Technieken in de bestaande

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Technieken in de bestaande"

Transcriptie

1 Technieken in de bestaande energiebesparingsverkenner energiezuinig bouw Trias Energetica rmteweerstand

2

3 Technieken in de bestaande bouw

4 2 Inleiding

5 Adviesburo Nieman heeft in opdracht van Agentschap NL, NL Energie en Klimaat de brochure: Technieken in de bestaande bouw opgesteld. De ontwikkelingen op het gebied van energiebesparende technieken staan niet stil. In de praktijk zijn echter energiebesparende technieken niet bekend of er ontstaat koudwatervrees om deze technieken daadwerkelijk in te zetten. Dit speelt met name in de bestaande bouw omdat een aantal componenten en technieken oorspronkelijk ontwikkeld is voor de nieuwbouw. Daarnaast zijn er specifieke materialen en technieken voor het verbeteren van bestaande gebouwen. Deze brochure kan bijdragen aan de (h)erkenning van deze technieken, waardoor de technieken in de bestaande bouw toegepast kunnen worden. Om technieken breedschalig en in de bestaande bouw te kunnen toepassen, is gekozen om in deze brochure de focus te leggen op bewezen technieken. Dit begrip lichten we onderstaand nader toe. De definitie van bewezen is dat een grootschalige toepassing mogelijk is, mede rekening houdend met: - de bewoners; maatregelen die te realiseren zijn zonder uithuizing van bewoners; - de techniek; grootschalige toepassing moet mogelijk zijn tegen relatief beperkte onderhouds- en investeringskosten; - de mate van energiebesparing; beoordeel het effect van energiebesparende maatregelen zowel met het oog op de CO₂-uitstoot als het effect in energiekosten. Bij voorkeur moet sprake zijn van significante verbetering (minimaal één label omhoog). 3

6 Woninginstallaties vervullen een steeds belangrijkere rol in het verzorgen van diverse functies in de woning. 4 Opbouw brochure In deze brochure worden de technische ontwikkelingen en innovaties toegelicht die toepasbaar zijn in de bestaande bouw. Gekozen is voor een handzaam overzicht met voor- en nadelen en praktische toepassingsvoorbeelden. Hierbij is uitgegaan van de volgende opbouw, waarbij onderscheid is gemaakt in bouwkundige en installatietechnische technieken: Bouwkundig 1. Vloerconstructie a. Bodem b. Vloer 2. Gevelconstructie / na-isolatie a. Spouwisolatie b. Buitengevelisolatie c. Binnengevelisolatie 3. Dakconstructie a. Volledig b. Buitenisolatie c. Binnenisolatie 4. Glas / kozijnen 5. Infiltratie Installatietechnisch 6. Verwarming & warmtapwater 7. Ventilatie a. natuurlijke toevoer en centrale mechanische afvoer b. gebalanceerde ventilatie c. decentrale gebalanceerde ventilatie 8. Zonne-energie Voor meer inhoudelijke informatie over bijvoorbeeld installatiecomponenten wordt verwezen naar de brochure Innovatie in Energie van Agentschap NL (voorheen SenterNovem) van december 2009.

7 Ontwerpproces Visie op aanpak: Trias Energetica Om tot een verantwoord energiezuinige aanpak in de bestaande bouw te komen kan gebruik worden gemaakt van de Trias Energetica. Dit principe houdt in dat een energiezuinige aanpak gerealiseerd wordt in drie stappen: 1. Beperk de energievraag zoveel mogelijk. 2. Pas waar mogelijk duurzame bronnen toe. 3. Ga zo efficiënt mogelijk om met de restvraag naar energie met behulp van fossiele bronnen. Bouwkundig De mate waarin de buitenschil van de woning, inclusief bewegende delen en openingen, is geïsoleerd, kierdicht gemaakt en de wijze waarop zonnewarmte en -licht de woning binnenkomen, bepalen voor een groot deel de warmtevraag in de woning. Vanuit het principe van de Trias Energetica (zie kader) is vraagbeperking de eerste stap. Innovaties in bouwmaterialen en producten resulteren vaak in een verbeterde warmteweerstand (R c -waarde) of een gelijkblijvende isolatiewaarde bij geringere materiaaldikte. Strategie Verbeteren van bestaande woningen en gebouwen vraagt om een andere strategie dan nieuwbouw. Aansluiten bij natuurlijke vervangingsmomenten ligt voor de hand, maar doe dit vanuit een visie op het complex of de woning. Vuistregels: Denk integraal: woonkwaliteit, toekomstvisie en energiekosten, bouwkundige kwaliteit en installatietechniek. Stem de aanpak en het moment van ingreep af op de resterende levensduur van woning, complex en componenten. Bij uitvoering in stappen: zorg voor kwaliteit van tussenresultaat. Bij deelvervanging (ook bij storing of schade): vervang altijd door de nieuwe energiezuinige componenten (bijv. HR++-glas, HR-ketel, energiezuinige cv-pompen, ventilatiebox met gelijkstroomventilator) Installatietechnisch Woninginstallaties vervullen een steeds belangrijkere rol in het verzorgen van diverse functies in de woning. Een gezond binnenklimaat is belangrijk en bovendien wordt een steeds hoger comfortniveau geëist. Op de volgende pagina zijn bewezen innovatieve installatietechnische oplossingen opgenomen waarmee op een energiezuinige wijze kan worden voorzien in warmtapwater, verwarming, ventilatie en/of elektriciteit. 5

8 Denk in scenario s Door alle mogelijke verbetermaatregelen te bundelen in diverse scenario s, kan afhankelijk van restant levensduur, het beschikbare budget, de speerpunten voor de wijk, impact op de Energie Index tot een goed afgewogen maatregelpakket worden gekomen. Onderstaande matrix uit een willekeurig project geeft een overzicht van maatregelen weer, gekoppeld aan de invloed op de Energie Index. Dit gekoppeld aan een investeringsraming geeft u de mogelijkheid om afgewogen en duurzame keuzes te maken. type L (tussen-woning) type M (hoek-woning) huidige situatie 2,00 (D) 2,26 (E) scenario 1 1,39 (C) 1,37 (C) spouwisolatie (60 mm) -0,35-0,65 6 vervangen enkel glas -0,18-0,15 isolerende voordeur -0,03-0,01 kierdichting draaiende delen -0,06-0,06 HR-107 combiketel -0,09-0,09 plaatsen mv-unit +0,07 +0,07 scenario 2 1,16 (B) 1,15 (B) vloerisolatie (80 mm) -0,11-0,11 paneelconstructie (80 mm) -0,02-0,01 dakisolatie (120 mm) -0,02-0,01 vervangen dubbel glas -0,08-0,09

9 Energiebesparingsverkenner Via de website kan, afhankelijk van het woningtype, een indicatief energielabel worden opgesteld met mogelijke energiebesparende maatregelen. De maatregelen worden samengevoegd tot een maatregelenpakket, waarbij een indicatie wordt gegeven van: de kosten, het energielabel en het comfort. Daarmee geeft de energiebesparingsverkenner snel een indicatie van de effecten van energiesparingsmaatregelen voor onderhouds- en renovatieprojecten of de particuliere markt. Hieronder een voorbeeld van een rijtjeswoning gebouwd in de periode , variant: tussenwoning. Kenmerken Huidige woning Pakket 1 Maatregelen max. energiebesparing gevelisolatie Geen Goed Goed dakisolatie Matig Goed Goed vloerisolatie Geen Geen Goed ramen leefruimtes Dubbel glas HR+ + glas HR+ + glas 7 ramen slaapruimtes Enkelglas HR+ + glas HR+ + glas installatie VR-combi HR-combi HR-combi + zonneboiler ventilatie Natuurlijk Mechanisch Natuurlijk PV-cellen Nee Nee Ja De onderstaande resultaten zijn bij benadering en kunnen afwijken Kenmerken Huidige woning Pakket 1 Maatregelen max. energiebesparing Uw maandelijkse energiekosten gaan omlaag met Financieringskosten maatregelen energiebesparing per maand Uw maandelijkse voordeel is [-27] [-60] De totale investering is Daarvan wordt geinvesteerd in energiebesparing Energielabel E B A Comfort Bron: energiebesparingsverkenner

10 Binnenmilieuprofiel Bij het opstellen van een energiezuinig concept worden maatregelen geadviseerd die direct of indirect van invloed zijn op het binnenmilieu. Door de EPA-adviseur kan naast de energetisch prestatie ook het binnenmilieu worden gekwalificeerd. Het binnenmilieuprofiel geeft de opdrachtgever (eigenaar of bewoner) inzicht in de te verwachten binnenmilieukwaliteit, als aanvulling op het energielabel. In de methode voor het binnenmilieuprofiel staan het gebouw en de installaties centraal. Bewonersafhankelijke factoren, zoals inrichting en gebruik, worden buiten beschouwing gelaten. Met het binnenmilieuprofiel wordt de woning beoordeeld op acht verschillende binnenmilieu aspecten: luchtverversing, vocht en schimmel, verbrandingsgassen, thermisch comfort winter, oververhitting zomer, installatiegeluid, geluidisolatie en daglichttoetreding. De beoordeling wordt aangegeven met een horizontale stoplichtscore bestaande uit de volgende kleuren: 8 Groen: laag risico Oranje: verhoogd risico Rood: hoog risico Rood met uitroepteken: maatregelen direct nodig Op de achterzijde van het binnenmilieuprofiel staan, afhankelijk van de scores, een aantal standaardadviezen om het binnenmilieu in een woning te verbeteren. Bron: ISSO 82.4

11 Bouwkundige en installatietechnische technieken Op de volgende pagina s zijn diverse bouwkundige en installatietechnische technieken opgenomen. De maatregelen worden eerst kort omschreven en gevisualiseerd, waarna wordt ingegaan: Consequentie voor bewoners Voor- en nadelen Aandachtspunten en randvoorwaarden Levensduur en onderhoud Voor de levensduur en onderhoud is een classificatie opgesteld om in één oogslag inzicht te geven in de te verwachten levensduur van de maatregel. Hiervoor wordt de volgende classificatie aangehouden: Classificatie Levensduur Onderhoud 1 ster 5 jaar zeer veel onderhoud 2 sterren 10 jaar veel onderhoud 3 sterren 15 jaar regulier/ periodiek onderhoud 4 sterren 20 jaar beperkt onderhoud 5 sterren > 20 jaar zeer beperkt onderhoud Integrale benadering: Passief renoveren 9 Passief renoveren wordt gekenmerkt door een optimale thermische schil en een efficiënt gebruik van zonne- energie. Daardoor is nog weinig actieve verwarming nodig. Bij Passief renoveren geldt een maximale warmtevraag van 25 kwh/m². Voor de thermische schil geldt bij Passief renoveren een warmteweerstand van circa 10,0 m²k/w, drievoudige beglazing en een zeer luchtdichte schil (q v;10;kar 0,15 dm³/s.m²). Naast zongeoriënteerde gevels voor een warmtewinst in de winterperiode, wordt bij Passief renoveren ook aandacht geschonken aan passieve koeling in de zomerperiode (zonwering, overstekken en zomernachtventilatie). Passief Bouwen vergt een kwaliteitsinvestering in het ontwerp, de detaillering en de uitvoering. Installatietechnisch wordt Passief renoveren onder andere gekenmerkt door toepassing van een gebalanceerd ventilatiesysteem. Een dergelijk systeem in een bestaand casco vergt de benodigde aandacht. Daarnaast zal gebruik worden gemaakt van zonne-energie om het energieverbruik voor warmtapwater te reduceren. De verwarmingsinstallatie is echter heel bescheiden. Kortom bij Passief renoveren is een integrale kennis van bouwfysica, materialen, installaties en uitvoering van groot belang.

