteit. De MEP bevat dezelfde categorieën als de SDE, met daarbij nog warmtekrachtkoppeling (WKK). Voor nieuwe aanvragen is de MEP-regeling gestopt in Omdat de subsidieperiode maximaal tien jaar is, zijn er nog steeds projecten die deze subsidie krijgen. Dit geldt niet voor de categorie WKK. Dit was een jaarlijkse subsidie. De resultaten van de tijdelijke overgangsregeling OV-MEP (voor vergistingsinstallaties) worden in dit jaarbericht meegenomen in de resultaten van de MEP.

3 Resultaten In 2008 en 2009 zijn bijna aanvragen gedaan voor SDEsubsidie. Daarvan had 98 procent betrekking op zonnestroom. Daarnaast heeft NL Energie en Klimaat in 2009 alle bestaande (ruim 2.000) MEP-subsidietoezeggingen overgenomen van EnerQ. SDE budget 2008 en 2009 Het beschikbare budget voor de SDE in 2008 was 1,5 miljard. Dit budget is niet volledig benut. Resterend budget uit 2008 is opnieuw ingezet in de SDE-ronde In 2009 is twee keer budget beschikbaar gesteld. In de eerste SDE-ronde 2009 is minder dan het beschikbare budget toegewezen aan projecten. Vooral in de categorie Windenergie op land zijn minder aanvragen ingediend dan er budget beschikbaar was. Ook zijn bij diverse categorieën aanvragen na subsidietoezegging weer ingetrokken. Eind 2009 is het resterende budget uit de eerste SDE-ronde 2009 beschikbaar gesteld voor twee nieuwe categorieën Windenergie op land en in water. Het beschikbare budget voor de eerste SDE-ronde 2009 was 2,5 miljard. Het beschikbare budget voor de categorieën Windenergie op land en in water, de tweede SDE-ronde 2009, was 1,3 miljard. Totaal toegezegd vermogen SDE en MEP In 2008 is in totaal 178 MW aan vermogen toegezegd aan projecten. In 2009 is dit, exclusief de afhandeling van de aanvragen voor Windenergie op land en in water, 208 MW. Het totaal toegezegde vermogen voor de SDE komt daarmee op 386 MW. Bij toezegging van het volledige budget voor Windenergie op land en in water komt hier nog ca. 429 MW bij. Het totale nog actuele vermogen onder de MEP is bijna MW. Hierin is het toegezegd vermogen voor grootschalige biomassainstallaties uit de MEP (> 50 MWe) niet meegenomen. Het totale toegezegde vermogen voor de SDE en de MEP per 28 februari 2010 komt daarmee op MW. Figuur 1 geeft een overzicht van de geografische spreiding van dit vermogen over Nederland. Niet al het toegezegde vermogen is gerealiseerd. Aanvragers hebben na een subsidietoezegging anderhalf tot vier jaar de tijd om de installatie te bouwen en/of in gebruik te nemen, afhankelijk van de categorie. Hoe leest u dit jaarbericht? Dit jaarbericht gaat over de SDE-aanvragen uit de rondes 2008 en 2009 en de op 1 januari 2009 door NL Energie en Klimaat van EnerQ overgenomen MEP-projecten. Nieuwe aanvragen uit de SDE-ronde 2010 (geopend op 1 maart 2010) en aanvragen voor de tenderregeling Wind op zee zijn niet meegenomen. Cijfers over het aantal aanvragen met positieve subsidietoezegging, toegezegd budget en vermogen hebben betrekking op de stand van zaken (SDE en/of MEP) op 28 februari Eind 2009 is budget beschikbaar gesteld voor twee nieuwe categorieën Windenergie op land en in water. Dit budget is niet meegenomen in totalen en berekeningen omdat deze aanvragen op de peildatum, 28 februari 2010, nog in behandeling waren. De cijfers zijn samengevat in het Totaaloverzicht aan het slot. In 2009 is een deel van het budget voor windenergie op land overgeheveld naar zonnestroom en biomassa. Deze wijziging is verwerkt in de cijfers in dit jaarbericht. In dit jaarbericht zijn ook de kasuitgaven over 2009 opgenomen. Dit is het totaal aan uitbetalingen dat gedaan is in 2009; maandelijkse voorschotbetalingen, jaarlijkse bijstellingen, maar ook vaststellingen bij afloop van de subsidieperiode. Dit laatste speelt vooral bij de MEP. De energieproductie in 2009 wordt vertaald naar de menselijke maat : hoeveel huishoudens kunnen in hun jaarlijkse energiebehoefte voorzien met duurzame energie die met SDE- en MEP-subsidie geproduceerd wordt. Uitgangspunt daarbij is dat een gemiddeld huishouden bestaand uit twee volwassenen en twee kinderen zo n kwh elektriciteit per jaar gebruikt. Ook de vermeden CO₂ uitstoot is vertaald naar de menselijke maat: de uitstoot van een gemiddeld huishouden door vervoer, gasverbruik en elektriciteit in huis is, omgerekend naar CO₂, is zo'n 9 ton per jaar. Opbrengsten en uitgaven In totaal is in 2009 met het totaal opgestelde vermogen binnen de SDE en de MEP bijna 9 TWh (Terawattuur) groene stroom geproduceerd. Hiermee kunnen ruim 2,7 miljoen huishoudens een jaar lang van stroom worden voorzien. De meeste groene stroom wordt geproduceerd met windturbines op land (circa 41 procent) en grootschalige biomassa-installaties (circa 30 procent). Met deze hoeveelheid duurzame stroom is in totaal 5,8 Mton CO2 -uitstoot vermeden, vergelijkbaar met de CO2-uitstoot van ongeveer 640 duizend huishoudens. In totaal is in 2009 bijna 700 miljoen aan kasuitgaven gedaan voor subsidiebetalingen. Totaal vermogen SDE en (OV-) MEP (MW) Figuur 1 Geografische spreiding totaal toegezegd vermogen SDE en MEP. 3 Jaarbericht 2009 SDE en MEP

4 Windenergie Een belangrijk onderdeel van de SDE is het stimuleren van windenergie op land. In de eerste SDE-ronde 2009 was de helft van het totale budget beschikbaar voor deze categorie. Met de SDE en de MEP is ruim MW aan windvermogen subsidie toegezegd (zie tabel 1). Dit vermogen concentreert zich in de meer windrijke kustgebieden van Nederland. Een windproject kent naar verhouding een lange aanloop- en realisatietermijn. Niek Tramper, productiemanager Zeeuwind Beheert namens verschillende partijen 31 windmolens in Zeeland: Zonder SDE- en MEP-subsidie is er geen exploitatie van windenergie mogelijk.

