Voorwoord 1 Onderwerp 3

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voorwoord 1 Onderwerp 3"

Transcriptie

1 I

2 INHOUDSTAFEL Voorwoord 1 Onderwerp 3 Deel 1: De organisatie van de energiemarkt 5 1. Wetgeving 5 2. De verschillende partijen op de energiemarkt en hun functie en hun relatie onderling Productie van elektriciteit en ontginning van aardgas 6 A. Productie van elektriciteit 6 B. Ontginning van aardgas Transport van elektriciteit en aardgas 7 A. Transmissie van elektriciteit 7 B. Invoer, opslag en vervoer van aardgas Trading van energie Evenwichtsverantwoordelijke (EV) en bevrachter 10 A. Evenwichtsverantwoordelijke 10 B. Bevrachter Distributie van energie Levering van energie De positie van de energieafnemer ten aanzien van de marktspelers Vrijmaking van de energiemarkt De rechtsverhouding tussen de nutsmaatschappijen en hun afnemers 16 A. Het belang om de rechtsverhouding als reglementair of als contractueel te kwalificeren 16 B. Aard van de rechtsverhouding tussen afnemer en nutsbedrijf 17 Deel 2: Schade door de exploitatie van kabels en leidingen en de aansprakelijkheid van de distributienetbeheerder Inleiding Ombudsdienst Aansprakelijkheid van de distributienetbeheerder Sectorspecifieke aansprakelijkheidsregelen Wet Productaansprakelijkheid 24 A. Toepassingsgebied Een gebrekkig (onveilig) product 25 I

3 1.1. Product Gebrek Schade Causaal verband De aansprakelijke: de producent, de invoerder en de leverancier Hof van Beroep te Gent 24 mei Voorwaarden van de netbeheerder 32 A. Algemeen 32 B. Nieuwe regeling Deel 3: Schade aan ondergrondse kabels en leidingen ten gevolge van werken Inleiding Algemeen Betrokken partijen 39 A. Schadelijders 41 B. Partijen betrokken in het bouwproces 41 C. Aansprakelijkheid in solidum Aansprakelijkheid voor schade aan ondergrondse nutsleidingen tijdens het bouwproces Aansprakelijkheidsgronden: algemene inleiding 45 A. Contractuele aansprakelijkheid 45 B. Extra-contractuele aansprakelijkheid 46 C. Het samenloopverbod, de co-existentie en de quasi-immuniteit van de aangestelden en uitvoeringsagenten 48 C.1. Het samenloopverbod 48 C.2. De co-existentie en de quasi-immuniteit van de aangestelden en uitvoeringsagenten De aannemer 50 A. Contractuele aansprakelijkheid 50 A.1. Algemeen 50 A.2. Bijzondere verplichtingen voortvloeiend uit de reglementering inzake de overheidsopdrachten 51 A.3. Verplichtingen voortvloeiend uit gedragscodes 52 B. Buitencontractuele aansprakelijkheid 55 B. 1. Aansprakelijkheid voor eigen daad: art BW 55 I. Foutaansprakelijkheid 55 II

4 II. Verplichtingen van de aannemer Informatie- of raadplegingsplicht Lokalisatieplicht Afhankelijk van de sector Wijze van lokalisatie Plegen van overleg 62 III. Onoverwinnelijke onwetendheid of dwaling Rechtvaardigingsgrond Rechtspraak toepassingen De aannemer krijgt geen informatie over de leidingen in de ondergrond De verkregen plannen wijken manifest af van de werkelijkheid Onzorgvuldigheid van de nutsmaatschappij 68 B.2. De aannemer als bewaarder: artikel 1384, eerste lid BW 68 B.3. De aannemer als aansteller: artikel 1384, derde lid BW 69 I. Aangestelden/werknemers onderaannemers 70 II. Onweerlegbaar vermoeden objectieve aansprakelijkheid 71 III. Persoonlijke aansprakelijkheid van de aangestelde/werknemer Nutsmaatschappijen 72 A. Foutaansprakelijkheid: artikel BW Verschaffen van correcte informatie Het correct plaatsen van kabels en leidingen Tijdige verplaatsing van de kabels 79 B. Het nutsbedrijf als bewaarder: artikel 1384, eerste lid De bewaarder Een gebrek De architect 82 A. Contractuele aansprakelijkheid 82 A.1. Algemeen 82 A.2. Verplichtingen voortvloeiend uit gedragscodes 83 B. Buitencontractuele aansprakelijkheid 83 B.1. In het kader van de algemene zorgvuldigheidsplicht: artikelen BW 83 B.2. De architect als bewaarder: artikel 1384, eerste lid 84 B.3. Foutloze burenhinder: artikel 544 BW 84 III

