Profijt van de gemeentelijke overheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Profijt van de gemeentelijke overheid"

Transcriptie

1 Profijt vn de gemeentelijke overheid De invloed vn het gemeentebeleid op de koopkrcht vn de minim in Groningen Dr. M.A. Allers

2 Profijt vn de gemeentelijke overheid De invloed vn het gemeentebeleid op de koopkrcht vn de minim in Groningen Dr. M.A. Allers mei 1996 COELO Centrum voor Onderzoek vn de Economie vn de Lgere Overheden Fculteit der Economische Wetenschppen, Rijksuniversiteit Groningen Postbus AV Groningen

3 Inhoudsopgve Voorwoord... 1 Inleiding... 1 Huishoudens met een minimuminkomen... 2 Gemeentelijke lsten... 3 Groningen... 3 Vergelijking met enkele ndere gemeenten... 4 Gemeentelijk minimbeleid... 5 Kwijtscheldingsbeleid... 5 Bijzondere bijstnd... 6 Minimfonds... 7 Overzicht minimbeleid... 7 Vergelijking met enkele ndere gemeenten... 9 Invloed gemeentebeleid op koopkrcht Bten en lsten voor minimumhuishoudens Bten en lsten voor verschillende groepen Geen kwijtschelding Wel kwijtschelding Conclusies en beleidsimplicties Conclusies Beleidsimplicties Bijlge Schtting vn het ntl huishoudens met een inkomen op het socil minimum 18

4 Voorwoord Dit onderzoek is in opdrcht vn B en W vn Groningen uitgevoerd door het Centrum voor Onderzoek vn de Economie vn de Lgere Overheden (COELO). De gebruikte gegevens zijn voor een groot deel fkomstig vn de Dienst Informtie en Administrtie (A.J. Hgemn, fdeling belstingen) en de Dienst SoZWe (A. Klein Rouweler en A. Veenkmp, bureu onderzoek, en F. Veenstr, FEZ). De verntwoordelijkheid voor de inhoud vn dit rpport berust geheel bij de uteur. Inleiding Het beleid vn de gemeente Groningen is er op gericht de koopkrcht vn de socile minim zoveel mogelijk te ontzien, door de gemeentelijke lsten te mtigen en wr mogelijk kwijtschelding te verlenen vn OZB en hondenbelsting. Toch betlen ook de minim mee n de gemeentelijke belstingen en heffingen. Drnst wordt een beleid gevoerd dt is gericht op het bevorderen vn mtschppelijke prticiptie en het tegengn vn rmoede. Hierbij wordt gebruik gemkt vn verschillende instrumenten, zols de bijzondere bijstnd en het minimfonds. Het doel vn dit onderzoek is n te gn wt de gezmenlijke uitwerking is vn deze beleidslijnen op de koopkrcht vn huishoudens met een inkomen op of rond het socile minimum. Wt is per sldo de invloed vn het (finnciële) gemeentebeleid op de inkomenspositie vn de minim? Gekeken wordt nr de situtie sinds Dit rpport is ls volgt opgebouwd. Allereerst wordt de omvng vn de groep huishoudens op het socil minimum gescht. Dn wordt chtereenvolgens ngegn hoeveel deze groep n gemeentelijke belstingen en heffingen betlt, en hoeveel zij profiteert vn het gemeentelijke minimbeleid. Dn worden deze bten en lsten tegen elkr fgewogen. Het rpport wordt fgesloten met de conclusies en een bijlge. 1 COELO Groningen

5 Huishoudens met een minimuminkomen Tbel 1 geeft een overzicht vn het ntl huishoudens met een inkomen rond het socile minimum in de jren Het gt hier ndrukkelijk om een rming, ngezien excte cijfers niet beschikbr zijn. De bijlge bij dit rpport lt zien wrop deze rming is gebseerd. Het ntl minimumhuishoudens is in de beschouwde periode vrijwel constnt gebleven. Het gt in totl om een kleine huishoudens, wrvn ruim 60% een bijstndsuitkering ontvngt. Studenten zijn buiten beschouwing gelten, omdt hun lge inkomen veell een tijdelijke zk is, en omdt er voor hen tl vn specile voorzieningen zijn op socil-cultureel en sportgebied. Tbel 1 Huishoudens met een inkomen tot mximl 5% boven het socil minimum in de gemeente Groningen, (rmingen) Bijstnd WW AAW/WAO Bnenpool Jwg Zelfstndigen, overige werknemers Totl Bronnen: zie bijlge. 2 COELO Groningen

6 Gemeentelijke lsten Groningen Tbel 2 geeft een overzicht vn de gemeentelijke lsten voor huurders 1 in de jren Voor de OZB is uitgegn vn een economische wrde vn ƒ in de periode , en vn ƒ in De wrde voor is de fgeronde gemiddelde economische wrde wrvoor in die jren kwijtschelding vn OZB is verleend. De wrde voor 1996 is gescht op bsis vn voorlopige gegevens betreffende de hertxtie. 2 Ongeveer een op de tien huishoudens heeft een of meer honden. In tbel 2 stt het gemiddelde bedrg n hondenbelsting gerekend over lle huishoudens, ook de niet-hondenbezitters. Dt is dus ongeveer 10% vn de gemiddelde nslg voor hondenbelsting. Tbel 2 Gemeentelijke lsten voor minim, Lsten per huishouden (ƒ) OGB/OZB (gebruikersdeel) Afvlstoffenheffing Hondenbelsting Totl Toenme (%) Totl betld door minim (ƒ1000) OGB/OZB (gebruikersdeel) Afvlstoffenheffing Hondenbelsting Totl b b b b Rming op bsis vn triefstijging. b Niet beschikbr (vergelijk tbel 1). Bron: A.J. Hgemn (DIA); tbel 1. De gemiddelde huurder betlt in 1996 ruim ƒ550 n gemeentelijke lsten. Dt is 20% meer dn vorig jr. Dt komt voorl door de sterke toenme vn de fvlstoffenheffing. Ook de gemiddelde OZB-nslg nm fors toe, ls gevolg vn de hertxtie vn de economische wrde. In voorgnde jren ws de 1 Het ndeel eigen-woningbezitters onder de minim is verwrloosbr klein (G.J. Schep en Y.B. Bommeljé, Een kwestie vn geld. Over de finnciële positie vn cliënten vn de socile dienst, VUGA, Den Hg, 1994, blz. 83). 2 Zie M.A. Allers, Finnciële gevolgen vn het kwijtscheldingsbeleid vn de gemeente Groningen, COELO, Groningen, 1996, noot COELO Groningen

7 lstendrukstijging geringer. Door het totlbedrg voor een gemiddeld huishouden te vermenigvuldigen met het ntl minimumhuishoudens wordt het totle bedrg verkregen dt de minim n gemeentelijke belstingen betlen. Dt vrieerde in de beschouwde periode vn ƒ7 tot ƒ9 miljoen. Vergelijking met enkele ndere gemeenten Figuur 1 vergelijkt de gemeentelijke lstendruk voor huurders in 1996 in zeven grote gemeenten. 3 Door de grote triefstijging dit jr is Groningen voor huurders enigszins n de dure knt. Alleen Den Hg en Znstd zijn duurder. De fvlstoffenheffing vormt in de beschouwde gemeenten de zwrste lst. Rioolrecht betlen huurders lleen in Tilburg en Znstd. 4 Mede drom is Znstd veruit het duurst. 3 Deze gemeenten zijn gekozen omdt er voor hen ook gegevens over het minimbeleid beschikbr zijn (vergelijk figuur 2). De gegevens zijn gebseerd op het Belstingoverzicht 1996 grote gemeenten, ESBL, Rotterdm. Voor de OZB is uitgegn vn een economische wrde in 1995 vn ƒ Voor gemeenten die ndere peiljren hnteren is de wrde geïndexeerd n de hnd vn de gegevens vn de Wrderingskmer (bron: Tweede Kmer, , (7), blz. 25). Hierbij dient de knttekening te worden gemkt dt in Groningen de herwrdering in het kder vn de Wet WOZ l chter de rug is, en in de meeste ndere gemeenten nog niet. De werkelijke wrdestijging zl in veel gemeenten wellicht groter blijken dn nvnkelijk werd verwcht. Voor de Afvlstoffenheffing is uitgegn vn een tweepersoonshuishouden. De hondenbelsting is buiten beschouwing gelten, omdt niet bekend is voor welk deel vn de huurders dit relevnt is; bovendien gt het (gemiddeld) om kleine bedrgen. 4 Bij een gemiddeld wterverbruik. Zie NIBUD, Budgethndboek 1996, Den Hg, blz COELO Groningen

8 Gemeentelijk minimbeleid Alleen uitkeringen om niet zijn bij het onderzoek betrokken; leningen blijven buiten beschouwing. Het minimbeleid bestt dn uit het kwijtscheldingsbeleid, de bijzondere bijstnd en het minimfonds (dit jr omgezet in Stdsps). Kwijtscheldingsbeleid De onderste regel vn tbel 3 lt zien dt er in 1993 nmerkelijk minder belsting werd kwijtgescholden dn in het jr ervoor. Drn blijft het totlbedrg even gelijk, om in 1995 weer toe te nemen tot ƒ Meer dn 90% vn het kwijtgescholden bedrg betreft de onroerende-zkbelsting (OZB); de rest is hondenbelsting. Voor ndere (gemeentelijke) belstingen is kwijtschelding niet mogelijk. Het ntl kwijtscheldingen voor de OZB dlt sterk vn 1992 op Dt is te wijten n de invoering vn de 90%-norm in dt jr. In 1992 werd nog een ndere systemtiek gehnteerd. Het gevolg ws dt de betlingscpciteit door de nieuwe berekeningsmethode in veel gevllen toenm, zodt in 13% minder gevllen kwijtschelding kon worden verleend. In 1994 dlt het ntl kwijtscheldingen nog licht, om in 1995 flink toe te nemen ls gevolg vn de invoering vn de 95%-norm (en het drn gekoppelde beleid om meer bekendheid te geven n de mogelijkheid vn kwijtschelding). Het gemiddelde bedrg dt wordt kwijtgescholden ligt vrij constnt op ƒ157. Dit correspondeert met een woning met een economische wrde vn ongeveer ƒ Het ntl kwijtscheldingen vn hondenbelsting fluctueert vn jr op jr zonder duidelijke trend. Het gt om zo n 700 gevllen per jr. Het kwijtgescholden bedrg stijgt licht door het geleidelijk oplopende trief (60% vn de nslg voor één hond wordt kwijtgescholden). Tbel 3 Kwijtschelding vn gemeentelijke belstingen, OZB Antl kwijtscheldingen Totlbedrg (ƒ1000) Gemiddeld bedrg (ƒ) Hondenbelsting Antl kwijtscheldingen Totlbedrg (ƒ1000) Gemiddeld bedrg (ƒ) Totl kwijtgescholden (ƒ1000) Bron: A.J. Hgemn (DIA). 5 COELO Groningen

