Werken aan balans : een geïntegreerd traject gericht op. zelfsturing bij stressgerelateerde klachten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werken aan balans : een geïntegreerd traject gericht op. zelfsturing bij stressgerelateerde klachten"

Transcriptie

1 Werken aan balans : een geïntegreerd traject gericht op zelfsturing bij stressgerelateerde klachten Evaluatie van de pilotfase Daphne Kuiper Geke Dijkstra Johan Groothoff Noordelijk Centrum voor Gezondheidsvraagstukken sectie Toegepast Onderzoek Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) maart

2 Colofon ISBN: Titel: Werken aan balans : een geïntegreerd traject gericht op zelfsturing bij stressgerelateerde klachten. Evaluatie van de pilotfase Opdrachtgever: Achmea Zorg Uitgave: Noordelijk Centrum voor Gezondheidsvraagstukken, sectie Toegepast Onderzoek (NCG/TO) Adres: Antonius Deusinglaan AV Groningen Telefoon: / Trefwoorden: stress, stress gerelateerde klachten, zelfsturing, kwaliteit van leven, lichaamsbewustzijn, psychosociaal functioneren Datum: maart

3 Inhoudsopgave 1 Inleiding Achtergrond Probleemstelling Programma Doelstellingen onderzoek Vraagstellingen Opbouw rapport 13 2 Methode Onderzoeksdesign Meetinstrumenten Programmatrouw en respons Data-analyse 15 3 Resultaten procesevaluatie Deelnemers Tevredenheid Ervaringen Samenhang programmaonderdelen Suggesties deelnemers Trainers en arbeidsbemiddelaars Visie Werken aan balans Kern trainingen en arbeidsbemiddeling Mening over programma en volgorde onderdelen Samenwerking Suggesties trainers en arbeidsbemiddelaars Casemanager zorg en inhoud Visie Werken aan balans Kern casemanagement zorg Mening over programma en volgorde onderdelen Samenwerking Suggesties casemanager zorg en inhoud 27 3

4 4 Resultaten effectevaluatie Kenmerken onderzoekspopulatie Verwijzing en ernst problematiek Werksituatie Medicijngebruik Ervaren balans Kwaliteit van leven Psychosociaal functioneren Bewegingsangst Plezier in werk Individuele spankracht Zelfvertrouwen Attributiestijl Interpersoonlijk gedrag Copinggedrag Vergelijking volgorde programmaonderdelen Vergelijking twee programma s 43 5 Conclusies, discussie en aanbevelingen Beantwoording vraagstellingen Conclusies Discussie Aanbevelingen 52 Lijst met afkortingen 52 Referenties 53 Bijlagen Bijlage 1: Schema ketendienstverlening 56 Bijlage 2: Interviewformat deelnemers en begeleiders 57 Bijlage 3: Vragenlijst voor deelnemers 66 Bijlage 4: Correctietabel effectsize 92 Bijlage 5: Doelen en modules training Operant 93 Bijlage 6: Opbouw en inhoud driedaagse leefstijltraining LTC 94 Bijlage 7: Inhoud en werkwijze arbeidsbemiddeling Argonaut 95 4

5 Samenvatting Dit onderzoek betreft een proces- en effectevaluatie van de pilotfase van Werken aan balans. Werken aan balans beoogt een geïntegreerde aanpak van stressgerelateerde klachten te zijn, gericht op het ontwikkelen van zelfsturing bij de deelnemer. Innovatieve kenmerken van Werken aan balans betreffen de tijdcontingente in plaats van de klachtcontingente benadering van problemen en het opheffen van de scheiding tussen preventie, care, cure en werkuitval. Het programma van Werken aan balans bestaat uit een keten van dienstverlening van drie verschillende bedrijven: Operant Zwolle (casemanagement en groepstraining), het Leefstijltrainingscentrum Dalfsen (projectmanagement en groepstraining) en Argonaut Zwolle (individuele arbeidsbemiddeling). De totale duur van het traject voor deelnemers van intake tot evaluatiegesprek bedraagt drie maanden. De procesevaluatie bestond uit telefonische interviews met deelnemers en begeleiders. De respons bij de interviews met deelnemers bedroeg 87% en met begeleiders 100%. De resultaten van de procesevaluatie hebben betrekking op gesprekken met dertien deelnemers, vier trainers (twee van Operant en twee van het LTC), één arbeidsbemiddelaar en de casemanager zorg en inhoud. De effectevaluatie betrof een voor- en nameting bij deelnemers door middel van vragenlijsten. De respons bij de vragenlijsten voor deelnemers bedroeg 67%. De resultaten van de effectevaluatie hebben betrekking op 76 deelnemers die het gehele traject van Werken aan balans hebben doorlopen en waarvan zowel een voor- als nameting beschikbaar is. De onderzoekspopulatie bestond voor 74% uit vrouwen en 26% mannen. De hoogst genoten opleiding van 67% van de deelnemers was lager- of middelbaar beroepsonderwijs. Bij 45% van de deelnemers werden problemen als het vroegtijdige overlijden van een ouder, ziekte in het stamgezin, verslavingen (drugs of alcohol) of een zeer gespannen sfeer beschreven. De programmatrouw van de deelnemers bedroeg 82%. 5

6 Resultaten procesevaluatie Zowel deelnemers als begeleiders zijn van mening dat de programmaonderdelen van de drie verschillende bedrijven elkaar versterken. Tevreden deelnemers (h)erkennen na afloop van het traject het belang van zelfsturing en geven aan over (nieuwe) vaardigheden te beschikken om zelfsturing te realiseren. Minder tevreden deelnemers blijven de oorzaak en mogelijke oplossing voor hun stressgerelateerde klachten buiten zichzelf zoeken. De begeleiders van de verschillende bedrijven onderschrijven unaniem de missie van Werken aan balans. Verschillen in bedrijfsachtergrond en marktpositie hebben de samenwerking en inhoudelijke afstemming van de programmaonderdelen incidenteel bemoeilijkt. Resultaten effectevaluatie Toegenomen arbeidsparticipatie en verminderd medicijngebruik wijzen op een kostenreducerend effect voor zowel werkgevers als ziektekostenverzekeraars. De kwaliteit van leven, het psychosociaal functioneren en de individuele spankracht van deelnemers is na afloop van Werken aan balans aanzienlijk verbeterd, maar blijft zich bevinden binnen de klinische range. Het klachtenpatroon van deelnemers aan de pilotfase van Werken aan balans toont bij aanvang van het traject overeenkomst met dat van klinisch verslaafden en na afloop met dat van chronische pijnpatiënten. Qua zelfvertrouwen, coping- en interpersoonlijk gedrag treedt er een verschuiving op in de richting van zelfsturing, waarbij het oordeel van anderen minder belangrijk wordt en minder spanning oplevert. Tot slot bleek dat deelnemers met zware problematiek het meeste baat te hebben bij Werken aan balans. Deelnemers met lichte problematiek zouden kunnen volstaan met alleen een driedaagse leefstijtraining. Conclusie Evaluatie van de pilotfase van Werken aan balans heeft aangetoond dat een tijdcontingente benadering van stressgerelateerde klachten gericht op zelfsturing op korte termijn een groot aantal significante en klinisch relevante resultaten bij deelnemers oplevert die hen de regie over hun eigen leven teruggeeft en hun medisch consumptiepatroon en mate van arbeidsparticipatie positief beïnvloedt. 6