5 Aanvragers van subsidie voor windenergie op land in de SDEronde 2009 ontvingen in 2009 een SDE-bijdrage van 0,069/kWh. Windenergie op land is daarmee één van de goedkoopste opties van duurzame energie binnen de SDE. Wie vraagt aan? In deze categorie vragen vooral energiebedrijven en agrarische ondernemers subsidie aan. Soms zijn de laatste verenigd in corporaties, maar er zijn ook particuliere initiatiefnemers die in corporatie- of verenigingsverband subsidie aanvragen. Opbrengsten en uitgaven in 2009 Met het totale vermogen aan windturbines (SDE en MEP) is in 2009 circa 4,4 TWh duurzame elektriciteit geproduceerd. Daarmee kunnen 1,4 miljoen huishoudens een jaar lang elektriciteit ontvangen, en is 2,5 Mton aan CO2-uitstoot vermeden. In 2009 is voor de productie van windenergie bijna 340 miljoen aan subsidies uitbetaald, bijna de helft van het totaal (ca. 700 miljoen). Tabel 1 Stand van zaken windenergie op 28 februari Zie Totaaloverzicht voor een verdere uitsplitsing. Aantal aanvragen met positieve toezegging* Toegezegd vermogen (MW) Toegezegd budget Productie in 2009 (MWh) Kasuitgaven 2009 SDE ,7 MEP ,4 SDE en MEP ,1 * Dit is exclusief de aanvragen waarvan de subsidieperiode op 28 februari 2010 is beëindigd en de ingetrokken aanvragen. Windenergie op land en in water Naast de al bestaande categorie windenergie op land is in december ,29 miljard beschikbaar gesteld voor grote windturbines ( 6 MW) en windturbines ( 3 MW) gefundeerd in water. De 42 aanvragen voor deze nieuwe categorieën zijn in de eerste helft van 2010 afgehandeld en daarom niet meegenomen in het bovenstaande overzicht. Bij toezegging van het volledig beschikbare budget kan 429 MW aan windvermogen aan projecten worden toegewezen. 5 Jaarbericht 2009 SDE en MEP

6 Zonnestroom Zonnestroom is, in geld uitgedrukt, een relatief kleine categorie binnen de SDE. De belangstelling voor deze SDE-categorie is echter groot. Voor zonnestroom worden de meeste aanvragen gedaan én ook de meeste toezeggingen verstrekt. Piet Tegel, eigenaar woning Stad van de Zon in Heerhugowaard Produceert jaarlijks zo n 2000 kwh zonnestroom: Het is leuk om als particulier ook energieproducent te zijn.

7 De SDE-bijdrage 2009 voor aanvragers in de SDE ronde 2009 was 0,297/kWh voor kleinschalige installaties (tot 15 kwp) en 0,406/ kwh voor grootschalige installaties ( kwp). Van de verschillende duurzame energieopties zijn dit de hoogste vergoedingen per kwh. Zonnestroom is daarmee de duurste optie. Nieuwe ontwikkeling De SDE stimuleert de marktintroductie van (gebouwgebonden) zonnestroom-installaties. Dit maakt de categorie ook zeer interessant voor particulieren. Particulieren worden daarmee producenten van groene stroom. Een ontwikkeling die voor verschillende partijen, zoals netbeheerders en installateurs, relatief nieuw is. Daarom is gekozen voor een geleidelijke introductie van deze vorm van stimulering. Door lerend te implementeren kunnen partijen aan elkaar wennen en kan (de uitvoering van) de stimuleringsregeling worden aangepast aan de hand van opgedane ervaringen. Wie vraagt aan? In 2009 was circa 40 procent van de aanvragen voor kleinschalige zonnestroom-installaties (tot 15 kwp) afkomstig van particulieren. De overige aanvragen zijn gedaan door bedrijven en (non-profit) instellingen. Grootschalige installaties (vanaf SDE 2009, kwp) worden vrijwel uitsluitend door bedrijven en (non-profit) instellingen aangevraagd. Opbrengsten en uitgaven in 2009 Met het totale opgestelde vermogen (SDE en MEP) is in 2009 in totaal 4,4 GWh duurzame elektriciteit geproduceerd. Daarmee kunnen circa huishoudens een jaar lang van stroom worden voorzien. De hoeveelheid vermeden CO2-uitstoot hierdoor is 2,6 kton. In totaal is in ,2 miljoen aan kasuitgaven gedaan. Loten In 2008 en 2009 zijn in totaal meer dan SDE-aanvragen gedaan. Beide jaren is geloot om te bepalen welke aanvragen een subsidietoezegging konden krijgen. In totaal is met de SDE en de MEP 64 MW aan vermogen toegezegd (zie tabel 2). De provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Noord-Brabant nemen hiervan het merendeel voor hun rekening. Tabel 2 Stand van zaken zonnestroom op 28 februari Zie Totaaloverzicht voor een verdere uitsplitsing. Aantal aanvragen met positieve toezegging* Toegezegd vermogen (MW) Toegezegd budget Productie in 2009 (MWh) Kasuitgaven 2009 SDE ,6 MEP ,6 SDE en MEP ,2 * Dit is exclusief de aanvragen waarvan de subsidieperiode op 28 februari 2010 is beëindigd en de ingetrokken aanvragen. 7 Jaarbericht 2009 SDE en MEP

8 Biomassa De SDE stimuleert zowel de productie van duurzaam gas als duurzame elektriciteit uit biomassa. Biomassa is, na windenergie op land, de grootste categorie binnen de SDE. De categorie kent meerdere subcategorieën. Net als voor zonnestroom is de belangstelling voor biomassa groot. In beide jaarrondes is geloot om te bepalen welke aanvragers subsidie konden ontvangen. In 2009 zijn in totaal 147 aanvragen gedaan, waarvan er 49 subsidie toegezegd hebben gekregen. Het akkerbouwbedrijf van de familie De Knijff uit Zeewolde Krijgt OV-MEP-subsidie voor een co-vergistingsinstallatie. De installatie produceert zo n 10 MWh per jaar. Arie de Knijff: Ik vind het mooi dat ik met restproducten schone energie maak.