9 Bijzondere bijstnd De bijzondere bijstnd is in de loop vn 1992 nr de gemeenten gedecentrliseerd. Het betreft verstrekkingen n huishoudens met een lg inkomen, voor het doen vn noodzkelijke uitgven die zij niet zelf kunnen bekostigen, en wrvoor ook geen ndere voorzieningen bestn. Tbel 4 Uitgven en volume bijzondere bijstnd, (ƒ1000) Uitgven volgens fcetcode-indeling (voorbeelden) Directe levensbehoeften (kleding, mltijden) Voorzieningen huishouden (gezinshulp) Woning (inrichting, woonkostentoeslg) Opvng (pension, crisiscentrum) Socile prticiptie (telefoon, vervoer) Finnciële trnscties (rente) Uitstroombevordering (scholing, reiskosten) Medische kosten (bril, dieet) Overig Totl uitgven Antl verstrekkingen Antl ontvngers Verstrekkingen per ontvnger (gem.) 4,8 4,8 3,9 3,8 Bedrg per verstrekking (gem.) Bedrg per ontvnger (gem.) Correctie overheveling vn/nr bijz. bijstnd Gecorrigeerd totl Bron: A. Veenkmp en A. Klein Rouweler, bureu onderzoek SoZWe; correctie bijzondere bijstnd: zie tekst. Tbel 4 lt de ontwikkeling vn de uitgven n bijzondere bijstnd zien voor de jren De uitgven zijn uitgesplitst nr voorzieningsoort volgens de fcetcode-indeling vn het CBS. In de periode dlden de uitgven n bijzondere bijstnd. De dling in 1993 is te wijten n een dling vn het ntl personen dt vn deze regeling gebruik mkte; zij die wel bijzondere bijstnd ontvingen kregen gemiddeld evenveel verstrekkingen en een even groot bedrg ls in het voorgnde jr. De dling in 1994 komt voort uit een dling vn zowel het ntl personen ls het gemiddelde ntl verstrekkingen en het bedrg per persoon. In 1995 dlde het ntl ontvngers vn bijzondere bijstnd verder, mr door een toenme vn het gemiddeld uitgekeerde bedrg stegen de totle uitgven toch weer enigszins. In 1995 is een bedrg vn ƒ n het budget vn de bijzondere bijstnd 6 COELO Groningen

10 onttrokken in verbnd met de invoering vn de WVG. 5 Dit bedrg bleef echter in principe voor de doelgroep beschikbr. Voor een intertemporele uitgvenvergelijking moeten de uitgven n bijzondere bijstnd hiervoor worden gecorrigeerd. Hetzelfde, mr dn omgekeerd, geldt voor de overheveling vn inkomensondersteunende voorzieningen AAW nr de bijzondere bijstnd (ƒ ) en de compenstie voor de verhoging vn de eigen bijdrge voor gezinsverzorging en psychotherpie (ƒ ), llebei ook in Per sldo moeten de uitgven n bijzondere bijstnd in 1995 met ƒ worden verhoogd om ze vergelijkbr te mken met voorgnde jren. Zie de onderste twee regels vn tbel 4. Minimfonds Het minimfonds is bedoeld om de mtschppelijke prticiptie te bevorderen door een deel vn de kosten te vergoeden vn bijvoorbeeld toegngsgelden voor zwembden en ijsbnen, lidmtschppen vn sportverenigingen en de openbre bibliotheek, en diverse cursussen. In totl wordt er per jr ongeveer een hlf miljoen gulden vi het minimfonds verstrekt n zo n 5000 gezinnen, die gemiddeld twee keer per jr een kleine ƒ50 ontvngen (tbel 5). Tbel 5 Minimfonds, Uitgekeerd (ƒ1000) Antl verstrekkingen Antl ontvngers Verstrekkingen per ontvnger (gem.) 2,0 2,1 Bedrg per verstrekking Bedrg per ontvnger Niet beschikbr. Bron: A. Veenkmp en A. Klein Rouweler (Bureu onderzoek SoZWe). Overzicht minimbeleid Tbel 6 geeft een overzicht vn de uitgven n de verschillende instrumenten vn het minimbeleid in de jren Deze uitgven zijn teruggelopen vn bijn zeven miljoen tot ruim vijf miljoen gulden per jr. Het gemiddelde bedrg per minimumhuishouden liep terug vn ƒ364 tot ƒ Bron: F. Veenstr, SoZWe/FEZ. 7 COELO Groningen

11 Tbel 6 Uitgven minimbeleid, Totle uitgven (ƒ1000) Kwijtschelding Bijzondere bijstnd Minimfonds Totl Gemiddeld bedrg per minimumhuishouden (ƒ) Kwijtschelding Bijzondere bijstnd Minimfonds Totl Bronnen: zie tekst. Tbel 7 Cliënten vn één of meer instrumenten vn het minimbeleid, (huishoudens; totlen ook ls percentge vn lle minimumhuishoudens) Kwijtschelding OGB/OZB Kwijtschelding Hondenbelsting Bijzondere bijstnd Minimfonds Zowel bijz.bijst.ls min.fonds Totl -ten minste b % % -ten hoogste c % % Niet beschikbr. b Uitgnde vn de veronderstelling dt huishoudens wrn kwijtschelding is verleend ook profiteren vn de bijzondere bijstnd en/of het minimfonds. c Uitgnde vn de veronderstelling dt huishoudens wrn kwijtschelding is verleend geen gebruik mken vn de bijzondere bijstnd of het minimfonds. Verder wordt er vn uitgegn dt kwijtschelding vn hondenbelsting smengt met kwijtschelding vn OZB. Bronnen: A.J. Hgemn (DIA) en A. Veenkmp en A. Klein Rouweler (Bureu onderzoek SoZWe); tbel 1. Tbel 7 lt zien hoeveel huishoudens vn de verschillende soorten minimbeleid gebruik mkten. Het minimfonds bereikt de meeste huishoudens: in Op de tweede plts komt de bijzondere bijstnd, wrvn het ntl cliënten is teruggelopen vn tot Interessnt is dt de meeste huishoudens die bijzondere bijstnd ontvngen ook een uitkering uit het minimfonds ontvngen (86%). Omgekeerd ontvngt 69% vn de huishoudens die gebruik mken vn het minimfonds ook bijzondere bijstnd. De smenloop met het kwijtscheldingsbeleid 8 COELO Groningen

12 is hels niet bekend. Het ntl huishoudens dt kwijtschelding is verleend vn de OZB is toegenomen vn tot In 1996 zl dit vermoedelijk nog nzienlijk hoger liggen, doordt de verruiming vn het kwijtscheldingsbeleid (in 1995) vertrgd bij de doelgroep bekend rkt, en door een ctievere opstelling vn de gemeente. Het totl ntl huishoudens dt vn het gemeentelijke minimbeleid profiteert ligt tussen de zes- en de tienduizend (1995); dt is 30 à 50% vn lle minimumhuishoudens. Vergelijking met enkele ndere gemeenten Om een indruk te geven vn de positie die Groningen inneemt wt betreft uitgven n minimbeleid wordt in tbel 8 een vergelijking gepresenteerd met zes ndere grote gemeenten. De cijfers hebben betrekking op Het bsolute bedrg dt Groningen in 1994 uitgf n minimbeleid (ƒ5,1 mln) doet lleen onder voor dt vn de echt grote steden (Den Hg en Utrecht); in steden vn ongeveer gelijke omvng (Eindhoven en Tilburg) is het beduidend lger. Gemeten per inwoner geeft lleen Den Hg (ƒ48) meer uit dn Groningen (ƒ30). Omdt het ndeel vn bijstndsontvngers in de gehele bevolking (een indictie voor het ndeel vn de minim) in Groningen het hoogst is (8,8%), blijft het bedrg per bijstndsontvnger enigszins chter (ƒ340). Al met l slt Groningen geen slecht figuur. Tbel 8 Uitgven n minimbeleid in zeven grote gemeenten, 1994 Inwoners % Inwoners Uitgven Uitgven Uitgven (1000) in bijstnd b (ƒ mln) per inw. p.bijstndontv. Den Hg , Utrecht , Eindhoven , Groningen , Tilburg , Znstd , Leiden , Gemiddeld c , Bijzondere bijstnd, kwijtscheldingsbeleid en minimfonds. b ABW, Rww, BZ, IOAW, IOAZ. c Ongewogen. Bron: Groningen: zie elders in dit rpport; ndere gemeenten: L. Kroon, Minimbelngen gemeentelijk gewogen, FNV/SoZWe Rotterdm, Figuur 2 lt zien dt de bijzondere bijstnd in de grote gemeenten verreweg de belngrijkste component is vn het minimbeleid, goed voor 80-86% vn de uitgven. Het ndeel vn het kwijtscheldingsbeleid vrieert vn 4% (Znstd) tot 9 COELO Groningen

13 21% (Leiden). Leiden kent drentegen geen minimfonds, terwijl Znstd 15% vn de uitgven voor minimbeleid vi zo n fonds lt lopen. Utrecht heeft een heel klein minimfonds (niet zichtbr in de figuur). Groningen neemt wt betreft de verdeling vn de middelen over de drie instrumenten een middenpositie in. Opvllend is overigens dt in ndere gemeenten nst OZB doorgns ook fvlstoffenheffing en rioolrecht voor kwijtschelding in nmerking komen 6 (tbel 9). In Groningen is dt niet het gevl. Wel vlt in Groningen de hondenbelsting onder het kwijtscheldingsregime, terwijl dt in ndere gemeenten minder vk voorkomt. De 95%-norm voor de kosten vn bestn die Groningen hnteert bij het kwijtscheldingsbeleid is ook in ndere gemeenten gebruikelijk: in 1996 geldt deze norm in 82% vn de gemeenten (14% zit op 90%, de rest op 80% of 92,5%). 7 Dit blijkt uit het onlngs fgesloten evlutie-onderzoek nr de verruiming vn het kwijtscheldingsbeleid. 8 Tbel 9 Andeel gemeenten wr kwijtschelding mogelijk is, 1996 (percentge vn het ntl gemeenten dt de betreffende heffing kent) OZB eigenren 75% OZB gebruikers 99% Afvlstoffenheffing 96% Rioolrecht 85% Hondenbelsting 49% Bron: N.E.T. Nieboer, E. Smid en C. vn der Werf, Kwijtscheldingsbeleid vn gemeenten en wterschppen, Reserch voor Beleid, Leiden, De cijfers zijn gebseerd op steekproefonderzoek; n= Soms voor slechts een deel vn de nslg. 7 Gebseerd op gegevens betreffende 457 gemeenten. 8 Zie bron onder tbel COELO Groningen

