LCA Quickscan: koffiebekers voor eenmalig gebruik

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LCA Quickscan: koffiebekers voor eenmalig gebruik"

Transcriptie

1 LCA Quickscan: koffiebekers voor eenmalig gebruik Partners for Innovation BV Siem Haffmans i.s.m. IVAM UvA BV Research and Consultancy on Sustainability Bart Krutwagen / Niels Jonkers 31 maart 2011

2 1. Achtergrond Elk bedrijf dat meer dan 500 plastic koffiebekers per week verbruikt, is sinds begin dit jaar verantwoordelijk voor het gescheiden inzamelen en recyclen ervan. Dat is een gevolg van de invoering van het landelijk afvalbeheerplan. Gemeenten kunnen sinds de invoering van dit plan bedrijven verplichten koffiebekers gescheiden in te zamelen en aan te bieden voor hergebruik. Verwacht wordt dat die verplichting nog even op zich zal laten wachten, maar ondernemers en instellingen met visie kunnen zich maar beter voorbereiden. Een goed inzamelplan opstellen en overstappen op recyclebare bekers zijn voor de hand liggende oplossingen. SITA is op zoek naar duurzame oplossingen voor afval. Zo heeft SITA gekeken naar de 3 miljard wegwerpbekers welke jaarlijks in Nederland gebruikt worden: op welke wijze kan de milieu-impact van deze wegwerpbekers verder geminimaliseerd worden? Samen met een ketenpartner heeft SITA een andere route uitgewerkt voor hergebruik van koffiebekers. In dit geval in de vorm van een papieren beker met een polylactide (PLA) coating, die na gebruik volledig gerecycled kan worden. Om te weten of deze optie milieuvoordelen biedt ten opzichte van bestaande systemen, zoals polystyreen (PS) en papier met polyetheen (PE) coating, is er een LCA Quickscan uitgevoerd door Partners for Innovation en IVAM Environmental Research. Partners for Innovation (PfI) geeft inhoudelijke adviezen op onder andere de gebieden: duurzame energie, klimaatbeleid, maatschappelijk verantwoord ondernemen, recycling en hergebruik, duurzame innovatie en eco-design. Ook ondersteunt PfI organisaties bij het opzetten, managen en uitvoeren van innovatieve duurzame projecten. Klanten van PfI zijn ondermeer: DAF trucks, Desso, Sara Lee/DE, Nederlands Verpakkingscentrum, NPSP, Haven Amsterdam, FME, etc. IVAM is een onderzoeks- en adviesbureau op het terrein van duurzaamheid, voortgekomen uit de Interfacultaire Vakgroep Milieukunde (IVAM) van de Universiteit van Amsterdam en de Chemiewinkel Amsterdam. Sinds 1993 maakt IVAM als zelfstandige instelling deel uit van UvA Holding BV. IVAM heeft al 20 jaar ervaring met methodiekontwikkeling en de uitvoering van LCA s, en heeft daarmee de expertise in huis om u via deze methodes inzicht te geven in de milieubelasting van uw product of proces. In dit rapport vindt u de resultaten van de LCA Quickscan van drie verschillende koffiebekers, met verschillende afvalverwerkingscenario s. De Quickscan is zoveel mogelijk uitgevoerd volgens ISO 14040, maar betreft hier een zogenaamde screening LCA of verkorte LCA. Dit houdt in dat op hoofdlijnen de milieuanalyse is uitgevoerd, maar op bepaalde punten vereenvoudigingen zijn toegepast. Deze vereenvoudigingen betreffen ondermeer: 1. Het gebruik van algemene gegevens over de keten, bijvoorbeeld uit LCA databases zoals bijvoorbeeld Ecoinvent. Hierdoor hoeft minder gebruikt te worden gemaakt van ketenspecifieke informatie. 2

3 2. Er geen review heeft plaatsgevonden. Een review is een beoordeling door een onafhankelijk onderzoeksinstituut die de toepassing van ISO op de LCA controleert. Het voordeel van de LCA Quickscan is dat op relatief eenvoudige wijze toch een goede milieubeoordeling kan plaatsvinden, welke ook kan worden gecommuniceerd naar derden. De beperking is dat bij deze communicatie expliciet vermeld moet worden dat het gaat om resultaten uit een LCA Quickscan en dat daarmee de resultaten als indicatief beschouwd moeten worden. 3

4 2. Uitgangspunten en aannames Eerste stap bij het uitvoeren van een LCA is het vaststellen van het doel en de reikwijdte. Hierbij worden de volgende zaken vastgelegd: functionele eenheid, scenario s en uitgangspunten betreffende afbakening en informatievergaring. Functionele eenheid In deze studie worden drie koffiebekers vergeleken voor eenmalig gebruik. De functionele eenheid wordt gedefinieerd als: het verstrekken (en bevatten) van 1000 eenheden drank, zoals: koffie of thee, uit een automaat. Hierbij wordt de gehele levenscyclus van de beker meegenomen: grondstoffen winning, productie, transport, gebruik en afvalverwerking. Het proces van de bereiding van de koffie of thee wordt in deze studie dus niet meegenomen. Scenario s In deze studie worden drie verschillende soorten koffiebekers vergeleken met verschillende afvalverwerkingscenario s. Koffiebekers Afvalverwerkingsroute 1a. Polystyreen Verbranden met energieterugwinning in een afvalverbrandingsinstallatie (AVI) 1b. Polystyreen Recycling, hergebruik materiaal in o.a. tuinbouw trays 2a. Karton / PE coating Verbranden met energieterugwinning (AVI) 3a. Karton / PLA coating Verbranden met energieterugwinning (AVI) 3b. Karton / PLA coating Vergisten en/of Composteren (toekomstscenario, is op dit moment operationeel niet haalbaar) 3c. Karton / PLA coating Recycling met overige oud papier/kartonstroom (via speciaal ontwikkeld recycling proces), geen recycling van PLA Polystyreen beker Karton met PE-coating Karton met PLA-coating Figuur 1: Verschillende eenmalige koffiebekers 4

5 Systeemgrens De systeemgrenzen van deze LCA Quickscan lopen vanaf de winning van grondstoffen, productie van de bekers, het gebruik tot en met de afvalverwerking, inclusief recycling tot secundaire grondstoffen. Voor het transport tussen de verschillende fasen zijn aannames gedaan die in de bijlage zijn onderbouwd. Figuur 2: Systeemgrens Informatievergaring Data over de samenstelling van de bekers en de typen afvalverwerking zijn verkregen bij de opdrachtgever. Overige data aangaande emissies en energieverbruik tijdens de productie-, transport- en afvalverwerkingsprocessen zijn uit de internationale LCA-database Ecoinvent gehaald. De gegevens uit deze database zijn gebaseerd op West-Europese gemiddelde waarden. 5