7 1 Inleiding In dit hoofdstuk worden allereerst de achtergrond en probleemstelling van het onderzoek geschetst. Vervolgens wordt ingegaan op de geïntegreerde aanpak van Werken aan balans en de doelstellingen en vraagstellingen van het onderzoek. Tevens wordt een overzicht gegeven van de opbouw van het rapport. 1.1 Achtergrond De basis voor het Werken aan balans traject werd gelegd in In maart van dat jaar schreef Dr. B. Busard medisch specialist polikliniek psychiatrie Isala Klinieken en directeur Operant Zwolle op verzoek van de toenmalige directeur van het Leefstijl Trainingscentrum Dalfsen (LTC) Dhr. N. Vos een visiedocument voor een geïntegreerde transmurale aanpak bij stressgerelateerde stoornissen (Busard, 2003). Het document vormde de schriftelijke neerslag van een gedeelde visie op het aanhouden van klachten bij o.a. whiplashpatiënten en schetste een tijdscontingente in plaats van een klachtcontingente benadering van patiënten met stressgerelateerde stoornissen waarin de scheiding tussen preventie, cure, care en werkuitval werd opgeheven. Gezamenlijk brachten beide bedrijven het visiedocument onder de aandacht van de directie van Achmea Zorg die het als vernieuwend en mogelijk kostenefficiënt herkende. Deze aanloop mondde uit in een concrete projectaanvraag met de titel: Werken aan balans, een geïntegreerd traject gericht op zelfsturing bij stressgerelateerde klachten (Landsman, 2004). In de projectaanvraag werd de samenwerking tussen Operant en het LTC programmatisch uitgewerkt. Twee overwegingen deden de directie van Achmea Zorg besluiten een pilotproject van 150 deelnemers te subsidiëren. In de eerste plaats was men nieuwsgierig of er een preventieve werking kon uitgaan van Werken aan balans op werknemers met een verhoogd risico op arbeidsuitval. Elk middel tot het terugdringen van ziekteverzuim en medische consumptie is uit kostenoogpunt voor een ziektenkostenverzekeraar namelijk interessant. In de tweede plaats speelde de verwachting een rol dat de driedaagse leefstijltraining van het LTC (een Achmea Health product) vooral voor personen met zwaardere problematiek meer effectief kon worden dan al was aangetoond (Landsman- Dijkstra, 2005) met het toevoegen van een voor- en natraject. In Werken aan balans werken uiteindelijk drie bedrijven samen: Operant Zwolle (casemanagement, coaching en training), het LTC Dalfsen (leefstijltrainingen gericht op het bevorderen van het (lichaams)bewustzijn) en Argonaut Zwolle (arbeidsbemiddeling). De projectmanager van Werken aan balans Mw. Dr. Landsman-Dijkstra, stafmedewerker van het LTC benaderde de sectie Toegepast Onderzoek (TO) een 7

8 praktijkgericht onderdeel van het Noordelijk Centrum voor Gezondheidsvraagstukken (NCG) van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) met het verzoek om als onafhankelijke vierde het verloop en de uitkomsten van het pilotproject te evalueren. Medio april 2004 startte de eerste groep deelnemers van Werken aan balans. 1.2 Probleemstelling De problematiek van stressgerelateerde klachten is in de afgelopen jaren toegenomen (Schaufeli, 1990; Houtman et al, 1998; Houtman et al, 2000). De meest voorkomende klachten zijn: vermoeidheid, hoofdpijn, slaapproblemen en rusteloos of prikkelbaar voelen (Landsman-Dijkstra et al, 2004). De klachten tasten de kwaliteit van leven aan en doen het kort- en langdurig ziekteverzuim en de medische consumptie toenemen. In de literatuur komen steeds meer aanwijzingen dat het stimuleren van zelfredzaamheid ten aanzien van de klachten, de problemen vermindert en chroniciteit voorkomt (Kabat-Zinn et al, 1985; Lachman, 1996; Ung, 1998). Recentelijk is aangetoond dat in de dagelijkse praktijk werkuitval door bedrijfsartsen vaker via de traditionele klachtcontingente benadering wordt begeleid dan via de vernieuwende tijdcontingente benadering (Post, 2005). Deze basisgedachte dat mensen weer de regie dienen te krijgen over hun leven door zelfsturend te zijn in de omgang met hun stressgerelateerde klachten vormt tevens de bindende factor tussen de verschillende partners die in het Werken aan balans traject samenwerken. Alledrie zien zij weinig heil in de syndromale aanpak van de traditionele gezondheidszorg waarin (chronisch geworden) stressgerelateerde klachten gelabeld worden (Post Whiplash Syndroom, fybromyalgie, burn-out, ME, RSI) en voor ieder label naar de meest optimale behandeling wordt gezocht. Zowel Operant, als het LTC, en Argonaut is van mening dat er meer overeenkomsten dan verschillen bestaan in het disfunctioneren van mensen met deze zeer uiteenlopende problematiek. Cruciaal is volgens hen dát mensen disbalans ervaren in hun leven en niet welk syndroom, diagnose of label daaraan kan worden verbonden. Een syndromale aanpak plaatst mensen in het paradigma van de aanpassing, terwijl de partners binnen Werken aan balans cliënten in het paradigma van de zelfverantwoordelijkheid willen zetten. Niet de ziekte, maar de zieke staat centraal. Aangenomen wordt dat de zieke voor zijn eigen gedrag verantwoordelijk is; dat hij/zij zijn eigen disbalans creëert en dus ook weer kan oplossen. Binnen Werken aan balans worden cliënten gestimuleerd om te komen tot zelfsturing door middel van een van tevoren vastgelegd traject dat volgens een vast tijdschema verloopt en wordt afgerond (tijdcontingentie). Dit is afwijkend ten opzichte van de traditionele 8

9 ARGONAUT: Arbeidsbemiddeling OPERANT: Casemanagement zorg en inhoud LTC: Project management gezondheidszorg, waarin de aard en duur van de behandeling van mensen met stressgerelateerde klachten afhankelijk is van het verloop van die klachten (klachtcontingentie). De uitdaging voor de drie partners in het pilotproject is gelegen in het uitwerken en afstemmen van hun eigen unieke programmabijdrage in het licht van deze gemeenschappelijke visie. De uitdaging van het onderhavige onderzoek is de ervaringen van deelnemers en begeleiders te beschrijven en te relateren aan beoogde, maar ook niet verwachte uitkomsten. 1.3 Programma In Werken aan balans participeren drie verschillende bedrijven (Operant, LTC en Argonaut) die gezamenlijk zorg dragen voor een keten aan dienstverlening aan mensen met stressgerelateerde klachten. In Figuur 1 wordt de verdeling van taken, de volgorde 1 en de duur en intensiteit van de verschillende programmaonderdelen weergegeven. FIGUUR 1 TAKEN, VOLGORDE, DUUR EN INTENSITEIT PROGRAMMAONDERDELEN. OPERANT Intake/diagnostiek Training (1 dagdeel per week LTC Leefstijltraining OPERANT Training (1 dagdeel per week gedurende 4 weken) 1 Rond het tijdstip van de eerste tussentijdse evaluatie is door de opdrachtgevers van het onderhavige onderzoek op inhoudelijke en organisatorische gronden besloten de volgorde van de programmaonderdelen van Werken aan balans te wijzigen. De eerste vijf groepen deelnemers hebben de programmaonderdelen doorlopen zoals weergegeven staat in Figuur 1. De andere tien groepen zijn Werken aan balans gestart met de driedaagse leefstijltraining bij het LTC en volgden daarna gedurende acht weken de programmaonderdelen van Operant. 9

10 Operant verzorgt gedurende het gehele traject het casemanagement zorg en het casemanagement inhoud. Als medisch specialist draagt Dr. B. Busard van het begin (intake) tot het einde van het traject (evaluatiegesprek) verantwoordelijkheid voor het welbevinden van de cliënten. Als schrijver van het visiedocument bewaakt Dr. B. Busard de operationalisatie van de visie naar de praktijk. De wekelijkse trainingen worden verzorgd door trainers in dienst van Operant. Het LTC voert in de persoon van Mw. Dr. J. Landsman-Dijkstra het projectmanagement. Dit omvat alle taken die voortkomen uit de dagelijkse uitvoering van het project, zoals daar onder andere zijn: informeren en stimuleren van verwijzers, bewaken van financiële stromen, bewaken van vlotte schakeling programmaonderdelen, aansturen van proces- en effectevaluatie en het agenderen en verslagleggen van vergaderingen van de projectcommissie met vertegenwoordigers van alle betrokken organisaties. Dhr. S. Verbeek huidig directeur LTC Dalfsen is voorzitter van de vergaderingen van de projectcommissie. De driedaagse leefstijltrainingen worden verzorgd door trainers in dienst van het LTC. Argonaut draagt zorg voor individuele arbeidsbemiddeling van cliënten die daartoe geïndiceerd worden tijdens de intake. Het Werken aan balans traject duurt drie maanden en wordt met uitzondering van de arbeidsbemiddeling van Argonaut aangeboden in groepsverband. Voor een volledig overzicht van het logistieke proces van Werken aan balans van verwijzing tot en met het eindgesprek wordt verwezen naar Bijlage Doelstellingen onderzoek De opdracht aan de sectie Toegepast Onderzoek was een evaluatieonderzoek uit te voeren in het perspectief van ontwikkeling en verbetering van het programma van Werken aan balans gedurende de pilotfase van 150 deelnemers. Dit heeft geresulteerd in proces- en effectevaluaties op drie tijdstippen: na afloop van de eerste vijf groepen deelnemers (n=32) in oktober 2004, na afloop van 11 groepen deelnemers (n=73) in april 2005 en na afloop van 15 groepen deelnemers (n=137) in oktober In dit rapport zijn de resultaten van de drie meetmomenten gebundeld en samengevat. De procesevaluatie kenmerkt zich door een explorerende benadering. Dat wil zeggen dat de onderzoeker een open instelling heeft betracht ten opzichte van allerlei verschijnselen 10

