MOS Access Praktijkboek. Basisprincipes De databases. Maken van een database Het theater. Normaliseren en relaties Het tijdschrift

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MOS Access 2013. Praktijkboek. Basisprincipes De databases. Maken van een database Het theater. Normaliseren en relaties Het tijdschrift"

Transcriptie

1 MOS Access 2013 Praktijkboek Basisprincipes De databases Maken van een database Het theater Normaliseren en relaties Het tijdschrift Selectie- en actiequery s Het assurantiekantoor Formulieren ontwerpen Het uitzendbureau Rapporten ontwerpen De voetbalclub ISBN Macro s Automatiseren Importeren of koppelen De partyverhuur Artikelnummer vbb

2 MOS Access 2013 Praktijkboek ISBN artikelnummer vbb titel MOS - Access 2013 Praktijkboek versie juli 2014 auteur Anne Timmer-Melis ontwerp Studio Blanche opmaak vanbuurtict auteur onderdeel van EDUCATIEVE UITGEVERIJ Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uit gave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op eni ge wijze, hetzij elek tro nisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enige andere wijze, zonder vooraf gaande schrif telijke toe stemming van de uitgever. Ondanks de aan de samenstelling van de tekst bestede zorg kan de uitgever geen aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele schade, die zou kunnen voortvloeien uit enige fout, die in deze uitgave zou kunnen voorkomen.

3 Inhoud Om te beginnen 5 Oefenbestanden 6 De modules van Microsoft Access Wat is nieuw? 10 Basisprincipes De databases De basisprincipes van een database 14 Database modellen 14 SQL 17 De levenscyclus van een database 18 Zakelijke databases 20 Tot slot 22 Maken van een database Het theater De elementen van Access 26 Access starten 28 Maken van een database 29 Het bewerkingsvenster 29 Werkbalk Snelle toegang 30 Het lint 32 Aanvullende tabbladen 32 Verandering van het lint 32 Tabel ontwerpen en opslaan 33 Gegevenstype bepalen 35 Beschrijving toevoegen 37 Veldeigenschappen bepalen 37 Tabel aanpassen en testen op juiste invoer 44 Veld verwijderen 45 Veld toevoegen 46 Tabel sluiten 46 Database sluiten 46 Access afsluiten 47 Database openen 47 Tabellen raadplegen 48 Gegevens opzoeken en vervangen in een tabel 49 Tabel sorteren 51 Filteren 52 Record zoeken en verwijderen 53 Tabel opmaken 54 Totalen berekenen 54 Tabel afdrukken 55 Standaardlocatie 56 Vertrouwde locatie voor uw bestanden maken 56 Praktijkopdrachten 58 Tot slot 60 Normaliseren en relaties Het tijdschrift Normaliseren 64 Primaire sleutels toevoegen 67 Relaties aanbrengen 69 Wijzigen van de relaties 73 Relatie verwijderen 73 Relaties opslaan 73 Relatierapport maken 73 Bekijken van tabellen met relaties 74 Formulier bekijken met gerelateerde tabellen 75 Praktijkopdrachten 78 Tot slot 80 Selectie- en actiequery s Het assurantiekantoor De query s 84 De selectiequery 85 Query opslaan 87 Nieuwe query op basis van een bestaande dynaset 88 Query opslaan met andere naam 89 Jokertekens gebruiken 89 Query met een parameter 90 Query wijzigen in query met twee parameters 92 Berekeningen in een selectiequery 93 Het berekenen van groepstotalen en gemiddelden 94 Bijwerkquery 96 Toevoegquery 98 Verwijderquery 100 Tabelmaakquery 101 Kruistabelquery maken 102 Dubbele records zichtbaar maken 105 Query s en koppelingen 107 Niet-gerelateerde records zoeken 114 Praktijkopdrachten 118 Tot slot 130 Formulieren ontwerpen Het uitzendbureau De formulieren van Access 134 Hoofd- en subformulier maken 136 Formulier bekijken en wijzigen in ontwerpweergave 139 Formulier opmaken en anders indelen 141 Gegevens opzoeken met een keuzelijst 143 Onafhankelijk besturingselement invoegen 147 Keuzelijst met en zonder invoervak 149 Selectievak of keuzerondje toevoegen 157 Groepsvak maken 158 Tabvolgorde van besturingselementen wijzigen 162 Eigenschappen van besturingselementen 163 Berekend besturingselement toevoegen 164 Expressies 166 Formulier met tabbladen 169 Formulier met opdrachtknoppen 171 Praktijkopdrachten 174 Tot slot 179 Rapporten ontwerpen De voetbalclub De optie rapporten 184 Rapport maken 187 Gekoppeld subrapport maken 189 Subrapport wijzigen of verwijderen 193 Records sorteren en groeperen 194 Groepering wijzigen, toevoegen in rapportontwerp 197 Sortering toevoegen in ontwerpweergave 198 Sorteren en groepering verwijderen 199 Berekenen in groeperingen 199 Cumulatief totaal doorgeteld bij groepen 201 Pagina-einden forceren voor groepen 202 Eindtotaal en subtotaal berekenen 202 3

4 Rapport opmaken 203 Rapportkop- of voetteksten 205 Rapportkoptekst met gegevensveld 208 Rapportkopteksten en -voetteksten verwijderen 209 Velden in rapport samenvoegen 210 Case 211 Etiketten maken 216 Problemen met printen 220 Praktijkopdrachten 221 Tot slot 225 Macro s Automatiseren Het object macro 230 Macro maken 231 Macro gebruiken 232 Macro toewijzen aan opdrachtknop 234 Macro koppelen aan een besturingselement 236 Macro bewerken 239 Hulp bij het maken van een macro 239 Macrofouten 239 Praktijkopdrachten 240 Tot slot 240 Importeren of koppelen De partyverhuur Importeren of koppelen 244 Koppelen uit Excel 245 Een koppeling naar een tekstbestand maken 249 Gegevens importeren uit Excel 252 Gegevens uit een tekstbestand importeren 255 Praktijkopdrachten 257 Tot slot 259 Index 262 4

5 Om te beginnen Voor wie zijn deze modules bestemd? De serie Office Expert bestaat uit 65 autonome modules waarmee u zich kennis eigen maakt die u nodig hebt om uw beroepstaken goed te kunnen uitvoeren. Voordat de modules werden samengesteld, is er gekeken naar onderzoeken over de uitvoering van kantoorwerkzaamheden en welke programma s van Microsoft Office werden gebruikt. Deze resultaten zijn opgenomen in de thema s die gekozen zijn uit op maat gesneden bedrijfstrainingen. Hierdoor zijn de modules buitengewoon praktijkgericht. Over het programma Access zijn 8 modules geschreven waarin alle aspecten worden beschreven voor het maken van een relationele database. Hiermee kunt u zich goed voorbereiden op een examen waarvan databaseontwerp een onderdeel van de studie is. De eindtermen van het certificaat voor Microsoft Office Specialist (MOS) Access zijn ook opgenomen. Maar ook de eindtermen van het examen ECDL, module Advanced Database (AM5). Wilt u niet alle modules doornemen, dan is het mogelijk om met de autonome modules een maatwerkboek voor de beroepsopleidingen of trainingen samen te stellen. Neem hiervoor contact op via Hoe zijn de modules opgebouwd? Elke module begint met een korte toelichting van het onderdeel dat wordt geïnstrueerd. Bij de doelstellingen die daarop volgen, leest u welke opties hierbij horen. Zo krijgt u direct een beeld van wat u in de module leert. Met de modules gaat u direct aan de slag volgens het concept Learning by doing. Bij alle instructies zijn schermafbeeldingen toegevoegd, zo maakt u zich de kennis gemakkelijk eigen. Conventies Bij alle modules wordt kleur gebruikt om bepaalde tekst te onderscheiden. De aandachtspunten bij elke module zijn op gekleurde pagina s geplaatst. In de marge staan: blauwe tekstblokken, waarin u leest wat belangrijk is om te onthouden. groene tekstblokken, met tips hoe u een optie ook kunt activeren. rode tekstblokken, met informatie die op dat moment relevant is. paarse tekstblokken, met toetscombinaties waarmee u een optie sneller uitvoert. Bij de instructies zijn de stappen genummerd en de woorden die u ook op het beeldscherm ziet, vet gedrukt. Met full color schermafbeeldingen worden de instructies gevisualiseerd. ONTHOUD TIP OPMERKING SNELTOETS 5