6 3. Inventarisatie Op basis van de vastgestelde scenario s zijn er processchema s gemaakt en zijn de bijbehorende milieu-ingrepen bepaald. Hierbij is de gehele levenscyclus in beschouwing genomen: productie, logistieke processen en afvalverwerking/recycling. Alle aannames, zoals transportafstanden en de toerekening van gerecycled materialen zijn duidelijk vastgelegd (zie ook de bijlage: Overzicht gegevens inventarisatie). 3.1 Polystyreen bekers Productie Polystyreen bekers hebben meestal een vulvolume van 180 ml. Het gewicht van PS automaat bekers loopt uiteen van 3,8 tot 4,5 gram. In deze studie wordt een gewicht van 4,0 gram gebruikt. De witte bekers bevatten ca. 1-2% kleurstof (titaanoxide). Het Polystyreen dat wordt toegepast is voor 60% General Purpose Polystyreen (GPPS) en 40% High Impact Polystyreen (HIPS). De productie van de bekers gebeurt door het extruderen van folie en thermoforming van bekers uit de folie. Bij het productieproces ontstaat per kg bekers ongeveer 0,54 kg afval dat volledig intern gerecycled wordt. Polystyreen granulaat en Polystyreen bekers worden wereldwijd op veel verschillende plaatsen geproduceerd. In deze studie is een gemiddelde transportafstand van bekerproducent naar de haven van Rotterdam aangehouden van km en van de haven naar de groothandel van 150 km. Afvalverwerking 1a Verbranden met energieterugwinning Polystyreen bekers die via het restafval worden afgevoerd zullen in Nederland verwerkt worden in de Afvalverbrandingsinstallatie (AVI). Hierbij wordt een deel van de energieinhoud van de bekers teruggewonnen. 1b Recycling Na gebruik gaan de polystyreen bekers in een verzamelzak of in een kartonnen doos. De zakken en/of dozen met gebruikte polystyreen bekers worden met een bestelwagen bij de bedrijven opgehaald en naar een opslaglocatie gebracht en in containers opgeslagen. Vandaar worden ze naar een verwerker gebracht die de dozen verwijdert en de bekers tot balen perst. Deze balen worden per vrachtwagen naar een kunststof recycling bedrijf gebracht. Het recycling bedrijf verwerkt de bekers samen met ander PS afval, zoals planten trays. Er wordt voor de verwerking een nat proces toegepast. Door een gesloten watersysteem is het waterverbruik beperkt. Voor zowel PS beker recycling als recycling van de kartonnen beker is aangenomen dat 80% van het materiaal daadwerkelijk primair materiaal vervangt en de overige 20% als restfractie wordt verbrand. Hiervoor is gekozen om verliezen tijdens recycling en inzameling van het materiaal in beeld te brengen. 6

7 3.2 Kartonnen bekers met PE coating Productie Kartonnen bekers worden gemaakt uit twee stukken karton: de bodem en de wand, die waterdicht aan elkaar geseald worden. Kartonnen bekers met PE coating wegen gemiddeld 5,0 gram. Het karton is aan een kant of aan beide kanten gecoat met een dunne laag Polyetheen (PE). De verhouding karton/pe is gemiddeld ongeveer 17:1 (5,9% PE) voor eenzijdig gecoat karton. Voor het karton is in deze studie aangenomen dat er Liquid Packaging Board (LPB) gebruikt wordt, zoals dit ook voor drankkartons wordt toegepast. Bij de verwerking van het karton ontstaat een snijverlies van ongeveer 27%. Kartonnen bekers met PE worden wereldwijd op veel verschillende plaatsen geproduceerd. In deze studie is een gemiddelde transportafstand van bekerproducent naar de haven van Rotterdam aangehouden van km en van de haven naar de groothandel van 150 km. Afvalverwerking 2a Verbranden met energieterugwinning Kartonnen bekers met PE coating gaan tot nu toe meestal naar de afvalverbranding (AVI). Recycling is in de praktijk erg lastig omdat de PE coating van het papier gescheiden moet worden en dit lukt niet in het gangbare papier recycling proces. 3.3 Kartonnen bekers met PLA coating Productie Kartonnen bekers met PLA coating wegen 6,2 gram en ze hebben een biologisch afbreekbare coating van Polylactide (PLA). PLA wordt onder de merknaam Ingeo, geproduceerd door NatureWorks LLC. De dikte van het karton is 230 gram/m 2 en de coating 30 gram/m 2. Voor het karton is in deze studie aangenomen dat er Liquid Packaging Board (LPB) gebruikt wordt, zoals dit ook voor drankkartons wordt toegepast. Er worden FSC gecertificeerde virgin papiervezels gebruikt. Er is inmiddels ook een dunnere beker leverbaar van 210 gram/m 2 met een coating van 30 gram/m 2. Het gewicht hiervan is 5,7 gram. Kartonnen bekers met PLA worden wereldwijd op veel verschillende plaatsen geproduceerd. In deze studie is een gemiddelde transportafstand van bekerproducent naar de haven van Rotterdam aangehouden van km en van de haven naar de groothandel van 150 km. Afvalverwerking Kartonnen bekers met PLA coating kunnen worden verbrand (AVI), vergist en/of gecomposteerd of via een speciaal papier recyclingproces worden verwerkt tot karton of papier. 3a Verbranden met energieterugwinning Kartonnen bekers met PLA coating kunnen via het restafval worden verbrand in de AVI waarbij energie wordt teruggewonnen. 3b Vergisten en/of Composteren Vergisten en composteren is technisch mogelijk, maar op dit moment in Nederland nog niet goed haalbaar. Dit heeft te maken met de relatief lange doorlooptijd van de compostering van deze producten. Hierdoor komen deze producten alsnog in de verbranding terecht. Dit afvalverwerkingscenario is om deze reden niet verder doorgerekend. 7

8 3c Recycling In deze studie is aangenomen dat kartonnen bekers met PLA coating met de oudpapier stroom worden ingezameld en verwerkt. In een speciaal ontwikkeld proces van papier recycling en verpulpen wordt de coating van het papier geweekt. Het papier kan vrijwel volledig worden gerecycled. Voor zowel papier recycling als recycling van de PS beker is aangenomen dat 80% van het materiaal daadwerkelijk primair materiaal vervangt en de overige 20% als restfractie wordt verbrand. Hiervoor is gekozen om verliezen tijdens recycling en inzameling van het materiaal in beeld te brengen. De PLA coating zal deels in het papier worden opgenomen, of het komt in de reststroom die wordt verwerkt als brandstof bij de papierproductie. Hier is aangenomen dat alle PLA als reststroom wordt verbrand. 8