9 Wat valt er onder biomassa? De categorie kent meerdere (sub)categorieën. Het stimuleren van de productie van groen gas is in 2008 geïntroduceerd in de SDE, sinds 2009 ook het nuttig gebruik van restwarmte. Er zijn in 2009 de volgende categorieën: afvalverbranding (AVI) (alleen hernieuwbare elektriciteit) stortgas of biogas uit afvalwater of rioolwaterzuivering (AWZI/ RWZI) (gas en elektriciteit) (co-)vergisting van dierlijke mest, gft-vergisting, overige (VGI) vergisting en thermische conversie van vaste en vloeibare biomassa (<10 MWe en MWe) (gas en elektriciteit). De subcategorieën hebben verschillende subsidiebedragen, afhankelijk van het vermogen van de installatie en het gebruik van restwarmte. De MEP maakt geen onderscheid in het type installatie, maar wel in vermogen. Er zijn drie groepen: kleiner dan 10 MWe, 10 tot en met 50 MWe en groter dan 50 MWe. In 2009 is stortgas en biogas uit AWZI/RWZI de goed koopste optie met een SDE-bijdrage van 0,015/kWh voor elektriciteit en 0,00/ Nm3 voor gas. De duurste optie is de productie van duurzaam gas uit co-vergisting van dierlijke mest en overige vergisting met een SDE-bijdrage van 0,280/Nm³. Nuttig gebruik van restwarmte Restwarmte die vrijkomt bij verbranding of vergisting kan voor andere doelen worden gebruikt, bijvoorbeeld voor het verwarmen van huizen. Het nuttig gebruik van deze restwarmte wordt daarom gestimuleerd. Hoe meer restwarmte nuttig wordt gebruikt, hoe hoger het subsidiebedrag per kwh of Nm³ geproduceerde energie. Aandeel duurzaam Voor grootschalige biomassa-installaties uit de MEP (> 50 MWe) en afvalverbrandingsinstallaties wordt uitsluitend de duurzame productie uit de biogene fractie van het afval (biomassa) gesubsidieerd. Voor grootschalige biomassa-installaties is het niet mogelijk het duurzame vermogen in MW te bepalen. Deze installaties zijn energiecentrales waarin zowel fossiele brandstoffen als biomassa wordt gebruikt als brandstof. De gebruikte hoeveelheid duurzame brandstof (biomassa) is zeer variabel. Daarom wordt het toegezegde vermogen voor deze installaties buiten beschouwing gelaten in dit jaarbericht. Deze installaties worden uiteraard alleen gesubsidieerd voor de werkelijke duurzame energieproductie. Het totale toegezegde vermogen biomassa voor de SDE en MEP, exclusief het vermogen van grootschalige biomassa-installaties, is 962 MW (zie tabel 3). Dit vermogen concentreert zich met name in de provincies Noord-Holland, Noord-Brabant en Overijssel. Biogas De (OV-)MEP subsidieerde uitsluitend groene stroom. Met de SDE is daar de stimulering van groen gas bijgekomen. De productie van groen gas staat nog in de kinderschoenen. Er is veel belangstelling voor de nieuwe categorie: van de in totaal 31 aanvragen in 2009 hebben 19 aanvragen subsidie toegezegd gekregen. Wie vraagt aan? De groep die aanvraagt voor biomassa is heel divers en bestaat uit afvalverbranders, afvalverwerkers en recyclingbedrijven, grotere en kleinere energiebedrijven en daarnaast veel agrarische bedrijven. Ook overheidsinstellingen en bedrijven uit de voedings- en genotsmiddelenindustrie behoren tot de subsidieaanvragers. Opbrengsten en uitgaven in 2009 In 2009 is 4,4 TWh elektriciteit uit biomassa geproduceerd, waarmee zo n 1.3 miljoen huishoudens een jaar lang van elektriciteit kunnen worden voorzien. De subcategorie grootschalige biomassa uit de MEP levert hier de grootste bijdrage aan (circa 61 procent). Met de totale productie is 3,3 Mton aan CO2 -uitstoot vermeden. In 2009 is nog vrijwel geen hernieuwbaar gas uit biomassa geproduceerd. In 2009 is voor de totale categorie biomassa ruim 321 miljoen aan kasuitgaven gedaan. Tabel 3 Stand van zaken biomassa op 28 februari Zie Totaaloverzicht voor een verdere uitsplitsing. Aantal aanvragen met positieve toezegging* Toegezegd vermogen (MW) Toegezegd budget Productie in 2009 (MWh) Kasuitgaven 2009 SDE biomassa elektriciteit ** ** 0,8 SDE biomassa gas SDE totaal ,8 (OV-)MEP (elektriciteit) *** ,5 SDE en (OV-)MEP ,3 * Dit is exclusief de aanvragen waarvan de subsidieperiode op 28 februari 2010 is beëindigd en de ingetrokken aanvragen. * * Bij afvalverbrandingsinstallaties is het totaal toegezegde vermorgen gehanteerd. Van de productie uit dit vermogen wordt 48% aangemerkt als duurzaam geproduceerde elektriciteit. * * * Hierin is het toegezegde vermogen voor grootschalige biomassa uit de MEP (installaties > 50 MWe) niet meegenomen. 9 Jaarbericht 2009 SDE en MEP

10 Waterkracht Waterkracht is in 2009 toegevoegd aan de SDE. Waterkracht maakte ook deel uit van de MEP. In totaal is voor SDE en MEP een vermogen van 24,4 MW toegezegd (zie tabel 4). Het actuele toegezegde vermogen concentreert zich in de hoger gelegen delen van Nederland, in de provincies Gelderland, Noord-Brabant en Limburg. De SDE-bijdrage 2009 voor aanvragers in de SDE ronde 2009 was 0,081/kWh voor waterkrachtcentrales met een klein verval (< 5 meter) en 0,029/kWh voor waterkrachtcentrales met een groter verval ( 5 meter). Wie vraagt aan? Aanvragers zijn met name energiebedrijven, maar ook gemeenten en stichtingen die watermolens beheren. Opbrengsten en uitgaven in 2009 In 2009 is met het totaal opgestelde vermogen 71 GWh groene stroom geproduceerd. Hiermee kunnen ongeveer huishoudens een jaar van stroom worden voorzien. De vermeden CO2-uitstoot is 39,3 kton. In 2009 is voor deze categorie 6,9 miljoen aan subsidies uitbetaald. Tabel 4 Stand van zaken waterkracht per 28 februari Zie Totaaloverzicht voor een verdere uitsplitsing. Aantal aanvragen met positieve toezegging* Toegezegd vermogen (MW) Toegezegd budget Productie in 2009 (MWh) Kasuitgaven 2009 SDE 2 0,02 0, MEP 7 24,40 119, ,9 SDE en MEP 9 24,42 119, ,9 * Dit is exclusief de aanvragen waarvan de subsidieperiode op 28 februari 2010 is beëindigd en de ingetrokken aanvragen. Nuon produceert in Alphen aan de Maas en Maurik jaarlijks zo n 70 MW. Dirk Snikkers van Nuon: Door de MEP-subsidie hebben wij de centrales kunnen optimaliseren zodat duurzame energie productie aantrekkelijk blijft.