6 Oefenbestanden Om de opdrachten te kunnen maken hebt u oefenbestanden nodig. Deze kunt u downloaden vanaf de website Voor het downloaden volgt u onderstaande beschrijving: 1 Ga naar de website 2 Typ in het vak Op zoek naar oefenbestanden? het bestelnummer dat achter op dit boek staat. 3 Klik op Zoeken. 4 Klik daarna in het popup venster op de link(s) van de oefenbestanden. Meer uitleg over het aanmaken van een account vindt u door op de startpagina onder het kopje Handleidingen de handleiding Oefenbestanden te downloaden. Boeken en vbb-online Bij de boeken horen, toetsen, samenvattingen, videoinstructies en extra lesstof. Al deze items zijn te vinden op de site Om gebruik te kunnen maken van deze extra materialen moet u inloggen met de activeringscode die op de achterkant van dit boek staat. Let op: De activeringscode is maar één keer te gebruiken. Hebt u een tweedehands exemplaar, dan is de activeringscode waarschijnlijk al gebruikt. U kunt dan een nieuwe code bestellen via onze webshop. Meer informatie over het aanmaken van een account leest u in de handleiding Account aanmaken die u kunt downloaden van de website onder het kopje Handleidingen. Toetsen De toetsen die u kunt maken op vbb-online bestaan uit multiple-choicevragen, hotspotvragen en open vragen waarmee u kunt testen of u de behandelde opties van een hoofdstuk/module hebt begrepen. Videoinstructies Bij verschillende opties die in dit boek worden besproken zijn instructievideo s gemaakt waarmee de opties stap voor stap worden uitgelegd. Hiermee kunt u op uw eigen tempo een instructie bekijken en fragmenten herhalen of thuis een instructie opnieuw bekijken. De video s zijn te benaderen via een oefenbestand van het boek of via uw account op vbb/online. Extra materialen Bij verschillende modules is er extra oefenmateriaal beschikbaar. Soms is dit uitbreiding op de lesstof of extra oefeningen voor een lastige optie. Ook zijn er cases die meerdere modules/hoofdstukken bevatten.

7 De modules van Microsoft Access 2013 In onderstaand schema ziet u een korte omschrijving van de modules van Access en welke modules er nodig zijn om u voor te bereiden op het examen ECDL module Advanced Database AM5 of het certificaat MOS Access. Modulenr. Thema Onderwerp omschrijving MOS codes ECDL categorie Access Opties 1 De databases Basisprincipes Dit is een intro in de opbouw van basisprincipes van een database. U leert de verschillende databasemodellen herkennen en de relatie te leggen met zakelijke databases. Deze module behandelt alleen de theorie van de databases. MOS Basis Domein 1.1 ECDL Advanced AM AM AM AM De basisprincipes van database modellen Opbouw van een database SQL taal Zakelijke databases 2 Het theater Maken van een database In deze module maakt u een database voor een theater. Ook komt het zoeken van gegevens binnen tabellen aan de orde. MOS Basis Domein 1.1 Domein 1.2 Domein 2.1 Domein 2.2 Domein 2.3 ECDL Advanced AM AM AM Elementen van Access benoemen Database maken Tabel maken Gegevenstypes bepalen Vereiste veldeigenschap toekennen Invoermasker definiëren Tabel aanpassen Zoeken in velden 3 Het tijdschrift Normaliseren en relaties Een goed functionerende database moet aan een aantal eisen voldoen. Voor het bepalen van de indeling van een database zijn dan ook verschillende technieken ontwikkeld, zodat het ontwerpproces goed verloopt. In deze module wordt gebruikgemaakt van de techniek van normaliseren, zoals deze is opgesteld door Edgar Codd. MOS Basis Domein 2.4 Domein 4.2 ECDL Advanced AM AM AM AM AM Normaliseren van databasegegevens Maken van technische ERD (Entity Relationship Diagram) Maken van een één op één relatie Maken van een één op véél relatie Maken van een véél op véél relatie Afdwingen van referentiële integriteit Gerelateerde velden trapsgewijs bijwerken Gerelateerde records trapsgewijs verwijderen 7

8 Modulenr. Thema Onderwerp omschrijving MOS codes ECDL categorie Access Opties 4 Het assurantiekantoor Selectie- en actiequery s De grootste kracht van een database zijn de query s. Met een query kunt u uit een database informatie selecteren die op dat moment gewenst is. Maar met behulp van query s kunt u ook gegevens wijzigen, analyseren, berekeningen uitvoeren en nieuwe tabellen maken. Al deze varianten komen in deze module aan de orde. MOS Basis Domein 4.1 Domein 4.2 Domein 4.3 Domein 4.4 Domein 4.5 ECDL Advanced AM AM AM AM AM AM AM AM AM AM AM AM AM AM AM Selectiequery Parameterquery Tabelmaakquery Toevoegquery Bijwerkquery Verwijderquery Kruistabelquery Inner joins Left en right joins Full join Subtract join Self join 5 Het uitzendbureau Formulieren ontwerpen Als gebruiker bekijkt en bewerkt u de gegevens van een database meestal via een formulier. Het formulier kan één record weergeven maar ook een aantal records of velden uit verschillende tabellen. De formulieren in Access zijn dan ook op verschillende manieren te ontwerpen. MOS Basis Domein 3.1 Domein 3.2 Domein 3.3 Domein 3.4 ECDL Advanced AM AM AM AM AM Gebruik maken van formulier wizard Maken van hoofd- en subformulier Formulier ontwerpen Plaatsen, wijzigen en verwijderen van afhankelijke besturingselementen Plaatsen van onafhankelijke besturings elementen wijzigen en verwijderen Rekenkundige besturingselementen samenstellen Keuzelijst maken Keuzelijst met invoervak Selectievak aanbrengen Groepsvakken maken Tekstvak aanbrengen Tabvolgorde van besturingselement wijzigen 6 De voetbalclub Rapporten ontwerpen De database is een bron van gegevens waarmee u allerlei informatie met of zonder gebruik van query s kunt samenstellen. Denk hierbij aan overzichten van verkoopgegevens, productlijsten, telefoonlijsten salaris werknemers, facturen, ledenlijsten, etiketten of samenvattingen. Al deze informatie kunt u overzichtelijk op papier presenteren met het onderdeel rapporten. MOS Basis Domein 5.1 Domein 5.2 Domein 5.3 Domein 5.4 Domein 5.5 Domein 5.6 ECDL Advanced AM AM Rapport samenstellen Gekoppeld subrapport maken Berekende besturingselementen aanbrengen Notatie wijzigen van besturingselementen Lopende totalen toepassen voor het geheel en voor een groep Rapport opmaken Velden in een rapport samenvoegen Etiketten maken Mailings maken Gegevensveld invoegen in kop- of voetteksten Records in een rapport sorteren Pagina-einden forceren 8

9 Modulenr. Thema Onderwerp omschrijving MOS codes ECDL categorie Access Opties 7 Automatiseren Macro s Werken met een database betekent vaak dezelfde handelingen uitvoeren. Het openen van formulieren het bekijken van een tabel of het afdrukken van een rapport. Het is dan prettig dat met één muisklik deze acties worden uitgevoerd. Het gereedschap dat u hiervoor gebruikt is een macro. MOS Basis Domein 1.3 ECDL Advanced AM AM Macro object openen Macro object sluiten Macro openen en maximaliseren Macro openen en minimaliseren Macro object printen en sluiten Macro toewijzen/koppelen aan een opdracht knop 8 De partyverhuur Importeren of koppelen De gegevens van de verschillende databases zijn meestal met elkaar uit te wisselen door te importeren, exporteren, koppelen of te kopiëren. Hierdoor is het niet nodig om de gegevens opnieuw in te voeren. MOS Basis Domein 2.5 ECDL Advanced AM AM Excel gegevens koppelen aan een database Gegevens van een tekstbestand koppelen aan een database Excel gegevens importeren in Access Tekstbestanden importeren in een database Naast de modules voor Microsoft Acces 2013 zijn er ook modules ontwikkeld voor de programma s Word, Excel, Outlook en PowerPoint. Ook met deze modules zijn boeken samengesteld voor de certificering van MOS Basis en Expert en ECDL Advanced. 9

10 Wat is nieuw? In Access 2013 zijn opnieuw veranderingen doorgevoerd die het werken met Access gemakkelijker maken. De versie is ten opzichte van 2010 weer veranderd en gebruikersvriendelijker geworden. Draaigrafiek De functie draaigrafiek of draaitabellen zijn verdwenen in uit het programma. U kunt deze wel importeren uit Excel en andere toepassingen. Veld Memo Het veld memo heet nu Lange tekst, maar verder is er niets veranderd. Optie Back-up De optie back-up is nu nog gemakkelijk gemaakt. U kies voor Opslaan als en u maakt met de keuze Back-up van database een back-up. Access-app Een nieuw type database dat u in Access kunt maken is Access-app. Deze optie is te vergelijken met de webmet deze opties maakt u een webdatabase waarmee u gegevens in de cloud kunt bekijken en delen. 10