14 Invloed gemeentebeleid op koopkrcht Bten en lsten voor minimumhuishoudens Nu bekend is wt minimumhuishoudens n gemeentelijke belstingen en heffingen betlen en wt zij in het kder vn het minimbeleid vn de gemeente ontvngen, kn worden berekend of zij per sldo beter of slechter worden vn hun finnciële reltie met de gemeente. Tbel 10 lt zien hoeveel de minimumhuishoudens smen n gemeentelijke belstingen en heffingen betlen, en hoeveel zij ontvngen vi het minimbeleid. In 1995 betlden de minim smen ongeveer ƒ8,9 miljoen n belstingen, en ontvingen zij ƒ5,5 miljoen uit het minimbeleid. Per sldo droegen zij dus ƒ3,4 miljoen f n de gemeenteks. Per huishouden is dit ƒ230. Tbel 10 Sldo vn uitwerking belstingheffing en minimbeleid op de koopkrcht vn minimumhuishoudens, (ƒ1000) Belstingen en heffingen OZB (gebruikersdeel) Afvlstoffenheffing Hondenbelsting Totl Minimbeleid Kwijtschelding Bijzondere bijstnd Minimfonds Totl Sldo Bronnen: zie tekst. Om de ontwikkeling in de loop der tijd te kunnen beoordelen moeten de cijfers eerst vergelijkbr worden gemkt. Drtoe zijn ze uitgedrukt in constnte guldens (vn 1995), en is de bijzondere bijstnd gecorrigeerd voor overhevelingen (zie tbel 4). Figuur 3 geeft de finnciële lsten en bten vn het gemeentebeleid voor een gemiddeld minimumhuishouden. De onderste helft vn deze figuur geeft voor minimumhuishoudens de lstenknt weer; dit zijn de gemeentelijke belstingen en heffingen. Het gedeelte boven de nullijn lt zien wt de inkomsten zijn uit het gemeentelijke minimbeleid. Het verschil tussen bten en lsten (het sldo) is met een lijn weergegeven. De bten zijn in 1993 en 1994 geleidelijk teruggelopen, om in 1995 weer toe te nemen. Deze vrities komen voornmelijk voor rekening vn de bijzondere bijstnd. Minimfonds en kwijtscheldingsbeleid zijn kwntittief minder belngrijk. De lsten zijn in 1993 en 1994 lngzm gestegen en in 1995 iets (gemiddeld ƒ6) 11 COELO Groningen

15 gedld. Per sldo droegen minimhuishoudens in 1992 gemiddeld ƒ22 bij n de gemeentelijke schtkist. Dit steeg fors tot ƒ111 in 1993 en ƒ202 in In 1995 lg het sldo weer op ƒ155. De vooruitzichten voor 1996 zijn echter niet gunstig, wnt de gemiddelde belstingdruk stijgt voor minim met 20% tot ƒ555 (tbel 2). Dr stt tegenover dt er wrschijnlijk een groter bedrg wordt kwijtgescholden dn vorig jr, mr dit weegt dr niet tegenop. 9 Figuur 3 Finnciële bten en lsten vn gemeentelijk beleid voor een gemiddeld minimumhuishouden (guldens vn 1995; bijzondere bijstnd gecorrigeerd voor overhevelingen) Bronnen: zie tekst. Bten en lsten voor verschillende groepen Figuur 3 geeft het gemiddelde beeld; individuele gevllen wijken dr soms ver vn f. Het is onmogelijk om voor lle denkbre gevllen een berekening te mken. Om toch een indruk te geven vn de mogelijkheden tonen de volgende figuren de bten en lsten voor de huishoudens die gebruik mken vn één of meer vn de verschillende instrumenten vn het minimbeleid. Wegens de nr verhouding kleine groep belnghebbenden blijft de kwijtschelding vn de hondenbelsting hierbij buiten beschouwing. Overigens wordt de situtie voor de grootste groep niet fgebeeld. Dit zijn de 9 De toenme is voor het grootste deel te wijten n de hogere fvlstoffenheffing; deze heffing kn niet worden kwijtgescholden. Bovendien mken lng niet lle rechthebbenden vn de kwijtscheldingsregeling (voor OZB en hondenbelsting) gebruik. 12 COELO Groningen

16 huishoudens die vn geen vn de hier behndelde regelingen gebruik mken. Dit zijn er miniml in 1995 (49% vn de minimumhuishoudens). 10 Voor hen is het sldo vnzelfsprekend negtief en gelijk n het bedrg n gemeentelijke lsten, de onderste helft vn onderstnde figuren. Geen kwijtschelding De onderstnde figuren tonen de finnciële bten en lsten vn huishoudens n wie geen kwijtschelding vn OZB is verleend. 10 Zie tbel COELO Groningen

17 Figuur 4 Sldo vn bten en lsten voor de gemiddelde ontvnger vn bijzondere bijstnd (geen kwijtschelding; guldens vn 1995) Figuur 5 Sldo vn bten en lsten voor de gemiddelde ontvnger vn een minimfonds-uitkering (geen kwijtschelding; guldens vn 1995) Voor huishoudens die wel bijzondere bijstnd ontvngen mr geen uitkering uit het minimfonds (1312 in 1994 en 607 in 1995) is de finnciële reltie met de gemeente per sldo positief, hoewel de netto bten zijn teruggelopen vn gemiddeld ƒ800 in 1992 tot ruim ƒ500 in 1994/95. Die dling komt grotendeels voor rekening vn de lgere uitgven n bijzondere bijstnd, hoewel ook de belstingdruk toenm. Voor de ongeveer 1700 huishoudens die wel een uitkering uit het minimfonds ontvingen mr geen bijzondere bijstnd is het sldo met de gemeentelijke belstingen in de 1994 en 1995 gemiddeld zo n ƒ360 negtief. Voor eerdere jren zijn hels geen cijfers beschikbr. Figuur 6 Sldo vn bten en lsten voor de gemiddelde ontvnger vn bijzondere bijstnd en een uitkering uit het minimfonds (geen kwijtschelding; guldens vn 1995) De meeste ontvngers vn bijzondere bijstnd mkten ook gebruik vn het minimfonds (3100 in 1994 en 3700 in 1995). Deze groep ontving meer dn twee keer zoveel vn de gemeente ls n gemeentelijke lsten werd betld. Het sldo nm vorig jr ook nog toe.

18 Wel kwijtschelding Het ntl huishoudens dt kwijtschelding vn de OZB is verleend steeg vn in 1992 tot in Hoeveel hiervn ook bijzondere bijstnd en/of een uitkering uit het minimfonds ontvingen is niet bekend. Figuur 7 Sldo vn bten en lsten voor het gemiddelde huishouden dt kwijtschelding vn OZB is verleend (geen bijzondere bijstnd of minimfonds; guldens vn 1995) Huishoudens die lleen vn het kwijtscheldingsbeleid (OZB) profiteerden betlden per sldo n de gemeente. Dt komt omdt voor de fvlstoffenheffing geen kwijtschelding mogelijk is. Het sldo is in de beschouwde periode vrij constnt. Figuur 8 Sldo vn bten en lsten voor het gemiddelde huishouden dt profiteert vn OZB-kwijtschelding en minimfonds (geen bijzondere bijstnd, guldens vn 1995) Profiteert een huishouden nst kwijtschelding vn OZB ook vn het minimfonds, dn is het sldo nog steeds negtief, en wordt gemiddeld zo n ƒ200 n de gemeenteks fgedrgen. De conclusie is dus dt lleen ontvngers vn bijzondere bijstnd (gemiddeld) finncieel profijt hebben vn de overheid. Kwijtschelding en minimfonds wegen niet op tegen de gemeentelijke lsten. 15 COELO Groningen

19 Conclusies en beleidsimplicties Conclusies Als voor huishoudens met een inkomen rond het socile minimum de gemeentelijke belstingen en heffingen tegenover de uitgven in het kder vn het gemeentelijke minimbeleid worden gepltst, dn resteert gemiddeld een negtief sldo. Minim betlen dus meer n gemeentelijke belstingen en heffingen dn zij ontvngen vi het gemeentelijke minimbeleid. Sinds 1992 is dit sldo negtiever geworden (in constnte guldens), terwijl in 1995 licht herstel optrd. De verslechtering vn dit sldo is in de eerste plts te wijten n de fnme vn de uitgven n bijzondere bijstnd, die het gevolg is vn het voortdurend dlende ntl ontvngers. Verder nm de gemeentelijke belstingdruk geleidelijk toe. De verschillen tussen de minimhuishoudens zijn groot. Huishoudens die een uitkering vi de bijzondere bijstnd ontvngen profiteren per sldo vn hun finnciële reltie met de gemeente (in 1995 ter wrde vn gemiddeld ruim ƒ500). Bij smenloop met kwijtschelding en/of minimfonds kn dit profijt nog hoger zijn. Huishoudens die lleen vn het minimfonds en/of het kwijtscheldingsbeleid gebruik mken, betlen per sldo n de gemeente. Dt geldt ntuurlijk ook voor de minim die in het geheel geen gebruik mkt vn de regelingen in het kder vn het minimbeleid. Dit is de grootste groep (50-70% vn de minimumhuishoudens). Overigens is in dit onderzoek lleen de finnciële reltie vn de burger met de gemeente onderzocht. Minim profiteren ntuurlijk ook vn het niet-finnciële gemeentebeleid. Wnneer het Groningse minimbeleid wordt vergeleken met dt vn gemeenten vn vergelijkbre omvng, dn blijken de Groningse minim een bevoorrechte positie in te nemen. Zowel het bsolute bedrg dt n minimbeleid wordt uitgegeven ls het gemiddelde bedrg per inwoner is in Groningen nr verhouding hoog. Dr stt tegenover dt de gemeentelijke (huurders)lsten in Groningen in vergelijking met gemeenten vn soortgelijke omvng wt n de hoge knt zijn. Beleidsimplicties Zols gezegd profiteren minim vn vele soorten gemeentelijk beleid nst het specifieke minimbeleid. Het is dus niet zo dt het sldo vn finnciële bten en lsten voor deze groep per se boven nul dient te liggen. Zou men echter besluiten dt minimumhuishoudens finncieel meer door de gemeente moeten worden gesteund, dn zijn dr verschillende mogelijkheden voor. Allereerst kunnen ntuurlijk de gemeentelijke belstingen en heffingen zo lg mogelijk worden gehouden. Een dergelijke mtregel komt echter ook niet-minim ten goede, en is dus geen efficiënt middel om het gestelde doel te bereiken. Bovendien is de ruimte voor belstingverlichting beperkt. Meer gerichte mtregelen grijpen n op het l bestnde gemeentelijke minimbeleid. Veruit de grootste component is de bijzondere bijstnd. Vn deze regeling mken echter steeds minder mensen gebruik, wrdoor de uitgven dlen. Het zou nuttig zijn n te gn wrdoor deze teruggng wordt veroorzkt. 16 COELO Groningen