5 2.4. De bouwheer 84 A. Contractuele aansprakelijkheid 84 A.1. Algemeen 84 A.2. Verplichtingen voortvloeiend uit gedragscodes 86 B. Buitencontractuele aansprakelijkheid 86 B.1. Aansprakelijkheid voor eigen daad: artikelen BW 86 B.2. De bouwheer als aansteller: artikel 1384, derde lid BW 86 B.3. De bouwheer als nabuur: schuldloze burenhinder: artikel 544 BW Theorie van de burenhinder 87 A. Inleiding 87 B. Fout- en schuldloze aansprakelijkheid 88 C. Foutloze burenhinder in hoofde van de nabuur/bouwheer-eigenaar 89 C.1. Toepassingsvoorwaarden Hoedanigheid van nabuur Bovenmatige burenhinder Toerekenbaar Schade en causaal verband 94 C.2. Compensatie 94 C.3. Overdracht van deze aansprakelijkheid t.o.v. de aannemer 95 D. Immuniteit van de aannemers wordt in vraag gesteld 96 E. Immuniteit van de architecten, ingenieurs en studiebureaus 99 F. Verhouding artikel 1382 BW en artikel 544 BW 99 G. Toepassingen Strafrechtelijk 103 A. Penale sancties in sectorspecifieke regelgeving 103 B. Le criminel tient le civil en état 104 C. Vonnis van de Correctionele rechtbank te Doornik van 22 februari Oorzakelijk verband 108 A. Condition sine qua non 108 B. Bewijs op grond van vermoedens Schade & schadebegroting 110 A. Schade algemeen 110 B. Soorten schade 111 B.1. Patrimoniale niet-patrimoniale schade 111 B.2. Persoon-, zaak- of vermogenschade 111 C. Mogelijke schade ingevolge werken in de nabijheid van ondergrondse kabels en leidingen 112 IV

6 D. Omvang van de schadevergoeding 113 E. Overeenkomst BVVO- FIGAS/CETS/RTT 114 E.1. Inleiding 114 E.2. Doelstelling van de overeenkomst 115 E.3. Voor wie zijn deze overeenkomsten bindend 116 E.4. De betwisting van de vergoedingen eigen personeel en de bijstandskosten Betwisting van de vergoeding eigen personeel Bijstandskosten Wie draagt uiteindelijk de schadelast Hoopgevende initiatieven 123 A. Inleiding 123 B. KLIP 123 C. KLIP-decreet 125 C.1. Verplichtingen planaanvrager Planaanvraag indienen Registratie door professionele planaanvragers Onderzoeksplicht 129 C.2. Verplichtingen Kabel- en leidingbeheerder Registratie in het KLIP Invoeren en actueel houden van KLB-zone in het KLIP Beantwoorden planaanvragen 132 C.3. Aansprakelijkheid en handhaving Informatie AGIV Kabel- en leidingbeheerder 135 D. Verhouding tussen KLIP en KLIM 137 E. IMKL & GRB 138 Besluit 140 Bibliografie 141 V