12 Bouwkundige technieken 1. Vloerconstructie Aspect Maatregel Omschrijving Visualisatie Bewoners Bodem Bodemisolatie De functie van isoleren is het beperken van het warmteverlies via de begane grondvloer, met als belangrijke meerwaarde comfortverhoging door het ontstaan van een hogere oppervlaktetemperatuur. De bodem kan worden voorzien van schelpen, PS-korrels of PS-chips. Geringe overlast voor bewoners. Verbetering comfort / binnenklimaat: hogere vloertemperatuur. 10 Onderzijde vloer PUR-schuim en/ of isolatieplaten Het na-isoleren van de begane grondvloer kan met behulp van platen minerale wol, platen kunststofschuim of door het opspuiten van PUR-schuim. Geringe overlast voor bewoners. Zie ook SBR-renovatiedetails voor bijv. detail met minerale wol bij houten vloer. Verbetering comfort / binnenklimaat: hogere vloertemperatuur. Onderzijde vloer Reflecterende folies en luchtkussens Een slimme combinatie van reflecterende folies en luchtlagen leidt tot aanzienlijke isolatiewaarden. De isolatiewaarden zijn getest en ondermeer als kwaliteitsverklaringen voor ondermeer de energielabel-systematiek) beschikbaar. De de kruipruimte wordt afgedekt met bodemfolie. Geringe overlast voor bewoners. Verbetering comfort / binnenklimaat: hogere vloertemperatuur. Onderzijde vloer/ kruipruimte Schuimbeton Bijvoorbeeld als alternatief voor het vervangen van houten vloeren kan gekozen worden voor de toepassing van een schuimbetonnen vloer. Grote overlast Uithuizing is noodzakelijk.

13 Voordelen Nadelen Aandachtspunten & randvoorwaarden Levensduur Onderhoud Energiebesparing. Verbetering comfort: hogere vloertemperatuur. Door isolatie op de bodem van de kruipruimte te combineren met een zeer goede dampremmende laag op die bodem, wordt de luchtvochtigheid in de kruipruimte sterk verminderd. Kruipruimte minder bereikbaar voor o.a. leidingen. Ventilatie van de vloeren (vooral nog vereist bij houten vloeren) heeft een negatieve invloed op de isolatiewaarde van bodemisolatie: er wordt nl. boven de isolatielaag geventileerd. Luchtdichtheid van de vloer, leiding-doorvoeren en het kruipluik. Bij een lage kruipruimte mogelijk (vrije hoogte < 45 cm). Geen onderhoud nodig. Energiebesparing. Verbetering comfort / binnenklimaat: hogere vloertemperatuur PUR-schuimisolatie verbetert ook de luchtdichtheid. Bij isolatie tussen houten balken kans op condensatie balken en houtaantasting. Beoordeling op maat is vereist. In vochtige kruipruimte met houten vloer, bodem afdekken met folie. Kruipruimte moet goed bereikbaar zijn, vrije hoogte > 35 cm. Denk aan dampremmende laag bij toepassing minerale wol. Geen onderhoud nodig. 11 Energiebesparing. Uitvoeringsgevoelig. Geringe investeringskosten. Kruipruimte moet goed bereikbaar zijn, vrije hoogte > 35 cm. Bij een lage kruipruimte mogelijk (vrije hoogte < 45 cm). Geen onderhoud nodig. Energiebesparing. Luchtdichtheid begane grondvloer. Drogingstijd schuimbeton. Extra folie tussen schuimbeton en dekvloer i.v.m. werking (schollen) schuimbeton. Geen onderhoud nodig. Geen onderhoud nodig.

14 Bouwkundige technieken 2. Gevelconstructie / na-isolatie Aspect Maatregel Omschrijving Visualisatie Bewoners Spouw Spouwmuur vullen met bijvoorbeeld minerale wolvlokken of PS-korrels. Bij spouwisolatie wordt isolatiemateriaal (o.a. minerale wolvlokken, (gebonden) polystryreenschuimkorrels, PUR-schuim via openingen (boorgaten in buitenblad) in de spouw gebracht. Geringe overlast voor bewoners. 12 Buitenzijde Toepassing waarbij voor de bestaande gevel een nieuw buitenspouwblad wordt gerealiseerd. Dit kan gerealiseerd worden door: Verwijderen bestaand buitenblad + aanbrengen nieuw geïsoleerd buitenspouwblad Aanbrengen buitengevel op bestaand buitenblad De schil kan bestaan uit: isolatie en stucwerk (natte methode); plaatmateriaal (droge methode) isolatie en (prefab) metselwerk.

15 Voordelen Nadelen Aandachtspunten & randvoorwaarden Levensduur Onderhoud Energiebesparing. Economisch aantrekkelijk i.v.m. goede verhouding opbrengst / investeringskosten. Te behalen isolatiewaarde is door beperkte spouwbreedte (veelal 5-6 cm) beperkt tot maximaal 1,5 m ² K/W. Koudebruggen blijven aanwezig en kunnen zelfs kritisch worden m.b.t. vochtproblemen. Dit dient per situatie nader te worden beoordeeld. Plaatselijk kan spouw ongevuld blijven, door bijvoorbeeld speciebaarden en/of vuil. Op termijn: aantasting van de spouwankers door het ontbreken van ventilatie in de spouw. Buitenspouwblad moet voldoende waterkerend zijn. Advies: deze maatregel altijd toepassen in combinatie met voegwerkherstel (waar nodig) en hydrofoberen. Specialistisch advies inwinnen. Controle van de aanwezige ventilatievoorzieningen van de woning in verband met verbeterde luchtdichtheid van de gevel. Controleer de spouwen vooraf op vochtbruggen (bijvoorbeeld speciebaarden) met een endoscoop. Mits voldoende onderhoud. - na 5-10 jaar hydrofoberen / herstel voegwerk. - na 10 jaar: controle/ herstel voegwerk + controle uitzakken isolatie (d.m.v. thermografie). 13

16 Bouwkundige technieken 2. Gevelconstructie / na-isolatie (vervolg) Aspect Maatregel Omschrijving Visualisatie Bewoners Buitenzijde Verwijderen bestaand buitenblad + aanbrengen nieuw geïsoleerd buitenspouwblad. Voor het aanbrengen van de nieuwe buitengevelisolatie wordt het bestaande buitenspouwblad verwijderd. Het huidige binnenblad functioneert als drager voor de te isoleren buitenschil. Het geïsoleerde buitenspouwblad kan als volgt worden uitgevoerd: met spouw; of monolithisch. Geringe overlast, i.v.m. werkzaamheden buiten woning. Bij vervangen of verplaatsen kozijnen wel overlast. 14 Buitenzijde Aanbrengen buitengevel isolatie op bestaand buitenblad. Het gevelsysteem wordt aan de buitenzijde van het buitenspouwblad gemonteerd. Afhankelijk van fabrikant worden de steenstrips op de isolatieplaten gelijmd of zijn ze in de fabriek al bevestigd op de isolatieplaten. Geringe overlast, i.v.m. werkzaamheden buiten woning. Bij vervangen of verplaatsen kozijnen is er wel overlast (zie verder).

17 Voordelen Nadelen Aandachtspunten & randvoorwaarden Levensduur Onderhoud Het is een snel verwerkbaar en relatief goedkoop product. Hoge isolatiewaarden mogelijk. Draagt ook bij aan de versteviging van gevels. Extra aandacht voor ventilatie van de woning in verband met verbeterde luchtdichtheid gevel. Constructief zal moeten worden nagegaan of het binnenblad voldoende dragend is om de nieuwe buitenschil te dragen. Het kan zijn dat zowel het binnen- als buitenblad een rol speelt bij de stabiliteit en draagconstructie. Mits voldoende onderhoud. Schoonmaakwerkzaamheden in verband met vervuiling gevel bij stucwerk of platen. De uitstraling van de woning kan worden opgewaardeerd. Bouwfysisch gunstig (isoleren aan buitenzijde). Ingrijpende aanpassing aan de woning gericht op een forse verlenging van de levensduur. Casco en functionaliteit van de woning moeten in orde zijn. Vlakke en starre ondergrond is benodigd bij verlijmen platen. Geen onderhoud bij gemetseld buitenspouwblad. 15 De gevel komt naar voren: aansluitingen t.p.v. dakvoet, kozijnen e.d. dienen te worden uitgewerkt. Energiebesparing: hoge isolatiewaarden mogelijk. De uitstraling van de woning kan worden opgewaardeerd. Bouwfysisch gunstig (isoleren aan buitenzijde). Extra aandacht voor ventilatie van de woning in verband met verbeterde luchtdichtheid gevel. Ingrijpende aanpassing aan de woning gericht op een forse verlenging van de levensduur. Casco en functionaliteit van de woning moeten in orde zijn. Levensduur mogelijk geringer dan bij traditioneel metselwerk door grotere temperatuursprong over dunne stuclaag; enig risico op vorstschade. Controleer voegwerk.