20 De bijzondere bijstnd kent een ntl prktische beperkingen. Zo is het lleen mogelijk om bijzondere bijstnd te verlenen voor specifieke kosten. Bovendien is de nvrgprocedure door de verplichte individuele toetsing niet erg klntvriendelijk. Het niet-gebruik is hoog. In de Armoedenot 11 is ngekondigd dt gemeenten meer vrijheid zullen krijgen bij de verstrekking vn bijzondere bijstnd. Zogenoemde ctegorile verstrekking (n groepen die onder soortgelijke omstndigheden verkeren) zl onder voorwrden worden toegestn, zodt individuele toetsing niet ltijd meer nodig is. De voorwrde dt deze bijstnd betrekking heeft op specifieke kosten zl echter gehndhfd blijven. Hoe de prktijk er uit zl zien is nog niet te zeggen. De nieuwe circulire gemeentelijk minimbeleid, wrin een en nder zl worden uitgewerkt, is nog niet beschikbr. De vervnging vn het minimfonds door een Stdsps zl wellicht tot een groter bereik en een intensiever gebruik vn dit instrument leiden. Als instrument vn het inkomensbeleid blijft het wrschijnlijk wel een secundire rol spelen, omdt het om bescheiden vergoedingen voor een beperkt ntl kostensoorten gt. Het primire doel is ook het bevorderen vn prticiptie, niet het vergroten vn de koopkrcht. Mocht echter het commerciële gebruik vn de Stdsps een grote vlucht gn nemen, dn kn de betekenis voor de koopkrcht toenemen. Vi uitbreiding vn het kwijtscheldingsbeleid zouden de vste lsten vn de minim kunnen worden verminderd. Uit rmoedeonderzoek blijkt dt juist de vste lsten nr verhouding een steeds groter probleem vormen. Dit kn door meer heffingen onder het kwijtscheldingsbeleid te brengen, door de norm te verhogen nr 100% (ls het kbinet dit zols verwcht gt toestn per ) of door het nietgebruik terug te dringen. 12 Het voordeel vn dit instrument is dt een verhoging vn de gemeentelijke lsten, die de finnciële positie vn de minim zou verslechteren, door een ruime kwijtscheldingsmogelijkheid utomtisch tot meer uitgven n minimbeleid leidt, zodt het koopkrchteffect per sldo beperkt blijft. Anders gezegd, een toenme vn de lsten voor minim (de onderste helft in de figuren 3-8), leidt vnzelf tot een toenme vn de bten (de bovenste helft vn de figuren), zodt het sldo mr weinig dlt. Er is dus niet elke keer dt de lsten stijgen een fzonderlijke mtregel nodig om de koopkrcht vn de minim te beschermen. Het feit dt een ruim kwijtscheldingsbeleid fungeert ls utomtische koopkrchtstbilistor mkt het voor het gestelde doel wellicht het meest geschikt. Wel moet worden bedcht dt minim met een bescheiden sprpotje l niet meer voor kwijtschelding in nmerking (mogen) komen. Er blijven dus ook ndere instrumenten voor het minimbeleid nodig. 11 Preventie en bestrijding vn stille rmoede en socile uitsluiting, Brief vn de minister vn Socile Zken en Werkgelegenheid, Tweede Kmer, , nr. 2, 24 november De finnciële consequenties vn deze opties worden doorgerekend in M.A. Allers, Finnciële gevolgen vn het kwijtscheldingsbeleid vn de gemeente Groningen, COELO, Groningen, COELO Groningen

21 Bijlge Schtting vn het ntl huishoudens met een inkomen op het socil minimum Het ntl huishoudens met een minimuminkomen in de gemeente Groningen is niet precies bekend. Met behulp vn lndelijke cijfers kn wel een schtting worden gemkt. Tbel B1 geeft per relevnte socil-economische ctegorie de ntllen in de gemeente Groningen in de jren Het betreft echter soms huishoudens (bijstnd) en soms personen. Deze cijfers moeten dus worden gecorrigeerd voor tweeverdieners, zodt we ntllen huishoudens krijgen. Vervolgens moeten uit elke groep de minim worden geselecteerd. De omrekeningsfctoren voor beide bewerkingen zijn gebseerd op CBS-cijfers over Meer recente cijfers zijn nu nog niet beschikbr. 14 Zie tbel B2. Huishoudens met een inkomen tot mximl 5% boven het relevnte socile minimum worden door het CBS tot de minim gerekend. Tbel B1 Socil-economische ctegorieën in de gemeente Groningen (stnd per ultimo) Bijstnd WW AAW/WAO Bnenpool Jwg Zelfst., ov.werknemers b Totl Jrgemiddelden. b Jrgemiddelde over Bronnen: Bijstnd: Bureu onderzoek SoZWe; 65+: gemeentelijke bevolkingsdministrtie; WW en AAW/WAO: CBS en CTSV (1995); Bnenpool en Jwg: Stichting Weerwerk; zelfstndigen en overige werknemers: CBS. Uit tbel B3 blijkt dt het ntl minimumhuishoudens sinds 1992 vrij constnt is geweest: net boven de De verschillen tussen de jrcijfers zijn gezien het gebrekkige sttistische bronmteril niet significnt. Het ntl economisch ctieven is voor lle jren op gesteld, het jrgemiddelde W. Bos, Inkomens rond minimum en modl, 1992, Socil-economische mndsttistiek, CBS, oktober Deze worden in juli 1996 verwcht, en hebben betrekking op COELO Groningen

22 Recentere cijfers zijn er nog niet. Omdt economisch ctieven in de gemeente slechts 8,5% vn de minim uitmken is dit geen groot probleem. Ook ls het ntl ctieven met een jrlijkse groeivoet wordt verhoogd neemt het ntl minimumhuishoudens niet noemenswrdig toe in de beschouwde periode. 15 Om het geheel niet nodeloos te compliceren zien wij dr dn ook vn f. Tbel B2 Omrekeningsfctoren Tweeverdienerscorrectie Andeel minim Bijstnd WW AAW/WAO Bnenpool Jwg Zelfst., ov. werknemers Bron: Bos, op.cit., Voor tweeverdienerscorrectie 65+ en ndeel minim WW zie echter M.A. Allers, Finnciële gevolgen vn de verruiming vn het kwijtscheldingsbeleid vn de gemeente Groningen, COELO, Groningen, 1996, respectievelijk voetnoot 13 en 17. Verder is verondersteld dt vn de Jwg-ers de helft nog thuis woont. Andeel minim Bnenpool en Jwg: veronderstelling. Tbel B3 Huishoudens met een inkomen rond het socil minimum in de gemeente Groningen, (rmingen) Bijstnd WW AAW/WAO Bnenpool Jwg Zelfst., ov.werknemers Totl Bronnen: tbel B1 en tbel B2. 15 Het ntl rbeidspltsen in de gemeente Groningen (wrvn een nzienlijk deel door inwoners vn ndere gemeenten wordt bezet) ws in de beschouwde periode vrij constnt: (1992), (1993), (1994) en (1995) (Bron: Kmers vn Koophndel en Fbrieken in de drie noordelijke provincies, Sttistisch jrboek voor het Noorden, diverse jren). 19 COELO Groningen

Armoedemonitor 1998. Sociaal en Cultureel Planbureau Centraal Bureau voor de Statistiek

Armoedemonitor 1998. Sociaal en Cultureel Planbureau Centraal Bureau voor de Statistiek Armoedemonitor 1998 Socil en Cultureel Plnbureu Centrl Bureu voor de Sttistiek Armoedemonitor 1998 Exemplren vn deze uitgve zijn verkrijgbr in de boekhndel en bij Elsevier bedrijfsinformtie onder vermelding

Nadere informatie

14 Effectevaluatie van de Strafrechtelijke Opvang Verslaafden (SOV)

14 Effectevaluatie van de Strafrechtelijke Opvang Verslaafden (SOV) Smenvtting Op 1 pril 2001 trd de wet SOV in werking. Op grond vn deze wet kunnen justitibele verslfden die n een ntl in de wet genoemde voorwrden voldoen, in het kder vn een strfrechtelijke mtregel, voor

Nadere informatie

Boek 2, hoofdstuk 7, allerlei formules..

Boek 2, hoofdstuk 7, allerlei formules.. Boek, hoofdstuk 7, llerlei formules.. 5.1 Evenredig en omgekeerd evenredig. 1. y wordt in beide gevllen 4 keer zo klein, je noemt dt omgekeerd evenredig. b. bv Er zijn schoonmkers met een vst uurloon.

Nadere informatie

PROCEDURE SCHADEMELDING - VASTGOED -

PROCEDURE SCHADEMELDING - VASTGOED - PROCEDURE SCHADEMELDING - VASTGOED - Afdeling Finnciën Gemeente Molenwrd Procedure Schdemelding Vstgoed versie 1.0 - pg. 1 Gemeente Molenwrd Inhoud Inleiding 1. Algemene beplingen 1.1 Schde melding 1.2.Schde

Nadere informatie

provinci renthe 1. De aanvraag 1.1. Datering en inhoud van de aanvraag

provinci renthe 1. De aanvraag 1.1. Datering en inhoud van de aanvraag Prooinciehuis rüesterbrink r, Assen T Postdres Postbus rzz, 94oo ec Assen F www.drenthe.nl (o592) 36 55 55 (o592) 36 57 77 provinci renthe I/ERZONDEN I CI 0l{T,2û12 Assen, 10 oktober 2012 Ons kenmerk WH12012006860

Nadere informatie

Factsheet. 0-meting Zoetermeer. Inleiding

Factsheet. 0-meting Zoetermeer. Inleiding Inleiding Fctsheet 0-meting De Rekenkmer heeft het Centrl Bureu voor de Sttistiek (CBS) gevrgd een 0-meting op te zetten die ls bsis kn dienen om ontwikkelingen in het socil domein te monitoren. Hiertoe

Nadere informatie

Het bepalen van een evenwichtstoedeling met behulp van het 1 e principe van Wardrop is equivalent aan het oplossen van een minimaliserings-probleem.