7 Voorwoord 1. Een masterproef schrijven is een bijzonder leerrijk en steeds evoluerend proces. Met altijd maar betere inzichten heb ik deze masterproef geschreven, herschreven en nog eens herschreven tot ik dit eindresultaat heb bekomen. De meeste moeilijkheden ondervond ik bij de verwerking van de grote hoeveelheid stof en om zo het overzicht wat betreft structuur te behouden. Ook het kritisch bekijken van je eigen werk, als zijnde vanuit het standpunt van de lezer, vond ik een uitdaging. Op deze manier heb ik wel veel geleerd inzake het formuleren van zinnen en schrijven in het algemeen. Deze masterproef is zeer boeiend omdat het vakoverschrijdend is. Aangezien deze masterproef werd geschreven in het kader van het aansprakelijkheidsrecht, gaat hierover het grootste gedeelte. Evenwel komen ook andere rechtsgebieden aan bod zoals energierecht, consumentenrecht, verbintenissenrecht, bouwrecht, strafrecht Deze masterproef wordt gekenmerkt door een eerder beschrijvende en theoretische benadering van de materie, maar er is toch ook een bepaalde toets naar de actualiteit, zoals bijvoorbeeld de bespreking van het vonnis inzake de gasontploffing in Gellingen 1 en enkele gevallen van beschadiging van ondergrondse kabels en leidingen die recent de media haalden. 2. Uit de lijst van de vooropgestelde onderwerpen, had ik oorspronkelijk gekozen voor de case study inzake de gasramp in Gellingen. Bij het onderzoek van deze case, werd mij al snel duidelijk dat de grootste oorzaak van deze ramp eigenlijk te wijten is aan het feit dat er geen ondergronds kadaster is van de ondergrondse kabels en leidingen. Zo heeft de aannemer wel de verplichting om informatie op te vragen bij de nutsbedrijven, maar zijn deze plannen niet accuraat of actueel genoeg om werkelijk de kabels en leidingen te kunnen situeren. Daar de nutsbedrijven niet verplicht zijn om hun plannen te actualiseren en de plannen slechts een indicatieve waarde worden toegekend, kon beschadiging van ondergrondse kabels en leidingen bijna niet vermeden worden. In overleg met mijn promotor heb ik dan uiteindelijk besloten om af te stappen van deze case study en de problematiek eerder algemeen te beschrijven en de gasramp in Gellingen als een voorbeeld te nemen van een beschadiging van ondergrondse kabels en leidingen ingevolge 1 Corr. Doornik 22 februari 2010, niet uitgegeven, Zie bijlage

8 werkzaamheden. Tevens met een belangrijke toets naar de genomen initiatieven om beschadiging van ondergrondse kabels en leidingen ingevolge werken te voorkomen. 3. Vooreerst wil ik graag ook enkele personen bedanken voor hun ondersteuning bij het schrijven van deze masterproef. In de eerste plaats gaat mijn dank natuurlijk naar mijn initiële promotor Professor H. Bocken, promotor Professor I. Boone en commissaris mevrouw S. Guiliams. Ik wil hen bedanken voor de goede begeleiding bij deze masterproef, de uitgebreide en zeer verhelderende feedback en dat ik steeds met allerhande vragen bij hen terecht kon. Daarnaast wil ik ook Fluxys en mevrouw Magnus-Helleputte van het studiebureau Basteyns bedanken voor de goede samenwerking en de verstrekte info. Via Fluxys heb ik het vonnis inzake de gasramp in Gellingen kunnen bemachtigen. Als laatste wil ik ook mijn familie en vrienden bedanken om mij te steunen in deze niet altijd, maar toch vaak - stresserende periode. Dank voor de vele aanmoedigingen. Gent, 14 mei 2010 Karolien Heirbaut - 2 -