11 Totaaloverzicht Tabel 5 Stand van zaken SDE 2008/2009 en MEP op 28 februari 2010, uitgesplitst naar subcategorie en stimuleringsregeling. 1 Dit is exclusief de aanvragen waarvan de subsidieperiode voor 28 februari 2010 is beeïndigd en de ingetrokken aanvragen. 2 In de categorie biomassa < 10 MWe zijn ook de aanvragen OV-MEP (co-vergisting) mee genomen. 3 Bij afvalverbrandingsinstallaties is het totaal toegezegde vermogen gehanteerd. Van de productie uit dit vermogen wordt 48% aangemerkt als duurzaam geproduceerde elektriciteit. 4 Het toegezegde vermogen van de categorie biomassa > 50 MWe is niet meegenomen. Bij deze zogenaamde bij- en meestook projecten in energie centrales is het niet mogelijk het duur zame vermogen te kunnen bepalen, omdat de inzet van duurzame brandstof zeer variabel is. 5 Voor WKK zijn geen projecten meer met een positieve toe zegging. De hier ge noemde kas uitgaven heb ben betrekking op vast stellingen na afloop van de subsidieperiode. 6 Betreft uitsluitend de gegevens van installaties waarvan de productiegegevens over 2009 bekend zijn. 7 1 MW = 271 Nm3 per uur. Stimuleringsregeling en categorie Subcategorie Aantal aanvragen met positieve toezegging¹ Toegezegd vermogen (MW) Toegezegd budget ( milj.) Productie in 2009 (MWh)⁶ Kasuitgaven 2009 ( ) Windenergie SDE SDE SDE totaal MEP wind op land wind op zee MEP totaal SDE en MEP totaal Zonnestroom SDE ,6-3,5 kwp SDE ,6-15 kwp kwp SDE totaal MEP SDE en MEP totaal Biomassa - elektriciteit SDE 2008 Afvalverbranding Stortgas/biogas uit AWZI/RWZI Biomassa overig SDE 2009 Afvalverbranding Stortgas/biogas uit AWZI/RWZI Biomassa overig SDE totaal (OV-)MEP Afvalverbranding Stortgas Biomassa < 10 MWe² Biomassa MWe Biomassa > 50 MWe 24 - ⁴ (OV-)MEP totaal SDE en (OV-)MEP totaal Biomassa - gas⁷ SDE 2008 Stortgas/biogas uit AWZI/RWZI 2 0,3 0,7 - - Biomassa overig SDE 2009 Stortgas/biogas uit AWZI/RWZI Biomassa overig SDE totaal Biomassa elektriciteit en gas SDE en (OV-)MEP Waterkracht SDE 2009 Verval < 5m 2 0,02 0, Verval 5m MEP 7 24,40 119, SDE en MEP totaal 9 24,42 119, MEP-WKK⁵ Totaal Eenheden CO₂ Factor Naam Symbool 10⁰ ton ton 10³ kiloton kton 10⁶ megaton Mton 10⁹ gigaton Gton Eenheden energie Factor Naam Symbool 10³ kilowattuur kwh 10⁶ megawattuur MWh 10⁹ gigawattuur GWh 10¹² terawattuur TWh 11 Jaarbericht 2009 SDE en MEP

12 Dit is een publicatie van: Agentschap NL NL Energie en Klimaat Hanzelaan 310 Postbus GB Zwolle T Agentschap NL mei 2010 Publicatie-nr. 2SDEP1006 Hoewel deze publicatie met de grootst mogelijke zorg is samengesteld kan Agentschap NL geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele fouten. Agentschap NL is een agentschap van het ministerie van Economische Zaken. Agentschap NL voert beleid uit voor diverse ministeries als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal. Agentschap NL is hét aanspreekpunt voor bedrijven, kennisinstellingen en overheden. Voor informatie en advies, financiering, netwerken en wet- en regelgeving. De divisie NL Energie en Klimaat versterkt de samenleving door te werken aan de energie- en klimaatoplossingen van de toekomst.

Inhoud. Algemeen 3. Hernieuwbaar gas 9. Totaaloverzichten 30. Groen gas 10. Voorwoord 3

Inhoud. Algemeen 3. Hernieuwbaar gas 9. Totaaloverzichten 30. Groen gas 10. Voorwoord 3 Inhoud Algemeen 3 Hernieuwbaar gas 9 Totaaloverzichten 30 Voorwoord 3 Jaarbericht 2011 SDE+, SDE en MEP 4 SDE+ 2012: aandacht voor hernieuwbare warmte 4 Groen gas 10 Hernieuwbare elektriciteit 14 Tabel

Nadere informatie

Jaarbericht 2010. SDE en MEP. >> Als het gaat om energie en klimaat

Jaarbericht 2010. SDE en MEP. >> Als het gaat om energie en klimaat Jaarbericht 2010 SDE en MEP >> Als het gaat om energie en klimaat Inhoud Voorwoord 3 Hoe leest u dit jaarbericht? SDE 3 MEP 3 Resultaten 4 productievermogen SDE en MEP 5 Gerealiseerd productievermogen

Nadere informatie

Inhoud. Algemeen 3. Totaaloverzichten 30. Hernieuwbaar gas 9. Voorwoord 3

Inhoud. Algemeen 3. Totaaloverzichten 30. Hernieuwbaar gas 9. Voorwoord 3 Inhoud Algemeen 3 Hernieuwbaar gas 9 Totaaloverzichten 30 Voorwoord 3 Jaarbericht 2011 SDE+, SDE en MEP 4 SDE+ 2012: aandacht voor hernieuwbare warmte 4 Groen gas 10 Hernieuwbare elektriciteit 14 Tabel

Nadere informatie

November 2015 RVO.nl - Stimulering Duurzame Energieproductie 1/24

November 2015 RVO.nl - Stimulering Duurzame Energieproductie 1/24 Voorlopige correctiebedragen stimulering duurzame energieproductie 2016 ten behoeve van voorschotverlening 2016 De minister van Economische Zaken heeft de correctiebedragen 2016 bekend gemaakt. Deze bedragen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 38490 4 november 2015 Regeling van de Minister van Economische Zaken van 2 november 2015, nr. WJZ/15147884, tot vaststelling

Nadere informatie

Projectgroep Biomassa & WKK

Projectgroep Biomassa & WKK Projectgroep Biomassa & WKK SDE 2009 De Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie uitgevoerd door SenterNovem in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken. 7 mei 2009 Jan Bouke Agterhuis Beleidskant

Nadere informatie

Bijlage 6 behorende bij artikel 7e, eerste lid van de Algemene uitvoeringsregeling stimulering duurzame energieproductie.