Het bepalen van een evenwichtstoedeling met behulp van het 1 e principe van Wardrop is equivalent aan het oplossen van een minimaliserings-probleem. Exmen Verkeerskunde (H1I6A) Ktholieke Universiteit Leuven Afdeling Industrieel Beleid / Verkeer & Infrstructuur Dtum: dinsdg 2 september 28 Tijd: Instructies: 8.3 12.3 uur Er zijn 4 vrgen over het gedeelte

Nadere informatie

bezorgerboekje informatie voor

bezorgerboekje informatie voor bezorgerboekje informtie voor Inhoud 2 3 4 6 10 12 13 14 15 Welkom Onmisbre schkel / De Persgroep Distributie Wetten en regels Inschrijven / Bezorgovereenkomst /Arbeidstijdenwet / Arbeidsomstndighedenwet

Nadere informatie

MARKETING / PR / COMMUNICATIEMEDEWERKER

MARKETING / PR / COMMUNICATIEMEDEWERKER OPLEIDING: MARKETING / PR / COMMUNICATIEMEDEWERKER MET DE SPECIALISATIE SOCIAL MEDIA 2015 1 Mrketing/PR/Communictiemedewerker Specilistie Socil Medi SCHEIDEGGER en CEDOR bieden een unieke opleiding n.

Nadere informatie

Een flexibel samenwerkingsverband

Een flexibel samenwerkingsverband Een flexibel smenwerkingsverbnd Zorg op mt is mogelijk met een flexibele orgnistie en met flexibel inzetbr personeel. Mr hoe krijg je dt voor elkr? Een brochure vn: in opdrcht vn de Projectgroep Pltsingsbeleid.

Nadere informatie

Bijlage agendapunt 7: Inhoudelijke planning overlegtafels 2015

Bijlage agendapunt 7: Inhoudelijke planning overlegtafels 2015 Bijlge gendpunt 7: Inhoudelijke plnning overlegtfels 2015 In de Ontwikkelgend (ijlge 5 ij de Deelovereenkomst mtwerkvoorziening egeleiding 18+) zijn 7 them s en 31 suthem s opgenomen die in 2015 tijdens

Nadere informatie

Hoofdstuk 8 Beslissen onder risico en onzekerheid

Hoofdstuk 8 Beslissen onder risico en onzekerheid Hoofdstuk 8 Beslissen onder risico en onzekerheid 8.5 Tectronis Tectronis, een friknt vn elektronic, kn vn een nder edrijf een éénjrige licentie verkrijgen voor de fricge vn product A, B of C. Deze producten

Nadere informatie

HANDLEIDING FOKWAARDEN 2014. Informatie & Inspiratie document Met uitleg over het hoe en waarom van de fokwaarden

HANDLEIDING FOKWAARDEN 2014. Informatie & Inspiratie document Met uitleg over het hoe en waarom van de fokwaarden HANDLEIDING FOKWAARDEN 2014 Informtie & Inspirtie document Met uitleg over het hoe en wrom vn de fokwrden Missie Al ruim 25 jr ondersteunt ELDA bedrijven in de grrische sector, en het is voor ons een belngrijke

Nadere informatie

Verschillenanalyse methodewijziging bouwvergunningen

Verschillenanalyse methodewijziging bouwvergunningen Pper Verschillennlyse methodewiziging bouwvergunningen Mrt 217 CBS Verschillennlyse methodewiziging Bouwvergunningen 1 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Belngrikste verschillen 3 3. Verschillen oude en nieuwe methode

Nadere informatie

svì~lnivo IVIAKELAARDIJLEER www.svmnivo.nl

svì~lnivo IVIAKELAARDIJLEER www.svmnivo.nl svì~lnivo IVIAKELAARDIJLEER 1 november 2005 Beschikbre tijd: 3 uur. AANWIJZING Dit exmen bestt uit 60 m.c.-opgven, Bij elke opgve zijn drie ntwoorden gegeven, wrvn er één het meest juiste is. Is bijvoorbeeld

Nadere informatie

#JONGERENGIDS. @student @werkzoekende @werknemer. Toegankelijke gezondheid voor iedereen!

#JONGERENGIDS. @student @werkzoekende @werknemer. Toegankelijke gezondheid voor iedereen! #JONGERENGIDS @student @werkzoekende @werknemer Socilistische Mutuliteit vn brbnt Toegnkelijke gezondheid voor iedereen! betlt 40 /jr De Socilistische Mutuliteit terug voor je nticonceptie Love4you.be

Nadere informatie

Internetopgaven hoofdstuk 8

Internetopgaven hoofdstuk 8 Internetopgven hoofdstuk 8 IO.8.1 Zie onderstnde MVA-stt vn Anders BV, producent vn kunststof kozijnen. MVA stt Anders BV Omschrijving Anschf Anschf Afschrijvings- Boekwrde Afschrijving Boekwrde dtum wrde

Nadere informatie

Checklist. Aanvulling ondersteuningsplan. integratie LWOO en PrO in passend onderwijs. 11 mei 2015. [Typ hier]

Checklist. Aanvulling ondersteuningsplan. integratie LWOO en PrO in passend onderwijs. 11 mei 2015. [Typ hier] [Typ hier] Checklist Anvulling ondersteuningspln integrtie LWOO en PrO in pssend onderwijs 11 mei 2015 Deze checklist is tot stnd gekomen in nuwe smenwerking met: Ministerie vn Onderwijs, Cultuur en Wetenschp

Nadere informatie

Vraag 2. a) Geef in een schema weer uit welke onderdelen CCS bestaat. b) Met welke term wordt onderstaande processchema aangeduid.

Vraag 2. a) Geef in een schema weer uit welke onderdelen CCS bestaat. b) Met welke term wordt onderstaande processchema aangeduid. Tentmen Duurzme Ontwikkeling & Kringlopen, 1 juli 2009 9:00-12:00 Voordt je begint: schrijf je nm en studentnummer bovenn ieder vel begin iedere vrg op een nieuwe bldzijde ls je een vkterm wel kent in

Nadere informatie

V2.1 Eerlijk verdeeld?

V2.1 Eerlijk verdeeld? Wie verdient wt? v2 Mkt geld gelukkig? L Voor je sisehoeften zols eten, woonruimte en kleding en je l guw dit edrg kwijt. Bedenk mr eens wt de mndhuur is. En hoeveel etl je voor vste lsten 1s gs, liht

Nadere informatie

Functiebeschrijving en -waardering Stichting Promes, Meppel

Functiebeschrijving en -waardering Stichting Promes, Meppel Functie-informtie Functienm Orgnistie Stichting Promes, onderdeel Onderwijsondersteuning Slrisschl 5 Indelingsniveu FUWASYS-dvies IIc Werkterrein Onderwijsproces -> onderwijsbegeleiding Activiteiten Bewerken

Nadere informatie

INFORMATIE. hart. verwennend WEEKEND EEN LANG WEEKEND OP EEN TOPLOCATIE VOOR BALANS EN VITALITEIT

INFORMATIE. hart. verwennend WEEKEND EEN LANG WEEKEND OP EEN TOPLOCATIE VOOR BALANS EN VITALITEIT INFORMATIE hrt WEEKEND EEN LANG WEEKEND OP EEN TOPLOCATIE VOOR BALANS EN VITALITEIT COLOFON INHOUD INITIATIEFNEEMSTER Jessy Jnsen www.jessyjnsen.nl Hvelte Inleiding 05 HrtVerwennend voor Jou & Visie 07

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2013

Inkoop- en aanbestedingsbeleid 2013 Nieuwegein //f/f^jft \ ^ ^ Inkoop- en nbestedingsbeleid 2013 Augustus 2013 Gemeente Nieuwegeir op- en nbestedingsbeleid 2013 (1-8-2013) Inleiding De gemeente Nieuwegein spnt zich continu in voor een (verdere)

Nadere informatie

Keuze van het lagertype

Keuze van het lagertype Keuze vn het lgertype Beschikbre ruimte... 35 Belstingen... 37 Grootte vn de belsting... 37 Richting vn de belsting... 37 Scheefstelling... 40 Precisie... 40 Toerentl... 42 Lgergeruis... 42 Stijfheid...

Nadere informatie

#JONGERENGIDS. @student @werkzoekende @starter. van brabant

#JONGERENGIDS. @student @werkzoekende @starter. van brabant #JONGERENGIDS @student @werkzoekende @strter by Socilistische Mutuliteit vn brbnt Sport en Fitness Je prestties verdienen goede locties! Krijg 45 terug vn je sport- of fitnessbonnement. #WELKOM De Socilistische

Nadere informatie

Functiebeschrijving en -waardering Stichting Promes, Meppel

Functiebeschrijving en -waardering Stichting Promes, Meppel Functie-informtie Functienm Orgnistie Stichting Promes, onderdeel Onderwijsondersteuning Slrisschl 4 Indelingsniveu FUWASYS-dvies IIb Werkterrein Bedrijfsvoering - Mngementondersteuning Activiteiten Bewerken

Nadere informatie

H. Detacheringen. Artikel 1. Inleiding

H. Detacheringen. Artikel 1. Inleiding H. Detcheringen Onder Dimnt groep Tlent&Werk wordt in deze lgemene verkoopvoorwrden verstn het onderdeel Tlent&Werk vn het rechtspersoonlijkheid bezittend lichm Dimnt groep ls bedoeld ls bedoeld in rtikel

Nadere informatie

ENERGIEPREMIE B10 a PASSIEVE OF LAGE- ENERGIEBOUW

ENERGIEPREMIE B10 a PASSIEVE OF LAGE- ENERGIEBOUW ENERGIEPREMIE B10 PASSIEVE OF LAGE- ENERGIEBOUW WIE? De volgende sectoren komen, onder beplde voorwrden, in nmerking voor deze premie Deze premie is beschikbr voor een: Prticulier zie B10 b Renovtie JA

Nadere informatie

Praktische Opdracht Lineair Programmeren V5

Praktische Opdracht Lineair Programmeren V5 Prktische Opdrcht Lineir Progrmmeren V5 Bij deze prktische opdrcht g je n het werk met een ntl prolemen die je door middel vn Lineir Progrmmeren kunt oplossen. Je werkt lleen of in tweetllen. De prktische

Nadere informatie

Voorbereidende opgaven Kerstvakantiecursus

Voorbereidende opgaven Kerstvakantiecursus Voorbereidende opgven Kerstvkntiecursus Tips: Mk de volgende opgven het liefst voorin in één vn de A4-schriften die je gt gebruiken tijdens de cursus. Als een som niet lukt, kijk dn even in het beknopt

Nadere informatie

Praktische opdracht Optimaliseren van verpakkingen Inleidende opgaven

Praktische opdracht Optimaliseren van verpakkingen Inleidende opgaven Prktische opdrcht Optimliseren vn verpkkingen Inleidende opgven V, WB Opgve 1 2 Gegeven is de functie f ( x) = 9 x. Op de grfiek vn f ligt een punt P ( p; f ( p)) met 3 < p < 0. De projectie vn P op de

Nadere informatie

Een CVA (beroerte) kan uw leven drastisch veranderen! 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging

Een CVA (beroerte) kan uw leven drastisch veranderen! 2009 Een uitgave van de Nederlandse CVA-vereniging N een CVA (beroerte)... hoe verder?. Een CVA (beroerte) kn uw leven drstisch vernderen! 2009 Een uitgve vn de Nederlndse CVA-vereniging Wt is een CVA? In Nederlnd leven meer dn een hlf miljoen mensen met