9 Onderwerp 4. Onze ondergrond is meer dan behoorlijk voorzien van transportinstallaties voor water, afvalwater, gas, elektriciteit, telecommunicatie, kabeltelevisie enz. In Vlaanderen liggen minstens kilometer ondergrondse kabels en leidingen langs de wegen. 2 Door de aanwezigheid van deze ondergrondse nutsleidingen kunnen er veel schadelijke situaties ontstaan. Zo kan een eindafnemer 3 geconfronteerd worden met bijvoorbeeld stroompannes- en onderbrekingen die materiële schade tot gevolg hebben. De aansprakelijkheid van de distributienetbeheerder komt hierdoor in het gedrang. Wat de mogelijkheden zijn voor de schadelijdende eindafnemers om vergoeding te bekomen zullen we nader bespreken in deze masterproef. Evenwel wordt in het kader van ondergrondse kabels en leidingen de meeste schade veroorzaakt ingevolge werken in de nabijheid van zo n nutsinstallaties. Daarom gaat ook het overgrote deel van deze masterproef over deze situatie. Beschadigingen van kabels en leidingen kunnen rampzalige gevolgen hebben en houden ernstige risico s in. Vooreerst is er de kans op lichamelijke schade bij de betrokken werknemers en omwonenden. Verder is er de directe materiële schade aan de kabels en leidingen zelf, en aan het materiaal van de aannemer. Tot slot is er de gevolgschade, die beperkt kan zijn, maar ook een belangrijke economische, veiligheids- en/of milieu-impact kan hebben. 4 De gasexplosie in Gellingen in 2004 een duidelijk voorbeeld van de zeer zware gevolgen ingevolge de beschadiging van een ondergrondse aardgasleiding na graafwerkzaamheden. De gasexplosie vond plaats op 30 juli 2004 op een industrieterrein in Gellingen. De gaslek en de daaropvolgende explosie werd veroorzaakt door de beschadiging van de leiding tijdens werken met een graafmachine. Zo kwamen 24 mensen om het leven en waren er 132 gewonden. 5. Hoewel de schade aan kabels en leidingen zelden zo n verreikende gevolgen heeft als in Gellingen, heeft de ramp in Gellingen vooral aangetoond dat er in België nood is aan een databank met de juiste ligging van de ondergrondse nutsleidingen. Een atlas van de ondergrond moet iedereen die graafwerken uitvoert duidelijke, correcte en volledige informatie geven van alle kabels en leidingen die op die plaats in de grond steken. De kans op graafschade zal dan 2 L. VAN PARYS, Ondergrondse kabels en leidingen in I. DE KNIJF, Bouwrecht: Van A(anneming) tot Z(akenrecht), Gent, Larcier, 2009, Zowel particulieren als professionele gebruikers. 4 L. VAN PARYS, Ondergrondse kabels en leidingen in I. DE KNIJF, Bouwrecht: Van A(anneming) tot Z(akenrecht), Gent, Larcier, 2009,

10 voor een groot stuk verminderen. De maatregelen die door de overheid werden genomen om in de toekomst beschadigingen van kabels en leidingen te voorkomen belichten we in het laatste deeltje. Ondanks heel wat reglementering die doorheen de jaren het licht zag en de recente hoopgevende initiatieven om alle gegevens van ons ondergrondse netwerk te verzamelen en toegankelijker te maken, blijft de discussie actueel betreffende wie al dan niet aansprakelijk is voor gebeurlijke schade aan ondergrondse kabels en leidingen Mijn bedoeling is om zo n goed mogelijk overzicht te geven van de relevante wetgeving, rechtsleer en rechtspraak in verband met de aansprakelijkheid bij schade aan en door ondergrondse nutsleidingen. Wat de ondergrondse kabels en leidingen betreft, spits ik mij vooral toe op elektriciteitskabels en aardgasleidingen omdat beschadiging van deze nutsleidingen de grootste schadelijke gevolgen kunnen hebben, zoals elektrocutie, ontploffing, brand, Voor een goed begrip van de energiesector, begin ik met een algemene uiteenzetting over de elektriciteits- en gasmarkt. 5 L. VAN PARYS, Ondergrondse kabels en leidingen in I. DE KNIJF, Bouwrecht: Van A(anneming) tot Z(akenrecht), Gent, Larcier, 2009,