9 4. LCA berekening De laatste stap van de LCA Quickscan is het omrekenen van de geïnventariseerde gegevens voor de 3 bekers en 5 afvalverwerkingscenario s naar milieu-effecten. De data zijn in de LCA-software (SimaPro 7.1) ingevoerd, waarmee de emissies en grondstoffen- en energieverbruik worden gekoppeld aan een serie milieu-impactcategorieën. Deze categorieën bestaan uit onder meer klimaatverandering, aquatische ecotoxiciteit, humane toxiciteit, aantasting ozonlaag, verzuring en uitputting van fossiele grondstoffen. De in deze studie gebruikte rekenmethode is recentelijk in opdracht van het Ministerie van VROM ontwikkeld en is genaamd ReCiPe. Met deze methode worden de scores voor de in totaal 16 verschillende milieu-impactcategorieën vervolgens met een gestandaardiseerde weegmethode opgeteld tot één totale eindscore voor de milieuprestatie (uitgedrukt in ReCiPe-punten). Er is tevens een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd om de invloed op het eindresultaat van verschillende aannames duidelijk te maken. 4.1 Resultaten LCA berekening De drie bekers en vijf scenario s zijn doorgerekend, waarbij de resultaten zijn samengevat in onderstaande figuur. 2,5 2 ReCiPe impact Pt 1,5 1 0,5 0 PS avi PS recycle K/PE avi K/PLA avi K/PLA recycl Climate change Human Health Climate change Ecosystems Ozone depletion particulate matter formation agricultural land occupation fossil depletion human toxicity terrestrial ecotoxicity urban land occupation others Figuur 3: Milieuscores van de 5 doorgerekende scenario s, uitgedrukt in ReCiPe-punten. 9

10 In de scenario s waarin polystyreen wordt de milieu-impact hoofdzakelijk veroorzaakt door klimaatverandering en uitputting van fossiele grondstoffen. Bij de kartonnen bekers domineert de score voor landgebruik, agrarisch, vanwege het grotere landoppervlak dat nodig is voor de productie van grondstoffen (bos voor karton en akkerland voor PLA). De totaalscores voor de scenario s met verbranding in de AVI scoren duidelijk hoger dan de scenario s waarin wordt gerecycled. Tussen de scenario s PS met recycling en karton/pla met recycling is het verschil klein: 7%. In onderstaande figuur is de verdeling van de milieu-effecten per levenscyclusfase aangegeven. De productiefase levert de grootste milieubelasting op, terwijl het transport relatief weinig bijdraagt. Het recyclen van bekers levert zowel voor PS bekers als karton/pla bekers een grote milieuwinst op, doordat er primaire grondstoffen worden bespaard. 3 2,5 2 1,5 1 ReCiPe impact Pt 0,5 0-0,5-1 -1,5-2 PS avi PS recycle K/PE avi K/PLA avi K/PLA recycl productie transport naar klant transport inzameling recyclen verbranden Figuur 4: Overzicht milieu-effecten per levenscyclusfase van de 5 scenario s, uitgedrukt in ReCiPepunten. Een positief getal is milieubelasting, een negatief getal is milieuwinst. De kleuren geven de verschillende fasen in de levenscyclus aan. 10

11 4.2 Conclusies Het recyclen van koffiebekers heeft een duidelijk voordeel boven het verbranden met energieterugwinning in een moderne AVI. Kartonnen bekers met PLA coating die worden gerecycled via een speciaal ontwikkeld proces van papierrecycling, hebben volgens deze LCA Quickscan een iets lagere milieubelasting dan PS bekers die worden gerecycled via een apart recycling systeem. De verschillen zijn echter klein (7%) en voor beide systemen zijn nog verdere verbeteringen mogelijk. Omdat het hier een verkorte LCA betreft, kan er geen definitief uitsluitsel worden gegeven welke van de bekers en afvalscenarios beter scoort. Wel kan gesteld worden dat kartonnen bekers met PLA coating, die met het overige papier en karton afval gerecycled worden, een goed alternatief zijn voor Polystyreen bekers, die via een apart systeem gerecycled worden. 11

12 4.3 Gevoeligheidsanalyses Om inzicht te geven in hoe de milieuprestatie van de karton/pla beker kan worden verbeterd, zijn enkele gevoeligheidsanalyses uitgevoerd. Daarbij is gekeken naar wat het verbeter potentieel is indien de beker met minder materiaal kan worden gemaakt. Ook is gekeken naar de milieuverbetering indien het PLA van suikers uit agrarisch afval wordt gemaakt i.p.v. uit maïs. Het is nu al mogelijk om de karton/pla beker te produceren van 210 g/m 2 karton ipv. 230 g/m 2. In figuur 5 is deze beide varianten met elkaar vergeleken. Tevens is in figuur 5 aangegeven wat de milieu-impact zou zijn indien de karton/pla beker met gelijke materiaalhoeveelheden als de karton/pe beker zou kunnen worden geproduceerd. Het is niet ondenkbaar dat deze variant, door de verdere ontwikkeling van de karton/pla beker, in de toekomst te produceren is. 1,000 ReCiPe impact Pt 0,900 0,800 0,700 0,600 0,500 0,400 0,300 0,923 0,868 0,685 impact 0,200 0,100 0,000 KPLA (6,2 g) huidige beker KPLA (5,7 g) KPLA (5 g) gelijk karton 210gr/m2 aan KPE ipv 230gr/m2 Figuur 5: Gevoeligheidsanalyse voor lager materiaalgebruik (SimaPro, volgens ReCiPe Methode) In figuur 5 is duidelijk zichtbaar dat het verlagen van het materiaalgebruik zinvol is. Het verminderen van het karton gebruik door van 230g/m 2 naar 210 g/m 2 over te stappen levert ongeveer 6% milieuwinst op. Indien de hoeveelheid kunststof en karton van de karton/pla beker (nu 6,2 gram) gelijk zou kunnen zijn aan die van de huidige karton/pe beker (5 gram), zou de milieuwinst zelfs 26% zijn. In figuur 6 zijn de resultaten vergeleken van de milieu-impact tussen een kartonnen beker met PLA uit maïs (huidige productiemethode) en een uit karton met PLA op basis van agrarisch afval. Bij het gebruik van agrarisch afval als grondstof is de grondstofproductie niet toegerekend aan de PLA (omdat deze milieu-impact al aan het hoofdproduct, het geproduceerde gewas, toegeschreven wordt). De resultaten geven aan dat met deze overstap ongeveer 5% milieuwinst is te behalen. 12