18 Bouwkundige technieken 2. Gevelconstructie / na-isolatie (vervolg) Aspect Maatregel Omschrijving Visualisatie Bewoners Binnenzijde Voorzetwand constructie (1) Bij binnengevelisolatie wordt isolatiemateriaal tegen de binnenzijde van de gevel aangebracht en afgewerkt met een plaatmateriaal. Gelet op omvang en tijdsduur worden bewoners meestal tijdelijk uit huis geplaatst. 16 Binnenzijde Voorzetwand constructie (2) Thermisch isolatiepaneel. De panelen worden onderling gekoppeld met een montageprofiel dat bestaat uit een lijf van isolerend schuim met een strook harde, schroefvaste kunststof. Tevens dient de combinatie als dampremmende folielaag in de spouw. Gelet op omvang en tijdsduur worden bewoners meestal tijdelijk uit huis geplaatst.

19 Voordelen Nadelen Aandachtspunten & randvoorwaarden Levensduur Onderhoud Geen invloed op de architectuur aan de buitenkant; Geluidisolatie tussen woningen kan verbeterd worden. Bewoners hebben relatief veel last van deze ingreep. Verwarmingselementen bij gevels verplaatsen. Warmteaccumulerend vermogen gevels wordt beperkt. Kans op vochtproblemen in voorzetwandconstructie. Aanbrengen dampremmende laag aan binnenzijde isolatie. Zorgvuldig luchtdicht aanbrengen is essentieel. Ventilatie van de woning in verband met verbeterde luchtdichtheid gevel. Mits voldoende onderhoud. Geen onderhoud. Voorkom beschadiging dampremmende laag. Bij verwerking binnen zorgen dat dampremmende folie en luchtdichting in stand blijft. Bouwfysisch kritisch. Relatief veel thermische isolatie bij een geringe dikte. Korte montagetijd. Bewoners hebben relatief veel last van deze ingreep. Verwarmingselementen bij gevels verplaatsen. Warmteaccumulerend vermogen gevels wordt beperkt. Kans op vochtproblemen in voorzetwandconstructie (dampremmende laag binnenzijde is cruciaal). Aanbrengen dampremmende laag aan binnenzijde. Zorgvuldig luchtdicht aanbrengen is essentieel. Denk aan positie wandcontactdozen e.d. Verbeter de ventilatievoorzieningen in de woning in verband met verbeterde luchtdichtheid van de gevel (afname infiltratie). Geen onderhoud. Voorkom beschadiging dampremmende laag. Bij verwerking binnen zorgen dat dampremmende folie en luchtdichting in stand blijft. 17

20 Bouwkundige technieken 3. Dakconstructie Aspect Maatregel Omschrijving Visualisatie Bewoners Volledig Constructie volledig vernieuwd. De bestaande dakconstructie wordt verwijderd en vervangen door een nieuwe (prefab) dakconstructie. Overlast; (zolder) verdieping veelal enkele dagen niet bereikbaar. Bereikbaarheid door steigerwerk beperkt. Buitenzijde Benutten spouw dakpannen. Toepassen geprofileerde PS-elementen op het bestaande dakbeschot. Gering overlast door bewoners, geschikt voor bewoonde situatie. 18 Binnenzijde Isolatievoorzieningen binnenzijde. Bij isolatie aan de binnenzijde bij hellende daken zal de isolatie onder het dakbeschot worden aangebracht. Dit bestaat veelal uit: - minerale woldekens met een dampremmende folie en aftimmering. - harde isolatieplaten met afwerking. Zolder moet toegankelijk zijn en het dakvlak moet bereikbaar zijn.

21 Voordelen Nadelen Aandachtspunten & randvoorwaarden Levensduur Onderhoud Goede luchtdichte aansluitingen zijn mogelijk. Combinatie met energiezuinige maatregelen (PV/zonnecellen) mogelijk. Veel sloopafval. Relatief veel overlast bewoners. Extra aandacht voor aansluitdetails, met name luchtdichtheid dakraam + dakplaten onderling. Geen onderhoud. Vervangen dakpannen kan desgewenst worden meegenomen; Aanzienlijke besparing mogelijk door beperken transmissie- en infiltratieverlies; Goed te combineren met buitengevelisolatie, mits aandacht voor details ter plaatse van aansluitingen (o.a. dakvoet); Geringe kans op bouwfysische problemen bij correct afdichting (zowel binnen- als buitenzijde); Verwijderen en (her)plaatsing pannen. Geringe isolatieverbetering. Toepasbaar bij onvol ledige deelname. nagaan toestemming welstand / bestemmingsplan. Dampdichtheid en luchtdichtheid dakconstructie binnenzijde in verband met inwendige condensatie; Let op luchtdichtheid dakvoet; Aanpassen voetlood schoorsteen en opgaande werk, aanpassen goten; Aansluiting op gevel door verhoging dakconstructie; Aansluiting op dakramen. Geen onderhoud. 19 Meestal is er geen dak verhoging nodig en vullen de PS-stroken de ruimte tussen dakbeschot en dakpannen. Verhoudingsgewijs gunstig (investering / energie-effect/ mate van overlast). Verbetering geluidisolatie dakconstructie mogelijk. Kans op bouwfysische problemen Nauwkeurige uitvoering is noodzakelijk (dampdichte folie + luchtdichte aansluitingen), met name aandacht rondom gordingen en sporen. Beperkte mogelijkheden met betrekking tot dikte isolatiepakket. Bestaande dakbedekking en constructie moeten in goede staat zijn en goed waterkerend; Aandacht voor luchtdichtheid, o.a. voorkomen vochtproblemen. Geen onderhoud. Voorkom doorboring luchtdichting. Voorkom beschadigingen dampremmende laag.

22 Bouwkundige technieken 4. Glas / kozijnen Aspect Maatregel Omschrijving Visualisatie Bewoners Kozijnen vervangen. Nieuwe kozijnen kunnen geplaatst worden met het oude kozijn als stelkozijn, met een nieuw stelkozijn of rechtstreeks in de gevel. Ondanks overlast voor de bewoners kunnen deze gedurende de werkzaamheden in hun woning blijven. 20 Glas vervangen. Het aanwezige glas (enkel of dubbel) vervangen door HR++ glas. Dit glas heeft veelal een U-waarde van 1,1, - 1,2 W/(m².K) en levert ten opzichte van het aanwezige glas een aanzienlijke energiewinst op. Ondanks overlast voor de bewoners kunnen deze gedurende de werkzaamheden in hun woning blijven. Sterk geïsoleerde kozijnen. Op niveau van Passief renoveren worden geïsoleerde kozijnen toegepast. De houten kozijnprofielen zijn in de kern voorzien van twee verlijmde isolatielagen. Veelal gecombineerd met drievoudig glas. Ondanks overlast voor de bewoners kunnen deze gedurende de werkzaamheden in hun woning blijven. Geïsoleerde voordeur. Een thermisch isolerende deur is een deur van hout of kunststof, die een isolatielaag bevat. Zeer geringe overlast voor bewoners.

23 Voordelen Nadelen Aandachtspunten & randvoorwaarden Levensduur Onderhoud Energetisch interessant door combinatie met HR++ glas; Comfortverhogend; Verbetering geluidwering en kierdichting mogelijk; Te combineren met toepassen van (zelfregelende) roosters. Geen Luchtdichtheid aansluiting kozijn-gevel; Plaatselijk kierdichting draaiende delen; Ventilatievoorziening opnemen (roosters) door verbeterde kierdichting; Voldoende draaiende delen (spuien, zomernachtventilatie). Geen onderhoud. Voorkom doorboring luchtdichting. Voorkom beschadigingen dampremmende laag. Energetisch zeer interessant, comfortverhogend. Kans op condens aan buitenzijde (met name s ochtends aan de noordzijde). Mogelijk moeten sponningen van een kozijn uitgefreesd worden om het glas te kunnen plaat - sen in een bestaand kozijn; Luchtdichtheid aansluiting kozijn-gevel; Met schilderwerk het kitwerk of rubbers controleren en nalopen. 21 Plaatselijk kierdichting draaiende delen. Energetisch zeer interessant en in combinatie met drievoudig glas zeer comfortverhogend. Relatief duur t.o.v. standaard houten kozijnen met HR++-glas. Let op het toenemende gewicht van drievoudig glas bij grote ramen en puien. Minimaal dubbele kierdichting wordt bij deze toepassing geadviseerd. Regulier schilderwerk bij houten kozijnen Nalopen hang- en sluitwerk. Kunststof / aluminium: - circa jaar: nalopen kierdichting + hang- en sluitwerk. Verbetering kierdichting mogelijk. Geen Luchtdichtheid aansluiting kozijn-gevel; Plaatselijk kierdichting draaiende delen. Regulier schilderwerk bij houten kozijnen. Nalopen hang- en sluitwerk.

24 Bouwkundige technieken 5. Infiltratie Aspect Maatregel Omschrijving Visualisatie Bewoners Tochtstrippen Plaatsen van tochtstrippen bij draaiende delen (ramen / deuren). Zeer geringe overlast voor bewoners. 22 Prefab manchet Plaatsen van een prefab manchet ter plaatse van dakdoorvoeringen i.c.m. vervangen cv-ketel. Zeer geringe overlast voor bewoners. Tape Aansluitingen luchtdicht aftapen, met name: dakvoet en aansluiting kozijnen op bouwkundig kader. Zeer geringe overlast voor bewoners.

25 Voordelen Nadelen Aandachtspunten & randvoorwaarden Levensduur Onderhoud Verbetering van de luchtdichtheid. Geen Luchtdichtheid aansluiting kozijn-gevel; Plaatselijk kierdichting draaiende delen; Ventilatievoorziening opnemen (roosters) door verbeterde kierdichting; Voldoende draaiende delen (spuien, zomernachtventilatie) jaar: nalopen / herstellen, zonodig vervangen Geen onderhoud. Voorkom doorboring luchtdichting. Voorkom beschadigingen dampremmende laag. Verbetering van de luchtdichtheid. Minder kans op inwendige condensatie in dakconstructie. Geen Bereikbaarheid doorvoeringen in bestaande bouw. Geen onderhoud. NB: bij vervangen doorvoer (nieuwe ketel) nieuw manchet nodig. 23 Verbetering van de luchtdichtheid. Geen Bereikbaarheid naden in bestaande bouw. Minder kans op inwendige condensatie in dakconstructie. Vraagt zeer zorgvuldige uitvoering. Afhankelijk van kwaliteit en zorgvuldigheid uitvoering. Geen onderhoud.