Bijlage 6 behorende bij artikel 7e, eerste lid van de Algemene uitvoeringsregeling stimulering duurzame energieproductie. Verzoek tot vaststelling van de geschiktheid van een productieinstallatie voor de opwekking van hernieuwbare warmte en mededeling van meetgegevens van hernieuwbare warmte Bijlage 5 behorende bij artikel

Nadere informatie

Groene warmte/kracht in SDE+ 2013

Groene warmte/kracht in SDE+ 2013 Groene warmte/kracht in SDE+ 2013 13 februari 2013 Jan Bouke Agterhuis 14 februari 2013 Inhoud SDE+ 2013 algemeen SDE+ 2013 categoriën Elektronisch aanvragen Vragen en meer informatie 2 SDE+ 2013 algemeen

Nadere informatie

U ontvangt SDE-subsidie voor zonnepanelen. Hoe nu verder?

U ontvangt SDE-subsidie voor zonnepanelen. Hoe nu verder? U ontvangt SDE-subsidie voor zonnepanelen. Hoe nu verder? In deze folder staat omschreven welke stappen u moet nemen nadat u SDE-subsidie voor uw zonnestroominstallatie heeft ontvangen. De informatie in

Nadere informatie

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Toelichting bij de doelstelling van 9% duurzame elektriciteit: - De definitie van de 9% doelstelling is conform de EU richtlijn duurzame elektriciteit

Nadere informatie

Tabellen stand van zaken SDE+ 2012

Tabellen stand van zaken SDE+ 2012 Tabellen stand van zaken SDE+ 2012 Dit overzicht wordt iedere twee weken geactualiseerd, totdat het volledige voor 2012 aan projecten is toegekend. In deze bijlage worden alle eerder gepubliceerde standen

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Onderzoek Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012 Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Datum: 9 september 2013 Vragen of reacties kunt u sturen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 239 Stimulering duurzame energieproductie Nr. 7 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Stimuleringsregeling duurzame energieproductie (SDE) Voorschotformulier

Stimuleringsregeling duurzame energieproductie (SDE) Voorschotformulier Stimuleringsregeling duurzame energieproductie (SDE) Voorschotformulier Dit formulier is verstrekt door en moet worden ingediend bij: SenterNovem Postbus 10073 8000 GB Zwolle Telefoon 038 455 34 50 Bezoekadres

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. Datum Stand van zaken hernieuwbare energieproductie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. Datum Stand van zaken hernieuwbare energieproductie > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Datum

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 68 68 88april 2009 Regeling van de Minister van Economische Zaken van 27 maart 2009, nr. WJZ/9058635, houdende vaststelling

Nadere informatie

Wind in de SDE. Ruud Oerlemans & Gerhard Rinsma. 13 juni 2014

Wind in de SDE. Ruud Oerlemans & Gerhard Rinsma. 13 juni 2014 Wind in de SDE Ruud Oerlemans & Gerhard Rinsma 13 juni 2014 Inleiding SDE algemeen Wind in de SDE SDE aanvragen en dan SDE Resultaten Nieuwe ontwikkelingen Handboek risicozonering (mededeling) 2 Stimulering

Nadere informatie

Biobased economy in het Groene Hart

Biobased economy in het Groene Hart Biobased economy in het Groene Hart Energie & Bio/Groen Gas 27 juni 2013, Langeraar, Michiel van Galen Inhoud Landelijke doelen energie en beleid Stimuleringsbeleid Groen Gas Het proces Stand van zaken

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. Datum 4 juli 2017 Betreft Tweede openstelling SDE+ 2017

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG. Datum 4 juli 2017 Betreft Tweede openstelling SDE+ 2017 > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres

Nadere informatie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010 Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank Groep Maatwerk Sustainability naast Food

Nadere informatie

Artikel 10 Deze regeling treedt in werking met ingang van 1 januari 2006.

Artikel 10 Deze regeling treedt in werking met ingang van 1 januari 2006. Regeling van de Minister van Economische Zaken van, nr. WJZ..., houdende vaststelling van de vaste bedragen per kwh ter stimulering van de milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie voor het jaar 2006

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2014

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2014 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris hernieuwbare energiebronnen Vlaanderen 2005-2014, Vito, januari 2016 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2014 bedraagt 5,7 % Figuur 1 groene stroom uit bio-energie

Nadere informatie

slibvergisting, wordt omgezet in elektric iteit 0,029 per kwh. slibvergisting, wordt omgezet in elektriciteit 0,029 per kwh.

slibvergisting, wordt omgezet in elektric iteit 0,029 per kwh. slibvergisting, wordt omgezet in elektriciteit 0,029 per kwh. Regeling van de Minister van Economische Zaken van.., nr. WJZ, houdende vaststelling van de vaste bedragen per kwh ter stimulering van de milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie voor het jaar 2005

Nadere informatie

BioWKK Horizon2020, SDE+ 2014, energiefondsen. SDE-subsidie. 19 maart 2014 Jan Bouke Agterhuis

BioWKK Horizon2020, SDE+ 2014, energiefondsen. SDE-subsidie. 19 maart 2014 Jan Bouke Agterhuis BioWKK Horizon2020, SDE+ 2014, energiefondsen SDE-subsidie 19 maart 2014 Jan Bouke Agterhuis inhoud SDE+ SDE 2014 wijzigingen SDE+ 2014 categoriën Elektronisch aanvragen Meer informatie SDE+, o.a. kamerbrief

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 31 239 Stimulering duurzame energieproductie Nr. 103 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 31 239 Stimulering duurzame energieproductie Nr. 114 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