13 ReCiPe impact Pt 1 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0 0,923 KPLA huidig 0,878 KPLA uit afval ipv. Mais impact Figuur 6: Gevoeligheidsanalyse afval ipv. mais als grondstof voor PLA (SimaPro, volgens ReCiPe Methode) Aanbevelingen: Kartonnen bekers met PLA coating kunnen verder geoptimaliseerd worden in de productiefase. In vergelijking met de kartonnen bekers met PE coating zijn de kartonnen bekers met PLA coating nogal zwaar uitgevoerd. Het karton kan dunner worden en ook de coating is nog relatief dik vergeleken met kartonnen bekers met een PE coating. Hier is nog een milieuwinst van ca. 26% mogelijk. Door het vervangen van PLA uit maïs (huidige productiemethode) door PLA op basis van agrarisch afval, is nog ongeveer 5% extra milieuwinst te behalen. SITA heeft als idee meegegeven dat de bekers bedrukt kunnen worden met een kader waar mensen hun naam kunnen opschrijven en hun favoriete bestelling kunnen aanvinken. Op deze manier wordt het hergebruik gestimuleerd en kan een extra milieuwinst behaald worden. Bij een zeer voorzichtige schatting, waarbij 1 op de 10 bekers opnieuw gebruikt wordt, levert dit al een extra besparing van 10% op. De verwachting is dat deze extra milieuwinst kan oplopen tot wel 50% extra besparing. 13

14

15

16

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY

transport grondstoffen verpakking water energie MANAGEMENT SUMMARY MANAGEMENT SUMMARY Aanleiding: De keuze voor het werken met disposable en versus de wasbare microvezel doeken in de professionele schoonmaak wordt vaak op basis van meerdere factoren gemaakt. Een van de

Nadere informatie

Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen

Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen Inleiding De complexiteit van ons afvalwatersysteem is, naast de lange levensduur,

Nadere informatie

CO2 impact kringloopbedrijven

CO2 impact kringloopbedrijven CO2 impact kringloopbedrijven CO2 besparing gerealiseerd in 2014 door Stichting Aktief Dhr. G. Berndsen Gildenstraat 43 7005 bl Doetinchem Tel. 0314330980 g.berndsen@aktief-groep.nl Samenvatting Met 1

Nadere informatie

Gebruik je kop, kies een beker!

Gebruik je kop, kies een beker! Gebruik je kop, kies een beker! www.bekerrecycling.nl Recente TNO-studie toont aan dat éénmalige (automaten)bekers in het algemeen minder belastend zijn voor het milieu dan porseleinen kopjes of mokken.

Nadere informatie

Eenmalige Bekers dan wel Méérmalige (koffie) Drinksystemen: Een Milieuvergelijking

Eenmalige Bekers dan wel Méérmalige (koffie) Drinksystemen: Een Milieuvergelijking Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Laan van Westenenk 501 Postbus 342 7300 AH Apeldoorn TNO-rapport 2006-A-R0246/B

Nadere informatie

Milieuanalyse: PaperWise als papier voor het tijdschrift Petrochem

Milieuanalyse: PaperWise als papier voor het tijdschrift Petrochem Milieuanalyse: PaperWise als papier voor het tijdschrift Petrochem Milieuanalyse: PaperWise als papier voor het tijdschrift Petrochem Delft, CE Delft, september 2015 Deze notitie is opgesteld door: M.M.

Nadere informatie

DUURZAAM VERPAKKEN. Kansen en mogelijkheden voor biobased materialen SIEM HAFFMANS PARTNERS FOR INNOVATION

DUURZAAM VERPAKKEN. Kansen en mogelijkheden voor biobased materialen SIEM HAFFMANS PARTNERS FOR INNOVATION DUURZAAM VERPAKKEN Kansen en mogelijkheden voor biobased materialen SIEM HAFFMANS PARTNERS FOR INNOVATION Introductie Partners for Innovation is hét bureau voor duurzame innovatie. Samen met onze opdrachtgevers

Nadere informatie

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden Management samenvatting Inleiding Damwanden zijn een belangrijke markt voor duurzaam geproduceerd tropisch hout,

Nadere informatie

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen 9 Oktober 28 Laure Itard 1 november 28 1 Renovatie van een rijtjehuis gebouwd in de periode 1966-1976 1 november 28 2 1. Isolatie

Nadere informatie

Aluminium en duurzaamheid

Aluminium en duurzaamheid Aluminium en duurzaamheid samenvatting van het rapport Duurzaamheidsaspecten van aluminium geschreven in opdracht van het Aluminium Centrum. Niels Jonkers, Lieke Dreijerink Amsterdam, april 2011 IVAM research

Nadere informatie

Biobased Inkopen. De koffiebeker. Rob Heijink Categoriemanager Catering IUC BV RWS

Biobased Inkopen. De koffiebeker. Rob Heijink Categoriemanager Catering IUC BV RWS De koffiebeker Rob Heijink Categoriemanager Catering IUC BV RWS Achtergrond Studie Milgro; 175 miljoen bekers per jaar Slechte scores met afvalscheiden Randvoorwaarden in kaart brengen voor duurzame koffiebeker

Nadere informatie

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste

Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste Vermeden broeikaseffect door recycling van e-waste 29-214 Datum: 27 juli 215 Versie: 1.1 In opdracht van: Opgesteld door: Hendrik Bijker Wecycle Laura Golsteijn Marisa Vieira Dit rapport is geschreven

Nadere informatie

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma

Masterclass LCA. Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma Masterclass LCA Wat kan je met LCA-studies in afvalland? Geert Bergsma CE Delft sinds 1978 Onafhankelijk onderzoek en advies Milieu, economie, techniek en beleid Energie, transport, afval, biomassa, voedsel,

Nadere informatie

Vergelijking milieuaspecten LEDlichtbakken

Vergelijking milieuaspecten LEDlichtbakken Vergelijking milieuaspecten LEDlichtbakken Nulmeting Datum: 22 november 2012 Versie: Eindrapport Project nummer: C423 In opdracht van: Uitgevoerd door: Vakgroep Lichtreclame, Uneto-VNI Jorrit Leijting,

Nadere informatie

Screening LCA van e-waste recycling in Nederland

Screening LCA van e-waste recycling in Nederland Screening LCA van e-waste recycling in Nederland 2009-2012 Datum: 9 april 2013 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1006b In opdracht van: Uitgevoerd door: Hendrik Bijker, Wecycle Jorrit Leijting, PRé

Nadere informatie

Voortgangsrapportage 10 ketenanalyse afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht

Voortgangsrapportage 10 ketenanalyse afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht BESIX Nederland Branch 29 januari 2016 DEFINITIEVE rapportage 1 - Documenttitel afvalverwijdering BESIX OVT Utrecht Verkorte documenttitel Voortgangsrapportage Status

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen?