26 Installatietechnische technieken 6. Verwarming & warmtapwater Aspect Maatregel Omschrijving Visualisatie Bewoners Verwarming HR 107 ketel Een hoogrendementsketel of HR-ketel is een verwarmingsketel op aardgas die ten opzichte van een conventionele gasketel een hoger rendement heeft. Weinig overlast voor bewoners, aanleg van installatie kan in principe in één dag plaatsvinden. 24 Verwarming HRe ketel De HRe ketel werkt met een Stirling motor die op aardgas werkt. Met deze motor kan tegelijkertijd warmte en energie geproduceerd worden. De HRe ketel staat ook bekend als een micro-wkk: een micro- WarmteKrachtKoppelingseenheid. Bewoners hebben maar gering last van de werkzaamheden en kunnen in hun woning blijven wonen. Lucht/water warmtepomp Luchtwarmtepomp Lucht/warmtepompen onttrekken energie uit de buitenlucht en/of ventilatielucht. Het voordeel ten opzichte van bodembronnen is dat ze beter inpasbaar zijn in bestaande woningen, mits buitenunit plaatsbaar is. Overlast voor de bewoners is sterk afhankelijk van bjikomende werkzaamheden, zoals vervangen warmteafgifte lichaam.

27 Voordelen Nadelen Aandachtspunten & randvoorwaarden Levensduur Onderhoud Kan met ieder warmteafgifte-systeem voor ruimteverwarming en met ieder ventilatiesysteem gecombineerd worden. Combinatie met zonneboiler mogelijk. Gas blijft als fossiele brandstof noodzakelijk. Opstelruimte. Schachtruimte rookgasafvoer en luchttoevoer. Luchttoevoer rechtstreeks van buiten, afhankelijk van bestaande ketel zijn nieuwe dakdoorvoeringen nodig. Periodiek onderhoud om de 1 á 2 jaar. Bewust mee omgaan in relatie tot de Trias. Interessant voor bestaande bouw, vanwege relatief groot verbruik; Geen bouwkundige aanpassingen benodigd. Nog kostbaar; Minder effectief voor een goed geïsoleerde woning. Bewust mee omgaan in relatie tot de Trias Energetica; Per situatie bekijken of elecra-aansluiting voldoet. Periodiek onderhoud om de 1 á 2 jaar. 25 Energetisch interessant; Eventueel koeling via verwarmingssysteem (vloer of speciale convectoren) onder voorwaarden mogelijk. Kosten; Woning moet aangepast worden op LT verwarming. Instructie gebruiker; Voorkomen geluidproductie en trillingen. Periodiek onderhoud om de 1 á 2 jaar.

28 Installatietechnische technieken 6. Verwarming & warmtapwater (vervolg) Aspect Maatregel Omschrijving Visualisatie Bewoners Verwarming HR combiketel met een kleine warmtepomp HR combiketel met een kleine warmtepomp. De warmtepomp maakt gebruik van zowel binnenals buitenlucht om extra warmte op te wekken. Overlast voor de bewoners is sterk afhankelijk van bijkomende werkzaamheden, zoals vervangen warmteafgiftelichaam. Zonneboiler De zonneboiler levert warmte voor de verwarming van tapwater en eventueel ook voor ruimteverwarming. Weinig overlast voor bewoners, aanleg van installatie kan in principe in één dag plaatsvinden. 26 Douche WTW Met een douche-wtw kan een deel van de restwarmte die via het douchewater naar het riool zou worden afgevoerd teruggewonnen worden. Er zijn zowel pijp- als douchebak WTW s. Vooral de douchebak variant is zeer geschikt voor renovatie doeleinden, maar heeft een lager rendement en het nadeel van een opstap. Weinig overlast voor bewoners, aanleg van installatie kan in principe in één dag plaatsvinden. Warmtepomp boiler De warmtepompboiler wordt gebruikt voor het verwarmen van tapwater en afhankelijk van het type ook voor ruimteverwarming. De warmtepompboiler onttrekt warmte aan de afgezogen ventilatielucht. Weinig overlast voor bewoners, aanleg van installatie kan in 1 dag.

29 Voordelen Nadelen Aandachtspunten & randvoorwaarden Levensduur Onderhoud Energetisch interessant. Eventueel koeling mogelijk. Woning moet aangepast worden op LT verwarming; Aansluiten op mechanische ventilatiebox (die moet er wel zijn). Instructie gebruiker; Voorkomen geluidproductie en trillingen; Inregeling toestel en installatie is kritisch; Periodiek onderhoud om de1 á 2 jaar. Trillingsvrij opstellen. Combinatie met HR-ketel en zowel HTV als LTV warmte afgiftesystemen; Eventueel subsidieregeling mogelijk. Duur, haalbaarheid veelal afhankelijk van subsidies. Ruimtebeslag. Hellingshoek. Oriëntatie. Beschaduwing. Bijvullen collectorcircuit. Collectoroppervlak periodiek reinigen. 27 Geringe kosten. Douchebak-WTW is niet altijd gewenst i.v.m. opstap of aanpassing badkamer; Bij een douchepijp WTW moet er een rekening worden gehouden met een bereikbare schacht. Niet in alle situaties mogelijk. Geen onderhoud, eventueel leiding met borstel reinigen. Vereist een mechanische ventilatie-box. Energiezuinigheid kritisch: bij onvoldoende ventilatie schakelt het elektrische element in. Ruimtebeslag; Relatief hoge kosten. Gewicht boilervat; Instructie gebruiker; Geluidproductie en trillingen. Mechanische ventilatiebox reinigen. Relatief kostbaar en niet energie-efficiënt.

30 Installatietechnische technieken 7. Ventilatie Aspect Maatregel Omschrijving Visualisatie Bewoners Ventilatie Natuurlijke toevoer en mechanische afvoer. Het ventilatiesysteem is gebaseerd op natuurlijke toevoer van verse lucht en mechanische afvoer van vervuilde lucht. Overlast voor bewoners hangt sterk af van de woningindeling. Zelfregelende roosters. Zelfregelende ventilatieroosters hebben de eigenschap dat ze onafhankelijk van het drukverschil over het rooster, de capaciteit gelijk houden. Dat betekent dat het rooster dichtgestuurd wordt wanneer het drukverschil groter wordt (bijvoorbeeld zodra het harder gaat waaien). Weinig overlast voor bewoners. 28 Vraaggestuurd. Met vraaggestuurd ventileren is het mogelijk de ventilatiebehoefte af te stemmen op de luchtkwaliteit. Dat kan door middel van CO₂-meting of op basis van tijdsprogrammering. Op deze manier wordt de beschikbare ventilatielucht gestuurd naar de plaats waar het gevraagd wordt. Weinig overlast voor bewoners. Gebalanceerde ventilatie Met dit ventilatiesysteem wordt lucht automatisch afgevoerd van binnen naar buiten én automatisch aangevoerd van buiten naar binnen. Een warmteterugwinunit (wtw) in zo n ventilatiesysteem gebruikt warmte uit afgevoerde lucht om de ingevoerde lucht van buiten op te warmen voordat het in huis verspreid wordt. Overlast voor bewoners hangt sterk af van de woningindeling. Decentrale ventilatie met WTW. Met een decentraal ventilatiesysteem met WTW wordt het binnenklimaat op vertrekniveau beïnvloed. Overige vertrekken kunnen eventueel met klassieke raamroosters worden uitgevoerd. Systeem wordt altijd CO₂-geregeld uitgevoerd. Weinig overlast voor bewoners. Ventilatierooster en zonwering. Combinatie van een ventilatierooster met zonwering. Weinig overlast voor bewoners.

31 Voordelen Nadelen Aandachtspunten & randvoorwaarden Levensduur Onderhoud Geringe kosten; Ventilatie is minder weersafhankelijk dan bij systeem A. Kan opgewaardeerd worden door toepassing van zelfregelende roosters en vraaggestuurde ventilatie. In het bijzonder bij niet zelfregelende roosters kunnen tochtklachten ontstaan; Bewoners kunnen roosters dichtzetten, waardoor er geen ventilatietoevoer meer is. Aandacht voor voorkomen van installatie geluid. Instructie gebruiker. Afvoerpunten, roosters en mechanische ventilatiebox periodiek reinigen. Geringe (meer) kosten t.o.v. conventionele roosters; Verbetert thermisch comfort in de woningen. Kans op tochtklachten. Houd rekening met comfort bij combinatie vloerverwarming Roosters periodiek schoonmaken. Geringe kosten. CO₂ gestuurde ventilatie biedt hoge mate van zekerheid. Kans op tochtklachten. Instructie gebruiker. Optie bij veel ventilatiesystemen, niet bij volledig natuurlijke ventilatie. Levensduur sensor vooralsnog uitgaan van 15 jaar. 29 Geen koudeval; Energetisch voordelig vanwege toepassing WTW; Voldoende ventilatie gegarandeerd. Relatief duur. Veel bouwkundige aanpassingen benodigd. Ruimtebeslag. Aandacht voor voorkomen van installatie geluid. Instructie gebruiker. Jaarlijks filters vervangen. Voldoende ventilatie gegarandeerd; Geen koudeval; Voordelig vanwege toepassing WTW; geen Aandacht voor voorkomen van installatie geluid; Instructie gebruiker. Filters vervangen om de 18 maanden. Weinig bouwkundige voorzieningen benodigd. Geïntegreerde oplossing voor zomercomfort en ventilatie. Invloed op gevelbeeld In praktijk alleen i.c.m. kozijnvervanging. Circa 5 jaarlijks nalopen bewegende delen.