11 Basisprincipes De databases Access 2013

12

13 De databases Databases worden binnen elke bedrijfsomgeving gebruikt om gegevens op te slaan. De marketeer raadpleegt op deze manier de gegevens over sales, e-commerce en c ustomer support. De medewerker communicatie gebruikt een database om gegevens op internet te publiceren en de financiële administratie kan snel de fac turering en orderregistratie realiseren. Allerlei databases met als een doel efficiënt en foutloos verwerken van gegevens. Een database is te omschrijven als een verzameling van gegevens die wordt opgeslagen in digitale tabellen en die afhankelijk of onafhankelijk van elkaar te zijn raadplegen. Werelds grootste netwerk van databases is internet. Doelstellingen In deze module leest u waarvoor een database wordt gebruikt, welke modellen en zakelijke toepassingen er zijn. Onderwerpen die in deze module aan de orde komen zijn: fasen waarmee een database wordt database modellen de basisprincipes van een database opgebouwd Basisprincipes De databases Basisprincipes SQL zakelijke databases De in deze module behandelde onderwerpen behorend bij: MOS Basis ECDL Advanced Database AM Structureren van een database AM Weten wat verschillende soorten databases bestaan AM Bekend zijn met de fasen van de levenscyclus van de database AM Algemene zakelijk toepassingen AM Bekend zijn met de term SQL. 13

14 De basisprincipes van een database U gebruikt internet en pint geld uit een apparaat en zonder dat u zich ervan bewust bent, maakt u gebruik van databases. Internet is niets anders dan een netwerk van computers waar miljoenen databases zijn opgeslagen met daarin tabellen met ip-adressen, namen van websites en geïndexeerde trefwoorden. Door in een zoekmachine (bijvoorbeeld Google) een woord in te typen wordt in databases gezocht en krijgt u snel een aantal hyperlinks te zien die gerelateerd zijn aan een website waarin het zoekwoord voorkomt. Pint u geld uit een automaat dan worden van de magneetstrip van uw pinpas de persoonlijke gegevens gelezen en wordt zodra u het geldbedrag invoert een database geraadpleegd of u nog genoeg krediet heeft om geld te pinnen. Vervolgens wordt het gepinde bedrag geregistreerd in een tabel van de database en een berekening uitgevoerd die het saldo vermindert met het gepinde bedrag. Veel bedrijven werken met een bedrijfsinformatiesysteem waarin bedrijfsinformatie wordt opgeslagen en zakelijke transacties worden vastgelegd. Deze informatiesystemen zijn ook databases. Een database laat zich omschrijven als een programma waarin gegevens in tabellen worden opgeslagen en waaruit snel informatie kan worden geselecteerd. Database modellen Een databasemodel of datamodel wordt gebruikt voor het structureren van een database maar zegt niets over de inhoudelijke invulling. In een datamodel wordt bijvoorbeeld gespecificeerd dat een bedrijf de namen en adressen van zijn medewerkers opslaat in een tabel en bepaalt dat ieder adres een huisnummer moet bevatten, maar specificeert niet dat er een werknemer bestaat met de naam Jansen. Het gaat dus alleen om structuren en niet om specificaties. Het doel van een databasemodel is een goede voorstelling te krijgen van de structuren en verbanden die ten grondslag liggen aan het informatiesysteem dat binnen een bedrijf wordt gebruikt. Het document waarin de structuren zijn vastgelegd is het communicatiemiddel tussen de verschillende belanghebbenden van het informatiesysteem. Denk hierbij aan programmeurs (ontwikkeling en onderhoud), informatie analisten, beheerders en gebruikers. Er zijn verschillende soorten database modellen: platte data model hiërarchisch model netwerk model objectgeoriënteerd model relationeel model 14

15 Het platte database model Het platte databasemodel is een eenvoudige tabel, waarbij alle elementen in dezelfde kolom gelijksoortige waarden bevatten, terwijl alle elementen van een rij aan elkaar gerelateerd zijn. Een voorbeeld van het platte datamodel is een gegevenstabel in Excel. In het voorbeeld ziet u in eerste rij de namen staan van de kolommen. In de kolom Voornaam klant staan alleen de voornamen. Bekijkt u rij twee, dan is dit het totale adres van de klant. De elementen in een rij zijn dus aan elkaar gerelateerd en worden een record genoemd. Basisprincipes De databases Hiërarchisch model In het hiërarchische model worden de tabellen aan elkaar verbonden, maar beperkt de relatie zich tot één richting tussen de gegevens. Deze structuur wordt ook wel boomstructuur genoemd of ouder-kind-relatie (parent-child). Het eerste niveau in de hiërarchie is de ouder, met daaronder weer andere niveaus (de kinderen). Een kind heeft altijd maar een ouder, maar een ouder kan meer kinderen hebben. Met andere woorden de gegevens worden altijd vanuit de top benaderd. Hoewel het hiërarchische model als structureringswijze van databases achterhaald is door het relationele model, zijn veel structuren van elektronisch uitwisselbare bedrijfsinformatie gebaseerd op dit model. Denk hierbij aan leveringsberichten en productberichten die automatisch worden gegenereerd zonder tussenkomst van gebruiker. 15

16 Netwerkmodel Het netwerkmodel werkt op het principe van het hiërarchisch model maar de gegevens in een bepaalde tabel kunnen relaties hebben met meerdere tabellen. Ook dit model dat in de jaren zestig is ontwikkeld en ook wel het CODASYL-model (Conference on data systems languages) wordt genoemd is gebaseerd op ouder kind relaties, maar nu met het verschil dat een kind meer ouders kan hebben. Op deze wijze kunnen de gegevens op verschillende manieren benaderd worden. Netwerkmodellen worden logischerwijs geïmplementeerd in netwerkdatabases. Het nadeel van dit model is dat de verbindingen tevoren worden bepaald en hiermee de procedures zijn vastgelegd. Objectgeoriënteerde model 16 In objectgeoriënteerde databases wordt data opgeslagen in objecten (specifieke programmadelen die als een geheel worden beschouwd). Hierdoor is het mogelijk om complexe datatypen zoals beeld en geluid te benaderen met complexe zoekvragen. Er zijn databases die helemaal object georiënteerd zijn, maar er zijn ook databases die een hybride zijn van objectgeoriënteerd en relationeel. Access is een hybride variant.

17 Relationeel model In een relationele database worden de gegevens van de verschillende onderwerpen opgeslagen in afzonderlijke tabellen waarin de rijen de records vormen en de gegevens in de kolommen de veldgegevens zijn van het record. De verschillende tabellen van de relationele database worden met elkaar verbonden met een unieke verwijzing naar een record in een andere tabel. Wanneer de gegevens in een relationele database goed gestructureerd zijn, wordt duplicatie van gegevens tot een minimum beperkt en fouten in de gegevensverwerking voorkomen. De bewerkingen binnen een relationele database worden uitgevoerd op basis van de relationele algebra. Als gevolg daarvan kan een relationele database flexibel gereorganiseerd worden. Veel databases zijn gebaseerd op afleidingen van het relationele model, juist vanwege deze flexibiliteit. Enkele relationele database programma s zijn: DB2, Microsoft Access, MySQL, Oracle, Microsoft SQL Server. Basisprincipes De databases SQL De populariteit van een database is te danken aan de mogelijkheid om snel gegevens op te zoeken door middel van zoekvragen. Het opzoeken van gegevens binnen een bedrijfsdatabase gaat meestal door middel van een keuzemenu. De zoekvraag wordt omgezet naar een programmeertaal voor databases. De meest gebruikte programmeertaal voor databases is SQL dit is de afkorting van Structured Query Language. Deze programmeertaal kan in alle hierboven genoemde soorten databases worden gebruikt. SQL is gebaseerd op de relationele algebra en werd in de loop van de jaren zeventig ontwikkeld door San José. Men dacht toen dat dit de vraagtaal zou worden voor de eindgebruiker. Een vergissing; SQL is een complexe taal die niet geadopteerd werd door de doorsnee eindgebruiker. SQL heeft nu een gebruikersvriendelijke interface gekregen. In Access wordt dit gerealiseerd door tussenkomst van een dynaset en in bedrijfsdatabases meestal in de vorm van een hulpvenster waarin alle zoekvragen al klaar staan. Met andere woorden de gebruiker maakt wel gebruik van SQL maar geeft geen commando s in deze taal. In Access wordt de zoekvraag getypt in een tekenreeks en omgezet naar een SQL-vraag. Bijvoorbeeld uit een database met klantgegevens wilt u de gegevens selecteren van de klanten die geen krediet krijgen. In de SQLtaal ziet dit er dan als volgt uit: SELECT * FROM Klanten WHERE Klanten.Krediet < 0 17