SDE Zo vraagt u subsidie aan voor de productie van duurzame energie. Openstellingsronde najaar 2016: 27 september - 27 oktober

SDE Zo vraagt u subsidie aan voor de productie van duurzame energie. Openstellingsronde najaar 2016: 27 september - 27 oktober SDE+ 2016 Zo vraagt u subsidie aan voor de productie van duurzame energie Openstellingsronde najaar 2016: 27 september - 27 oktober In opdracht van het ministerie van Economische Zaken >> Duurzaam, Agrarisch,

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris duurzame energie in Vlaanderen 2013, Deel I: hernieuwbare energie, Vito, september 2014 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2013 bedraagt 5,9% Figuur 1 bio-elektriciteit

Nadere informatie

slim investeren in zonnepanelen

slim investeren in zonnepanelen Duurzaam ondernemen met SDE+ slim investeren in zonnepanelen SDE+ Stimulering Duurzame Energieproductie pvsystems.nl Gebruikt uw bedrijf of organisatie veel energie? Wilt u duurzaam ondernemen met subsidie?

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 5169 25 maart 2011 Regeling van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 17 maart 2011, nr. WJZ /

Nadere informatie

Paul Silvertant, Cynthia Peerenboom (Ministerie van Economische Zaken)

Paul Silvertant, Cynthia Peerenboom (Ministerie van Economische Zaken) Notitie Amsterdam, 29 september 2015 Afdeling Policy Studies Van Aan Sander Lensink, Christine van Zuijlen Paul Silvertant, Cynthia Peerenboom (Ministerie van Economische Zaken) Kopie Onderwerp Correctiebedragen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 30306 24 oktoer 2014 Regeling van de Minister van Economische Zaken van 20 oktoer 2014, nr. WJZ/14165969, tot vaststelling

Nadere informatie

WJZ / De Minister van Economische Zaken,

WJZ / De Minister van Economische Zaken, WJZ / 9051042 Deze bijlage behoort als Bijlage 2 bij artikel 8 van de Regeling van de Minister van Economische Zaken van, nr. WJZ / 9051027, houdende aanwijzing van categorieën productie-installaties voor

Nadere informatie

In 2012 is de SDE+ geopend vanaf 13 maart, 9:00 uur tot 27 december 2012, 17:00 uur.

In 2012 is de SDE+ geopend vanaf 13 maart, 9:00 uur tot 27 december 2012, 17:00 uur. Maak kennis met de SDE+ 2012 Over de SDE De SDE+ stimuleert de productie van duurzame energie. Duurzame energie wordt opgewekt uit schone, onuitputtelijke bronnen en heet daarom ook wel hernieuwbare energie.

Nadere informatie

Externe notitie Amsterdam, 26 februari 2015. Samenvatting

Externe notitie Amsterdam, 26 februari 2015. Samenvatting Externe notitie Amsterdam, 26 februari 2015 Afdeling Policy Studies Van Aan Christine van Zuijlen, Sander Lensink Paul Silvertant (Ministerie van Economische Zaken) Kopie Onderwerp Definitieve correctiebedragen

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA 's-gravenhage. Datum 22 april Betreft Openstelling SDE+ 2011

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA 's-gravenhage. Datum 22 april Betreft Openstelling SDE+ 2011 > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Ministerie van Economische Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

Auteur: C J Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent

Auteur: C J Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Onderzoek: Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2013 Auteur: C J Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Datum: 22 augustus 2014 Vragen of reacties kunt u sturen

Nadere informatie

Energieplusdak Subsidiewijzer Agrarische subsidiewijzer Energieplusdak Bronsstraat AV Naarden

Energieplusdak Subsidiewijzer Agrarische subsidiewijzer Energieplusdak Bronsstraat AV Naarden Energieplusdak Subsidiewijzer 2015 2014-2015 Agrarische subsidiewijzer 2015 Energieplusdak Bronsstraat 5-7 1411 AV Naarden 035 303 14 60 Subsidiewijzer 2015 Inhoud SDE+... 2 Wijzigingen in 2015... 2 Asbest

Nadere informatie

CONCEPT. Besluit: 1 Stcrt. 2003, 249; gewijzigd bij ministeriële regeling van 27 januari 2005 (Stcrt. 25). 2 Stcrt. 2004, 126.

CONCEPT. Besluit: 1 Stcrt. 2003, 249; gewijzigd bij ministeriële regeling van 27 januari 2005 (Stcrt. 25). 2 Stcrt. 2004, 126. Regeling van de Minister van Economische Zaken van., nr..., houdende wijziging van de Regeling subsidiebedragen milieukwaliteit elektriciteitsproductie 2005, de Regeling subsidiebedragen milieukwaliteit

Nadere informatie

Inhoud. SDE+ in 2013

Inhoud. SDE+ in 2013 3 Nieuw in de SDE+ 2013 6 1. Voor welke installaties is er SDE+ subsidie in 2013? 7 1. Voor welke installaties is er SDE+ subsidie in 2013? 16 1. Voor welke installaties is er SDE+ subsidie in 2013? 22

Nadere informatie

SDE+ voorjaar Zo vraagt u subsidie aan voor de productie van duurzame energie. Openstelling: 7-30 maart 2017

SDE+ voorjaar Zo vraagt u subsidie aan voor de productie van duurzame energie. Openstelling: 7-30 maart 2017 Zo vraagt u subsidie aan voor de productie van duurzame energie Openstelling: 7-30 maart 2017 In opdracht van het ministerie van Economische Zaken >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal Ondernemen

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

CONCEPT 30 januari 2008

CONCEPT 30 januari 2008 CONCEPT 30 januari 2008 Regeling van de Minister van Economische Zaken van, nr. WJZ, houdende vaststelling van correcties ten behoeve van de voorschotverlening voor de stimulering van duurzame energieproductie

Nadere informatie

Inhoud. SDE+ in 2013

Inhoud. SDE+ in 2013 Inhoud Over de SDE+ 3 Nieuw in de SDE+ 2013 Biomassa 6 Water 1. Voor welke installaties is er SDE+ subsidie in 2013? 7 1. Voor welke installaties is er SDE+ subsidie in 2013? 16 1. Voor welke installaties

Nadere informatie

Openstelling SDE+ 2014

Openstelling SDE+ 2014 31239 Stimulering duurzame energieproductie Nr. 171 Brief van de minister van Economische Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 31 oktober 2013 Op 1 april 2014 start