32 Installatietechnische technieken 8. Zonne-energie Aspect Maatregel Omschrijving Visualisatie Bewoners Zonne-energie Fotovoltaïsche systemen Met behulp van een PV-systeem kan zonne-energie worden omgezet in elektriciteit. In Nederland worden in de woningbouw vooral netgekoppelde PV systemen toegepast. Dit houdt in dat het teveel aan opgewekt elektriciteit uit het PV systeem aan het openbare elektriciteitsnet geleverd wordt. De panelen kunnen op hellende en platte daken worden aangebracht. Weinig overlast voor bewoners. Zonneboiler De zonneboiler levert warmte voor de verwarming van tapwater en eventueel ook voor ruimteverwarming. Via een zonnecollector wordt zonneenergie opgevangen die via vloeistof, die door de collector stroomt, wordt omgezet in warmte. Weinig overlast voor bewoners, aanleg van installatie kan in 1 dag. 30 Energiedaken Een energiedak staat voor vrije energiewinning uit platte en hellende daken. Bij dit systeem wordt zowel koude als warme energie via de in het dak geïntegreerde warmtegeleiders in een leidingsysteem opgevangen en via een warmtewisselaar afgegeven aan een gebruiker. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het regenereren of voeden van bronnen/bodemopslagsystemen, voorverwarmen van tapwater of als directe voeding voor een warmtepomp. Weinig overlast voor bewoners, werkzaamheden vinden plaats ter plaatse van dak en collectieve installatie.

33 Voordelen Nadelen Aandachtspunten & randvoorwaarden Levensduur Onderhoud Eigen elektriciteitsopwekking, i.c.m. subsidieregeling financieel aantrekkelijk. Relatief duur. Teruglever vergoeding is beperkt. Hellingshoek, oriëntatie, beschaduwing. Bouwkundig: doorvoering leidingen. Collectoroppervlak periodiek reinigen. Installatietechnisch: Omvang + plaats inverter. Combinatie met HR-ketel en zowel HTV als LTV warmte afgiftesystemen; Eventueel subsidieregeling mogelijk. Relatief duur; Ruimtebeslag. Hellingshoek; Oriëntatie; Beschaduwing. Collectoroppervlak periodiek reinigen, ontluchten. Forse energiebesparing op zowel warmtapwater als verwarming mogelijk; Eventueel subsidieregeling mogelijk; Relatief duur; Collectieve leidingen kennen veel energieverlies. Collectieve leidingen kennen veel energieverlies. Levensduur dakbedekking circa 15 jaar, levensduur energiesysteem 50 jaar. Niet meer onderhoud dan aan normaal plat dak. 31 Gecentraliseerd onderhoud bij een collectieve installatie. Lange levensduur.

34

35

36 Divisie NL Energie en Klimaat voert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties het programma Energie & Gebouwde Omgeving uit. Wij bieden professionele marktpartijen en overheden ondersteuning bij energiebesparing, duurzame energie en CO₂-reductie van de gebouwde omgeving. Dit is een publicatie van: Agentschap NL NL Energie en Klimaat Swentiboldstraat 21 Postbus AA Sittard T +31 (0) Agentschap NL mei 2011 Publicatie-nr. 2EGOW1101 Hoewel deze publicatie met de grootst mogelijke zorg is samen gesteld kan Agentschap NL geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele fouten. Agentschap NL is een agentschap van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Agentschap NL voert beleid uit voor diverse ministeries als het gaat om duurzaamheid, innovatie en internationaal. Agentschap NL is hét aanspreekpunt voor bedrijven, kennisinstellingen en overheden. Voor informatie en advies, financiering, netwerken en wet- en regelgeving. wa De divisie NL Energie en Klimaat versterkt de samenleving door te werken aan de energie- en klimaatoplossingen van de toekomst.

Passief Bouwen: waarom en hoe?

Passief Bouwen: waarom en hoe? Passief Bouwen: waarom en hoe? Ontwerpen en bouwen vanuit een visie ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur Energie & Duurzaamheid Passief Bouwen Kenmerken o hoogwaardige thermische schil o goed comfort

Nadere informatie

Passief Bouwen in de praktijk

Passief Bouwen in de praktijk Passief Bouwen in de praktijk Velve-Lindenhof: van idee tot realisatie ir. H.J.J. (Harm) Valk / ing. A.F. (André) Kruithof adviseur Energie & Duurzaamheid Programma Projectomschrijving Ontwerpvisie Bouwfysische

Nadere informatie

Bouwfysica van Passief Bouwen in houtskeletbouw

Bouwfysica van Passief Bouwen in houtskeletbouw Bouwfysica van Passief Bouwen in houtskeletbouw Projectseminar Velve-Lindenhof ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur Energie & Duurzaamheid Nieman Raadgevende Ingenieurs Inleiding Nieman Raadgevende Ingenieurs

Nadere informatie

Passief Bouwen: waarom en hoe?

Passief Bouwen: waarom en hoe? Passief Bouwen: waarom en hoe? Ontwerpen en bouwen vanuit een visie ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur Energie & Duurzaamheid Passief Bouwen Kenmerken o hoogwaardige thermische schil o goed comfort

Nadere informatie

Concepten EPC 0.4. Bouwkundige uitgangspunten

Concepten EPC 0.4. Bouwkundige uitgangspunten Concepten EPC 0.4 Om een EPC 0.4 te realiseren voor de referentiewoningen zijn er verschillende concepten ontwikkeld die onderling verschillen op de wijze van ventileren en verwarmen. Aan de basis van

Nadere informatie

EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?,

EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?, EPC 0,8: Over welke woningen en installatieconcepten hebben we het?, ir. F.W. (Freek) den Dulk Nieuwe eis per 1 januari 2006 EPC 0,8 Herziening norm: NEN 5128:2004 Energieprestatie van woonfuncties en

Nadere informatie

17-6-2013. Passief Bouwen. Passief Bouwen in de praktijk. Velve-Lindehof, Enschede. Stelling. Ontwerpvisie. Binnengasthuizen, Zwolle

17-6-2013. Passief Bouwen. Passief Bouwen in de praktijk. Velve-Lindehof, Enschede. Stelling. Ontwerpvisie. Binnengasthuizen, Zwolle Passief Bouwen Passief Bouwen in de praktijk Kennisdag Bouwfysica 2013 Passief bouwen' is een specifieke bouwstandaard met een comfortabel binnenklimaat, gedurende zowel het zomer- als het winterseizoen,

Nadere informatie

Rapportage Energiebus. BC Kleine Jan, Huizen

Rapportage Energiebus. BC Kleine Jan, Huizen Rapportage Energiebus BC Kleine Jan, Huizen Type woningen: 54 eengezinswoningen met een oppervlak van 100 m2. Bouwjaar: 1957 Op verzoek van: Bewonerscommissie Verhuurder: De Alliantie Datum bezoek: 21-6-2013

Nadere informatie

Duurzame woningverbetering

Duurzame woningverbetering Duurzame woningverbetering Op weg naar energieneutraal Houten, 20 februari 2017 Kees Stap Gemiddelde energierekening Maandrekening Gemiddeld energieverbruik jaar 15% 1500 m3 aardgas 5% 80% verwarming warmwater

Nadere informatie

VvE s met Energie. Onderzoek VvE Schiezicht 10 april 2014 Wouter van den Acker PKW

VvE s met Energie. Onderzoek VvE Schiezicht 10 april 2014 Wouter van den Acker PKW VvE s met Energie Onderzoek VvE Schiezicht 10 april 2014 Wouter van den Acker PKW Inhoud Het Energiemodel Bestaande situatie Trias Energetica Maatregelen Scenario s Hoe verder? Energieadvies voor Schiezicht

Nadere informatie

Energieneutraal via de Passief bouwen route

Energieneutraal via de Passief bouwen route Energieneutraal via de Passief bouwen route ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Slotsymposium 14 september 2015 Verbouw monument Verbouw van een monument Monument als bedoeld in art. 1 onder d (Monumentenwet

Nadere informatie

Welkom bij BouwLokalen. Gezond bouwen en verbouwen

Welkom bij BouwLokalen. Gezond bouwen en verbouwen Welkom bij BouwLokalen Gezond bouwen en verbouwen Gezond bouwen en verbouwen ing. John Bouwman Adviesburo Nieman B.V. april/mei 2005 Adviesburo Nieman: wie en wat? Middelgroot ingenieursbureau ca. 50 medewerkers

Nadere informatie

Bouwbesluit en Passief Bouwen

Bouwbesluit en Passief Bouwen Bouwbesluit en Passief Bouwen Welke (on)mogelijkheden zijn er vanuit de bouwregelgeving? ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur Energie & Duurzaamheid Programma Bouwbesluiteisen en Passief Bouwen Gezondheid

Nadere informatie

Isolatie. Technische achtergrond 10 november Wouter van den Acker PKW

Isolatie. Technische achtergrond 10 november Wouter van den Acker PKW Isolatie Technische achtergrond 10 november 2016 Wouter van den Acker PKW Over PKW Energie en duurzaamheid Architectuur en ontwerp Tekeningmanagement Vastgoedmanagement Projectmanagement Kantoor Delft

Nadere informatie

Startadvies Energiebesparing

Startadvies Energiebesparing Startadvies Stephanusplein 1, 7772 BR Hardenberg Startadvies : Op basis van de besparingscheck (zie bijlage) heeft uw woning een indicatief energielabel F. Het energielabel voor woningen loopt van A tot

Nadere informatie

Installatie overzicht bij EPC-concepten

Installatie overzicht bij EPC-concepten Installatie overzicht bij EPC-concepten Dit boekje geeft een overzicht van de belangrijkste installaties zoals die nu op de markt aanwezig zijn. PelserHartman probeert u een zo volledig mogelijk overzicht

Nadere informatie

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Interactie tussen gevelisolatie, ventilatiesystemen en capaciteit warmtepompsystemen Per 1 januari 2015 worden de EPCeisen aangescherpt. Voor woningen

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Isolatie. Technische achtergrond 7 september Tessa van Reeven PKW

Isolatie. Technische achtergrond 7 september Tessa van Reeven PKW Isolatie Technische achtergrond 7 september 2017 Tessa van Reeven PKW Inhoud Waarom en hoe isoleren. PKW Energie en duurzaamheid Architectuur en ontwerp Tekeningmanagement Vastgoedmanagement Projectmanagement

Nadere informatie

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners ENERGIE ZUINIGER WONEN! Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners 1 Energiebesparingsproject Energie besparen is een zaak van iedereen. Daarom investeert Woonpartners samen met haar huurders

Nadere informatie

Datum: 18 februari 2013-22 januari 2014 Project: NAM-gebouw De Boo te Schoonebeek Referentie: 2012032 20079

Datum: 18 februari 2013-22 januari 2014 Project: NAM-gebouw De Boo te Schoonebeek Referentie: 2012032 20079 Datum: 18 februari 2013-22 januari 2014 Project: NAM-gebouw De Boo te Schoonebeek Referentie: 2012032 20079 Uitgangspunt Bestaand, oorspronkelijk gebouw had als gebruik een mix aan functies. Dit waren

Nadere informatie

Kleinschalige energetische renovatie

Kleinschalige energetische renovatie Kleinschalige energetische renovatie Kantoor plus bovenwoning van label G naar A+ de Haas & Partners Adviseurs Duurzaam Gebouwde Omgeving Van componenten naar concept Bouwkundig Ventilatie Installaties

Nadere informatie

Isolatie. Technische achtergrond 13 april Wouter van den Acker PKW

Isolatie. Technische achtergrond 13 april Wouter van den Acker PKW Isolatie Technische achtergrond 13 april 2017 Wouter van den Acker PKW Over PKW Energie en duurzaamheid Architectuur en ontwerp Tekeningmanagement Vastgoedmanagement Projectmanagement Inhoud Aanleiding

Nadere informatie

Energiezuinige woningen met een EPC van 0,4: kies het concept dat je wenst!