18 Hierbij is: SELECT * zoek in alle velden FROM Klanten van de tabel Klanten WHERE Klanten.Krediet<0 in het veld Krediet alle waarden die kleiner zijn dan 0 Dit is een simpele query die is getypt volgens de afspraken van de Leszynski-naamgeving conventie. Dit is een afspraak voor naamgeving binnen databases. Hoofd- en kleine letters worden gebruikt om meerdere woorden te onderscheiden. Bijvoorbeeld een aanduiding voor het formulier betaalde orders wordt frmbetaaldeorders. De verschillende databases kunnen met behulp van de SQL-taal met elkaar communiceren. De verbindingen worden gemaakt door ODBC koppelingen (Open DataBase Connectivity). De ODBC koppelingen worden gerealiseerd door verschillende programma s maar ook hiervoor zijn weer interfaces ontwikkeld waardoor een eindgebruiker deze koppeling kan maken. In bovenstaand schema zijn de koppeling tussen de verschillende databases gevisualiseerd. De gebruiker stelt een vraag naar een andere database waarmee een koppeling is gemaakt via het ODBC. Het ODBC-stuurprogramma fungeert als een intermediair en geeft de zoekvraag via een stuurprogramma door aan de andere database. Het resultaat wordt weer geretourneerd naar de gebruiker. Deze acties gaan meestal zo snel dat de gebruiker niet eens in de gaten heeft dat de informatie uit een andere database wordt gehaald. De levenscyclus van een database In bedrijven gebeurt het ontwikkelen van een database meestal in teamverband. Immers de gegevens moeten in een later stadium de juiste informatie geven aan wisselende gebruikers. Het ontwikkelen van een database wordt globaal in negen fasen verdeeld en ondergaat in de loop van de levenscyclus regelmatig veranderingen Bepalen van de informatie De eerste stap bij het ontwikkelen van een database is het bepalen welke informatie in de database wordt opgeslagen. Meestal wordt een team samengesteld uit verschillende disciplines en geïnventariseerd welke gegevens nodig en wenselijk zijn. Er wordt gekeken naar haalbare oplossingen en de beperkingen. Vaak wordt deze analyse uitgevoerd met behulp van een methode voor systeemanalyse.

19 Voor het ontwikkelen van een kleine database, bijvoorbeeld voor een eenmansbedrijf, is het noteren op papier al voldoende. Er wordt dan het doel en de manier waarop men verwacht de database te gebruiken genoteerd. De beschrijving zou bijvoorbeeld kunnen zijn: De klantendatabase houdt een lijst bij met klantgegevens die worden gebruikt om mailings en rapporten te maken. Bij complexere databases die door veel mensen wordt gebruikt, moet ook nog worden vermeld wanneer en hoe elke persoon de database gebruikt. Ga bij het inventariseren van een database van bestaande gegevens. Kijk of er formulieren zijn die als leidraad kunnen dienen. Verzamel de documenten en noteer elk type informatie die zij bevatten. Als u geen bestaande formulieren hebt, doet u alsof u een formulier ontwerpt waarop gegevens worden ingevuld. Kijk ook naar rapporten of mailings die u wilt samenstellen op basis van de database. Het is belangrijk over een goed uitgewerkte plan te beschikken zodat deze tijdens het ontwerpproces steeds kan worden geraadpleegd en uw de aandacht kunt richten op de doelstellingen wanneer u beslissingen neemt. Basisprincipes De databases Vuistregels bij het samenstellen van de gewenste informatie zijn: breng de gegevens in kaart die u wilt onderbrengen in de database plaats alleen gegevens in de database die bekend zijn en goed te beheren zijn vermijd verouderde informatie houd de database beheersbaar (meeste gebruikers willen liefst zoveel mogelijk) werk met post-it stickers om u te concentreren op het ontwerp laat bij het ontwerpen van de database discussies de vrije loop neem gefundeerde beslissingen. 2 Het selecteren van de onderwerpen Zodra is vastgesteld welke gegevens de database moet bevatten, worden de gegevens gerangschikt naar onderwerp en in een diagram weergegeven welke gegevens in welke tabel worden geplaatst. Voor het goed specificeren van de tabellen is het belangrijk dat er een goede omschrijving en afbakening is van de inhoud en reikwijdte van de database. Veel gebruikers willen alles, maar dat kan leiden tot het mislukken van het ontwerp. Hoe u tabellen goed specificeert leest u in de module Normaliseren en relaties. 3 Vaststellen eigenschappen van de velden De gegevens in de tabellen worden gespecificeerd en per veld wordt de veldeigenschap vastgesteld. Door gebruik van eigenschappen kunt u ervoor zorgen dat er bij de invoer zo min mogelijk fouten gemaakt worden. De veldeigenschap getal zorgt er bijvoorbeeld voor dat men alleen maar getallen kan invoeren. Meer informatie hierover leest u in de module Maken van een database. 4 Normaliseren en relaties bepalen In dit stadium wordt gekeken of in de tabellen de juiste velden zijn geplaatst en er geen dubbele gegevensinvoer plaatsvindt. Hiervoor worden op het databaseontwerp normaliseringregels toegepast. Dit wordt ook wel normaliseren of normalisatie genoemd. Het normalisatie proces is het meest zinvol als alle veldnamen zijn gedefinieerd en de voorlopige versie van het ontwerp is voltooid. Nadat de normalisatie is voltooid moeten de tabellen met behulp van een uniek gegeven aan elkaar worden gekoppeld. Dit wordt het bepalen van de relaties genoemd. Meer informatie hierover leest u in de module Normaliseren en relaties. 5 Bepalen van zoekvragen invoervensters en rapporten In deze fase wordt gekeken op welke zoekvragen de database een antwoord moet kunnen geven en welke invoervensters en rapporten men moet ontwerpen. Soms moeten de tabellen hierop worden aangepast. 19

20 6 Het ontwerp van de database als geheel documenteren Op basis van de verkregen informatie wordt een rapport opgesteld waarin het doel en de onderwerpen voor de tabellen worden gedocumenteerd als geheel en van elke afzonderlijke tabel. De documentatie moet zodanig zijn dat er een beschrijving is van ontwerpen en ontwerpnormen. Daarnaast worden de procedures voor onderhoud en de functies om reservekopieën te maken en het herstellen van bestanden beschreven. 7 Testen Zodra het ontwerp van de database gereed is, wordt deze zorgvuldig getest op functies, toepassingen, validatie, invoervensters en rapportages. Hiervoor worden enkele gegevens ingevoerd en de database getest op juistheid en de levensvatbaarheid van het systeem als geheel. 8 Invoering In deze fase wordt de database in gebruik genomen en worden de tabellen gevuld met de werkelijke gegevens. 9 Onderhouden en evalueren Een database is in principe nooit af, steeds zullen er bijstellingen zijn om de gegevens zo actueel mogelijk te houden en aan te passen en de nieuwe wensen. Zakelijke databases Bij veel bedrijven worden branchegerichte databases gebruikt die ontworpen zijn voor ondersteuning van interne bedrijfsprocessen. Denk hierbij aan inkoop-, voorraad-, en verkoopadministratie, boekhouding en salarisadministratie of relatiebeheer. Sommige bedrijven ontwikkelen zelf het databaseprogramma anderen kopen een bestaand branchegericht programma. De programma s ter ondersteuning van administratieve processen vallen onder de categorie Enterprice Resource Planning. Database programma s die gebruikt worden voor relatiebeheer onder Customer Relationship Management en de programma s voor het onderhouden/vullen van websites Content Management Systeem. Enterprise resource planning De Enterprise Resource Planning programma s, afgekort EPR, bestaan meestal uit deelprogramma s (modules) die allemaal een specifieke taak ondersteunen. Denk bijvoorbeeld aan taken die uitgevoerd worden voor het voeren van de financiële administratie of het bijhouden van voorraden, maar ook het registreren van personeels gegevens. Het grote voordeel van een ERP progamma is dat gegevens, als deze eenmaal zijn ingevoerd, door verschillende afdelingen kunnen worden geraadpleegd en eventueel gewijzigd. Hierdoor wordt de kans op inconsistente data verkleind. Een ERP programma biedt een efficiënte manier van werken, betere communicatie en leidt soms tot kostenreductie. 20 Customer relationship management De Customer Relationship Management database, afgekort CRM, wordt ook wel een klant-relatiebeheer of verkoopbeheersysteem genoemd. Bij dit type databaseprogramma staan de klantgegevens en de interacties met de klanten centraal. De term CRM werd eind jaren 90 geïntroduceerd door Dr. Jon Anton. Nu zijn er alleen al in Nederland enkele honderden CRM-systemen al dan niet online te gebruiken. Ook dit programma bestaat uit deelprogramma s.