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Subsidie biomassa houtstook

Subsidie biomassa houtstook Subsidie biomassa houtstook René Wismeijer - RVO 16 Juni, 2016 Someren Financiële stimulering biomassa houtstook Toepassings gebied houtstook ISDE EIA SDE+ Investeringssubsidie Investeringsaftrek fiscaal

Nadere informatie

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Nederland staat een enorme toename van duurzame energie te wachten. Ook de grootzakelijke markt heeft de smaak te pakken. Duurzame energie is steeds gewilder. Er

Nadere informatie

Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen. Bertus Postma

Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen. Bertus Postma Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen Bertus Postma 1 Onderwerpen Berenschot Algemene ontwikkelingen stimuleringsregelingen Relatie met projectfasering Regionale regelingen Geothermie:

Nadere informatie

Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw

Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw Inplanting van windmolens Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning vzw Energie in België EHA! 8 mei 2008 Nieuwerkerken 25 oktober 2007 Dirk Knapen Projectmedewerker energie en klimaat Inplanting van

Nadere informatie

Jan Hendrik Hoekstra (Rijksdienst voor ondernemend Nederland)

Jan Hendrik Hoekstra (Rijksdienst voor ondernemend Nederland) Notitie Petten, 14 oktober 2014 Afdeling Policy Studies Van Aan Sander Lensink, Christine van Zuijlen Cynthia Peerenboom (Ministerie van Economische Zaken) Kopie Jan Hendrik Hoekstra (Rijksdienst voor

Nadere informatie

Antwoord op Statenvragen PS Arnhem, 28 oktober 2014 zaaknr

Antwoord op Statenvragen PS Arnhem, 28 oktober 2014 zaaknr Antwoord op Statenvragen PS2014-773 Arnhem, 28 oktober 2014 zaaknr. 2014-013639 Beantwoording schriftelijke Statenvragen Statenlid Eric Venema (PVV) over Subsidie fossiele energie De leden van Provinciale

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA s-gravenhage. Datum 23 november Betreft Openstelling SDE 2010

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA s-gravenhage. Datum 23 november Betreft Openstelling SDE 2010 > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal voor Bezuidenhoutseweg 30 Postbus 20101 2500 EC

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 10 december 2012 Betreft Openstelling SDE+2013

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 10 december 2012 Betreft Openstelling SDE+2013 > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Direc to raa t - generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

Subsidie en belastingvoordeel voor groene ondernemers op zonne-energie

Subsidie en belastingvoordeel voor groene ondernemers op zonne-energie Subsidie en belastingvoordeel voor groene ondernemers op zonne-energie Waarom SDE+ subsidie Met de SDE+ stimuleert het ministerie van Economische Zaken de ontwikkeling van een duurzame energievoorziening

Nadere informatie

Biomassa omvat naast vaste biomassa ook vloeibare en gasvormig gemaakte biomassa, exclusief biogas afkomstig uit vergisting.

Biomassa omvat naast vaste biomassa ook vloeibare en gasvormig gemaakte biomassa, exclusief biogas afkomstig uit vergisting. 7/1/213 Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten worden toegekend Dit document bevat gegevens betreffende de productie-installaties waarvan de aanvraag tot toekenning van

Nadere informatie

Uw brief Datum Ons kenmerk *BRD 2016 777* Onderwerp Informatie Bijlagen Ondersteuning subsidie-aanvraag voor zonnepanelen op uw bedrijfspand

Uw brief Datum Ons kenmerk *BRD 2016 777* Onderwerp Informatie Bijlagen Ondersteuning subsidie-aanvraag voor zonnepanelen op uw bedrijfspand www.breda.nl gemeentebreda@breda.nl Twitter@breda Telefoon 14 076 Postadres Postbus 90156, 4800 RH Breda Aan eigenaren/directeuren van vastgoed/ bedrijventerreinen in Breda Bezoekadres Stadskantoor Claudius

Nadere informatie

Westvoorne CO 2 - uitstoot

Westvoorne CO 2 - uitstoot Westvoorne CO 2 - uitstoot De grafiek geeft de CO 2-uitstoot verdeeld over de hoofdsectoren over de jaren 2010 tot en met 2013. Cijfers zijn afkomstig uit de Klimaatmonitor van RWS. Cijfers over 2014 zijn

Nadere informatie

21 39.882 11 314.402. Biomassa omvat naast vaste biomassa ook vloeibare en gasvormig gemaakte biomassa, exclusief biogas afkomstig uit vergisting.

21 39.882 11 314.402. Biomassa omvat naast vaste biomassa ook vloeibare en gasvormig gemaakte biomassa, exclusief biogas afkomstig uit vergisting. 1/1/212 Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten worden toegekend Dit document bevat gegevens betreffende de productie-installaties waarvan de aanvraag tot toekenning van

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 14/04/2015 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Nederland staat een enorme toename van duurzame energie te wachten. Ook de grootzakelijke markt heeft de smaak te pakken. Duurzame energie is steeds gewilder. Er

Nadere informatie

SDE+ najaar Zo vraagt u subsidie aan voor de productie van duurzame energie. Openstelling: 3-26 oktober 2017

SDE+ najaar Zo vraagt u subsidie aan voor de productie van duurzame energie. Openstelling: 3-26 oktober 2017 Zo vraagt u subsidie aan voor de productie van duurzame energie Openstelling: 3-26 oktober 2017 In opdracht van het ministerie van Economische Zaken >> Duurzaam, Agrarisch, Innovatief en Internationaal

Nadere informatie

Tijdelijke duurzame energie

Tijdelijke duurzame energie Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris duurzame energie in Vlaanderen 2013, Deel I: hernieuwbare energie, Vito, februari 2015 1 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2013 bedraagt 5,8 % Figuur 1 zon-elektriciteit

Nadere informatie

Kansen in de Najaarsronde SDE+ Zwolle Landstede 30 maart 2017 Jan Bouke Agterhuis (RVO)

Kansen in de Najaarsronde SDE+ Zwolle Landstede 30 maart 2017 Jan Bouke Agterhuis (RVO) Kansen in de Najaarsronde SDE+ Zwolle Landstede 30 maart 2017 Jan Bouke Agterhuis (RVO) Onderwerpen Evaluatie SDE 2011 2015 SDE+ 2016 SDE+ 2017 SDE+ 2018 Evaluatie SDE+ 2011 2015 1/2 Rapport van CE Delft

Nadere informatie

Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving

Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving Stand van zaken bioenergie in Nederland subsidies en regelgeving Kees Kwant Inhoud Doelstellingen duurzaam energiebeleid Energiesituatie in Nederland Ondersteuning vanuit SenterNovem (SDE, EOS, EIA, DEN-B)

Nadere informatie

Duurzame liberalisering in Nederland?