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Docentendag CBBE, Sustainable Transition & Sustainability Analysis in de Biobased Economy, 4 februari 2015 Dr ir Jerke W. de Vries w w w. h o g e s c h o o l v

Nadere informatie

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Vergelijkende milieustudie bruggen Onderzoek Brede studie met meerdere sectoren Specificatie, berekeningsmethode, data Niet-materiaal gebonden specificaties

Nadere informatie

Vergelijking milieuaspecten LED-lichtbakken

Vergelijking milieuaspecten LED-lichtbakken Vergelijking milieuaspecten LED-lichtbakken Monitoring 2015 (meting 4 van 5) Datum: 5 juni 2015 Versie: 1.1 In opdracht van: Uitgevoerd door: Terry Heemskerk Vakgroep Lichtreclame, Uneto-VNI Laura Golsteijn

Nadere informatie

Voortgangsrapportage 9 ketenanalyse afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht

Voortgangsrapportage 9 ketenanalyse afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht BESIX Nederland Branch 17 November 2015 DEFINITIEVE rapportage 1 - Documenttitel afvalverwijdering BESIX OVT Utrecht Verkorte documenttitel Voortgangsrapportage Status

Nadere informatie

van der windt packaging solutions and services Vuilniszakken

van der windt packaging solutions and services Vuilniszakken van der windt packaging solutions and services Vuilniszakken Geen afval de deur uit zonder de juiste zak! Afvalzakken zijn onmisbaar. De kwaliteit moet goed zijn want niets is zo vervelend als een afvalzak

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse - LCA

Levenscyclusanalyse - LCA 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Wat is een LCA?... 2 3 Hoe is een LCA opgebouwd?... 3 4 Toepassingen en mogelijkheden... 7 5 Aandachtspunten en praktische info... 8 6 Links... 8 Een initiatief van: Met steun

Nadere informatie

Duurzame oplossing door houtreparatie!

Duurzame oplossing door houtreparatie! Duurzame oplossing door houtreparatie! Het systeem om meerpalen te repareren in plaats van vervanging door nieuwe palen, is niet alleen goedkoper maar blijkt ook minder belastend te zijn voor het milieu.

Nadere informatie

Kansen voor duurzamere producten

Kansen voor duurzamere producten Kansen voor duurzamere producten Trends en voorbeelden Marc Marsidi Partners for Innovation 15 juni 2016 1. Waarom duurzaam? Groeiende wereldbevolking (2050 > 10 miljard) Klimaatverandering Uitputting

Nadere informatie

De Ecolizer 2.0. Een instrument voor introductie van ecodesign

De Ecolizer 2.0. Een instrument voor introductie van ecodesign De Ecolizer 2.0 Een instrument voor introductie van ecodesign Ecolizer 2.0 Inhoud OVAM & ecodesign Ecolizer historiek Ecolizer 2.0 Toekomst OVAM Ecodesign Award Pro in samenwerking met Winnaars OVAM Ecodesign

Nadere informatie

Zeg ook JA tegen afval scheiden.

Zeg ook JA tegen afval scheiden. Zeg ook JA tegen afval scheiden. Elkaar iets beloven. Voor een betere toekomst. Zonder het onnodig verbruiken en weggooien van grondstoffen. Om dat te kunnen realiseren moeten we met elkaar JA zeggen tegen

Nadere informatie

Het verschil tussen de huidige situatie en de situatie 10 jaar geleden

Het verschil tussen de huidige situatie en de situatie 10 jaar geleden Klimaatimpact van de 0,5 liter PET-fles Het verschil tussen de huidige situatie en de situatie 10 jaar geleden Openbare notitie Delft, april 2011 Opgesteld door: M.M. (Marijn) Bijleveld G.C. (Geert) Bergsma

Nadere informatie

ketenanalyse afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht

ketenanalyse afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht BESIX Nederland Branch 23 februari 2015 DEFINITIEVE rapportage - 1 - Documenttitel afvalverwijdering BESIX OVT Utrecht Verkorte documenttitel Voortgangsrapportage

Nadere informatie

DoorTAStend, LCA studie van draagtassen

DoorTAStend, LCA studie van draagtassen TNO-rapport TNO 2014 R10949 DoorTAStend, LCA studie van draagtassen Earth, Life and Social Sciences Princetonlaan 6 3584 CB Utrecht Postbus 80015 3508 TA Utrecht www.tno.nl T +31 88 866 42 56 infodesk@tno.nl

Nadere informatie

Van afval naar grondstof en toepassing

Van afval naar grondstof en toepassing Van afval naar grondstof en toepassing Resultaten RIO WP 2 Deelnemers: Ger Brinks Erik Goselink Hanne Sitte Anton Luiken Samantha Exel Ilja van de Graaf Karin van Beurden Mart Holle Natascha van der Velden

Nadere informatie

Eenmalige Bekers dan wel Méérmalige (koffie) Drinksystemen: Een Milieuvergelijking

Eenmalige Bekers dan wel Méérmalige (koffie) Drinksystemen: Een Milieuvergelijking Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek / Netherlands Organisation for Applied Scientific Research Laan van Westenenk 501 Postbus 342 7300 AH Apeldoorn TNO-rapport 2006-A-R0246/B

Nadere informatie

Een plan van aanpak en een productdossier, voorbeeld 1 (non-food)

Een plan van aanpak en een productdossier, voorbeeld 1 (non-food) Een plan van aanpak en een productdossier, voorbeeld 1 (non-food) In het plan van aanpak legt u de te nemen stappen vast om nieuwe en te wijzigen verpakkingen aan de Essentiële Eisen te laten voldoen.

Nadere informatie

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen Nederland importland Landgebruik en emissies van grondstofstromen Vraagstelling en invulling Welke materiaalstromen naar en via Nederland veroorzaken wereldwijd de grootste milieudruk? Klimaat, toxische

Nadere informatie

Vergelijking milieuaspecten LED reclame verlichting

Vergelijking milieuaspecten LED reclame verlichting Vergelijking milieuaspecten LED reclame verlichting Eindrapport Datum: 30 juni 2011 Projectnummer: 307 In opdracht van: Vakgroep Lichtreclame, Uneto-VNI Uitgevoerd door: Hoofd auteur: PRé Consultants B.V.

Nadere informatie

CO 2 footprint producten Tata Steel Tubes BV

CO 2 footprint producten Tata Steel Tubes BV Tata Steel Nederland Tubes BV CO 2 footprint producten Tata Steel Tubes BV Jan Vroonhof (RHDHV) Paul van Ommen (Tata Tubes) Tata Steel Tubes 1. Environmental Policy Tata Steel 2. Doelstellingen en waarom

Nadere informatie

RH en duurzaam ondernemen

RH en duurzaam ondernemen RH en duurzaam ondernemen Milieubeleid Zoals het een Scandinavisch bedrijf betaamt, werkt RH volgens een strikt milieubeleid. Onze vooruitstrevende mening is dat bedrijven behalve winst maken nog een andere

Nadere informatie

Per wanneer komen de nieuwe containers voor kunststof en kunnen ze direct gebruikt worden?