11 die mogelijk gerelateerd zijn aan het succes of falen van het programma. Door middel van interviews met deelnemers en begeleiders (trainer, arbeidsbemiddelaar, casemanager) werden ervaringen opgetekend en punten ter verbetering en/of verandering van het programma geïnventariseerd. De effectevaluatie heeft plaatsgevonden door middel van vragenlijsten die deelnemers vooraf (T0) en na afloop van het programma (T1) hebben ingevuld. Samengevat zal het onderhavige onderzoek vooral antwoord geven op de vraag hoe het proces van in- en uitvoering van Werken aan balans is verlopen en in welke richting de resultaten wijzen. Mogelijke veranderingen in de ernst van de klachten zullen worden geïnterpreteerd door de scores van de Werken aan balans -populatie te vergelijken met normscores van andere (patiënten)populaties. 1.5 Vraagstellingen In navolging van de probleemstelling en doelstellingen van het onderzoek stonden in de proces- en effectevaluatie de volgende vragen centraal. 1. Hoe hebben deelnemers het programma Werken aan balans ervaren? a. In hoeverre zijn deelnemers tevreden over Werken aan balans? Voldoet het traject aan hun verwachtingen of waren er geen verwachtingen? b. Welke ervaringen doen deelnemers op binnen het Werken aan balans traject en achten zij zichzelf beter in staat zelfsturend te zijn ten aanzien van hun klachten in het dagelijks leven? c. Ervaren deelnemers samenhang tussen de verschillende programmaonderdelen? Is de volgorde van de programmaonderdelen juist gekozen? d. Kunnen deelnemers punten ter verbetering van het programma aangeven? 2. Hoe hebben trainers en arbeidsbemiddelaars het programma Werken aan balans ervaren? a. In hoeverre onderschrijven trainers en arbeidsbemiddelaars de visie van Werken aan balans en wat is de kern van de trainingen en de arbeidsbemiddeling? b. Wat zijn sterke en minder sterke kanten van Werken aan balans en welke volgorde van programma-onderdelen heeft de voorkeur? c. Hoe wordt de samenwerking tussen de verschillende partners ervaren? d. Kunnen trainers en arbeidsbemiddelaars punten ter verbetering van het programma aangeven? 11

12 3. Hoe heeft de casemanager zorg en inhoud het programma Werken aan balans ervaren? a. In hoeverre is het de casemanager zorg gelukt deelnemers te begeleiden vanuit de vernieuwende visie? b. In hoeverre is het de casemanager inhoud gelukt de overige betrokken professionals te laten handelen vanuit de vernieuwende visie? c. Waaruit bestond de kern van het casemanagement zorg en het casemanagement inhoud? d. Hoe verliep de organisatie van Werken aan balans en welke volgorde van programma-onderdelen heeft de voorkeur? e. Hoe is de samenwerking tussen de verschillende partners ervaren? f. Kan de casemanager zorg en inhoud punten ter verbetering van het programma aangeven? 4. Welke effecten heeft het programma Werken aan balans bij deelnemers? a. In hoeverre treedt er een kostenreducerend effect (reïntegratie in werk en medicijngebruik) op als gevolg van Werken aan balans? b. In welke mate treedt er verandering op in de volgende uitkomstvariabelen van deelnemers? - ervaren balans - kwaliteit van leven - psychosociaal functioneren - bewegingsangst - plezier in werk - individuele spankracht - zelfvertrouwen - attributiestijl - interpersoonlijk gedrag - copinggedrag c. Welke volgorde van programmaonderdelen is het meest effectief? d. Welk type deelnemer (lichte/zware problematiek) ondervindt de meeste vooruitgang als gevolg van Werken aan balans? 12

13 1.6 Opbouw rapport In hoofdstuk 2 worden het onderzoeksdesign, de meetinstrumenten en de manier waarop de data geanalyseerd zijn toegelicht. Tevens wordt ingegaan op de programmatrouw en respons op de vragenlijsten. In hoofdstuk 3 worden de resultaten van de procesevaluatie beschreven. Ingegaan wordt op de ervaringen van zowel deelnemers als begeleiders (trainers, arbeidsbemiddelaar en casemanager zorg en inhoud). In hoofdstuk 4 worden de resultaten van de vragenlijsten van de voor- en nameting beschreven. Tot slot wordt in hoofdstuk 5 besloten met de beantwoording van de vraagstellingen en een bespreking van de daaruit voortvloeiende conclusies en aanbevelingen. 2 Methode 2.1 Onderzoeksdesign Het onderhavige onderzoek heeft een pre- posttest design zonder controlegroep (Cook and Campbell, 1979). De tijdspanne tussen voor- en nameting is voor ieder individu gelijk, maar de instroom van deelnemers in het traject Werken aan balans vond plaats over een langere periode te weten: van april 2004 tot en met september De keuze geen controlegroep in het design op te nemen is zowel op praktische als inhoudelijke gronden gemaakt. De stakeholders van Werken aan balans prefereerden dat de beschikbare tijd en middelen van de onderzoeker besteed werden aan tussentijdse rapportages over de metingen in plaats van aan het verzamelen en volgen van een controlegroep via verwijzers. Bovendien leek het niet verstandig tijd en energie te steken in het realiseren van een klassiek experimenteel design, terwijl de volgorde en inhoudelijke afstemming van de programmaonderdelen nog volop in ontwikkeling was. 2.2 Meetinstrumenten Er is gebruik gemaakt van twee meetmethoden, te weten: telefonische interviews en vragenlijsten. De semi-gestructureerde interviewformats voor deelnemers en begeleiders 13