EUROPEES COMPUTER RIJBEWIJS / INTERNATIONAAL COMPUTER RIJBEWIJS ADVANCED DATABASE

EUROPEES COMPUTER RIJBEWIJS / INTERNATIONAAL COMPUTER RIJBEWIJS ADVANCED DATABASE EUROPEES COMPUTER RIJBEWIJS / INTERNATIONAAL COMPUTER RIJBEWIJS ADVANCED DATABASE The European Computer Driving Licence Foundation Ltd. Portview House Thorncastle Street Dublin 4 Ierland Tel: + 353 1 630

Nadere informatie

module 5 2008 Instruct, Postbus 38, 2410 AA Bodegraven - 1 e druk: november 2008

module 5 2008 Instruct, Postbus 38, 2410 AA Bodegraven - 1 e druk: november 2008 Europees Computer Rijbewijs module 5 ACCESS 2007 2008 Instruct, Postbus 38, 2410 AA Bodegraven - 1 e druk: november 2008 ISBN: 978 90 460 0493 7 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Trainingsomschrijving ACCESS 97 / 2000 / 2003NL

Trainingsomschrijving ACCESS 97 / 2000 / 2003NL Module 1 Inleiding Module 2 Ontwerpen van tabellen Module 3 Relationele databases en queries Module 4 Formulieren en rapporten Module 5 Geav. formulieren en rapporten Module 6 Macro s en menu s Module

Nadere informatie

MOS Excel 2013. Praktijkboek Expert. Opbouw van functies en geneste functies De garage. Geavanceerde grafieken CBS

MOS Excel 2013. Praktijkboek Expert. Opbouw van functies en geneste functies De garage. Geavanceerde grafieken CBS MOS Excel 2013 Praktijkboek Expert Opbouw van functies en geneste functies De garage Geavanceerde grafieken CBS Beveiliging, datum- en tijdfuncties Personeelszaken Tekstfuncties en optimaliseren van tabellen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Module 2 Geavanceerde formulieren

Inhoudsopgave. Module 2 Geavanceerde formulieren Inhoudsopgave Module 2 Geavanceerde formulieren Hoofdstuk 1 Hoofd en subformulieren... 2-3 1.1 Hoofd-Subformulieren maken... 2-3 1.2 Navigatieformulier maken... 2-7 1.3 Subformulier aanpassen... 2-11 1.5

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

De acties die je als gebruiker stapsgewijs moet volgen, worden als volgt genoteerd.

De acties die je als gebruiker stapsgewijs moet volgen, worden als volgt genoteerd. Inleiding Access 2013 is een relationeel databasesysteem. Een databasesysteem is een programma om gegevens te beheren. Deze gegevens worden in tabellen opgeslagen. Tussen de tabellen kunnen relaties bestaan.

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013 ISBN: 978-90-820856-9-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE Ms Access 2010

INHOUDSOPGAVE Ms Access 2010 Inhoudsopgave Ms Access 2010-1 INHOUDSOPGAVE Ms Access 2010 Woord vooraf... 11 Inleiding... 12 1 Een inleiding tot databanken... 12 2 Een databank ontwerpen... 13 3 Wat is Microsoft Access?... 16 DEEL

Nadere informatie

MS Access. Module 0. MS Access, versie 2000 (NL) Nummer: 256 (11062002) The Courseware Company

MS Access. Module 0. MS Access, versie 2000 (NL) Nummer: 256 (11062002) The Courseware Company MS Access Module 0 MS Access, versie 2000 (NL) Nummer: 256 (11062002) The Courseware Company Niets van deze uitgave mag verveelvoudigd worden en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Basiskennis... 0-21 2.1 Muistechnieken... 0-21 2.2 Windows Explorer... 0-22

Hoofdstuk 2 Basiskennis... 0-21 2.1 Muistechnieken... 0-21 2.2 Windows Explorer... 0-22 Inhoudsopgave Module 1 Basisvaardigheden Hoofdstuk 1 De Fluent Interface... 0-7 1.1 Lint... 0-7 1.2 Lint minimaliseren... 0-9 1.3 Backstage... 0-10 1.4 Knopafbeeldingen in het lint... 0-12 1.5 Werkbalk

Nadere informatie

Ook op internet wordt gebruik gemaakt van databases, zoals bij Marktplaats en Hyves.

Ook op internet wordt gebruik gemaakt van databases, zoals bij Marktplaats en Hyves. SAMENVATTING HOOFDSTUK 1 Databases Databases worden veel gebruikt. Er worden miljoenen gegevens in opgeslagen, bijvoorbeeld door de overheid, banken, verzekeringsmaatschappijen, boekingssystemen van vliegtuigmaatschappijen,

Nadere informatie

1 Access 2013, wat kunt u ermee? 1. De elektronische kaartenbak 2 Formulieren 4 Rapporten 6 Tabellen, records en velden 7.

1 Access 2013, wat kunt u ermee? 1. De elektronische kaartenbak 2 Formulieren 4 Rapporten 6 Tabellen, records en velden 7. Inhoud 1 Access 2013, wat kunt u ermee? 1 De elektronische kaartenbak 2 Formulieren 4 Rapporten 6 Tabellen, records en velden 7 2 Sjablonen 9 Een sjabloon gebruiken 10 Activa 16 Faculteit 17 Evenementen

Nadere informatie

Microsoft. Roger Frans

Microsoft. Roger Frans Microsoft Roger Frans Frans, Roger Access 2003 1/3 / Roger Frans; Geel: Campinia Media vzw, 2004; 261 p; index; 25 cm; gelijmd. ISBN: 90.356.1188.8; NUGI 854; UDC 681.3.06 Wettelijk depot België: D/2004/3941/12

Nadere informatie

Aan de slag. Hulp opvragen Klik op het vraagteken om Help-inhoud te zoeken.

Aan de slag. Hulp opvragen Klik op het vraagteken om Help-inhoud te zoeken. Aan de slag Microsoft Access 2013 ziet er anders uit dan eerdere versies, dus hebben we deze handleiding gemaakt, zodat u zo snel mogelijk aan de slag kunt. De schermgrootte wijzigen of een database afsluiten

Nadere informatie

OFFICE A LA CARTE - ACCESS 2013

OFFICE A LA CARTE - ACCESS 2013 OFFICE A LA CARTE - ACCESS 2013 Inhoud HOOFDSTUK ACC-1.1: TERMINOLOGIE - (0:20) Wat is een database? Onderdelen van een database Tabellen en relaties Schematisch overzicht van de structuur van een database

Nadere informatie

INSTRUCT Samenvatting Praktijk Access 2010, H2 SAMENVATTING HOOFDSTUK 2

INSTRUCT Samenvatting Praktijk Access 2010, H2 SAMENVATTING HOOFDSTUK 2 SAMENVATTING HOOFDSTUK 2 Sorteren en filteren in een tabel Sorteren kun je met de knoppen (Oplopend) en (Aflopend). Hiermee zet je records in alfabetische of numerieke volgorde. Er wordt gesorteerd op

Nadere informatie

MODULETOETS 4 Eenvoudige Functies 20 minuten

MODULETOETS 4 Eenvoudige Functies 20 minuten MODULETOETS 4 Eenvoudige Functies 20 minuten Met deze moduletoets test u of u de opties geleerd uit het Praktijkboek kunt toepassen. Deze moduletoets is een prima voorbereiding op het Microsoft Office

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 ISBN: 978-90-817910-8-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Nummer: 011 (11062002) The Courseware Company

Nummer: 011 (11062002) The Courseware Company Access Module 0 Access voor Windows, versie 97 (UK) Nummer: 011 (11062002) Niets van deze uitgave mag verveelvoudigd worden en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op

Nadere informatie

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission of the publisher.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means without written permission of the publisher. Frans, Roger Access 2007 1/3 / Roger Frans; Geel: Campinia Media vzw, 2008; 243 p; index; 25 cm; gelijmd. ISBN: 97890356.1224.2; NUGI 854; UDC 681.3.06 Wettelijk depot België: D/2008/3941/3 Campinia Media

Nadere informatie

Migreren naar Access 2010

Migreren naar Access 2010 In deze handleiding Het uiterlijk van Microsoft Access 2010 verschilt aanzienlijk van Access 2003. Daarom hebben we deze handleiding gemaakt, zodat u niet te veel tijd hoeft te besteden aan het leren werken

Nadere informatie

Handleiding Afdrukken samenvoegen

Handleiding Afdrukken samenvoegen Handleiding Afdrukken samenvoegen Versie: 1.0 Afdrukken Samenvoegen Datum: 17-07-2013 Brieven afdrukken met afdruk samenvoegen U gebruikt Afdruk samenvoegen wanneer u een reeks documenten maakt, bijvoorbeeld

Nadere informatie

Bij alle programma s van Microsoft Office worden sjablonen

Bij alle programma s van Microsoft Office worden sjablonen Sjablonen 2 Bij alle programma s van Microsoft Office worden sjablonen geleverd. Door een sjabloon te gebruiken, kunt u direct beginnen met het invoeren van de gegevens. Alle tabellen, formulieren en rapporten

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig? 11 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig? 11 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 12 Uw voorkennis... 13 De volgorde van lezen... 14 De schermafbeeldingen...