Nadere informatie

Hoofdstuk 0: algebraïsche formules

Hoofdstuk 0: algebraïsche formules Hoofdstuk 0: lgebrïsche formules Dit hoofdstuk hoort bij het eerste college infinitesimlrekening op 3 september 2009. Alle gegevens over de cursus zijn te vinden op http://www.mth.uu.nl/people/hogend/inf.html

Nadere informatie

KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN SUBFACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSWETENSCHAPPEN HUB HANDELSWETENSCHAPPEN

KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN SUBFACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSWETENSCHAPPEN HUB HANDELSWETENSCHAPPEN KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN SUBFACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSWETENSCHAPPEN HUB HANDELSWETENSCHAPPEN ELEMENTAIR ALGEBRAÏSCH REKENEN Een zelfhulpgids voor letterrekenen Rekenregels Uitgewerkte voorbeelden

Nadere informatie

Prijs consument bereid te betalen voor eerlijke banaan. Fairtrade banaan. Stuntbanaan

Prijs consument bereid te betalen voor eerlijke banaan. Fairtrade banaan. Stuntbanaan w o l l e Y r i F r e p p y D n n B 2,34 Euro. Zoveel denkt de Belg te moeten betlen voor 1 kilogrm bnnen in de supermrkt 1. De reliteit toont echter iets nders. Je hoeft niet veel moeite te doen om bnnen

Nadere informatie

Hoe zichtbaar ben jij mobiel? MOBIELpakket. Oplossingen voor ondernemende kappers die kiezen. 2012 www.wiewathaar.nl

Hoe zichtbaar ben jij mobiel? MOBIELpakket. Oplossingen voor ondernemende kappers die kiezen. 2012 www.wiewathaar.nl Hoe zichtbr ben jij mobiel? MOBIELpkket Oplossingen voor ondernemende kppers die kiezen 2012 www.wiewthr.nl Reviews? Voordelen 27% Nederlnders vindt reviewsites ls WieWtHr.nl erg nuttig* Wiewthr.nl is

Nadere informatie

MEMO. Consumptie groenten, fruit, vis en een aantal nutriënten opgedeeld naar opleidingsniveau en verstedelijking VERSIE

MEMO. Consumptie groenten, fruit, vis en een aantal nutriënten opgedeeld naar opleidingsniveau en verstedelijking VERSIE MEMO Consumptie groenten, fruit, vis en een ntl nutriënten opgedeeld nr opleidingsniveu en verstedelijking Colofon RIVM 2013 Delen uit deze publictie mogen worden overgenomen op voorwrde vn bronvermelding:

Nadere informatie

HANDLEIDING FOKWAARDEN 2015. Informatie & Inspiratie document Met uitleg over het hoe en waarom van de fokwaarden

HANDLEIDING FOKWAARDEN 2015. Informatie & Inspiratie document Met uitleg over het hoe en waarom van de fokwaarden HANDLEIDING FOKWAARDEN 2015 Informtie & Inspirtie document Met uitleg over het hoe en wrom vn de fokwrden Missie Al ruim 25 jr ondersteunt ELDA bedrijven in de grrische sector, en het is voor ons een belngrijke

Nadere informatie

Deel 2 hoofdstuk 19 BOEKHOUDEN GEBOEKSTAAFD -- DEEL 2 -- HFD 19. Versie 1.01 -- 31-aug-2011. Aannemersbedrijf 1 / 3. Aannemersbedrijf 2 / 3

Deel 2 hoofdstuk 19 BOEKHOUDEN GEBOEKSTAAFD -- DEEL 2 -- HFD 19. Versie 1.01 -- 31-aug-2011. Aannemersbedrijf 1 / 3. Aannemersbedrijf 2 / 3 Annemersbedrijf 1 / 3 Deel 2 hoofdstuk 19 de dministrtie vn dienstverlenende bedrijven Projectkrt Voor elk project wordt een voorclcultie gemkt. Deze wordt op de projectkrt vstgelegd. Tijdens de uitvoering

Nadere informatie

Op zoek naar talent en ambitie!

Op zoek naar talent en ambitie! Ersmus MC Desiderius School vn begrijpen nr beslissen Op zoek nr tlent en mbitie! Geneeskunde studeren in Rotterdm Decentrle selectie 2011-2012 Wt hebben we jou te bieden? Sterke knten vn het onderwijsprogrmm

Nadere informatie

Functiebeschrijving en -waardering Stichting Promes, Meppel. Stichting Promes, onderdeel Schoolmanagement

Functiebeschrijving en -waardering Stichting Promes, Meppel. Stichting Promes, onderdeel Schoolmanagement Functiebeschrijving en -wrdering Stichting Promes, Meppel Functie-informtie Functienm Orgnistie Slrisschl Indelingsniveu FUWASYS-dvies Werkterrein Activiteiten Kenmerkscores 44343 43334 43 43 Somscore

Nadere informatie

Rapportage Enquête ondergrondse afvalinzameling Zaltbommel

Rapportage Enquête ondergrondse afvalinzameling Zaltbommel Rpportge Enquête ondergrondse fvlinzmeling Zltommel Enquête ondergrondse fvlinzmeling Zltommel VERSIEBEHEER Versie Sttus Dtum Opsteller Wijzigingen Goedkeuring Door Dtum 0.1 onept 4-11-09 VERSPREIDING

Nadere informatie

Erasmus MC Junior Med School

Erasmus MC Junior Med School Ersmus MC Desiderius School vn begrijpen nr beslissen Ersmus MC Junior Med School 2012-2013 De rts-onderzoekers vn morgen Het progrmm Dit progrmm loopt prllel n VWO-5 en -6 en bestt uit vier onderdelen:

Nadere informatie

3 Onderfunderingen en funderingen... 5 4 Verhardingen... 6 5 Wanneer proeven uit te voeren?... 6 5.1 Plaatproeven...6 5.2 Proctorproeven...

3 Onderfunderingen en funderingen... 5 4 Verhardingen... 6 5 Wanneer proeven uit te voeren?... 6 5.1 Plaatproeven...6 5.2 Proctorproeven... Inhoudsopgve 1 Inleiding... 1 2 Anvullingen... 2 2.1 Anvullingen met geleverd nvulmteril...2 2.2 Anvullingen met tussentijds gestockeerde grond...4 2.3 Grondverbetering...4 3 Onder funderingen... 5 4 Verhrdingen...

Nadere informatie

Functiebeschrijving en -waardering Stichting Promes, Meppel. Verlenen van hand- en spandiensten Beheren/beveiligen van goederen, gebouwen en personen

Functiebeschrijving en -waardering Stichting Promes, Meppel. Verlenen van hand- en spandiensten Beheren/beveiligen van goederen, gebouwen en personen Functiebeschrijving en -wrdering Stichting Promes, Meppel Functie-informtie Functienm Orgnistie Stichting Promes, onderdeel Scholen Slrisschl 3 Indelingsniveu FUWASYS-dvies II Werkterrein Bedrijfsvoering

Nadere informatie

Z- ß- ßr!2f int tçotg

Z- ß- ßr!2f int tçotg Z- ß- ßr!2f int tçotg A n s I u iti n g sco nve n nt "De Bouw Werkt ln Noordoost Brbnt" Er is een convennt gesloten De Bouw Werkt in Noordoost Brbnt. Eén vn de doelstellingen vn het convennt is het uitbreiden

Nadere informatie

MAKELAARDIJLEER. Het gehanteerde BTW-percentage is 1 9%, tenzij anders vermeld.

MAKELAARDIJLEER. Het gehanteerde BTW-percentage is 1 9%, tenzij anders vermeld. MKELRDIJLEER 16 mei 2006 eshikbre tijd: 2.45 uur NWIJZING Dit exmen bestt uit 55 m..-opgven. ij elke opgve zijn drie ntwoorden gegeven, wrvn er één het meest juiste is. Is bijvoorbeeld vn opgve 1 ntwoord

Nadere informatie

Opdrachten bij hoofdstuk 2

Opdrachten bij hoofdstuk 2 Opdrchten ij hoofdstuk 2 2.1 Het vullen vn je portfolio In hoofdstuk 2 he je gezien op welke mnier je de informtie kunt verzmelen. An de hnd vn die informtie kun je de producten mken wrmee jij je portfolio

Nadere informatie

SELECTIE EN REKRUTERING

SELECTIE EN REKRUTERING SELECTIE EN REKRUTERING KENGETALLEN kengetl omschrijving 2001 2002 verhouding interne / externe rekrutering het ntl intern ingevulde vctures (mobiliteit + promotie) t.o.v. het ntl 208 / 854 163 / 678 (1)

Nadere informatie

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport An de minister vn Volksgezondheid, Welzijn en Sport Onderwerp : Voorstel Smenwerking dvisering vccintie Uw kenmerk : 748280-135050-PG en 748363-135057-PG Ons kenmerk : U-994508/RW/bp/066-K en 2016094166

Nadere informatie

Werkblad TI-83: Over de hoofdstelling van de integraalrekening

Werkblad TI-83: Over de hoofdstelling van de integraalrekening Werkld TI-8: Over de hoofdstelling vn de integrlrekening. Inleiding We ekijken chtereenvolgens in onderstnde figuren telkens de grfiek vn een functie f met in het intervl [; ]. f ( ) = f ( ) = + y = 5

Nadere informatie

Dr. J.L.T. Blank F.D.E. Niggebrugge

Dr. J.L.T. Blank F.D.E. Niggebrugge Dr. J.L.T. Blnk F.D.E. Niggebrugge Gevolgen vn schlvergroting in het bsisonderwijs (SCHOOLJAAR 1992/'93) 1 Socil en Cultureel Plnbureu Postbus 37, 2280 AA Rijswijk oktober 1993 2 INHOUD 1 INLEIDING 5 2

Nadere informatie

HOEVEEL KEREN WIJ UIT? 5.1 Keren we altijd alles uit? WANNEER KEREN WIJ NIET UIT? WAT DOEN WIJ BIJ FRAUDE? 9.1 Wat zijn de gevolgen van fraude?

HOEVEEL KEREN WIJ UIT? 5.1 Keren we altijd alles uit? WANNEER KEREN WIJ NIET UIT? WAT DOEN WIJ BIJ FRAUDE? 9.1 Wat zijn de gevolgen van fraude? VOORWAARDEN Overlijdensrisicoverzekering Delt Lloyd Levensverzekering NV Amsterdm MODEL 2401 U wilt uw finnciële zken goed geregeld heen. Ook ij overlijden. Drom het u een overlijdensrisicoverzekering

Nadere informatie

8 Kostenverbijzondering (I)

8 Kostenverbijzondering (I) 8 Kostenverijzondering (I) V8.8 Speelgoedfriknt Autoys BV heeft onlngs de Jolls Joye ontwikkeld: een plsti speelgoeduto voor peuters in de leeftijdstegorie vn twee tot vijf jr. De produtie voor 2009 wordt

Nadere informatie

In dit hoofdstuk introduceren we de hoofdrolspelers van het college: eindige automaten.