Energiezuinige woningen met een EPC van 0,4: kies het concept dat je wenst! Energiezuinige woningen met een EPC van 0,4: kies het concept dat je wenst! December 2014 Toolkit Selectietool Per 1 januari 2015 gaan we de volgende stap maken naar een EPC van 0,4 om uiteindelijk eind

Nadere informatie

VvE s en isolatie. Technische achtergrond 1 september Wouter van den Acker PKW

VvE s en isolatie. Technische achtergrond 1 september Wouter van den Acker PKW VvE s en isolatie Technische achtergrond 1 september 2016 Wouter van den Acker PKW Over PKW Energie en duurzaamheid Architectuur en ontwerp Tekeningmanagement Vastgoedmanagement Projectmanagement Kantoor

Nadere informatie

Rapportage Energiebus

Rapportage Energiebus Rapportage Energiebus Nieuwe Leliestraat Amsterdam Type woningen: 14 portiekwoningen, 70 m2 Bouwjaar: 1974 Op verzoek van: Bewonerscommissie Nieuwe Leliestraat Verhuurder: De Alliantie Datum: 21-10-2014

Nadere informatie

Isolatie. Technische achtergrond 5 november Wouter van den Acker PKW

Isolatie. Technische achtergrond 5 november Wouter van den Acker PKW Isolatie Technische achtergrond 5 november 2016 Wouter van den Acker PKW Over PKW Energie en duurzaamheid Architectuur en ontwerp Tekeningmanagement Vastgoedmanagement Projectmanagement Kantoor Delft Inhoud

Nadere informatie

6-11-2012. Programma. Luchtdichtheid en Passief Bouwen. Passief Bouwen. Ontwerpvisie. Eisen Passief Bouwen. Bouwkundige kenmerken

6-11-2012. Programma. Luchtdichtheid en Passief Bouwen. Passief Bouwen. Ontwerpvisie. Eisen Passief Bouwen. Bouwkundige kenmerken Programma Passief Bouwen: hoe en wat? Luchtdichtheid en Passief Bouwen van ontwerp tot realisatie Luchtdichtheid Luchtdichtheidsklassen Ontwerpaspecten Uitvoeringsaspecten Projectvoorbeelden ir. H.J.J.

Nadere informatie

Duurzaam bouwen en renoveren. Wim Gilijamse Lector Duurzame Energievoorziening

Duurzaam bouwen en renoveren. Wim Gilijamse Lector Duurzame Energievoorziening Duurzaam bouwen en renoveren Wim Gilijamse Lector Duurzame Energievoorziening Ontwikkeling energieprestatie woningen 3,5 3 2,5 nieuw bestaand EPC 2 1,5 1 0,5 0 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010

Nadere informatie

Miel Karthaus Martijn de Gier

Miel Karthaus Martijn de Gier Miel Karthaus Martijn de Gier Fig 1 1/5 13 3 5 1 17 12 11 18 2 11 31 16 15 12 14 8 7 4 6 22 21 20 19 9 10 e versus WarmBouwen 8 Verhouding tussen warmteweerstand en warmtestroomdichtheid

Nadere informatie

Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0

Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0 Energieprestatie in de toekomst Verdouw Beurs 2.0 ing. A.F. (André) Kruithof Oktober 2015 Programma Op weg naar 2050: doelstellingen bestaande bouw & nieuwbouw BENG-indicatoren Energiezuinigheid in de

Nadere informatie

PDFlib PLOP: PDF Linearization, Optimization, Protection. Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com

PDFlib PLOP: PDF Linearization, Optimization, Protection. Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com PDFlib PLOP: PDF Lineariation, Optimiation, Protection Page inserted by evaluation version www.pdflib.com sales@pdflib.com p Energielabel woning supplement* Afgegeven conform de Regeling energieprestatie

Nadere informatie

Woningen met EPC ( 0,8

Woningen met EPC ( 0,8 Een initiatief van in samenwerking met 1 Woningen met EPC ( 0,8 Toelichting wijzigingen en bouwkundige aandachtspunten en duurzame energie - ontwerp- en adviesbureau BNA ir. F.W. den Dulk (Freek) 2 1 Onderwerpen

Nadere informatie

Opnameformulier Energielabel woningen 1. Algemene projectgegevens

Opnameformulier Energielabel woningen 1. Algemene projectgegevens Opnameformulier Energielabel woningen 1. Algemene projectgegevens Projectnaam: Kenmerk: Adres: Postcode: Klantnaam: Contactpersoon: Datum woning bezoek: 3817PR-45 Hobbemastraat 3817 PR Plaats: Amersfoort

Nadere informatie

Alles over verbouwen en renoveren!

Alles over verbouwen en renoveren! 1. Algemeen Alles over verbouwen en renoveren! Belangrijkste functie van thermische isolatie is het beperken van het energieverbruik en de reductie van de CO 2 uitstoot (milieu). Voor het isoleren van

Nadere informatie

VvE en isolatie. Rotterdam, 5 oktober 2017 Frank Spruit

VvE en isolatie. Rotterdam, 5 oktober 2017 Frank Spruit VvE en isolatie Rotterdam, Frank Spruit Inhoud 1. Waarom isoleren? 2. Warmteverlies 3. Termen en aandachtspunten 4. De isolatiemaatregelen 5. Proces en offertes aanvragen VvE en Isolatie Dia 2 Isoleren

Nadere informatie

Omschrijving. EPC 0-woning Leek, Groningen, Projectsamenvatting

Omschrijving. EPC 0-woning Leek, Groningen, Projectsamenvatting EPC 0-woning Leek, Groningen, 2009 Omschrijving Deze demonstratiewoning voor duurzaam, energieneutraal en levensloopbestendig bouwen met zijn EPC = 0, gebruik van zonne-energie en aardwarmte en gebruik

Nadere informatie

Bestaat dé balans tussen isolatie en ventilatie?

Bestaat dé balans tussen isolatie en ventilatie? Bestaat dé balans tussen isolatie en ventilatie? Even voorstellen Simon van der Kamp Brink Climate Systems Adviseur installatieconcepten Brink Customize Lizette Koorn IsoBouw Systems Project manager woningbouw

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015

energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 energiebesparing bestaande bouw Harderwijk 26 mei 2015 Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Relatie tussen energielabel en energiegebruik

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 2/25 3/25 1. Praktijk van het verleden

Nadere informatie

energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe

energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe energiebesparing bestaande bouw Noord-West Veluwe Marc Smijers M 06-23924330 www.smijers-energieadvies.nl info@smijers-energieadvies.nl 1 Onderwerpen Hoe komt energielabel tot stand Relatie (of niet!)

Nadere informatie

In 3 stappen naar een energievriendelijk huis. Samen kunnen we dit realiseren.

In 3 stappen naar een energievriendelijk huis. Samen kunnen we dit realiseren. In 3 stappen naar een energievriendelijk huis Samen kunnen we dit realiseren. Energievriendelijk huis 30 oktober > Stap 1 Zorg ervoor dat er zo weinig mogelijk energie (warmte) verloren gaat Isoleren waar

Nadere informatie

Energie-Index advies tbv huursector

Energie-Index advies tbv huursector Energie-Index advies tbv huursector Ulft, 2 juli 2015. Project: ATAG E-I oplossingen Projectnummer: 2015-018 Woningtype: Rij-tussenwoningen bj 46/64, 65/74, 75/91 Opdrachtgever: ATAG Verwarming Nederland

Nadere informatie

3 Energiegebruik huidige situatie

3 Energiegebruik huidige situatie 3 Energiegebruik huidige situatie 3.1 Het Energie Prestatie Certificaat In het kader van de Europese regelgeving (EPBD) bent u verplicht om, bij verkoop of verhuur van de woning, een energiecertificaat

Nadere informatie

ISSO publicatie 82.2 aangepast 2014. Hoofdstuk 5 ISSO publicatie 82.2

ISSO publicatie 82.2 aangepast 2014. Hoofdstuk 5 ISSO publicatie 82.2 ISSO publicatie 82.2 aangepast 2014 Hoofdstuk 5 ISSO publicatie 82.2 5 Het EPA-maatwerkadviesrapport Het eindresultaat van het adviesproces moet men uiteindelijk vastleggen in een adviesrapport dat met

Nadere informatie

Trias energetica. Verdiepende opdracht

Trias energetica. Verdiepende opdracht 2015 Trias energetica Verdiepende opdracht Inleiding; In dit onderdeel kun je meer leren over de Trias energetica, een strategie voor het bereiken van een zo duurzaam mogelijke energievoorziening. Pagina

Nadere informatie

Handleiding bewijslast

Handleiding bewijslast Handleiding bewijslast 1 Inhoudsopgave Wat voor type glas heeft uw huis? 2 Is uw gevel na de bouw extra geïsoleerd? 5 Is uw dak na de bouw extra geïsoleerd? 7 Is uw vloer na de bouw extra geïsoleerd? 9

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN 4 juli 2007 19:11 uur Blz. 1 / 8 cursus Luc Volders - 2-7-2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: FB Projectgegevens: testpand 1234AB Software: EPA-W Kernel 1.09 07-06-2007 Vabi Software

Nadere informatie

Voorbeeldexamen Energie-Index Woningen Meerkeuzevragen Casus. Alle tekeningen en foto s zijn ter plekke gecontroleerd in de betreffende woningen.