Nadere informatie

MS Access. Module 0. Pakketnaam, versie 2002 (NL) Nummer: 296 (11062002) The Courseware Company

MS Access. Module 0. Pakketnaam, versie 2002 (NL) Nummer: 296 (11062002) The Courseware Company MS Access Module 0 Pakketnaam, versie 2002 (NL) Nummer: 296 (11062002) The Courseware Company Niets van deze uitgave mag verveelvoudigd worden en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

Excel 2010 in 17 stappen

Excel 2010 in 17 stappen Omschrijving Volledige progressieve training Excel 2010 in 17 stappen (17 modules, 153 rubrieken) Duur 12:45 Inhoud 1. Ontdek Excel, vul een tabel in De basisfuncties van Excel: voer uw eerste handelingen

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013. 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013. 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013 ISBN: 978-90-820856-4-8 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 13

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 13 Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Uw voorkennis... 9 De volgorde van lezen... 9 Hoe werkt u met dit boek?... 10 Website... 11 Toets uw

Nadere informatie

Systeemontwikkeling, Hoofdstuk 4, Tabellen maken in MS Access 2010

Systeemontwikkeling, Hoofdstuk 4, Tabellen maken in MS Access 2010 4 Tabellen maken in MS Access In dit hoofdstuk starten we met de bouw van ons informatiesysteem met de belangrijkste bouwstenen: de tabellen. 4.1 Starten met MS Access Als je het programma Microsoft Access

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 2010

Inhoudsopgave. Deel 1 Word 2010 Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 10 Verschillende versies... 11 Uw voorkennis... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 12 De volgorde van lezen...

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 11 Nieuwsbrief 11 Introductie Visual Steps 12 Wat heeft u nodig? 12 Uw voorkennis 13 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 11 Nieuwsbrief 11 Introductie Visual Steps 12 Wat heeft u nodig? 12 Uw voorkennis 13 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 11 Nieuwsbrief... 11 Introductie Visual Steps... 12 Wat heeft u nodig?... 12 Uw voorkennis... 13 Hoe werkt u met dit boek?... 14 De website bij het boek... 15 Aanvullende begeleidende

Nadere informatie

MS Access. Module 0. MS Access, versie 2000 (NL) Nummer: 257 (11062002) The Courseware Company

MS Access. Module 0. MS Access, versie 2000 (NL) Nummer: 257 (11062002) The Courseware Company MS Access Module 0 MS Access, versie 2000 (NL) Nummer: 257 (11062002) The Courseware Company Niets van deze uitgave mag verveelvoudigd worden en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

INHOUD. Ten geleide 13. 1 Excel 2007-2010 Basis 15

INHOUD. Ten geleide 13. 1 Excel 2007-2010 Basis 15 INHOUD Ten geleide 13 1 Excel 2007-2010 Basis 15 1.1 Inleiding 15 1.2 Excel 2007-2010 samengevat 15 1.2.1 Configuratie instellen en de werkomgeving aanpassen 15 1.2.1.1 Een knop toevoegen aan de werkbalk

Nadere informatie

Access 2000 beginners

Access 2000 beginners Access 2000 beginners campinia media Roger Frans Frans, Roger Access 2000 - beginners / Roger Frans; Geel: Campinia Media vzw, 1999; 282 p; index; 29 cm; gelijmd. ISBN: 90.356.1119.5; NUGI 854; UDC 681.3.06

Nadere informatie

Inventarisatie Microsoft Office

Inventarisatie Microsoft Office Om te bepalen welke modules voor u wenselijk zijn verzoeken wij u onderstaande vragenlijst zo volledig mogelijk in te vullen. Voornaam + achternaam: E-mail: Telefoon (Optioneel): Werkgever: Wat is de aard

Nadere informatie

Access 2002. Beginners. Roger Frans. met cd-rom. campinia media

Access 2002. Beginners. Roger Frans. met cd-rom. campinia media Access 2002 Beginners Roger Frans met cd-rom campinia media Frans, Roger Access 2002 beginners / Roger Frans; Geel: Campinia Media vzw, 2001; 285 p; index; 29 cm; gelijmd. ISBN: 90.356.1145.4; NUGI 854;

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel 1 - Word 15

Inhoudsopgave. Deel 1 - Word 15 Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 10 Uw voorkennis... 11 De volgorde van lezen... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 12 Website... 13 Toets

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Type-Basic Praktijk

Docentenhandleiding. Type-Basic Praktijk Docentenhandleiding Type-Basic Praktijk 2007 Instruct, Postbus 38, 2410 AA Bodegraven Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

Access 2010 1/3. Roger Frans. met cd-rom. campinia media vzw

Access 2010 1/3. Roger Frans. met cd-rom. campinia media vzw Access 2010 1/3 Roger Frans met cd-rom campinia media vzw Frans, Roger 20 /3 / Roger Frans; Geel: Campinia Media vzw, 20 ; 2 p; index; 25 cm; gelijmd. ISBN: 97890356.12. ; NUGI 854; UDC 681.3.06 Wettelijk

Nadere informatie

MOS Word 2013. Praktijkboek Expert. Geavanceerde tabellen en grafieken Het draaiboek. Alinea opmaak en efficiënt werken Vergaderstukken

MOS Word 2013. Praktijkboek Expert. Geavanceerde tabellen en grafieken Het draaiboek. Alinea opmaak en efficiënt werken Vergaderstukken MOS Word 2013 Praktijkboek Expert Geavanceerde tabellen en grafieken Het draaiboek Alinea opmaak en efficiënt werken Vergaderstukken Sjablonen en thema s Standaardiseren van opmaak Besturingselementen

Nadere informatie

1. OpenOffice.org downloaden en installeren 13 1.1 Downloaden en installeren... 14 1.2 Achtergrondinformatie... 20 1.3 Tips... 21

1. OpenOffice.org downloaden en installeren 13 1.1 Downloaden en installeren... 14 1.2 Achtergrondinformatie... 20 1.3 Tips... 21 Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Uw voorkennis... 9 Hoe werkt u met dit boek?... 10 De volgorde van lezen... 11 Website... 11 Toets uw

Nadere informatie

Jaarplan Softwarepakketten

Jaarplan Softwarepakketten Schooljaar 2012-2013 Leerkracht(en): Jan Sleebus Vak: Softwarepakketten Klassen: 5NI Schooljaar: 2012-2013 Algemene gegevens Leerjaar en studierichting: Vak: Leerplannummer: Handboek: Varia: Network &

Nadere informatie

Een website omzetten naar WordPress

Een website omzetten naar WordPress 1 Een website omzetten naar WordPress Er zijn talloze programma s beschikbaar om websites te maken. In de titels Basisgids Websites maken met WordPress en Websites maken met WordPress voor senioren wordt

Nadere informatie

Nieuw in Mamut Business Software en Mamut Online

Nieuw in Mamut Business Software en Mamut Online // Mamut Business Software Nieuw in Mamut Business Software en Mamut Online Inhoud Voorwoord 3 Nieuwe versie 3 Over updates naar een nieuwe versie 4 Nieuw in Mamut Business Software 7 Relatiebeheer 7 Verkoop

Nadere informatie

CMS Systeem als webportal

CMS Systeem als webportal CMS Systeem als webportal Een content-beheersysteem of contentmanagementsysteem is een softwaretoepassing, meestal een web-applicatie, die het mogelijk maakt dat mensen eenvoudig, zonder veel technische

Nadere informatie

Dit is een onderdeel waarin veel functionaliteit is toegevoegd aan de 2010 versie (zie paragraaf 22.6).

Dit is een onderdeel waarin veel functionaliteit is toegevoegd aan de 2010 versie (zie paragraaf 22.6). Hoofdstuk 22: Draaitabellen * 2010 22.0 Inleiding Dit hoofdstuk had ook snel gegevens samenvatten genoemd kunnen worden. Excel biedt een heel degelijk hulpmiddel om met tabellen gegevens samen te vatten

Nadere informatie

Kalenderaanbod Light-versie 2015

Kalenderaanbod Light-versie 2015 Kalenderaanbod Light-versie 2015 1. BUREAUTICA Word Intro 2007/2010 De deelnemers leren van bij het begin op een correcte manier te werken met tekstverwerking, zodat ze kwaliteitsvolle documenten kunnen

Nadere informatie

MS Access. Module 0. MS Access, versie 97 (NL) Nummer: 237 (26082002) The Courseware Company

MS Access. Module 0. MS Access, versie 97 (NL) Nummer: 237 (26082002) The Courseware Company MS Access Module 0 MS Access, versie 97 (NL) Nummer: 237 (26082002) The Courseware Company Niets van deze uitgave mag verveelvoudigd worden en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie,

Nadere informatie

Bijlage Inlezen nieuwe tarieven per verzekeraar

Bijlage Inlezen nieuwe tarieven per verzekeraar ! Bijlage inlezen nieuwe tarieven (vanaf 3.2) Bijlage Inlezen nieuwe tarieven per verzekeraar Scipio 3.303 biedt ondersteuning om gebruikers alle tarieven van de verschillende verzekeraars in één keer