14 met direct cliëntencontact (trainers, arbeidsbemiddelaars en casemanager zorg en inhoud) zijn ontwikkeld door de onderzoeker (Bijlage 2). De vragenlijst die deelnemers voor de start van het traject verzocht werden in te vullen (voormeting) is opgenomen in Bijlage 3. De vragenlijst is deels opgebouwd uit gestandaardiseerde, internationaal toegepaste schalen en deels uit door de betrokken partners zelf ontwikkelde vragensets. In Tabel 1 wordt een overzicht gegeven van de gebruikte schalen. Dezelfde schalen zijn gebruikt voor de nameting. TABEL 1 OVERZICHT SCHALEN OPGENOMEN IN VRAGENLIJST WERKEN AAN BALANS Schaal Bron 1 Biografische vragenlijst Zelf ontwikkeld Operant Zwolle 2 Vragenlijst werksituatie Zelf ontwikkeld LTC Dalfsen (Landsman-Dijkstra, 2002) 3 Realiseren doelstellingen vragenlijst Zelf ontwikkeld LTC Dalfsen (Landsman-Dijkstra, 2002) 4 Kwaliteit van leven WHOQOL-bref (Vries de et al, 1997) 5 Psychosociaal functioneren Symptom Checklist List SCL-90 (Arrindell en Ettema, 2003) 6 Bewegingsangst Tampa Scale Kinesiophobia (TSK) (Vlaeyen et al, 1995) 7 Plezier in werk Basam (Biessen, 1992) 8 Individuele spankracht Checklist Individual Strength (CIS) (Vercoulen et al, 1999) 9 Vragenlijst afhankelijkheid Zelf ontwikkeld LTC Dalfsen (Landsman-Dijkstra, 2002) gezondheidszorg en medicatie 10 Zelfvertrouwen Physical Self Efficacy Scale (PSES) (Aangepaste versie Landsman-Dijkstra, 2002) 11 Attributiestijl Attribution of Style Questionnaire (ASQ) (Aangepaste versie Landsman-Dijkstra, 2002) 12 Interpersoonlijk gedrag Schaal voor interpersoonlijk gedrag (SIG) (Arrindell et al, 1980) 13 Coping Utrechte Coping Lijst (UCL) (Schreurs et al, 1993) 2.3 Programmatrouw en respons In overleg met de opdrachtgevers is 1 oktober 2005 als peildatum voor de data-analyse van deze eindrapportage gekozen. Op dat moment bevonden zich 165 personen in de Werken aan balans administratie. Daarvan hadden 28 deelnemers het traject nog niet afgerond. De Werken aan balans populatie waarover in dit onderzoek wordt gerapporteerd bestaat dus uit 137 personen. Dertien van deze 137 personen besloten na de intake van Werken aan balans alsnog af te zien van deelname. Twee personen hebben alleen de programmaonderdelen van Operant gevolgd. Negen personen hebben niet het gehele traject van Werken aan balans afgemaakt. Redenen voor vroegtijdig stoppen waren: deelnemer doorverwezen naar elders vanwege psychische blokkade door onverwerkt trauma en/of rouw (n=3), deelnemer fysiek niet in staat om programma vol te houden (n=2), religieuze overtuigingen van deelnemer niet verenigbaar met visie van Werken aan balans (n=2), deelnemer doorverwezen naar ander geschikter programma (n=1), reden vroegtijdig stoppen onbekend (n=1). Samengevat bedroeg de programmatrouw (113/137 =) 82%. 14

15 Uit elke deelnemersgroep gemiddeld bestaande uit zeven deelnemers is a-select één deelnemer benaderd met het verzoek medewerking te verlenen aan een telefonisch interview. Twee deelnemers verleenden geen medewerking waardoor de respons (13/15) 87% bedroeg. Deze deelnemers gaven aan tevreden te zijn over Werken aan balans, maar waren vanwege drukte met werk en persoonlijke omstandigheden niet in de gelegenheid dit nader toe te lichten in een interview. De respons bij de telefonische interviews met begeleiders (trainers, arbeidsbemiddelaars en casemanager zorg en inhoud) bedroeg 100%. De respons bij de vragenlijsten ten behoeve van de effectevaluatie bedroeg (76/113) 67%. Veertien deelnemers wilden überhaupt geen vragenlijsten invullen. Vier deelnemers verleenden wel medewerking aan de voormeting, maar niet aan de nameting. Bij vier deelnemers is een (reeds ingevulde) vragenlijst zoekgeraakt en bij 15 deelnemers is de reden voor het ontbreken van ofwel de voor- ofwel de nameting onbekend. De analyses in hoofdstuk 4 hebben dus betrekking op 76 deelnemers van Werken aan balans, die het gehele traject hebben doorlopen en waarvan zowel een voor- als nameting beschikbaar is. 2.4 Data-analyse Bij de data-analyse is gebruik gemaakt van SPSS voor Windows (versie 12). De verschillen tussen de voor- en nametingen zijn getest (p < 0.05) met de nonparametrische Wilcoxon Signed Ranks test. Naast de statistische significantie, werd ook de klinische relevantie van statistisch significante verschillen bepaald met behulp van de effectsize d volgens Cohen (1977). Deze effectsize is gecorrigeerd voor het effect van de voor- op de nameting (Middel, 2002). Cohen definieerde zijn effectsizes als volgt: triviaal effect (<0,20), klein effect ( 0,20 en <0,50), medium effect ( 0,50 en <0,80) en groot effect ( 0,80). Medium of groot effect worden gezien als een klinisch relevant effect. 15

16 3 Resultaten procesevaluatie In 3.1 worden de resultaten van de interviews met deelnemers samengevat en in 3.2 de resultaten van de interviews met de trainers en arbeidsbemiddelaars. In 3.3 worden tot slot de ervaringen van de casemanager zorg en inhoud weergegeven. 3.1 Deelnemers Binnen de beschikbare tijd en middelen van het onderzoek konden 13 deelnemers (negen vrouwen en vier mannen) worden geïnterviewd volgens het format in Bijlage Tevredenheid Van de 13 deelnemers waren er zeven helemaal tevreden over Werken aan balans, vier gedeeltelijk en twee helemaal niet. De zeven tevreden deelnemers hebben gemeenschappelijk dat zij niet alleen meer inzicht hebben gekregen in zichzelf, maar vooral ook nieuwe inzichten. Eén van hen noemt het Werken aan balans programma letterlijk een nieuwe kennismaking met zichzelf. Anderen beschrijven het als: - het loskomen van routines en overtuigingen ( Je leert weer luisteren naar wat er is en niet naar wat er zou moeten zijn; vanuit mijn hoofd terug naar mijn hart en lijf ; citaat deelnemer groep XII); - het doorbreken van een negatieve vicieuze cirkel van klachten; - leren ontspannen; - in contact komen met je gevoel; - de regie over je eigen gedachten krijgen. Op de vraag hoe zij de nieuwe inzichten vertalen naar het dagelijkse leven kunnen zij talloze voorbeelden aangeven: energie verspreiden over de dag, bewuster lopen en staan, niet sloffen, assertiever en minder krampachtig zijn, de druk van mezelf afhalen, moment van rust inbouwen op de werkplek, ademhalingstechnieken toepassen wanneer ik spanning voel, hulp vragen wanneer ik voel dat mijn grens wordt bereikt. Drie van de vier deelnemers die gedeeltelijk tevreden zijn geven aan moeite te hebben gehad met de heterogeniteit aan problemen binnen de groep. Zij vonden weinig herkenning bij andere deelnemers en hadden behoefte aan meer individuele aandacht en steun. Eén deelnemer is gedeeltelijk tevreden, omdat hij van mening is dat het Werken aan balans programma hem onvoldoende handvatten heeft geboden om te veranderen De twee deelnemers die helemaal niet tevreden zijn, zijn dat om verschillende redenen. De ene is van mening dat er in de organisatie zoveel is misgegaan te kleine groep, 16

17 verkeerde data doorgegeven dat zij de mogelijkheden van het programma niet optimaal heeft kunnen benutten en de ander achtte het programma niet geschikt voor haar whiplashklachten die tijdens het traject verergerden in plaats van afnamen. De tevredenheid van deelnemers kan verband houden met de verwachtingen die zij vooraf van het traject hadden. Van de zeven zeer tevreden deelnemers hadden er drie geen verwachtingen vooraf, twee hoopten op verbetering en ervoeren meer verbetering dan zij verwachtten en twee hadden hooggespannen verwachtingen en zijn van mening dat die ook zijn waargemaakt. Van de overige zes deelnemers had er één geen verwachtingen, maar was terugblikkend gedeeltelijk tevreden. Twee deelnemers hoopten op verbetering en ervoeren die ook, maar waren niet tevreden over organisatorische aspecten (groepsgrootte en samenstelling). Tenslotte zijn drie deelnemers teleurgesteld, omdat zij op grond van de informatie vooraf hogere verwachtingen hadden dan naar hun idee werden waargemaakt (citaten deelnemers: Ze houden je een worst voor, maar lopen dan hard weg, Ik ben vooraf niet goed ingelicht, Er worden vooraf verwachtingen geschept, die niet worden waargemaakt ) Ervaringen De ervaringen van deelnemers kunnen het best geïllustreerd worden aan de hand van citaten. Hieronder volgen zeven citaten; vier van tevreden deelnemers en drie van minder tevreden deelnemers: Positieve ervaringen: Ik had whiplash- en lage rugklachten en de pijnverschijnselen zijn helemaal weg. Ik kan weer normaal functioneren. Ik ben letterlijk in balans. Ik ben geheel andere dingen in het leven gaan zien en waarderen. Je leven verandert er door. Vroeger was ik een workaholic en kon het geduld niet opbrengen om bijvoorbeeld s avonds muziek te luisteren. Ook collega s herkennen dat ik een ander mens ben geworden. Vroeger maakte ik een haastige indruk, nu straal ik rust uit. Citaat deelnemer groep II Ik zat op een rotonde en wist niet waar ik er van af moest. Werken aan balans heeft mij van die rotonde afgekregen en geleerd dat het niet erg is, als blijkt dat ik de verkeerde afslag heb genomen. Dan ga ik gewoon terug en probeer het opnieuw. Citaat deelnemer groep VI 17