Per wanneer komen de nieuwe containers voor kunststof en kunnen ze direct gebruikt worden? Q&A kunststof Rotterdam Waarom komen er in Rotterdam nu wel ineens containers voor kunststof te staan? Rotterdam wil de best presterende grote gemeente worden op het gebied van afvalscheiding, hierin hoort

Nadere informatie

Energiebesparing koffieverpakkingen

Energiebesparing koffieverpakkingen Op CE Delft CE lossingen Delft voor Oplossingen milieu, econom voor ie milieu, en technolog economie ie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 2611 HH Delft 2611 HH Delft tel: tel: 015 015 2 150

Nadere informatie

Management samenvatting

Management samenvatting Management samenvatting Onderzoek naar de milieu-impact van natuurlijk grassportvelden Dit rapport beschrijft de milieu-impact van natuurlijke grassportvelden en de mogelijkheden om deze milieu-impact

Nadere informatie

MKI score van wegen aanleg en onderhoud

MKI score van wegen aanleg en onderhoud MKI score van wegen aanleg en onderhoud Inleiding Duurzaam gebruik van materialen & grondstoffen is onder te verdelen in twee hoofdonderwerpen: Keuze voor materialen & grondstoffen. Hierbij spelen aspecten

Nadere informatie

Ketenanalyse project Kluyverweg. Oranje BV. www.oranje-bv.nl. Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0. Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015

Ketenanalyse project Kluyverweg. Oranje BV. www.oranje-bv.nl. Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0. Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015 Ketenanalyse project Kluyverweg Oranje BV Conform de CO 2 -Prestatieladder 3.0 Versie : Versie 1.0 Datum : 10-11-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Autorisatiedatum: 3-12-2015 Naam

Nadere informatie

Quick scan inzamelsysteem EPSverpakkingen. Stromenanalyse, inzamelkosten en krachtenveldanalyse

Quick scan inzamelsysteem EPSverpakkingen. Stromenanalyse, inzamelkosten en krachtenveldanalyse Quick scan inzamelsysteem EPSverpakkingen via milieustraten Stromenanalyse, inzamelkosten en krachtenveldanalyse Huidige EPS stofstromen Export 1.748 ton Productie EPS verpakkingen in NL 8.265 ton EPS

Nadere informatie

Ecobalans Radiator Zmart 2.0

Ecobalans Radiator Zmart 2.0 Ecobalans Radiator Zmart 2.0 Stalen radiator NHL56/56-1000 vs. Zmart 2.0 Managementsamenvatting Opdrachtgever: Zehnder Group Produktion Gränichen AG CH-5722 Gränichen Roland Diethelm Opdrachtnemer: Sinum

Nadere informatie

Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam"

Ketenanalyse Afval in project Nobelweg te Amsterdam Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 4.A.1_2 Ketenanalyse afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 1/16 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten Van

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Vergelijking milieuaspecten led-lichtbakken

Vergelijking milieuaspecten led-lichtbakken VAKGROEP LICHTRECLAME Vergelijking milieuaspecten led-lichtbakken Monitoring 2015 (meting 5 van 5) De techniek waarop Nederland draait 1 Opdrachtgever Terry Heemskerk Vakgroep Lichtreclame, UNETO-VNI Auteur(s)

Nadere informatie

Vergelijking milieuaspecten led-letter reclameverlichting

Vergelijking milieuaspecten led-letter reclameverlichting VAKGROEP LICHTRECLAME Vergelijking milieuaspecten led-letter reclameverlichting Monitoring 2015 (meting 5 van 5) De techniek waarop Nederland draait 1 Opdrachtgever Terry Heemskerk Vakgroep Lichtreclame,

Nadere informatie

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD

zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD zonweringsdoeken gemaakt van planten THE FIRST SUNSCREEN FABRIC IN THE WORLD WITH CRADLE TO CRADLE CERTIFIED GOLD M + N PROJECTEN ONTWIKKELDE EEN NIEUWE GENERATIE ZONWERINGSDOEKEN, DIE DE HUIDIGE MATERIALEN

Nadere informatie

GFT-afval scheiden aan de bron essentieel voor duurzaam afvalbeheer R.J. Saft 1 en W. Elsinga 2

GFT-afval scheiden aan de bron essentieel voor duurzaam afvalbeheer R.J. Saft 1 en W. Elsinga 2 GFT-afval scheiden aan de bron essentieel voor duurzaam afvalbeheer R.J. Saft 1 en W. Elsinga 2 In 1994 werd de verplichte GFT-inzameling van kracht en ontstond een nieuwe bedrijfstak van composteerbedrijven.

Nadere informatie

afvalverwijdering BESIX OVT Utrecht

afvalverwijdering BESIX OVT Utrecht afvalverwijdering BESIX OVT Utrecht BESIX Nederland Branch 5 oktober 2012 Eindrapportage - 1 - Documenttitel afvalverwijdering BESIX OVT Utrecht Verkorte documenttitel Status Eindrapport Datum 5 oktober

Nadere informatie

LCA-quickscan vergelijking onkruidbestrijdingsmethoden

LCA-quickscan vergelijking onkruidbestrijdingsmethoden LCA-quickscan vergelijking onkruidbestrijdingsmethoden In opdracht van Plant Research International Wageningen UR Eindrapport Niels Jonkers Amsterdam, 31 juli 2012 IVAM research and consultancy on sustainability

Nadere informatie

Langer plezier van karton en papier

Langer plezier van karton en papier Langer plezier van karton en papier Stichting Papier Recycling Nederland PERSEN DROGEN GLADSTRIJKEN SNIJDEN BEDRUKKEN GEBRUIKEN KRANT KARTON RECLAME KRANT 1 6 5 2 VAN OUD NAAR NIEUW 3 4 PULP WEKEN ONTINKTEN

Nadere informatie

Alles van waarde beschermen en behouden

Alles van waarde beschermen en behouden Alles van waarde beschermen en behouden Rond 2050 wonen er zo n 9 miljard mensen op onze aarde. De vraag naar water, mais, olie en metaal zal dan ook drastisch toenemen. Onze aarde is niet onuitputtelijk,

Nadere informatie

Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak.

Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. BEOORDELINGSMODEL DUURZAAM ONDERHOUD Integrale benadering Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. Een integrale aanpak zou zich

Nadere informatie

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse

GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering. Heleen Pinkse GER-waarden en milieu-impact scores hulpstoffen voor de afvalwaterzuivering Heleen Pinkse Aanleiding Energiefabriek: Door toepassen van chemicaliën kan energiegebruik van de zuivering verminderen, maar..

Nadere informatie

Ketenanalyse Afval 1/16

Ketenanalyse Afval 1/16 Ketenanalyse Afval Opdrachtgever Contactpersoon Document Nathanya Sandelowsky Katelijn van den Berg 30 juni 2014 Wolter en Dros 06 543 11 789 Referentie LM/141017 1/16 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1

Nadere informatie

Vergelijking milieuaspecten LED-reclameverlichting. Eindrapport onderzoek 2010-2011

Vergelijking milieuaspecten LED-reclameverlichting. Eindrapport onderzoek 2010-2011 Vergelijking milieuaspecten LED-reclameverlichting Eindrapport onderzoek 2010-2011 1 Coverbeeld: Kunstwerk Het geheim van de Nano Marijke de Goey, Delft 2009 2uneto-vni is de ondernemersorganisatie voor

Nadere informatie

EPS. milieurelevante productinformatie INVOERDATA VOOR BEREKENING VAN HET MILIEUVOORDEEL LOGISCH PROCES: EEN BETER MILIEU MET EPS.