In dit hoofdstuk introduceren we de hoofdrolspelers van het college: eindige automaten. 9 2 Eindige utomten In dit hoofdstuk introduceren we de hoofdrolspelers vn het college: eindige utomten. 2.1 Deterministische eindige utomten We eginnen met een vooreeld. Vooreeld 2.1 Beschouw het volgende

Nadere informatie

NOTA GRONDBELEID 20L4. vtleert GEMEENTE. Vastgesteld in de gemeenteraadsvergadering van...

NOTA GRONDBELEID 20L4. vtleert GEMEENTE. Vastgesteld in de gemeenteraadsvergadering van... NOTA GRONDBELEID 20L4 GEMEENTE vtleert Vstgesteld in de gemeenterdsvergdering vn... NOTA GRONDBELEID 2014 1 NOTA GRONDBELEID 2014 2 INHOUD pg n 1 1.1 L.2 1.2.1 1.2.2 1.2.3 1.2.4 1.3 1.4 1.5 INLEIDING EN

Nadere informatie

energiedeskundige berekend energieverbruik (kwh/rn Dit certiflcaat is geldig tot en met 1 november 2021 softwareversie 1.33

energiedeskundige berekend energieverbruik (kwh/rn Dit certiflcaat is geldig tot en met 1 november 2021 softwareversie 1.33 l p 111W II ll I type open bebouwing bestemmng eengezinswoning postnummer 1790 gemeente Affligem nummer 43 bus Dit certiflct is geldig tot en met 1 november 2021 dtum: 01-11-2011 hndtekening: 0 50 100

Nadere informatie

Buitenlandse rechtsvorm/-persoon Land Rechtsvorm

Buitenlandse rechtsvorm/-persoon Land Rechtsvorm BIBOB vrgenlijst Anvrg omgevingsvergunning ouwen ingevolge rtikel 2.1, lid 1, onder Wet lgemene eplingen omgevingsrecht (Wo) Anvullende vrgen in het kder vn de Wet Bevordering Integriteitseoordelingen

Nadere informatie

Gehele getallen: vermenigvuldiging en deling

Gehele getallen: vermenigvuldiging en deling 3 Gehele getllen: vermenigvuldiging en deling Dit kun je l 1 ntuurlijke getllen vermenigvuldigen 2 ntuurlijke getllen delen 3 de commuttieve en de ssocitieve eigenschp herkennen 4 de rekenmchine gebruiken

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwaarden Hypotheek SpaarVerzekering Model 10052. Delta Lloyd Levensverzekering NV. 1 Wat bedoelen wij met? 3

Inhoudsopgave. Voorwaarden Hypotheek SpaarVerzekering Model 10052. Delta Lloyd Levensverzekering NV. 1 Wat bedoelen wij met? 3 Voorwrden Hypotheek SprVerzekering Model 10052 Delt Lloyd Levensverzekering NV Inhoudsopgve 1 Wt edoelen wij met? 3 2 Wnneer strt uw verzekering? 3 3 Wnneer stopt uw verzekering? 3 3.1 Kunt u de verzekering

Nadere informatie

1 De onderneming in de wereldeconomie

1 De onderneming in de wereldeconomie 1 De onderneming in de wereldeconomie Meerkeuzevrgen 1.1 Glolisering is een proces vn wereldwijde economische integrtie door een sterke toenme vn de interntionle hndel en investeringen. wrij de wereldproductie

Nadere informatie

4 HET SAMENGAAN VAN DIVERSE INTERESSES

4 HET SAMENGAAN VAN DIVERSE INTERESSES 4 HET SAMENGAAN VAN DIVERSE INTERESSES 4.1 Inleiding Het huidige vrijetijdsptroon kenmerkt zich door een grote mte vn fwisseling. Mensen houden er diverse liefhebberijen op n. Culturele ctiviteiten worden

Nadere informatie

Mytylschool De Trappenberg Peter van Sparrentak

Mytylschool De Trappenberg Peter van Sparrentak Mytylshool De Trppenberg Peter vn Sprrentk www.m3v.nl Nieuwbouwonept en revlidtieentrum geriht op de toekomst Mytylshool De Trppenberg en het ngrenzende revlidtieentrum in Huizen willen in de toekomst

Nadere informatie

1.0 Voorkennis. Voorbeeld 1:

1.0 Voorkennis. Voorbeeld 1: 1.0 Voorkennis Voorbeeld 1: 4 2 4 2 8 5 3 5 3 15 Als je twee breuken met elkr vermenigvuldigd moet je de tellers en de noemers vn beide breuken met elkr vermenigvuldigen. Voorbeeld 2: 3 3 1 5 4 8 3 5 4

Nadere informatie

fonts: achtergrond PostScript Fonts op computers?

fonts: achtergrond PostScript Fonts op computers? fonts: chtergrond PostScript Fonts op computers? Tco Hoekwter tco.hoekwter@wkp.nl bstrct Dit rtikel geeft een korte inleiding in de interne werking vn PostScript computerfonts en hun coderingen. Dit rtikel

Nadere informatie

ENERGIEPREMIE B2 a ISOLATIE VAN DE MUREN

ENERGIEPREMIE B2 a ISOLATIE VAN DE MUREN ENERGIEPREMIE B2 ISOLATIE VAN DE MUREN Een doordchte en goed uitgevoerde isoltie vn de woning kn het verwrmingsseizoen verkorten, het gebruik vn een verwrmingsinstlltie met een lger vermogen toelten en

Nadere informatie

Faculteit Biomedische Technologie Tentamen OPTICA (8N040) 15 augustus 2013, 9:00-12:00 uur

Faculteit Biomedische Technologie Tentamen OPTICA (8N040) 15 augustus 2013, 9:00-12:00 uur Fculteit Biomedische Technologie Tentmen OPTICA (8N040) 15 ugustus 013, 9:00-1:00 uur Opmerkingen: 1) Lijsten met de punten toegekend door de corrector worden op OASE gepubliceerd. De ntwoorden vn de opgven

Nadere informatie

b,^.c/ -í w-t S t><-h.scl

b,^.c/ -í w-t S t><-h.scl Z g AUG Z0lt C \/f2 b,^.c/ -í w-t S t> Retourdres Postbus 88 5000 AB Tilburg OPTIMUS stichting ktholiek, protestnts-christelijk

Nadere informatie

0482 Rechtbank Limburg. Business case huisvesting Roermond. NPI/IJO/0482lsrp010 DEFINITIEF

0482 Rechtbank Limburg. Business case huisvesting Roermond. NPI/IJO/0482lsrp010 DEFINITIEF nbroek choemn dviseurs project 0482 Rechtbnk imburg betreft Business cse huisvesting Roermond rpport NPI/IJO/ dtum ttus DEFINITIEF bouwmngemt, vstgoedmngemt huisvesting & orgnistie opdrchtgever Rd voor

Nadere informatie

Overeenkomst op hoofdlijnen

Overeenkomst op hoofdlijnen Overeenkomst op hoofdlijnen 19 november 2008 Prtijen: tionle-ederlnden Levensverzekering Mtschppij.V. Postbnk Levensverzekering.V. RVS Levensverzekering.V. en Stichting Verliespolis Stichting Woekerpolis

Nadere informatie

Bijlage bij hoofdstuk 10 Band met het land van herkomst

Bijlage bij hoofdstuk 10 Band met het land van herkomst Bijlge bij hoofdstuk 10 Bnd met het lnd vn herkomst Tbel B10.1 Lineire regressienlyse identifictie met groep uit herkomstlnd (0-4: heleml niet heel sterk), 2009 (in ongestndrdiseerde coëfficiënten, n =

Nadere informatie

72*57 Riw ^lenst VOOR DE IJSSELMEERPOLDERS 2130

72*57 Riw ^lenst VOOR DE IJSSELMEERPOLDERS 2130 72*57 Riw ^lenst VR DE IJSSELMEERPLDERS 213 B.3LITHEEK RIJK ;R DE IJ..:.:...IMRPLDERS Intern Rpport No. 196 Jrverslg 1969 Kmpbeheer Zl 378/WP/VP RIJKSDIENST VR DE IJSSELMEERPLDERS Hoofdfdeling Algemene,

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde B1,2 (nieuwe stijl)

Examen VWO. wiskunde B1,2 (nieuwe stijl) wiskunde 1,2 (nieuwe stijl) Exmen VWO Voorbereidend Wetenschppelijk Onderwijs Tijdvk 1 insdg 25 mei 13.30 16.30 uur 20 04 Voor dit exmen zijn mximl 86 punten te behlen; het exmen bestt uit 18 vrgen. Voor

Nadere informatie

OSR-Standaardlijst jaarverslag kwaliteit opleiden Pagina 1 van 13

OSR-Standaardlijst jaarverslag kwaliteit opleiden Pagina 1 van 13 Opleidingsschool Rotterdm OSR Stndrdlijst jrverslg opleiden Versie december 2012 [Algemene instructie (s.v.p. geel gemrkeerde tekst verwijderen n invullen): Vul de vrgen in deze lijst zo volledig mogelijk

Nadere informatie

Op weg naar een betrouwbare beoordeling a

Op weg naar een betrouwbare beoordeling a Op weg nr een betrouwbre beoordeling Een eerlijke beoordeling vn cll center gents Cll center-gents worden vk mede beoordeeld op ACT en AHT. Met nme het beoordelen op ACT is niet redelijk, omdt toevl hierin

Nadere informatie

september 2009 november 2009

september 2009 november 2009 september 2009 november 2009 Dit is een smengevtte Nederlndse vertling vn het officiële Engelstlige persbericht over de resulten vn het vierde kwrtl en het boekjr 2009. In het gevl vn eventuele inconsistenties

Nadere informatie

Nee heb je, ja kun je krijgen DE EFFECTIVITEIT VAN FONDSENWERVINGS- EN REKRUTERINGSSTRATEGIEËN VAN MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES

Nee heb je, ja kun je krijgen DE EFFECTIVITEIT VAN FONDSENWERVINGS- EN REKRUTERINGSSTRATEGIEËN VAN MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES Nee heb je, j kun je krijgen DE EFFECTIVITEIT VAN FONDSENWERVINGS- EN REKRUTERINGSSTRATEGIEËN VAN MAATSCHAPPELIJKE ORGANISATIES René Bekkers ICS/Sociologie Universiteit Utrecht R.Bekkers@fss.uu.nl INLEIDING

Nadere informatie

Begroting 2014 en meerjarenbegroting 2015 t/m 2017

Begroting 2014 en meerjarenbegroting 2015 t/m 2017 Begroting 2014 en meerjrenbegroting 2015 t/m 2017 September 2013 Concern Zevenheuvelenweg 14 Postbus 5033 5004 EA Tilburg Telefoon 013 46 41 911 Fx 013 46 41 422 Contctpersoon C. Suer Telefoon 013 46 41

Nadere informatie

DOEL: Weten wat de gevolgen en risico s kunnen zijn van het plaatsen van (persoonlijke) informatie op internet.