18 Ik ben heel blij dat ik het toch heb gedaan, ondanks dat ik bedenktijd heb gevraagd na het intakegesprek. Het LTC heeft iets bij me los gemaakt; dingen die ik zelf niet doorhad werden duidelijk. Bij Operant kon ik oefenen met datgene wat ik had ontdekt. Ik ben nu minder krampachtig, creatiever en assertiever. Ik durf het te zeggen. Citaat deelnemer groep X Werken aan balans heeft voor mij een ommezwaai teweeg gebracht. Ik had ernstige neurologische klachten zonder neurologische oorzaak. Het kwam allemaal omdat ik de stress die ik ervoer, binnenhield. Ik zette geestelijke spanning om in spierspanning. Eerder verbeet ik de pijn die daarvan het gevolg was en ging gewoon dom door. Nu sta ik er bij stil wanneer ik het voel en probeer dan meer rust te nemen of ontspanningsoefeningen te doen. En ik durf meer om hulp te vragen. Citaat deelnemer groep XIII Minder positieve ervaringen: Mijn doel was dat er over mijn problemen werd gesproken en dat ik oplossingen kreeg. Omdat de problemen van mensen in de groep heel verschillend waren (arbeidsconflict, whiplash, suïcidale neigingen) was er weinig wederzijds begrip. We konden elkaar niet helpen. Het lijkt mij beter wanneer ze groepen maken met mensen met vergelijkbare problematiek, dan kun je je ervaringen beter delen. Citaat deelnemer groep I Ik heb alles al geprobeerd (haptonomie, yoga), maar zit ondertussen al drie jaar thuis. Op grond van de informatie in de Werken aan balans folder herkende ik mijn eigen problemen en ik verwachtte dus veel van het programma. Tijdens de trainingen is mijn denkpatroon geanalyseerd en ik begrijp nu dat ik moet veranderen. Maar handvatten hiervoor heb ik (nog) niet gekregen, ondanks dat ik daar wel steeds om heb gevraagd. Citaat deelnemer groep VI Ik ben nogal nuchter ingesteld en vond alle trainers zweverig. Als ik dat van tevoren had geweten, had ik het niet gedaan. Ik moest negatieve dingen uit mijn jeugd opschrijven, maar die had ik helemaal niet. Regelmatig had ik te maken met een huilende kring mensen. Daardoor, maar ook door mijn whiplashklachten, vond ik het programma zwaar vol te houden. Werken aan balans is geschikt voor depressieve, geïsoleerde of verlegen mensen, maar niet voor mij. Citaat deelnemer groep XII 18

19 3.1.3 Samenhang programmaonderdelen Het merendeel van de deelnemers ervaart samenhang tussen het LTC- en Operantprogramma, getuige de volgende uitspraken: - Operant en het LTC zijn aan elkaar gewaagd ; - Het LTC- en Operant-programma vullen elkaar goed aan ; - LTC en Operant kunnen niet zonder elkaar ; - LTC en Operant versterken elkaar. Het LTC-programma wordt omschreven als doen, voelen, ervaren, ontdekken en het Operant-programma als praten, theorie, oefenen. Niemand is ontevreden over de volgorde van de programmaonderdelen. De deelnemers die volgorde 1 (Operant LTC Operant) hadden vonden het prettig dat zij met mensen naar het LTC gingen waar ze al een soort basisvertrouwen mee hadden opgebouwd. De deelnemers die volgorde 2 (LTC Operant) hadden ervoeren dit echter niet als een gemis. Eén deelnemer geeft expliciet aan dat elke volgorde goed is, omdat lichaamswerk volgens haar de rode draad is van het hele traject. Een andere deelnemer verwoordt zijn mening over de samenhang tussen het LTC en Operant treffend in termen van rendement. Als er geen Operant was geweest, had maar 50% van mijn nieuwe inzichten opgedaan bij het LTC zijn uitwerking gevonden in mijn dagelijkse leven. En nu wel 80% Suggesties deelnemers De slotvraag van het interview betrof suggesties of adviezen ter verbetering van het programma. De antwoorden van de deelnemers zijn in twee categorieën samengevat, te weten: Inhoudelijke verbeteringen: - homogene groepen maken qua achterliggende problematiek; - tijdens trainingen meer doen met huiswerkopdrachten. Organisatorische verbeteringen: - wachttijd tussen LTC en Operant mag maximaal twee weken zijn; - middagpauze (=hersteltijd) Operant bewaken; - bij start minimale groepsgrootte van acht personen. 19

20 3.2 Trainers en arbeidsbemiddelaars Vier trainers (twee van Operant en twee van het LTC) en één van de twee arbeidsbemiddelaars van Argonaut zijn telefonisch geïnterviewd volgens het format in Bijlage Visie Werken aan balans Zowel de arbeidsbemiddelaar als de trainers onderschrijven de visie van Werken aan balans, dat het programma mensen zou moeten ondersteunen in hun groei van afhankelijkheid naar zelfsturing. Vele synoniemen voor dit proces worden genoemd en hieronder geciteerd: - van onbewust naar bewust ; - van pijnvermijdend naar aanvaarding van de dynamiek van het leven ; - van reactief naar proactief ; - van slachtofferrol naar autonomie ; - van transpiratie naar inspiratie ; - van nederigheid naar weerbaarheid ; - van overleven naar leven ; - van luisteren naar anderen, naar luisteren naar zichzelf ; - van zich niets waard voelen naar potentieel/talenten/kwaliteiten herkennen Kern trainingen en arbeidsbemiddeling Achtereenvolgens wordt op basis van de informatie die de geïnterviewden hebben verstrekt de kern van de groepstraining van Operant, de groepstraining van het LTC en de individuele arbeidsbemiddeling van Argonaut beschreven. Wekelijkse groepstraining Operant De acht weken durende training bij Operant is er op gericht dat mensen zelf verantwoordelijkheid leren nemen voor hun leven. Aan de hand van zes thema s (energie, tijd, ruimte, identiteit, overtuigingen en relaties) worden deelnemers letterlijk getraind om hun eigen potentieel passies vrij te maken en uitgaande van die kracht in het leven te staan. De sleutel daartoe is dat mensen contact gaan maken met zichzelf, hun gevoelens, lichaamssignalen en gedachtes. Ieder mens maakt pijn en ellende mee. Een gemeenschappelijk kenmerk van de deelnemers aan Werken aan balans is dat zij gewend zijn de positie in te nemen van 20

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken

GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT. Training en ondersteuning in mentaal fit werken GEZOND WERKEN INDIGO BRABANT Training en ondersteuning in mentaal fit werken 2 Gezond Werken Gezonde werknemers gaan met plezier naar het werk. Ze zijn geestelijk fit en blijven fit. Gezonde werkdruk biedt

Nadere informatie

Het MILON onderzoek Mindfulness bij longkanker

Het MILON onderzoek Mindfulness bij longkanker Het MILON onderzoek Mindfulness bij longkanker De diagnose longkanker is ingrijpend en roept vaak emoties en reacties op. Niet alleen bij de patiënt, maar ook bij zijn of haar naasten. Uit onderzoek blijkt

Nadere informatie

Evaluatieverslag mindfulnesstraining

Evaluatieverslag mindfulnesstraining marijke markus spaarnestraat 37 2314 tm leiden Evaluatieverslag mindfulnesstraining 06 29288479 marijke.markus@freeler.nl www.inzichtinzicht.nl kvk 28109401 btw NL 079.44.295.B01 postbank 4898261 14 oktober

Nadere informatie

Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT

Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT Carefulness AANDACHT VOOR ZORG ZORG VOOR AANDACHT Inleiding Aandacht is een essentieel onderdeel in de zorg. Aandacht voor de patiënt en de zorgverlener vergroot de vitaliteit, de effectiviteit en de kwaliteit

Nadere informatie

Een effectiviteitsanalyse van de

Een effectiviteitsanalyse van de Verzuimende werknemers Een effectiviteitsanalyse van de verzuimbegeleiding door Top-Care Onderzoek naar de effectiviteit van de verzuimspecifieke aanpak van Top-Care Esther Hilbers 1 In deze rapportage

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijnklachten van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s.