EPS. milieurelevante productinformatie INVOERDATA VOOR BEREKENING VAN HET MILIEUVOORDEEL LOGISCH PROCES: EEN BETER MILIEU MET EPS. EPS milieurelevante productinformatie INVOERDATA VOOR BEREKENING VAN HET MILIEUVOORDEEL LOGISCH PROCES: EEN BETER MILIEU MET EPS. D e milieubelasting van een bouwwerk moet worden getoetst aan de eisen

Nadere informatie

Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg

Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg Notitie Delft, maart 2011 Opgesteld door: M.N. (Maartje) Sevenster M.E. (Marieke) Head 2 Maart 2011 2.403.1 Review CO 2 -studie ZOAB Rasenberg 1 Inleiding Binnen de prestatieladder

Nadere informatie

Langer plezier van karton en papier

Langer plezier van karton en papier Stichting Papier Recycling Nederland Langer plezier van karton en papier www.prn.nl Langer plezier van karton en papier Kranten, tijdschriften, folders, boeken, kopieer- en printpapier en catalogi, we

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven

CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven Versie : 1.1 Status : definitief Datum : 16 december 2015 Opgesteld door : M. van Ham en A. van der Schalk Documenthistorie: Versie Datum Wijzigingen

Nadere informatie

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero Nascheiding kunststoffen Het heldere alternatief van Attero Sinds 1 januari 2010 moet elke gemeente in Nederland een fors deel van het kunststof verpakkingsafval scheiden van de rest van het huishoudelijk

Nadere informatie

Uw koffiebeker wordt toiletpapier!

Uw koffiebeker wordt toiletpapier! Uw koffiebeker wordt toiletpapier! Geef duurzaamheid vorm met CupR CupR biedt u een fantastische oplossing om uw koffiebekers te recyclen. Van uw oude koffiebekers wordt uiteindelijk weer toiletpapier

Nadere informatie

Beleidsnotitie van afvalbeleid naar Grondstoffenbeleid

Beleidsnotitie van afvalbeleid naar Grondstoffenbeleid Beleidsnotitie van afvalbeleid naar Grondstoffenbeleid Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 3. Omgekeerd inzamelen... 4 4. Voorscheiding plastics... 5 5. Oud papier en karton... 5 6. GFT... 6 7. Conclusie...

Nadere informatie

Veel gestelde vragen nieuwe inzamelwijze afval maart 2017

Veel gestelde vragen nieuwe inzamelwijze afval maart 2017 Veel gestelde vragen nieuwe inzamelwijze afval maart 2017 De nieuwe inzamelwijze gaat in vanaf september 2017. Tot die periode gelden de huidige inzamelregels Waarom afval scheiden 1. Ik heb een brief

Nadere informatie

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Bij de keuze van producten voor bestratingen gelden verschillende afwegingsfactoren. De impact van een bepaalde keuze op het milieu is daar één van, een factor

Nadere informatie

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails

Tabel 1 Basisprofiel standaard geleiderails Memo Aan: Kenmerk: Betreft: Van: Delft, 8 mei 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Verzinkerij Van Aert LCA-resultaten van s Basisprofielen van de standaard s en de verzinkte s en vergelijking

Nadere informatie

Material Value Circle

Material Value Circle Material Value Circle Meerwaarde in de circulaire waarde keten Lonneke de Graaff Materials 2014 l.graaff@dpivalucentre.nl Inhoud DPI Value Centre Wat is de Value Circle? Waarom kijken naar de Value Circle?

Nadere informatie

Populaire samenvatting projectresultaten Duurzame verbekering

Populaire samenvatting projectresultaten Duurzame verbekering Biobakkie koffie? Populaire samenvatting projectresultaten Duurzame verbekering Dit document bevat een populaire samenvatting van de resultaten van het project Duurzame verbekering. Het project heeft gelopen

Nadere informatie

Denktank Grondstoffen Meten is weten. Geert Bergsma

Denktank Grondstoffen Meten is weten. Geert Bergsma Denktank Grondstoffen Meten is weten Geert Bergsma Balans verbranden / recycling 2 Presentatie topics sessie Meten is weten 1 Van duurzaamheid naar circulariteit, moeten we dan anders meten? 2 Wat is circulariteit

Nadere informatie

Aanvraag bijdrage uit MTF Project: Technische realisatie van proefproductie van een nieuwe eps-verpakking op basis van gerecycled eps

Aanvraag bijdrage uit MTF Project: Technische realisatie van proefproductie van een nieuwe eps-verpakking op basis van gerecycled eps Aanvraag bijdrage uit MTF Project: Technische realisatie van proefproductie van een nieuwe eps-verpakking op basis van gerecycled eps maandag 9 augustus 2004 09/08/2004 verpakkingen uit eps-recyclaat 2

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten Versie 26 januari 2016

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten Versie 26 januari 2016 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten 1. Scope/afbakening De productgroep Automaten omvat automaten voor: warme dranken; gekoelde dranken / bronwater; snacks / snoep.

Nadere informatie

Essentiele eisen in de praktijk

Essentiele eisen in de praktijk EU Packaging directive Essentiele eisen in de praktijk Hoe pakken we het aan bij Sara Lee? Marion Beugelsdijk Packaging Specialist Sara Lee Oktober 2011 Marion Beugelsdijk Packaging Specialist Research

Nadere informatie

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk

Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk Houtcafé 25 september 2014 Milieuaspecten van hout in de praktijk AGENDA Houtcafé 25 september 2014 16.00 uur Inleiding Milieuaspecten van hout Eric D. de Munck, projectleider en secretaris Centrum Hout/VVNH

Nadere informatie

Compostable concept. Verpakkingen met een end-of-life oplossing. KOPLOPER in verpakkingen en disposables

Compostable concept. Verpakkingen met een end-of-life oplossing. KOPLOPER in verpakkingen en disposables Compostable concept Verpakkingen met een end-of-life oplossing KOPLOPER in verpakkingen en disposables Als bedrijf wilt u natuurlijk bijdragen aan een beter milieu. Dit kan op veel verschillende manieren.