Duurzame liberalisering in Nederland? Duurzame liberalisering in Nederland? Inleiding De afgelopen jaren is de vraag naar groene stroom enorm gestegen. Maar er is in Nederland onvoldoende aanbod aan duurzaam elektriciteitsvermogen zoals windmolens,

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 03/06/2015 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Duurzame energie, dat loont voor u als fruitteler. Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de fruitteelt

Duurzame energie, dat loont voor u als fruitteler. Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de fruitteelt Duurzame energie, dat loont voor u als fruitteler Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de fruitteelt Als fruitteler kunt u duurzame energie opwekken en toepassen. Brandstof en elektriciteit blijven

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten Statistieken Laatste aanpassing 01/04/2012 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten voor elektriciteit uit hernieuwbare

Nadere informatie

Wie betaalt de rekening van de energietransitie?

Wie betaalt de rekening van de energietransitie? Wie betaalt de rekening van de energietransitie? Symposium KVGN 17 november 2016 Ron Wit Ron.Wit@eneco.com Overzicht presentatie 1. Ontwikkeling broeikasgassen in Nederland 2. Ontwikkeling integrale kosten

Nadere informatie

Monitor klimaatbeleid. Gemeente Hunsum (fictief)

Monitor klimaatbeleid. Gemeente Hunsum (fictief) Inleiding Behaalt uw gemeente de klimaatdoelstellingen? Wilt u weten hoeveel duurzame energie in uw gemeente wordt geproduceerd of energie wordt bespaard? Zoekt u inzicht in welke maatregelen succesvol

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten Statistieken Laatste aanpassing 03/12/2012 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten voor elektriciteit uit hernieuwbare

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013 Nije enerzjy foar Fryslân september 2013 Inleiding Nije enerzjy foar Fryslân - 1 Nije enerzjy foar Fryslân Nije enerzjy foar Fryslân geeft een beeld van feiten en cijfers op het gebied van duurzame energie.

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 60 27 maart 2009 Regeling van de Minister van Economische Zaken van 16 maart 2009, nr. WJZ/9051027, houdende aanwijzing

Nadere informatie

Duurzame energie, dat loont voor u als akkerbouwer. Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de akkerbouw

Duurzame energie, dat loont voor u als akkerbouwer. Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de akkerbouw Duurzame energie, dat loont voor u als akkerbouwer Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de akkerbouw Als akkerbouwer kunt u duurzame energie opwekken en toepassen. Brandstof en elektriciteit blijven

Nadere informatie

Effecten en kosten van een kolenexit versus schone kolencentrales Bezinningsgroep energie 28 juni 2016

Effecten en kosten van een kolenexit versus schone kolencentrales Bezinningsgroep energie 28 juni 2016 Effecten en kosten van een kolenexit versus schone kolencentrales Bezinningsgroep energie 28 juni 2016 Ron.wit@eneco.com Overzicht presentatie 1. Ontwikkeling aandeel kolenstroom in Nederland 2. Effecten

Nadere informatie

Achtergrond en doel presentatie

Achtergrond en doel presentatie Achtergrond en doel presentatie Achtergrond Uitnodiging van de raad; Nuon heeft reeds wind turbines in de Hoofdplaatpolder; Nuon ziet mogelijkheden voor het op termijn vervanging van de huidige turbines

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 7494 7 februari 2017 Regeling van de Minister van Economische Zaken van 3 februari 2017, nr. WJZ/16156007, houdende aanwijzing

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 05/02/2014 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Dit artikel beschrijft hoe een prijs op CO2 invloed heeft op de business case voor het plaatsen van zonnepanelen door een onderneming.

Dit artikel beschrijft hoe een prijs op CO2 invloed heeft op de business case voor het plaatsen van zonnepanelen door een onderneming. Dit artikel beschrijft hoe een prijs op CO2 invloed heeft op de business case voor het plaatsen van zonnepanelen door een onderneming. Wat kost het plaatsen van 100 zonnepanelen en wat betekent een prijs

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 04/05/2015 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 02/09/2015 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 08/12/2015 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 01/02/2016 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 13/06/2016 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 05/09/2016 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 04/11/2016 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Notitie Amsterdam, 1 maart Samenvatting

Notitie Amsterdam, 1 maart Samenvatting Notitie Amsterdam, 1 maart 2016 Afdeling Policy Studies Van Aan Sander Lensink, Christine van Zuijlen Paul Silvertant (Ministerie van Economische Zaken) Kopie Onderwerp Definitieve correctiebedragen SDE+

Nadere informatie

Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten en/of garanties van oorsprong worden toegekend

Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten en/of garanties van oorsprong worden toegekend Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten en/of garanties van oorsprong worden toegekend Dit document bevat gegevens betreffende de productie-installaties waarvan de aanvraag

Nadere informatie

Bijeenkomst SDE+ Dorpshuis Reard. 14 oktober 2014 Jorn ten Have

Bijeenkomst SDE+ Dorpshuis Reard. 14 oktober 2014 Jorn ten Have Bijeenkomst SDE+ Dorpshuis Reard 14 oktober 2014 Jorn ten Have Duurzame Energie Duurzame energie = Hernieuwbare energie Brundtland definitie; een duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die tegemoet

Nadere informatie

Op 30 september 2014 heb ik uw SDE-subsidieaanvraag ontvangen. Ik heb besloten voor uw project subsidie te verlenen tot een maximum van C ,00.

Op 30 september 2014 heb ik uw SDE-subsidieaanvraag ontvangen. Ik heb besloten voor uw project subsidie te verlenen tot een maximum van C ,00. Gemeente Geldermalsen Afd./nr Rijksdienst voor Ondernemend 14.017511 n/a > Retouradres Postbus 10073, 8000 GB Zwolle Gemeente Geldermalsen T.a.v. de heer R. van Os Kuipershof 2 4191 KH GELDERMALSEN ľľ'i'lii'h'ľii'iľ-iľ

Nadere informatie

20 september SDE Raymond Spronken

20 september SDE Raymond Spronken 2 september 216 SDE+ 216 Raymond Spronken Opbouw presentatie Doel & doelgroep van de SDE+ Terminologie binnen de SDE+ Werking van de regeling Verplichtingen bij een aanvraag 2 Doel & Doelgroep Waarvoor

Nadere informatie