Nadere informatie

Tinnitus en arbeid. Een onderzoek naar de invloed van stressoren op tinnitus en de mogelijkheid tot werken

Tinnitus en arbeid. Een onderzoek naar de invloed van stressoren op tinnitus en de mogelijkheid tot werken Rijksuniversiteit Groningen Wetenschapswinkel Geneeskunde en Volksgezondheid Universitair Medisch Centrum Groningen Tinnitus en arbeid Een onderzoek naar de invloed van stressoren op tinnitus en de mogelijkheid

Nadere informatie

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten De diagnose longkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op. Niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten. Uit wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Jaarrapport Het Voorbeeld BV 2007

Jaarrapport Het Voorbeeld BV 2007 Jaarrapport Het Voorbeeld BV 2007 Copyright Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Cenzo worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt. Voor het gebruik van

Nadere informatie

Assertiviteit Training

Assertiviteit Training Assertiviteit Training Inleiding Onzeker in sociale situaties. Assertief kunnen zijn heeft te maken met de mate van zelfvertrouwen. Niet iedereen heeft dit goed ontwikkeld. Veel mensen laten zich in een

Nadere informatie

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen

crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen crisishulpverlening bedrijfsmaatschappelijk werk verzuim aanpak re-integratie teambalans het nieuwe leidinggeven trainingen Zinthese Plus is een bureau gespecialiseerd in het gedrag van mensen in hun werkomgeving.

Nadere informatie

Informatiebrochure voor bedrijven en intermediairs. Versie: januari 2012-1 -

Informatiebrochure voor bedrijven en intermediairs. Versie: januari 2012-1 - Informatiebrochure voor bedrijven en intermediairs - 1 - Inhoudsopgave Inleiding Fys Optima, wie zijn we? Werkwijze Diensten en producten in leaflets Diensten en producten, korte omschrijving - 2 - Inleiding

Nadere informatie

Poliklinische revalidatie programma s

Poliklinische revalidatie programma s Poliklinische revalidatie programma s Mensen met chronische pijn van het bewegingsapparaat (rug, nek, schouder, knie) kunnen revalideren met behulp van gespecialiseerde revalidatieprogramma s. Er is meer

Nadere informatie

Informatieleaflet voor werkgevers

Informatieleaflet voor werkgevers Informatieleaflet voor werkgevers Werk en verslaving Het aantal verslaafden aan alcohol, drugs en medicijnen in Nederland groeit. Het merendeel van deze mensen heeft een baan en kampt met de verslaving

Nadere informatie

Langdurige gezondheidsklachten?

Langdurige gezondheidsklachten? Langdurige gezondheidsklachten? En wordt u daardoor belemmerd in uw dagelijkse leven? Werk met Winnock Zorg aan duurzaam herstel van functioneren en wees uw klachten de baas Printversie Winnock Zorg 2015

Nadere informatie

Duurzame Re-integratie

Duurzame Re-integratie Duurzame Re-integratie van mensen met aanhoudende vermoeidheidsklachten Margot Joosen Monique Frings-Dresen Judith Sluiter Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid Academisch Medisch Centrum, Amsterdam

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid

Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid Ben Ik Tevreden? Meetinstrument cliënttevredenheid De kracht van Ben ik tevreden? ligt in het hier en nu. Wensen van cliënten zetten direct aan tot actie. Meten is dus niet alleen weten, maar de start

Nadere informatie

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN

COMMUNICEREN VANUIT JE KERN COMMUNICEREN VANUIT JE KERN Wil je duurzaam doelen bereiken? Zorg dan voor verbonden medewerkers! Afgestemde medewerkers zijn een belangrijke aanjager voor het realiseren van samenwerking en innovatie

Nadere informatie

Van werkdruk naar werkplezier

Van werkdruk naar werkplezier Van werkdruk naar werkplezier Het Programma Onze visie Werkdruk leidt tot minder werkplezier, wrijving in de samenwerking en op termijn mogelijk verzuim door stressklachten. Als medewerkers echter uitgedaagd

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

Jaarrapport Cenzo totaal 2013

Jaarrapport Cenzo totaal 2013 Jaarrapport Cenzo totaal 2013 Copyright Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Cenzo worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt. Voor het gebruik van de informatie

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership: Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Communiceren en continue verbeteren met

Nadere informatie

Verzuim als team te lijf

Verzuim als team te lijf 18 Unieke multidisciplinaire samenwerking richt zich op pas bevallen politieagentes Verzuim als team te lijf Tekst: Ard Agteresch beeld: Jeroen van Kooten Bij de aanpak van verzuim bieden standaardprocedures

Nadere informatie

GEZONDHEID SUBSTANTIEEL VERBETERD

GEZONDHEID SUBSTANTIEEL VERBETERD RESULTATEN ANALYSE 2014 GEZONDHEID SUBSTANTIEEL VERBETERD De Rughuis Methode heeft aangetoond dat de gezondheidstoestand en kwaliteit van leven bij patiënten met chronische rugklachten enorm kan toenemen.

Nadere informatie

Mentaalrijk voor verwijzers. Integrale aanpak tot verhoogde mentale weerbaarheid. Voorkomt en reduceert verzuim.

Mentaalrijk voor verwijzers. Integrale aanpak tot verhoogde mentale weerbaarheid. Voorkomt en reduceert verzuim. Mentaalrijk voor verwijzers Integrale aanpak tot verhoogde mentale weerbaarheid. Voorkomt en reduceert verzuim. duurzaam resultaat wetenschappelijk onderbouwd Verminderde productiviteit en verzuim Iedere

Nadere informatie

Resultaten interviews met patiënten Vervolgens wordt een korte samenvatting gegeven van de belangrijkste resultaten uit de gelabelde interviews.

Resultaten interviews met patiënten Vervolgens wordt een korte samenvatting gegeven van de belangrijkste resultaten uit de gelabelde interviews. Onderzoek nazorg afdeling gynaecologie UMCG (samenvatting) Jacelyn de Boer, Anniek Dik & Karin Knol Studenten HBO-Verpleegkunde aan de Hanze Hogeschool Groningen Jaar 2011/2012 Resultaten Literatuuronderzoek

Nadere informatie

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning

Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Stressmanagement-training: Vaardig door ontspanning Veel mensen met een hart- of vaatziekte (HVZ) en hun partners ervaren ook nog stress als ze thuis hun leven weer proberen op te bouwen. Dit is dus ná

Nadere informatie

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering

Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Uit de burn-out Therapiegroep werkstresshantering Albert Schweitzer ziekenhuis mei 2009 pavo 0202 Inleiding Als u last heeft van een burn-out door stress op het werk kunt u de therapiegroep werkstresshantering

Nadere informatie

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers ummery amenvatting Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers 207 Algemene introductie Werkgerelateerde arm-, schouder- en nekklachten zijn al eeuwen

Nadere informatie

Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten

Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten Stressreductie en stressregulatie Training voor mensen met spanningsklachten In deze folder vindt u informatie over de training Stressreductie en Stressregulatie, die verzorgd wordt door de afdeling Medische

Nadere informatie

Je bent jong, krijgt kanker en dan

Je bent jong, krijgt kanker en dan Nazorgproject jongeren en kanker Maril van Kimmenade 03 oktober 2014 Je bent jong, krijgt kanker en dan Nazorgproject jongeren en kanker Maril van Kimmenade Nazorgproject jongeren en kanker Maril van Kimmenade

Nadere informatie

Deel I Het startpunt van het Vital@Work onderzoek

Deel I Het startpunt van het Vital@Work onderzoek De babyboomer generatie, een langere levensverwachting en lagere geboortecijfers hebben als gevolg dat de samenleving vergrijst. Om de gevolgen van de vergrijzende samenleving, zowel vanuit bedrijfs- als