Voorbeeldexamen Energie-Index Woningen Meerkeuzevragen Casus. Alle tekeningen en foto s zijn ter plekke gecontroleerd in de betreffende woningen. Voorbeeldexamen Energie-Index Woningen Meerkeuzevragen Casus Alle tekeningen en foto s zijn ter plekke gecontroleerd in de betreffende woningen. Vraag 1 tot en 10 hebben betrekking op woning 1. Hieronder

Nadere informatie

Is investeren in energiebesparende producten nog interessant?

Is investeren in energiebesparende producten nog interessant? Is investeren in energiebesparende producten nog interessant? Energie verwarming en SWW Stijgende prijzen woningen zonder spouwisolatie Woningen met enkel glas Woningen zonder dakisolatie 2 1 Energie elektriciteit

Nadere informatie

Intakeformulier Professionele Woningbeheerder. EPA - Intake formulier. Professionele Woningbeheerder

Intakeformulier Professionele Woningbeheerder. EPA - Intake formulier. Professionele Woningbeheerder Bijlage 2A: Intakeformulier Professionele Woningbeheerder EPA - Intake formulier Kenmerk: Professionele Woningbeheerder Invulinstructie: = tekst of werkelijke waarde invullen = aankruisen indien van toepassing

Nadere informatie

Energieprestatie van gebouwen

Energieprestatie van gebouwen Energieprestatie van gebouwen NEN 7120 en energieconcepten 2012 ing. Lars van de Kamp Nieman Raadgevende Ingenieurs Eerste ervaring NEN 7120 NEN 7120 Een verzwaring? Voor en nadelen standaard rijtjeswoning

Nadere informatie

Agenda Energie Team Salland Opening door wethouder van Loevezijn Presentatie Duurzaam Heeten Voorbeeldwoning Heeten Voorstellen Verbeter & Bespaar Afsluiting (ca. 20.30 uur) Duurzaam Heeten Bleerspad GFTOK

Nadere informatie

DIERBAAR IS DUURZAAM 5/6/2013 INHOUD ENERGIEBESPARING IN HOF VAN DELFT BIJ VOOROORLOGSE WONINGEN. Ilse Rijneveld

DIERBAAR IS DUURZAAM 5/6/2013 INHOUD ENERGIEBESPARING IN HOF VAN DELFT BIJ VOOROORLOGSE WONINGEN. Ilse Rijneveld DIERBAAR IS DUURZAAM ENERGIEBESPARING IN HOF VAN DELFT BIJ VOOROORLOGSE WONINGEN Ilse Rijneveld afdeling Veiligheid, Advies monumenten Gemeente Delft INHOUD ENERGIEBESPARING HOF VAN DELFT: VOOROORLOGSE

Nadere informatie

kwaliteit dient te worden verklaard middels een ondertekende Verklaring Aannemer/Installateur.

kwaliteit dient te worden verklaard middels een ondertekende Verklaring Aannemer/Installateur. Versie 6-10-2016 Energiebesparende maatregelen voor VvE s Hieronder vindt u een overzicht van de energiebesparende maatregelen die u kunt financieren met de VvE Energiebespaarlening. U leest ook aan welke

Nadere informatie

L a a g E n e r g ie H u i s M o l e n w e g Laag Energie Huis concept, type duurzaam en energiezuinig. Hieronder vindt u informatie over het Laag Energie Huis. Vanuit de overtuiging dat een woning duurzaam

Nadere informatie

Energiescan. van: De Brink 6 te: 9999 DM Ons Dorp op: 15 maart 2014 door: Matthes Advies

Energiescan. van: De Brink 6 te: 9999 DM Ons Dorp op: 15 maart 2014 door: Matthes Advies Energiescan van: De Brink 6 te: 9999 DM Ons Dorp op: 15 maart 2014 door: Matthes Advies Energiescan voor woningen in opdracht van: de heer E. Scanner Straat en nr. gekeurde woning: De Brink 6 Postcode:

Nadere informatie

6-11-2012. Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie. Visie renovatie & energiezuinigheid. Programma. Renoveren in bestaande bouw

6-11-2012. Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie. Visie renovatie & energiezuinigheid. Programma. Renoveren in bestaande bouw Programma Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie van visie tot concept renovatie & energiezuinigheid Voorbeeldprojecten Toekomst + gebruiker (bestaande) bouw ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur

Nadere informatie

Voorbeeldexamen Energieprestatiecertificaat

Voorbeeldexamen Energieprestatiecertificaat Voorbeeldexamen Energieprestatiecertificaat Onderdeel Casus ingevuld opnameformulier. Algemene projectgegevens Projectnaam: Woning Jansen Kenmerk: Adres: Guido Gezellelaan Huisnummer: 00 Postcode: 2624

Nadere informatie

Isoleer NU. 27 mei 2014 Mede mogelijk gemaakt door

Isoleer NU. 27 mei 2014 Mede mogelijk gemaakt door Isoleer NU 27 mei 2014 Mede mogelijk gemaakt door Waarom NU isoleren? Komende winter een lekkere warme woning met meer comfort. Meer warmte in de woning houden, minder gas gebruiken en dus geld besparen.

Nadere informatie

Rapportage Energiebus

Rapportage Energiebus Rapportage Energiebus Ravelijn Maastricht energie 0 Type woningen : Eengezinswoningen van 80-90 m 2 Bouwjaar: 1955 Op verzoek van Bewonersvereniging Ravelijn Verhuurder: Servatius Datum bezoek: 18-04-2014

Nadere informatie

Onderhoud 84 WONINGEN. Sprundel. De werkzaamheden vinden plaats aan de woningen in deze straten:

Onderhoud 84 WONINGEN. Sprundel. De werkzaamheden vinden plaats aan de woningen in deze straten: Onderhoud 84 WONINGEN Sprundel De werkzaamheden vinden plaats aan de woningen in deze straten: Graaf Ansfriedstraat Benedictastraat Anna Leonorastraat Anna Salomestraat Koekoekstraat Noorderstraat 8 september

Nadere informatie

Informatieavond energiebesparing en comfortabel wonen. Opening wethouder Binnendijk

Informatieavond energiebesparing en comfortabel wonen. Opening wethouder Binnendijk Informatieavond energiebesparing en comfortabel wonen Opening wethouder Binnendijk Programma 1. Welkom door Wethouder Binnendijk 2. Bewonersinitiatief Klimaat in jouw straat 3. Introductie wijkaanpak;

Nadere informatie

EPC concepten 0,4. Trias Energetica...2 EPC 0,4 concepten - Vrijstaande woning...3 EPC 0,4 concepten - Geschakelde woning...4.

EPC concepten 0,4. Trias Energetica...2 EPC 0,4 concepten - Vrijstaande woning...3 EPC 0,4 concepten - Geschakelde woning...4. etaalbare kwaliteit! EPC en 0,4 14 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 1996 1998 2000 2006 2011 2015 Inhoudsopgave: Trias Energetica...2 EPC 0,4 en - Vrijstaande woning...3 EPC 0,4 en - Geschakelde woning...4 EPC

Nadere informatie

Innovatieve energieconcepten

Innovatieve energieconcepten Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: Innovatieve energieconcepten Van diverse kanten wordt de markt gestimuleerd om energiebesparende maatregelen te treffen. Voor de bestaande bouw zijn hierover

Nadere informatie

Opnameformulier woningen voor EP-certificaat

Opnameformulier woningen voor EP-certificaat Opnameformulier woningen voor EP-certificaat Hieronder worden de opnameformulieren gegeven die een EPA-adviseur nodig heeft om een opname van de woning op papier te kunnen verrichten. Om het opnameformulier

Nadere informatie

Methodiek Binnenmilieuprofiel

Methodiek Binnenmilieuprofiel Methodiek Binnenmilieuprofiel ISSO Landelijke Informatiedag Binnenmilieuprofiel 17 februari 2011 ir. Jaap Balvers BBA Binnenmilieu Tel 010-2447025 jb-bba@binnenmilieu.nl Inhoud Uitgangspunten Benodigdheden

Nadere informatie

Energiebesparend. Mooi. Razendsnel.

Energiebesparend. Mooi. Razendsnel. Energiebesparend. Mooi. Razendsnel. Vergroot woongeluk met Cocoonz! Een (huur)huis op een slimme manier energiezuinig, comfortabel en weer aantrekkelijk maken? Met Cocoonz bieden wij dé oplossing om een

Nadere informatie

Vloer- en bodemisolatie

Vloer- en bodemisolatie Vloer- en bodemisolatie Wij bieden meerdere producten aan voor het isoleren van uw kruipruimte zodat u de best passende oplossing voor uw woning kunt kiezen. De aangeboden producten onderscheiden zich

Nadere informatie

OPNAMEFORMULIER MAATWERKADVIES. 1. Algemene projectgegevens Projectnaam: Kenmerk:

OPNAMEFORMULIER MAATWERKADVIES. 1. Algemene projectgegevens Projectnaam: Kenmerk: OPNAMEFORMULIER MAATWERKADVIES 1. Algemene projectgegevens Projectnaam: Kenmerk: Adres: Postcode: : Klantnaam: Contactpersoon: Datum bezoek: Naam EPA-organisatie: Naam EPA-adviseur: Huisnummer: Eigendomssituatie:

Nadere informatie

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning

Bewonersinformatie Rosmalen. Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning Bewonersinformatie Rosmalen Aandachtspunten voor uw vernieuwde woning 2 Voorwoord Afgelopen periode heeft BAM Woningbouw in opdracht van de eigenaar van uw woning, a.s.r., uw woning verbeterd. Bij de woningverbetering

Nadere informatie

Maatregelenlijst Duurzame Monumenten-Lening (eigenaar-bewoner)

Maatregelenlijst Duurzame Monumenten-Lening (eigenaar-bewoner) Maatregelenlijst Maatregelenlijst Duurzame Monumenten-Lening (eigenaar-bewoner) Leeswijzer Het inpassen van energiebesparende maatregelen in een monument vraagt om zorgvuldigheid en maatwerk. Het isoleren

Nadere informatie

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen

Huis & Erf steekt energie in uw woning. Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Isolatiemaatregelen Huis & Erf steekt energie in uw woning Huis & Erf steekt energie in uw woning in de vorm van een compleet isolatiepakket voor uw hele woning.