Nadere informatie

Central Station. CS website

Central Station. CS website Central Station CS website Versie 1.0 18-05-2007 Inhoud Inleiding...3 1 De website...4 2 Het content management systeem...5 2.1 Inloggen in het CMS... 5 2.2 Boomstructuur... 5 2.3 Maptypen... 6 2.4 Aanmaken

Nadere informatie

Koppeling met een database

Koppeling met een database PHP en MySQL Koppeling met een database 11.1 Inleiding In PHP is het eenvoudig om een koppeling te maken met een database. Een database kan diverse gegevens bewaren die met PHP aangeroepen en/of bewerkt

Nadere informatie

E-MAILS VERZENDEN MET AFDRUK SAMENVOEGEN

E-MAILS VERZENDEN MET AFDRUK SAMENVOEGEN E-MAILS VERZENDEN MET AFDRUK SAMENVOEGEN Met E-mail samenvoegen voor Word en Outlook kunt u o.a. een brochure of nieuwsbrief maken en deze per e-mail verzenden naar uw Outlook-lijst met contactpersonen

Nadere informatie

Mailing/Selecties maken

Mailing/Selecties maken Mailing/Selecties maken In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe u een Brief mailing, een e-mail mailing of adresetiketten kunt maken voor een groep relaties die aan bepaalde criteria voldoen. Selectie van

Nadere informatie

Uw adresboek en Word. In dit venster in de Wizard Enveloppen en etiketten kunt u kiezen voor het gebruiken van het adresboek:

Uw adresboek en Word. In dit venster in de Wizard Enveloppen en etiketten kunt u kiezen voor het gebruiken van het adresboek: Uw adresboek en Word In Word kunt u bij de optie Afdruk samenvoegen en bij verschillende Wizards waarmee u brieven, etiketten of enveloppen maakt, kiezen voor het invoegen van adressen uit het adresboek

Nadere informatie

Gebruikers Handleiding

Gebruikers Handleiding Gebruikers Handleiding (De SQL module) Versie 2.14 Pagina 2 van 14 Versie 2.14 Inhoudsopgave NGP SQL...5 Het Menu... 6 De instellingen... 7 De database informatie... 9 Het Script... 10 Pagina 3 van 14

Nadere informatie

Documentatie Handleiding Hunter-CRM Desktop v1.0

Documentatie Handleiding Hunter-CRM Desktop v1.0 Documentatie Handleiding v1.0 1 Voorwoord Hunter-Desktop is een product van Hunter-CRM. Onze CRM software is gemaakt met het oog op gemak. Deze documentatie bevat een overzicht van de meest gebruikte functionaliteiten

Nadere informatie

Trainingsomschrijving Excel 97 / 2000 / 2003 NL

Trainingsomschrijving Excel 97 / 2000 / 2003 NL Module 1 Basisvaardigheden Module 2 Spreadsheets opzetten Module 3 Layout en afdrukken Module 4 Grafieken Module 5 Functies Module 6 Geautomatiseerde oplossingsmethoden Module 7 Werken met databases Module

Nadere informatie

Taken automatiseren met Visual Basicmacro's

Taken automatiseren met Visual Basicmacro's Taken automatiseren met Visual Basicmacro's Als u niet bekend bent met macro's, moet u zich niet hierdoor laten afschrikken. Een macro is een opgenomen set toetsaanslagen en instructies waarmee u een taak

Nadere informatie

Handleiding wordpress

Handleiding wordpress Handleiding wordpress Wordpress versie 3.0.4 Handleiding versie 1.1 Auteur Website Geert Hoekzema www.geerthoekzema.nl www.geerthoekzema.nl geert@geerthoekzema.nl 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Beginnen

Nadere informatie

OFFICE 365. Start Handleiding Leerlingen

OFFICE 365. Start Handleiding Leerlingen OFFICE 365 Start Handleiding Leerlingen Meer info: Naast deze handleiding is er zeer veel informatie reeds voorhanden op het internet of door op het vraagteken te klikken in de Office 365 omgeving. Ook

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 De website bij het boek 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig? 11 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 De website bij het boek 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig? 11 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 De website bij het boek... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig?... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 11 Uw voorkennis... 12 Bonushoofdstukken...

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen. Ontwerp kaft: Hans Kappers Titel boek: PowerPoint 2010

Auteur boek: Vera Lukassen. Ontwerp kaft: Hans Kappers Titel boek: PowerPoint 2010 Auteur boek: Vera Lukassen Ontwerp kaft: Hans Kappers Titel boek: PowerPoint 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2016 ISBN: 978-94-91998-25-6 Dit boek is gedrukt

Nadere informatie

Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC

Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC Technische nota AbiFire5 Rapporten maken via ODBC Laatste revisie: 29 juli 2009 Inhoudsopgave Inleiding... 2 1 Installatie ODBC driver... 2 2 Systeeminstellingen in AbiFire5... 3 2.1 Aanmaken extern profiel...

Nadere informatie

Aan de slag. Handleiding Voorraadbeheer

Aan de slag. Handleiding Voorraadbeheer Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Voorraadbeheer februari 2007 Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

INLEIDING... 1 AFSPRAKEN... 2 INHOUDSOPGAVE...

INLEIDING... 1 AFSPRAKEN... 2 INHOUDSOPGAVE... Inhoudsopgave INLEIDING... 1 AFSPRAKEN... 2 INHOUDSOPGAVE... 3 1 DE DATABASE CURSUSSEN... 9 1.1 Inleiding... 9 1.2 Het voorbeeld... 9 1.2.1 Probleemomschrijving... 9 1.2.2 Concretisering en vragen naar

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Beginners 2007. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Beginners 2007. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Beginners 2007 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-3-8 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Docentenhandleiding. AaBeeCee-Digitaal. Rekenen met Excel

Docentenhandleiding. AaBeeCee-Digitaal. Rekenen met Excel Docentenhandleiding AaBeeCee-Digitaal Rekenen met Excel 2005-2012 Instruct, Postbus 38, 2410 AA Bodegraven Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een

Nadere informatie

Normaliseren van tabellen Praktische oefeningen

Normaliseren van tabellen Praktische oefeningen Normaliseren van tabellen Praktische oefeningen Oefening 1 : Het gebruik van een OPZOEKTABEL Maak eerst een backup van de werkende versie In onze eigen database moeten we het principe van een opzoektabel

Nadere informatie

Het Wepsysteem. Het Wepsysteem wordt op maat gebouwd, gekoppeld aan de gewenste functionaliteiten en lay-out van de site. Versie september 2010

Het Wepsysteem. Het Wepsysteem wordt op maat gebouwd, gekoppeld aan de gewenste functionaliteiten en lay-out van de site. Versie september 2010 Het Wepsysteem Het Wepsysteem is een content management systeem, een systeem om zonder veel kennis van html of andere internettalen een website te onderhouden en uit te breiden. Met het Content Management

Nadere informatie

Opleidingscatalogus: Automatisering

Opleidingscatalogus: Automatisering Opleidingscatalogus: Automatisering t WEB Opleidingen, Adviezen & Hoofdvestiging: Zeppelinstraat 7 7903 BR Hoogeveen Tel: 0528-280888 Fax: 0528-280889 Website: www.tweb.nl E-mail: info@tweb.nl Opleidingen

Nadere informatie

Excel Controller. Handleiding Excel Controller Wizard

Excel Controller. Handleiding Excel Controller Wizard Excel Controller Handleiding Excel Controller Wizard 1 Inhoud Inleiding... 3 Eigen SQL... 3 Stap 1 Eigen SQL... 3 Stap 2 Testen SQL... 8 Stap 3 Wizard... 11 Stap 4 Parameters... 13 Voorbeeld Eigen Parameter...

Nadere informatie

ONLINEADVISEREN.NL ONLINEADVISEREN.NL. Handleiding interactief websysteem ter ondersteuning van online adviseren

ONLINEADVISEREN.NL ONLINEADVISEREN.NL. Handleiding interactief websysteem ter ondersteuning van online adviseren ONLINEADVISEREN.NL Handleiding interactief websysteem ter ondersteuning van online adviseren Handleiding onlineadviseren 120815 Blz. 1 van 17 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Aanmelden... 3 3 Algemene functionaliteit...