DOEL: Weten wat de gevolgen en risico s kunnen zijn van het plaatsen van (persoonlijke) informatie op internet. kennismking met i-respect.nl INTRODUCTIE GEMAAKT DOOR: Annèt Lmmers ONDERWERP: Een eerste kennismking met i-respect.nl en het onderwerp publiceren. DOEL: Weten wt de gevolgen en risico s kunnen zijn vn

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde B (pilot) tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.30 uur

Examen VWO. wiskunde B (pilot) tijdvak 1 woensdag 16 mei 13.30-16.30 uur Emen VW 0 tijdvk woensdg 6 mei 3.30-6.30 uur wiskunde B (pilot) Dit emen bestt uit 5 vrgen. Voor dit emen zijn miml 83 punten te behlen. Voor elk vrgnummer stt hoeveel punten met een goed ntwoord behld

Nadere informatie

Ook verricht de gemeente geen periodiek onderzoek naar kwetsbare handelingen, functies en processen. En houdt hier geen overzicht van bij.

Ook verricht de gemeente geen periodiek onderzoek naar kwetsbare handelingen, functies en processen. En houdt hier geen overzicht van bij. *13.20303* Rekenkmercommissie Borger-Odoorn Gemeenterd vn Borger-Odoorn Postbus 3 7875 ZG EXLOO Dtum 10 september 2013 Onderwerp Anbieding onderzoeksrpport "Beleid en uitvoering integriteit". Uw bsn nummer

Nadere informatie

Trendanalyse huurwoningmarkt Verkorten inschrijfduur en leegstandtijd

Trendanalyse huurwoningmarkt Verkorten inschrijfduur en leegstandtijd Verkorten inschrijfduur en leegstndtijd Pul Kooij 165419 Msterproject Business Mthemtics & Informtics Stgeverslg Zig Websoftwre B.V. Botterstrt 51 C 171 XL Huizen Vrije Universiteit Amsterdm Fculteit Copyright

Nadere informatie

Rekenregels van machten

Rekenregels van machten 4 Rekenregels vn mchten Dit kun je l 1 mchten met een ntuurlijke exponent berekenen mchten met een gehele exponent berekenen 3 terminologie in verbnd met de mchtsverheffing correct gebruiken Test jezelf

Nadere informatie

1a Een hoeveelheid stof kan maar op één manier veranderen. Hoe?

1a Een hoeveelheid stof kan maar op één manier veranderen. Hoe? Oefenopgven over Stoffen en Mterilen Uitwerking en ntwoord op elke opgve stt n de ltste opgve. Gegevens kunnen worden opgezoht in de tellen hterin. Als de zwrteftor niet vermeld is mg je 9,81 N/kg nemen.

Nadere informatie

Anti-Spyware Enterprise Module software

Anti-Spyware Enterprise Module software Anti-Spywre Enterprise Module softwre versie 8.0 Hndleiding Wt is de Anti-Spywre Enterprise Module? De McAfee Anti-Spywre Enterprise Module is een invoegtoepssing voor VirusScn Enterprise 8.0i, wrmee de

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO. Wiskunde B1 (nieuwe stijl)

Correctievoorschrift VWO. Wiskunde B1 (nieuwe stijl) Wiskunde B (nieuwe stijl) Correctievoorschrift VWO Voorbereidend Wetenschppelijk Onderwijs 0 0 Tijdvk Inzenden scores Vul de scores vn de lfbetisch eerste vijf kndidten per school in op de optisch leesbre

Nadere informatie

Uittreksel uit het register van de gemeenteraadszittingen. aanpassing meerjarenplan 2014-2019 budget 2015. Namens de gemeenteraad,

Uittreksel uit het register van de gemeenteraadszittingen. aanpassing meerjarenplan 2014-2019 budget 2015. Namens de gemeenteraad, oz )2 CE NTRU IS TA D Uittreksel uit het register vn de gemeenterdszittingen Gemeenterd 26 jnuri 2015 Welzijn OCMW kennisneming. npssing meerjrenpln 2014-2019 budget 2015 nwez g Odette VAN HAMME, voozitter

Nadere informatie

Verschil zal er zijn mvbo bovenbouw WERKBLAD

Verschil zal er zijn mvbo bovenbouw WERKBLAD Vershil zl er zijn mvo ovenouw WERKBLAD 1. Hoe heet de gemeente wr jij in woont? 2. Hoeveel inwoners heeft je gemeente in 2010? 3. Is het ntl inwoners in jouw gemeente sinds 2010 gestegen of gedld? 4.

Nadere informatie

provinci renthe Assen, 1B september 2013 en een uiteenzetting van financieringsmogelijkheden beoogt het onderzoek

provinci renthe Assen, 1B september 2013 en een uiteenzetting van financieringsmogelijkheden beoogt het onderzoek Prooincie h øis Westerbrink r, Assen Postdres Postbus rz2, 94ooAc Assen www'drenthe.nl r (ot 92) 36 5t tt r (ot 92) 36 t7 77 provinci renthe An: de voorzitter en leden vn provincile stten vn Drenthe Assen,

Nadere informatie

0482 Rechtbank Limburg. Business case huisvesting. NPI/IJO/0482lsrp011 Maastricht DEFINITIEF

0482 Rechtbank Limburg. Business case huisvesting. NPI/IJO/0482lsrp011 Maastricht DEFINITIEF project 0482 Rechtbnk imburg betreft Business cse huisvesting rpport NPI/IJO/ Mstricht dtum ttus DEFINITIEF bouwmngemt, vstgoedmngemt huisvesting & orgnistie opdrchtgever Rd voor de rechtsprk De heer drs.

Nadere informatie

Hoofdstuk 9 Investeringsbeslissingen

Hoofdstuk 9 Investeringsbeslissingen Hoofdstuk 9 Investeringseslissingen 9.5 Beleggingsmtshppij X Beleggingsmtshppij X moet kiezen tussen de investeringsprojeten A en B. Projet A vergt een investering vn 1,5 mln en zl gedurende vijf jr een

Nadere informatie

Tentamen: Kansrekening en Statistiek P0099

Tentamen: Kansrekening en Statistiek P0099 Fculteit Economie en Bedrijfskunde Tentmen: Knsrekening en Sttistiek 1 6011P0099 Tentmendtum & -tijd: 15 december 015, 1:00 17:00 Studiejr 015-016 Duur vn het tentmen: 3 uur Legitimtie: U dient zich te

Nadere informatie

Onafhankelijk van a. f snijdt de x-as in punt A ( , 0) Voor elke positieve waarde van a is een functie f. gegeven door F ( x) = x e ax.

Onafhankelijk van a. f snijdt de x-as in punt A ( , 0) Voor elke positieve waarde van a is een functie f. gegeven door F ( x) = x e ax. Onfhnkelijk vn Voor elke positieve wrde vn is een functie f gegeven door f ( x) = (1 x) e x en een functie F gegeven door F ( x) = x e x. De functie 3p 1 Toon dit n. F is een primitieve functie vn f. De

Nadere informatie

Verschil zal er zijn hv bovenbouw WERKBLAD

Verschil zal er zijn hv bovenbouw WERKBLAD Vershil zl er zijn hv ovenouw WERKBLAD 1. Hoe heet de gemeente wr jij in woont? 2. Hoeveel inwoners heeft je gemeente in 2010? 3. Is het ntl inwoners in jouw gemeente sinds 2010 gestegen of gedld? 4. In

Nadere informatie

ß-tt-Lo)c. to oo GEMEENTE vve E RT. Þ ü. ø n. ? Þ fi 4. n ru et akkoord n Gewijzigde versie. ! Anders, nl. .o l. n c-stuk ADVIES

ß-tt-Lo)c. to oo GEMEENTE vve E RT. Þ ü. ø n. ? Þ fi 4. n ru et akkoord n Gewijzigde versie. ! Anders, nl. .o l. n c-stuk ADVIES ì 6ú.o l >Ê to oo GEMEENTE vve E RT Sector Ruimte Openbr: EI Afdeling Zknummer(s) ngekomen stuk(ken) Behndelend medewerk(st)er Poftefeui I lehouder(s) Not Grondbeleid 2014 Projectontwikkeling Herm Velders-Geurtse

Nadere informatie

Een regenton. W is het vlakdeel dat wordt ingesloten door de x-as, de y-as, de grafiek van r en de lijn x h, met 0 h

Een regenton. W is het vlakdeel dat wordt ingesloten door de x-as, de y-as, de grafiek van r en de lijn x h, met 0 h Een regenton Op het domein [0, ] is de functie r gegeven door r ( ) 5 5 5. W is het vlkdeel dt wordt ingesloten door de -s, de y-s, de grfiek vn r en de lijn h, met 0 h. Zie de onderstnde figuur. figuur

Nadere informatie

Toyota Verzekeringen Altijd de beste oplossing

Toyota Verzekeringen Altijd de beste oplossing Toyot Verzekeringen Altijd de beste oplossing Welke verzekering hebt u nodig? U rijdt met een Toyot of u wcht op zijn levering. Hij is nieuw of tweedehnds. U bent een kilometervreter of rijdt minder dn

Nadere informatie

Opbouw van het boek: overzicht

Opbouw van het boek: overzicht Opbouw vn het boek: overzicht Opbouw vn het boek: overzicht Deel I: intuïtief Deel II: rigoureus 8: Limieten en continuïteit omschrijving en definities limieten berekenen smptoten continuïteit onderzoeken

Nadere informatie

Uitvoeringsregeling Dienstreizen Wageningen UR

Uitvoeringsregeling Dienstreizen Wageningen UR Uitvoeringsregeling Dienstreizen Wgeningen UR Vstgesteld door het College vn Bestuur d.d. 11 ugustus 2003* Gelet op rtikel 3.21 lid 1 su vn de CAO Nederlndse Universiteiten en rtikel 8.5 vn de CAO Stichting

Nadere informatie

abcdefg Nieuwsbrief 1 11 september 2013

abcdefg Nieuwsbrief 1 11 september 2013 bcdefg Nieuwsbrief 1 11 september 2013 lgemeen nieuws Het nieuwe schooljr is begonnen! Het nieuwe schooljr is fgelopen week vn strt gegn. We hopen dt iedereen een leuke vkntie heeft gehd en lekker is uitgerust.

Nadere informatie