Nadere informatie

Gezond ondernemen begint met vitale medewerkers

Gezond ondernemen begint met vitale medewerkers IQ EQ PQ SQ FQ Gezond ondernemen begint met vitale medewerkers www.markincompany.nl Algemene informatie Vakbekwaamheid alleen is niet voldoende om goed te kunnen presteren. Medewerkers die zowel fysiek,

Nadere informatie

Visie en eindtermen voor jobcoachopleidingen

Visie en eindtermen voor jobcoachopleidingen Visie en eindtermen voor jobcoachopleidingen Versie 1.0 12 april 2012 Inhoudsopgave blz. Voorwoord 2 Algemeen -Visie 3 -Methodiek 4 Intake/assessment 5 Jobfinding 6 Coaching on the job 7 Definitielijst

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Voorbeeld adviesrapport MedValue

Voorbeeld adviesrapport MedValue Voorbeeld adviesrapport MedValue (de werkelijke naam van de innovatie en het ziektebeeld zijn verwijderd omdat anders bedrijfsgevoelige informatie van de klant openbaar wordt) Dit onafhankelijke advies

Nadere informatie

Compact Re-integratie

Compact Re-integratie RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

Onderzoek klanttevredenheid Proces klachtbehandeling 2011... Antidiscriminatievoorziening Limburg

Onderzoek klanttevredenheid Proces klachtbehandeling 2011... Antidiscriminatievoorziening Limburg Proces klachtbehandeling 2011................................................................... Antidiscriminatievoorziening Limburg Mei 2012...................................................................

Nadere informatie

Psychische Problemen?

Psychische Problemen? Coach-Loura Psychische Problemen? PSYCHOSOCIALE ONDERSTEUNING FOLDER voor BEDRIJVEN & ONDERNEMERS Loura van Goch 2015 w w w. h a p p y s u c c e s v o l. n l Inhoudsopgave Inleiding Belasting Belastbaarheid

Nadere informatie

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk:

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk: De bedrijfsmaatschappelijk werker helpt bij het tot stand laten komen van gezondere arbeidsverhoudingen en meer welzijn binnen het bedrijf of de instelling. Op die manier ontstaat bij werknemers een grotere

Nadere informatie

Achtergrond. Visie op arbeidsverzuim

Achtergrond. Visie op arbeidsverzuim Deze visienota richt zich specifiek op preventie van arbeidsverzuim. Deze visie is door te vertalen naar terugkeer vanuit arbeidsverzuim en op instroom, doorstroom en uitstroom vraagstukken. Deze doorvertaling

Nadere informatie

Stichting Dichterbij unit Sterk voor Werk

Stichting Dichterbij unit Sterk voor Werk RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

Burn-out Traject begeleiding

Burn-out Traject begeleiding F o l d e r Burn-out Traject begeleiding Burn-out Aanpak en Preventie ter voorkoming van langdurige uitval Het leven stelt voortdurend bepaalde eisen aan de mens. Werk is in veel gevallen het levensgebied

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

CLIËNTTEVREDENHEIDSONDERZOEK OVAL 2014. December 2014 Marij Tillmanns 36683 GfK 2014 CTO Oval December 2014

CLIËNTTEVREDENHEIDSONDERZOEK OVAL 2014. December 2014 Marij Tillmanns 36683 GfK 2014 CTO Oval December 2014 CLIËNTTEVREDENHEIDSONDERZOEK OVAL December Marij Tillmanns 36683 1 Inhoud 1. Management Summary 2. Resultaten Algemeen Overall tevredenheid Bedrijfsarts Casemanager Achtergrondkenmerken 3. Onderzoeksopzet

Nadere informatie

PREVENTIE VOOR POH-GGZ

PREVENTIE VOOR POH-GGZ PREVENTIE VOOR POH-GGZ ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ INDIGO BIEDT

Nadere informatie

VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal

VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal U kunt nu gebruikmaken van VGZ Bedrijfszorg, om gezond en plezierig te blijven werken! Uw werkgever maakt gebruik van VGZ Bedrijfszorg van Zorgverzekeraar VGZ. VGZ Bedrijfszorg

Nadere informatie

Stichting Prisma: Zorgrijk en Regelarm Datum: 11 februari 2014

Stichting Prisma: Zorgrijk en Regelarm Datum: 11 februari 2014 1 1. Het model Zorgrijk & Regelarm Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) pakt de bureaucratie binnen de langdurige zorg aan met behulp van het experiment regelarme instellingen. Achtentwintig

Nadere informatie

MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG

MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG MEDINELLO POLIKLINISCHE REVALIDATIE ZORG Medinello is een nieuw ZBC, een zelfstandig behandelcentrum, voor poliklinische revalidatie in Amersfoort. Een multidisciplinair team behandelt hier cliënten met

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Poli Hartrevalidatie

Hartrevalidatie. Poli Hartrevalidatie 00 Hartrevalidatie Poli Hartrevalidatie Waarom hartrevalidatie? Een hartaandoening is een ingrijpende gebeurtenis. Het kan grote lichamelijke en psychische gevolgen hebben. Het vertrouwen in uw eigen lichaam

Nadere informatie

TEVREDENHEIDSONDERZOEK 2009

TEVREDENHEIDSONDERZOEK 2009 Rijksuniversiteit Groningen Universitair Medisch Centrum Groningen Wetenschapswinkel Geneeskunde en Volksgezondheid Universitair Medisch Centrum Groningen TEVREDENHEIDSONDERZOEK 2009 BONIFATIUS HOOFDPIJNKLINIEK

Nadere informatie

Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar

Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar Bijlage 17: Informatie voor de individuele behandelaar N.b.: stuur deze informatie (inclusief de drie bijlagen) naar de individuele behandelaar vóórdat de training van start gaat Emotieregulatietraining

Nadere informatie

Onderzoek werknemers met kanker

Onderzoek werknemers met kanker Onderzoek werknemers met kanker Dinsdag 15 april 2013 Over dit onderzoek Dit onderzoek is gehouden in samenwerking met de Nederlandse Federatie voor Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). Aan het onderzoek

Nadere informatie

Vind je balans. Rob Scheurink-Trainer/docent/ consultatief psychiatrische verpleegkundige

Vind je balans. Rob Scheurink-Trainer/docent/ consultatief psychiatrische verpleegkundige Rob Scheurink-Trainer/docent/ consultatief psychiatrische verpleegkundige Inleiding algemeen. Doordat er in Nederland en andere West-Europese landen steeds meer parttime gewerkt wordt door zowel man als

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker UMC St Radboud Mindfulness voor vrouwen met borstkanker Patiënteninformatie De diagnose borstkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op, niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten.

Nadere informatie

Kliniek Nijmegen. Informatie voor patiënten

Kliniek Nijmegen. Informatie voor patiënten Kliniek Nijmegen Informatie voor patiënten We spreken van een verslaving wanneer bepaald gedrag zoals middelengebruik of gokken uw leven gaat beheersen. Steeds meer tijd en energie gaan op aan de verslaving.

Nadere informatie

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten

Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten Factoren in de relatie tussen angstige depressie en het risico voor hart- en vaatziekten In dit proefschrift werd de relatie tussen depressie en het risico voor hart- en vaatziekten onderzocht in een groep

Nadere informatie

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg.

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg. Nikki van der Meer. Stage eindverslag Stage Cordaan Thuiszorg. Klas: lv13-4agz2 Student nummer: 500631386 Docentbegeleider: Marieke Vugts Werkbegeleider: Linda Pieterse Praktijkopleider: Evelien Rijkhoff

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek. Margolin

Klanttevredenheidsonderzoek. Margolin Klanttevredenheidsonderzoek Margolin KLANTTEVREDENHEIDSONDERZOEK Dit instituutsrapport belicht de activiteiten van Margolin vanuit de invalshoek van de cliënt. INHOUDSOPGAVE CLIËNTENAUDIT BLIK OP WERK...

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen

Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Masterclass: Lichaamswijsheid herkennen en toepassen Zesdaagse, geaccrediteerde Masterclass o.l.v. Annet van Laar, voor psychologen, trainers, coaches en therapeuten. Start: 14 februari 2014 Introductieworkshop:

Nadere informatie

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES

Organisatiekracht. Mentale veerkracht. Teamkracht. Werkkracht. Menskracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES Mentale veerkracht MEER VEERKRACHT, MEER ENERGIE, BETERE PRESTATIES In de (top)sport is het een vast gegeven; wil je succesvol zijn als sporter dan investeer je in techniek en conditie, maar ook in mentale

Nadere informatie

Herstel & Balans Revalidatieprogramma voor (ex-)kankerpatiënten

Herstel & Balans Revalidatieprogramma voor (ex-)kankerpatiënten Revalidatie Herstel & Balans Revalidatieprogramma voor (ex-)kankerpatiënten Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Kanker is een ingrijpende ziekte.