Nadere informatie

Aan de slag met AdminView

Aan de slag met AdminView Aan de slag met AdminView uitgebreide handleiding S for Software B.V. Gildeweg 6 3771 NB Barneveld tel 0342 820 996 fax 0342 820 997 e-mail info@sforsoftware.nl web www.sforsoftware.nl Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Cursus Onderwijs en ICT. digitaal leermateriaal maken

Cursus Onderwijs en ICT. digitaal leermateriaal maken Cursus Onderwijs en ICT Jaargang 1, deel 10 (versie 1.0 NL 19-5-2010) digitaal leermateriaal maken door Serge de Beer Inleiding Tot nu toe hebben we in deze cursus al een aantal mogelijkheden gezien voor

Nadere informatie

Word 2010: rondleiding

Word 2010: rondleiding Word 2010: rondleiding Microsoft Word is in de eerste plaats een tekstverwerkingsprogramma, maar er is meer. Men kan standaardbrieven, memoranda, fax, enveloppen, etiketten, en andere types van documenten

Nadere informatie

Onze Microsoft gecertificeerde unieke Excel e-learning cursussen zijn incl.:

Onze Microsoft gecertificeerde unieke Excel e-learning cursussen zijn incl.: Cursus Inhoud 15 Modules - 15 Vragen Onze Microsoft gecertificeerde unieke Excel e-learning cursussen zijn incl.: * Praktijkopdrachten met real-time feedback bij gemaakte fouten * Rijke interactieve multimedia

Nadere informatie

Handleiding Website Laatste update: april 2014

Handleiding Website Laatste update: april 2014 Laatste update: april 2014 1. Google Search Tijdens de ontwikkeling van uw website werd er veel aandacht besteed aan optimalisatie voor zoekmachines zoals Google. Dit onder andere door de broncode technisch

Nadere informatie

GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1

GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1 GEBRUIKERSHANDLEIDING MAAKJETRAINING.NL 1 INHOUD 1 Inleiding 3 1.1 De drie categorieën 3 2 Inloggen op MaakJeTraining 4 2.1 Registreren op MaakJeTraining 4 2.2 Inloggen met account 5 2.3 Veranderingen

Nadere informatie

Excel 2013 Snelstartgids

Excel 2013 Snelstartgids Beknopte handleiding Microsoft Excel 2013 ziet er anders uit dan de vorige versies. Daarom hebben we deze handleiding gemaakt, zodat u sneller vertrouwd raakt met het programma. Pagina 1 van 6 Aan de slag

Nadere informatie

Cursus Google Drive. Lieve D Helft. ICT in het basisonderwijs

Cursus Google Drive. Lieve D Helft. ICT in het basisonderwijs Cursus Google Drive Lieve D Helft ICT in het basisonderwijs Auteur: Lieve D Helft Titel: Cursus Google Drive April 2013 2013, Lieve D Helft Lieve.dhelft@telenet.be Alle rechten voorbehouden. Niets van

Nadere informatie

Afspraken vet voorbeeldenmap oefe- ningenmap

Afspraken vet voorbeeldenmap oefe- ningenmap Inleiding Excel 2013 2/3 is het tweede deel van een reeks van drie over Microsoft Excel. We veronderstellen in dit deel dat je de basistechnieken, die aan bod zijn gekomen in het eerste deel, onder de

Nadere informatie

Captain Reader. E-captain help E-captain help http://help.e-captain.nl

Captain Reader. E-captain help E-captain help http://help.e-captain.nl 1 / 7 Captain Reader De e-captain reader is een applicatie om een automatische koppeling tussen Microsoft Word en e-captain tot stand te brengen. Zo kunt u op een eenvoudige manier uw gegevens uit e-captain

Nadere informatie

Met deze module heeft u de mogelijkheid om gemakkelijk, snel en efficiënt uw documenten als naslag in Unit 4 Multivers te koppelen.

Met deze module heeft u de mogelijkheid om gemakkelijk, snel en efficiënt uw documenten als naslag in Unit 4 Multivers te koppelen. Handleiding Office+ Introductie Met de module Office+ gaat een lang gekoesterde wens voor vele gebruikers van Unit 4 Multivers in vervulling: eenvoudig koppelen van documenten in relatiebeheer of documentmanagement

Nadere informatie

Systeemontwikkeling, Hoofdstuk 6, Query s, macro s en rapporten in MS Access 2010

Systeemontwikkeling, Hoofdstuk 6, Query s, macro s en rapporten in MS Access 2010 6. Query s, macro s en rapporten In dit hoofdstuk zetten we de puntjes op de i. Alle processen zullen in de aangemaakte formulieren met de gebruikersmenu s van de secretaris, penningmeester en wedstrijdsecretaris,

Nadere informatie

MS PowerPoint Les 2. Wanneer we niet te veel tijd willen steken in de opmaak van onze presentatie, kunnen we gebruik maken van sjablonen.

MS PowerPoint Les 2. Wanneer we niet te veel tijd willen steken in de opmaak van onze presentatie, kunnen we gebruik maken van sjablonen. MS PowerPoint Les 2 Sjablonen (Templates) Wanneer we niet te veel tijd willen steken in de opmaak van onze presentatie, kunnen we gebruik maken van sjablonen. In PowerPoint beschikken we over honderden

Nadere informatie

ITware. Itware gebruikershandleiding

ITware. Itware gebruikershandleiding Itware gebruikershandleiding Werking ITware kort samengevat: ITware is een hulpprogramma voor uw webwinkel. Producten kunnen op éénvoudige wijze, al dan niet automatisch, worden geplaatst en onderhouden.

Nadere informatie

Snel aan de slag met BasisOnline en InstapInternet

Snel aan de slag met BasisOnline en InstapInternet Snel aan de slag met BasisOnline en InstapInternet Inloggen Surf naar www.instapinternet.nl of www.basisonline.nl. Vervolgens klikt u op de button Login links bovenin en vervolgens op Member Login. (Figuur

Nadere informatie

CMS Made Simple eenvoudig uitgelegd CMS MADE SIMPLE- Eenvoudig uitgelegd

CMS Made Simple eenvoudig uitgelegd CMS MADE SIMPLE- Eenvoudig uitgelegd CMS Made Simple eenvoudig uitgelegd CMS MADE SIMPLE- Eenvoudig uitgelegd Introductie Deze handleiding heeft tot doel een eenvoudige stap voor stap handleiding te zijn voor eindgebruikers van CMS Made Simple

Nadere informatie

Workshop 3x. Normaliseren. Normaliseren. Hiëarchische database ODBMS. Relationele database. Workshop 14 oktober 2010. A. Snippe ICT Lyceum 1

Workshop 3x. Normaliseren. Normaliseren. Hiëarchische database ODBMS. Relationele database. Workshop 14 oktober 2010. A. Snippe ICT Lyceum 1 Workshop 3x Analytisch vermogen Huiswerk Lestijden 10:00 12:30 Pauze 10:15 10:30 Deze les: Hiëarchische database Relationele database ODBMS Normaliseer stappen Hiëarchische database Elk record in een database

Nadere informatie

Deel I Introductie Clixmaster Studio

Deel I Introductie Clixmaster Studio Deel I Introductie Clixmaster Studio R5.0 Gebruikershandleidingen Clixmaster Studio Handleiding 1/12 Deel I - Introductie Clixmaster Studio 2010 Clixmaster BV Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze

Nadere informatie

Uitleg met tekst Onderwerpen lezen kennen

Uitleg met tekst Onderwerpen lezen kennen Uitleg met tekst Onderwerpen lezen kennen Les 1 Kennismaken met Ecel 2013 (1) - Wat is Ecel? - Het Startscherm - Het Startscherm uitschakelen - De gebruikersinterface - Backstage weergave (1) Les 2 Kennismaken

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding Gebruikershandleiding Training MANUAL DE USUARIO NAC SPORT ELITE Version 1.3.400 Nacsport Training wwww.nacsport.com 1 Index 1- AFBEELDINGEN 2- OEFENINGEN 3- TRAINING 4- KALENDER Nacsport Training wwww.nacsport.com

Nadere informatie

De knoppen op het lint verkennen Elk tabblad op het lint bevat groepen en elke groep bevat een reeks gerelateerde opdrachten.

De knoppen op het lint verkennen Elk tabblad op het lint bevat groepen en elke groep bevat een reeks gerelateerde opdrachten. Beknopte handleiding Microsoft Excel 2013 ziet er anders uit dan de vorige versies. Daarom hebben we deze handleiding gemaakt, zodat u sneller vertrouwd raakt met het programma. Opdrachten toevoegen aan

Nadere informatie

Inhoud van de website invoeren met de ContentPublisher

Inhoud van de website invoeren met de ContentPublisher Inhoud van de website invoeren met de ContentPublisher De inhoud van Muismedia websites wordt ingevoerd en gewijzigd met behulp van een zogenaamd Content Management Systeem (CMS): de ContentPublisher.

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 ISBN: 978-90-817910-1-4 Dit boek is gedrukt op een papiersoort die niet

Nadere informatie

Access. Module 0. Access, versie 97 (UK) Nummer: 012 (11062002) The Courseware Company

Access. Module 0. Access, versie 97 (UK) Nummer: 012 (11062002) The Courseware Company Access Module 0 Access, versie 97 (UK) Nummer: 012 (11062002) Niets van deze uitgave mag verveelvoudigd worden en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere

Nadere informatie