Nadere informatie

Rijksoverheid. Veel besparingsmogelijkheden t/m t/m 100. Dubbel glas. Dubbel glas. Niet extra geïsoleerd. Niet van toepassing. Nee.

Rijksoverheid. Veel besparingsmogelijkheden t/m t/m 100. Dubbel glas. Dubbel glas. Niet extra geïsoleerd. Niet van toepassing. Nee. Rijksoverheid Energielabel woning Westvest 191 2611BZ Delft BAG-ID: 0503010000010395 Veel besparingsmogelijkheden Energielabel B Registratienummer 863374920 Datum van registratie 13-01-2016 Geldig tot

Nadere informatie

De Krijntjes. Onderhoud De Krijntjes. Rucphen. De werkzaamheden vinden plaats aan de woningen in deze straten: Achterhoeksestraat

De Krijntjes. Onderhoud De Krijntjes. Rucphen. De werkzaamheden vinden plaats aan de woningen in deze straten: Achterhoeksestraat Onderhoud De Krijntjes Rucphen De werkzaamheden vinden plaats aan de woningen in deze straten: Achterhoeksestraat De Krijntjes Jan van Eyckstraat Pieter Breughelstraat Rubensstraat van den Houtestraat

Nadere informatie

Subsidieplafond Bedrijven 495.000, - (incl. woningbouwverenigingen, dorpshuizen, scholen, sportverenigingen)

Subsidieplafond Bedrijven 495.000, - (incl. woningbouwverenigingen, dorpshuizen, scholen, sportverenigingen) Subsidieregeling duurzame investeringen door bedrijven Doel: Lokale economische activiteit stimuleren en tegelijk bijdrage leveren aan doelstelling duurzaam bouwen. In dat kader moeten investeringen betrekking

Nadere informatie

Rapportage Energiebus

Rapportage Energiebus Rapportage Energiebus Amstelstraat, Assen Type woningen: 107 flats met interne galerij, 50 m2, bedrijfs- en algemene ruimten op de begane grond Bouwjaar: 1974 Op verzoek van: Huurdersorganisatie Amstelflat

Nadere informatie

Innovatieve energieconcepten

Innovatieve energieconcepten Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: Innovatieve energieconcepten Van diverse kanten wordt de markt gestimuleerd om energiebesparende maatregelen te treffen. Voor de bestaande bouw zijn hierover

Nadere informatie

Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie

Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie Energielasten als een van de uitgangspunten bij nieuwbouw en renovatie Door Eric van Zee, april 2008 Energie steeds groter deel van de woonlasten De kosten voor verwarming en warm tapwater vormen een steeds

Nadere informatie

Energie Index berekening (EI)

Energie Index berekening (EI) 1 Energie berekening (EI) Hoekwoning Molenwijk Malden: schuine woningen, 138 stuks. Wat is een Energie : Het berekent het energieverbruik van de woning en geeft dat aan met een getal tussen de 0 en 5.

Nadere informatie

Marsaki: Het projectmanagementbureau van de woningcorporaties en voor IEDEREEN! Onze aandeelhouders: RWS partner in wonen. L escaut woonservice

Marsaki: Het projectmanagementbureau van de woningcorporaties en voor IEDEREEN! Onze aandeelhouders: RWS partner in wonen. L escaut woonservice Marsaki: Het projectmanagementbureau van de woningcorporaties en voor IEDEREEN! Onze aandeelhouders: RWS partner in wonen L escaut woonservice Woonburg Zeeuwland 1 De Wooneco-alliantie 2 Minder dan een

Nadere informatie

Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw

Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw Juni 2012 E I D I BS SU Wil je met me bouwen? Gemeente Amsterdam /zelfbouw Voor u ligt de Menukaart Klimaatneutrale Zelfbouw. Deze is door de gemeente Amsterdam speciaal

Nadere informatie

Stichtse Vecht Isoleert 1.0 Nut & Noodzaak

Stichtse Vecht Isoleert 1.0 Nut & Noodzaak Stichtse Vecht Isoleert 1.0 Nut & Noodzaak Doel van deze presentatie energie besparen lagere energie rekening comfort verhogend máár? Duurzame Vecht - van Dijk B&A isolatie actie bestaande bouw Nov. 2016

Nadere informatie

U kunt energie besparen. De belangrijkste en meest urgente verbeterpunten worden in onderstaande tabel weergegeven.

U kunt energie besparen. De belangrijkste en meest urgente verbeterpunten worden in onderstaande tabel weergegeven. Dhr. Jansen Voorbeeldstraat 26 9411 VR Voorbeeldstad Beilen: 11 april 2014 Uw adviseur: Floris van Dijk Geachte heer Jansen, Op 2 april 2014 is uw woning door mij onderzocht om de mogelijkheden voor het

Nadere informatie

Opnameformulier Energielabel woningen 1. Algemene projectgegevens

Opnameformulier Energielabel woningen 1. Algemene projectgegevens Opnameformulier Energielabel woningen 1. Algemene projectgegevens Projectnaam: 1015SX-136-huis Kenmerk: Adres: Nieuwe Leliestraat Huis: 136-huis Postcode: 1015 SX Plaats: AMSTERDAM Klantnaam: M. Bolding

Nadere informatie

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN

EEN DUURZAME ENERGIEVOORZIENING VOOR IEDEREEN A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE A SUSTAINABLE ENERGY SUPPLY FOR EVERYONE o o o o Portaal (6x) Bo-Ex Stanleylaan Bo-Ex Livingstonelaan Isolatie Geen Wel Wel Glas enkel Dubbel Dubbel

Nadere informatie

BuildDesk kennisdocument

BuildDesk kennisdocument BuildDesk kennisdocument Woningen energieneutraal renoveren: hoe doe je dat? Leer hoe bestaande woningen energieneutraal te renoveren zijn. Met als belangrijkste ingrediënten: terugdringen van de energiebehoefte

Nadere informatie

Renoveren op Passief-niveau

Renoveren op Passief-niveau Thema uitgewerkt voor de corporatiesector: Renoveren op Passief-niveau Voor woningcorporaties die duurzaam invulling willen geven aan hun energieambities biedt Passief Renoveren veel kansen. Renoveren

Nadere informatie

Energie Index berekening (EI)

Energie Index berekening (EI) 1 Energie berekening (EI) 2onder1 kap woningen Molenwijk Malden: Randwijksingel, 32 stuks. Wat is een Energie : Het berekent het energieverbruik van de woning en geeft dat aan met een getal tussen de 0

Nadere informatie

Coalitie energieneutraal renoveren BEDRIJVENAVOND

Coalitie energieneutraal renoveren BEDRIJVENAVOND Coalitie energieneutraal renoveren BEDRIJVENAVOND De Bouwopgave GROTE VERSCHEIDENHEID IN ENERGIEOPAVE. Grote verscheidenheid in energieopgave. 1. Nieuwbouw. 2. Woningen 1980-2000; onvoldoende geïsoleerd.

Nadere informatie

STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER

STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER STEEK ENERGIE IN JE WONING! UNIEK AANBOD VOOR WIPPOLDER INLEIDING WAT STAAT ER OP HET PROGRAMMA? 19:30 uur Energiebesparende maatregelen (Energieloket) 20:15 uur Pauze met koffie en thee 20:30 uur Informatiemarkt:

Nadere informatie

Klimaatneutraal Bouwen Beter Isoleren

Klimaatneutraal Bouwen Beter Isoleren Klimaatneutraal Bouwen Beter Isoleren Adviesburo Nieman B.V. September 2010 1 Adviesburo Nieman ruim 100 medewerkers in de vier vestigingen jaarlijks zo n 1500 verschillende projecten woning- en utiliteitsbouw

Nadere informatie

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam

Frisse Lucht GREEN PACKAGE. Energie uit de lucht - 100% duurzaam GREEN PACKAGE Energie uit de lucht - 100% duurzaam Het comfort van vloerverwarming, koeling en warmtapwater in een duurzaam energiesysteem voor bij u thuis. Frisse Lucht Green Package, duurzame energie

Nadere informatie

2. Spouw- en vloerisolatie nader toegelicht

2. Spouw- en vloerisolatie nader toegelicht 2. Spouw- en vloerisolatie nader toegelicht 2.1 Huishoudelijk energieverbruik Wat verbruik je waar? Hoe kan je dit verminderen? Waarom spouw- en vloerisolatie? 2.2 Spouwisolatie Technische aspecten Wat

Nadere informatie

energieprestatiecertificaat bestaand gebouw met woonfunctie

energieprestatiecertificaat bestaand gebouw met woonfunctie energieprestatiecertificaat straat Hoogstraat nummer 570 bus postnummer 9235 gemeente Fruitrode bestemming eengezinswoning type open bebouwing softwareversie 1.0 berekend energieverbruik (kwh/m²): 380

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Beta Testbedrijf E. van Dijk 007 Kleveringweg 12 2616 LZ Delft info@vabi.nl Delft, 8 februari 2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: Opdrachtgever BV A. Bee Projectgegevens: Voorbeeldproject

Nadere informatie

Grip op je energieprestaties -wat doet de NZEB-tool?

Grip op je energieprestaties -wat doet de NZEB-tool? Grip op je energieprestaties -wat doet de NZEB-tool? Masterclass door Clarence Rose, DNA in de Bouw / Azimut Bouwbureau en Carl-peter Goossen, DNA in de Bouw / BouwNext 2 Masterclass Introductie NZEB-tool

Nadere informatie

Dakkapellen Door H. Koelemij (TNO Bouw)

Dakkapellen Door H. Koelemij (TNO Bouw) Dakkapellen Door H. Koelemij (TNO Bouw) Algemeen Belangrijkste functie van een dakkapel is het creëren van extra leefruimte in een woning. De dakkapel wordt geplaatst op een hellend dak. wat is het verschil?

Nadere informatie