Nadere informatie

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere

Arbeidsrevalidatie. Huizen en Almere Arbeidsrevalidatie Huizen en Almere Arbeidstraining bij De Trappenberg is voor werknemers met chronische pijnklachten aan het houdings- en bewegingsapparaat zonder duidelijke oorzaak, al dan niet gecombineerd

Nadere informatie

Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 131. chapter 10 samenvatting

Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 131. chapter 10 samenvatting Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 131 chapter 10 samenvatting Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 132 Marrit-10-H10 24-06-2008 11:05 Pagina 133 Zaadbalkanker wordt voornamelijk bij jonge mannen vastgesteld

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

SAMENVATTING EVALUATIE PROGRAMMA SCHAKEL!

SAMENVATTING EVALUATIE PROGRAMMA SCHAKEL! SAMENVATTING EVALUATIE PROGRAMMA SCHAKEL! Aanleiding Het Vervangingsfonds voert regelmatig grootschalige projecten of programma s uit om een extra impuls te geven aan de aanpak van het ziekteverzuim in

Nadere informatie

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid!

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! Door: Nathalie van Spall De onzichtbare werkelijkheid wacht om door onze geest binnengelaten te worden.

Nadere informatie

Samenvatting. Vraagstelling. In het onderhavige onderzoek staan de volgende vragen centraal:

Samenvatting. Vraagstelling. In het onderhavige onderzoek staan de volgende vragen centraal: Samenvatting Naar schatting hebben jaarlijks ongeveer 50 à 60 duizend minderjarige kinderen te maken met een scheiding. Deze kinderen hebben gemiddeld vaker problemen dan kinderen van gehuwde of samenwonende

Nadere informatie

WIZ Re-integratie en Coaching

WIZ Re-integratie en Coaching RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen

Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen Rapportage onderzoeksproject Genieten aan tafel Een toegepast onderzoek naar maaltijdbeleving in verpleeghuizen De samenvatting van de interventie Genieten aan tafel die in zorginstellingen is uitgevoerd,

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

Leergang ZelfVerzorgd

Leergang ZelfVerzorgd Leergang ZelfVerzorgd Waar gaat het over? Zuidwester heeft besloten te gaan werken met ondersteuningslijnen. Op deze manier willen we meer gespecialiseerde ondersteuning bieden aan onze cliënten, binnen

Nadere informatie

RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013. BLIK op WERK KEURMERK. AOB Compaz B.V. 1 Inhoudsopgave

RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013. BLIK op WERK KEURMERK. AOB Compaz B.V. 1 Inhoudsopgave RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

De probleemstelling voor het onderzoek is als volgt geformuleerd:

De probleemstelling voor het onderzoek is als volgt geformuleerd: Samenvatting De opkomst van Health 2.0 en e-health zorgt ervoor dat de patiënt verandert naar zorgconsument. Health 2.0 zorgt voor een grote mate van patiënt-empowerment; zorgconsumenten nemen zelf de

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Samenvatting uit het Tevredenheidsonderzoek 2012 / 2013

Samenvatting uit het Tevredenheidsonderzoek 2012 / 2013 Samenvatting uit het Tevredenheidsonderzoek 2012 / 2013 Onderzoek is uitgevoerd en gerapporteerd door Panteia in opdracht van Loopbaankamer Tilburg Bronvermelding van hieronder vermeldde gegevens: Panteia,

Nadere informatie

Eindverslag SLB module 12

Eindverslag SLB module 12 Eindverslag SLB module 12 Marthe Verwater HDT 3C 0901129 Inhoudsopgave: Eindreflectie.. Blz.3 Reflectieverslag les 1.. Blz.4 Reflectieverslag les 2.. Blz.6 Reflectieverslag les 3.. Blz.8 2 Eindreflectie

Nadere informatie

De Stemmenpolikliniek

De Stemmenpolikliniek Universitair Centrum Psychiatrie (UCP) De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 1 Stemmen horen 1 De behandeling 2 Kennismaking 3 De inhoud van de behandeling 3 Behandelaars 4 Vragen 4 Belangrijke adressen

Nadere informatie

Stress uit de bouw. Maak als UTA-werknemer gebruik van gratis advies en begeleiding bij de aanpak van stress. Informatie voor de werknemer

Stress uit de bouw. Maak als UTA-werknemer gebruik van gratis advies en begeleiding bij de aanpak van stress. Informatie voor de werknemer Stress uit de bouw Maak als UTA-werknemer gebruik van gratis advies en begeleiding bij de aanpak van stress Informatie voor de werknemer In de bouw wordt hard gewerkt, geen project verloopt hetzelfde.

Nadere informatie

en psychosociale werkkenmerken voorspellen wie van de nog actief werkende bedrijfsen/

en psychosociale werkkenmerken voorspellen wie van de nog actief werkende bedrijfsen/ Moe! Studies naar hulpzoekend gedrag laten zien dat het besluit om een arts te bezoeken doorgaans het resultaat is van een complex proces. Niet alleen gezondheidsgerelateerde, maar ook sociale, culturele

Nadere informatie

DOORDRINKEN DOORDRINGEN. Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting. Jos Kuppens Henk Ferwerda

DOORDRINKEN DOORDRINGEN. Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting. Jos Kuppens Henk Ferwerda DOORDRINGEN of Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting DOORDRINKEN Jos Kuppens Henk Ferwerda In opdracht van Ministerie van Veiligheid en Justitie, Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum,

Nadere informatie

RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013. BLIK op WERK KEURMERK. Rea College Pluryn. 1 Inhoudsopgave

RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013. BLIK op WERK KEURMERK. Rea College Pluryn. 1 Inhoudsopgave RAPPORT CLIËNTAUDIT 2012 / 2013 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Informatie voor proefpersonen over het onderzoek: Haal meer uit je leven, met pijn

Informatie voor proefpersonen over het onderzoek: Haal meer uit je leven, met pijn Informatie voor proefpersonen over het onderzoek: Haal meer uit je leven, met pijn Enschede, februari 2011 Geachte heer/mevrouw, We vragen u vriendelijk om mee te doen aan een wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

SAMENVATTING. Samenvatting

SAMENVATTING. Samenvatting Samenvatting SAMENVATTING PSYCHOMETRISCHE EIGENSCHAPPEN VAN ADL- EN WERK- GERELATEERDE MEETINSTRUMENTEN VOOR HET METEN VAN BEPERKINGEN BIJ PATIËNTEN MET CHRONISCHE LAGE RUGPIJN. Chronische lage rugpijn

Nadere informatie

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek

Psychiatrie. De Stemmenpolikliniek Psychiatrie De Stemmenpolikliniek Inhoud Inleiding 0 Stemmen horen 0 Klachten en symptomen 0 Oorzaken De behandeling 0 Doel 0 Voor wie 0 Tijdsduur 0 De inhoud van de behandeling 0 Coping-training 0 Psycho-educatie

Nadere informatie

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie. Deze mindfulnesstraining wordt op de afdeling

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Last van uw rug, nek of armen? Zijn uw klachten niet goed te verklaren? Voelt u zich vaak lusteloos of vermoeid?

Last van uw rug, nek of armen? Zijn uw klachten niet goed te verklaren? Voelt u zich vaak lusteloos of vermoeid? Last van uw rug, nek of armen? Zijn uw klachten niet goed te verklaren? Voelt u zich vaak lusteloos of vermoeid? Verzuimt u regelmatig? Werken is gezond De Gezonde Zaak De Gezonde Zaak is al 25 jaar actief

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten

Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten Deeltijdbehandeling onbegrepen lichamelijke klachten 2 Deze folder geeft u informatie over het deeltijdprogramma (gedeeltelijk) onbegrepen lichamelijke klachten op de zorgeenheid Psychiatrie van het CWZ.

Nadere informatie