Nadere informatie

ketenanalyse afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht

ketenanalyse afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht afvalverwijdering BESIX - OVT Utrecht BESIX Nederland Branch 27 Februari 2014 DEFINITIEVE rapportage - 1 - Documenttitel afvalverwijdering BESIX OVT Utrecht Verkorte documenttitel Voortgangsrapportage

Nadere informatie

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011

Relevantie van (carbon) footprinting voor telers. Jasper Scholten 23 juni 2011 Relevantie van (carbon) footprinting voor telers Jasper Scholten 23 juni 2011 Inhoud 1. Blonk Milieu Advies 2. Levenscyclusanalyse (LCA) 3. Carbon Footprinting 4. Footprint van brouwgerst 5. Footprint

Nadere informatie

Openbare!samenvatting! /! Energy!efficiency! in!de!keten!van! vulkaniseermiddelen! (Vultac TB7)! voor!toepassing!in!autobanden!

Openbare!samenvatting! /! Energy!efficiency! in!de!keten!van! vulkaniseermiddelen! (Vultac TB7)! voor!toepassing!in!autobanden! Openbare!samenvatting! /! Energy!efficiency! in!de!keten!van! vulkaniseermiddelen! (Vultac TB7)! voor!toepassing!in!autobanden! Definitieve versie Geschreven door: Hugo Nusteling, consultant In samenwerking

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse van grassportvelden. 22 november Jasper Scholten

Levenscyclusanalyse van grassportvelden. 22 november Jasper Scholten Levenscyclusanalyse van grassportvelden 22 november 2012 Jasper Scholten Inhoud 1. Introductie Blonk Consultants 2. De levenscyclusanalyse (LCA) in 4 stappen 3. Resultaten 4. Advisering over duurzaam sportveldonderhoud

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Automaten 1. Scope/afbakening De productgroep Automaten omvat automaten voor: warme dranken; gekoelde dranken / bronwater; snacks / snoep.

Nadere informatie

BETONBAKKEN VOOR ONDERGRONDSE SYSTEMEN

BETONBAKKEN VOOR ONDERGRONDSE SYSTEMEN BETONBAKKEN VOOR ONDERGRONDSE SYSTEMEN BETONBAKKEN Voor de productie van beton worden door veel fabrikanten hoofdzakelijk primaire grondstoffen gebruikt, te weten zand en grind. Deze worden wegens uitputting

Nadere informatie

Biobased verpakkingen

Biobased verpakkingen Biobased verpakkingen KIDV verdiepingsbijeenkomst 10 februari 2014, Karin Molenveld Inhoud Introductie Biobased verpakkingen Wat is biobased Waarom biobased Wanneer biodegradeerbaar Catalogus Voorbeelden

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

Duurzaamheid van daksystemen:

Duurzaamheid van daksystemen: Duurzaamheid van daksystemen: Levenscyclusanalyse van isolatiematerialen, dakbedekking en warmteverliezen door het dak Arjen Meijer en Antonio Contarini Naast het bouwen van nieuwe gebouwen op duurzame

Nadere informatie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie Ecodesign Leen Van Aken Groep Design & Technologie Wat is ecodesign? Eco - design Ecologisch > esthetisch, ergonomisch, economisch, functioneel, Levenscyclus > ontwerp, productie, distributie, gebruik

Nadere informatie

Voorbeelden van een plan van aanpak en een productdossier

Voorbeelden van een plan van aanpak en een productdossier Voorbeelden van een plan van aanpak en een productdossier In het plan van aanpak legt u de te nemen stappen vast om nieuwe en te wijzigen verpakkingen aan de Essentiële Eisen te laten voldoen. Tevens legt

Nadere informatie

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 2: ICT Milieu

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 2: ICT Milieu Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 2: ICT Milieu Betrokkenen: Frerik van de Pas Michiel Cuijpers Lieke van Rossum Joost van Capellen Lonneke de Graaff-van der Kamp NL Energie en Klimaat (Agentschap

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water

HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water HET GROENSTE PAPIER TER WERELD spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & NORTH RIVER ÉCHT DUURZAAM PRODUCEREN 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Rekenvoorbeeld 1: CE Delft. dunnere folie voor koffiepads. CE Delft. Notitie. Delft, april milieu, en technolog. Oude Delft 180 Oude Delft 180

Rekenvoorbeeld 1: CE Delft. dunnere folie voor koffiepads. CE Delft. Notitie. Delft, april milieu, en technolog. Oude Delft 180 Oude Delft 180 Op CE Delft CE lossingen Delft voor Oplossingen milieu, econom voor ie milieu, en technolog economie ie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 2611 HH Delft 2611 HH Delft tel: tel: 015 015 2 150

Nadere informatie

URBIN ONDERGRONDSE PERSCONTAINER

URBIN ONDERGRONDSE PERSCONTAINER URBIN ONDERGRONDSE PERSCONTAINER URBIN Urbin ondergrondse inzamelsystemen worden in Nederland ontworpen en duurzaam geproduceerd volgens de laatste stand van kennis en regelgeving met oog voor mens en

Nadere informatie

Definitie. Wat is Duurzaamheid?

Definitie. Wat is Duurzaamheid? Duurzaamheid Definitie Wat is Duurzaamheid? Waarom is duurzaamheid belangrijk? Bevolkingsgroei 7naar 9Miljard Waarom is duurzaamheid belangrijk? Grondstofschaarste Waarom is duurzaamheid belangrijk? Ontbossing

Nadere informatie

: 31 augustus 2015 : 14 september : dhr. Th. van Eijk

: 31 augustus 2015 : 14 september : dhr. Th. van Eijk RAADSVOORSTEL ter besluitvorming in de raad Datum Forum vergadering Datum Raadsvergadering Portefeuillehouder Verantwoordelijk MT-lid Evaluatiedatum: : 31 augustus 2015 : 14 september 2015 : dhr. Th. van

Nadere informatie

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water

het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water het groenste papier ter wereld spaart bomen spaart energie spaart water 100%eco & north river écht duurzaam produceren 100%eco 100% betrouwbaar - 100% transparant Ons doel is een kleurrijk voetspoor op

Nadere informatie

Wat kan je met LCA studies?

Wat kan je met LCA studies? Wat kan je met LCA studies? Verbetermogelijkheden van een keten/product inventariseren Verschillende producten/ketens milieukundig vergelijken Beleidsopties vergelijken en optimaliseren Tot op zekere hoogte

Nadere informatie

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam:

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam: Rotie maakt onderdeel uit van de Simadan Groep. De Simadan Groep is een wereldwijd uniek industrieel ecosysteem waarin bij het verwerken van organische reststromen en frituurvet geen bruikbare energie

Nadere informatie

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

Scope 3 ketenanalyse volgens Green House Gas Corporate value Chain Accounting and Reporting Standard.

Scope 3 ketenanalyse volgens Green House Gas Corporate value Chain Accounting and Reporting Standard. 2013 Scope 3 ketenanalyse volgens Green House Gas Corporate value Chain Accounting and Reporting Standard. Auteur: Harry Minkhorst, hoofd risicomanagement en KAM Datum: 20 maart 2014 Pagina 1 van 12 Inhoud

Nadere informatie