11 Deel 1: De organisatie van de energiemarkt 1. Wetgeving 7. De elektriciteits- en aardgasmarkt wordt geregeld door verschillende wetten en decreten. Voor de elektriciteitsmarkt is de wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de elektriciteitsmarkt belangrijk, hierna genoemd Elektriciteitswet. 6 Deze wet regelt de aangelegenheden die tot de federale bevoegdheid inzake elektriciteit behoren. Het decreet van 17 juli 2000 houdende de organisatie van de elektriciteitsmarkt, hierna Vlaams Elektriciteitsdecreet 7, heeft de Europese elektriciteitsrichtlijn omgezet in Vlaanderen voor wat betreft de aangelegenheden die behoren tot de gewestelijke bevoegdheden. De aardgasmarkt in België wordt geregeld door de federale wet van 12 april 1965 betreffende het vervoer van gasachtige producten en andere producenten door middel van leidingen, hierna genoemd Gaswet. 8 Het decreet van 6 juli 2001 houdende de organisatie van de gasmarkt, hierna Vlaams Gasdecreet 9, zet de Aardgasrichtlijn om in Vlaanderen voor wat de aangelegenheden betreft die vallen onder de gewestelijke energiebevoegdheid. 2. De verschillende partijen op de energiemarkt en hun functie en hun relatie onderling 8. Op de Vlaamse energiemarkt zijn er verschillende partijen actief. Energie doorloopt een volledige keten vooraleer ze bij u thuis of in uw bedrijf wordt geleverd. We gaan de volledige keten van de productie van elektriciteit en de invoer van aardgas tot het afnemen van energie via het stopcontact doorlopen en daarbij de verschillende partijen met hun desbetreffende functie in de keten bespreken. 6 BS 11 mei Deze wet is een omzetting van de Europese richtlijn96/92/eg van 19 december 1996 in de nationale wetgeving. 7 BS 22 september BS 7 mei De wet van 29 april 1999 betreffende de organisatie van de gasmarkt heeft de Gaswet aangepast aan de Gasrichtlijn 98/30 van 22 juni Richtlijn 98/30 werd geactualiseerd en vervangen door Richtlijn 2003/55 van 26 juni De wet van 1 juni 2005 heeft de Gaswet aangepast aan de bepalingen van de nieuwe aardgasrichtlijn. De Gaswet werd nog een laatste keer gewijzigd door de wet van 10 september 2009, BS 8 december 2009 en treedt uiterlijk in werking op 30 mei De federale overheid versterkt de onafhankelijkheid van de beheerders in de aardgassector. Dat is een gevolg van richtlijn 2003/55. 9 BS 3 oktober

12 9. Schematisch kunnen we alle partijen en hun relaties onderling als volgt weergeven 10 : 2.1. Productie van elektriciteit en ontginning van aardgas A. Productie van elektriciteit 10. Een producent (van elektriciteit) is elke natuurlijke of rechtspersoon die elektriciteit opwekt. 11 Elektriciteit wordt onder andere geproduceerd in elektriciteitscentrales. In die centrales wordt olie, gas, steenkool of uranium als brandstof gebruikt om water te verhitten tot stoom. Die hete stoom wordt vervolgens naar de productie-eenheid geleid. Daar bevinden zich een of meerdere generators, die gekoppeld zijn aan een turbine. Dat kan een stoomturbine, 10 Afbeelding: zie

13 een verbrandingsmotor of een water- of windkrachtturbine zijn. De generator zet de mechanische energie om in elektriciteit. Daarnaast zijn er heel wat hernieuwbare energieprojecten zoals zonne-energie via zonnepanelen, windenergie via windturbines en energie uit biomassa door bijvoorbeeld vergisting van groente-, fruit- en tuinafval, vergisting van mest of slib of verbranding van houtafval. 12 In België zijn de belangrijkste producenten van elektriciteit Electrabel en SPE. De productiemarkt is dus zeer geconcentreerd. Samen produceren Elektrabel (de grote speler) en SPE (de kleinere speler) meer dan 90 procent van de elektriciteit in België. Darnaast zijn er nog de zelfopwekkers, de warmtekrachtkoppeling-producenten. Steeds meer particulieren voorzien deels in hun eigen elektriciteitsbehoefte door het plaatsen van zonnepanelen op hun dak. 13 B. Ontginning van aardgas 11. In België wordt geen aardgas ontgonnen. Alle aardgas moet worden ingevoerd vanuit het buitenland. Aardgas is een fossiele brandstof, onstaan uit de resten van prehistorische vennen en wouden. De gasreserves zitten kilometers diep onder de grond en zijn verspreid over de hele aarde. Wanneer ergens in de wereld een aardgasveld wordt ontdekt, wordt het aanwezige gas via speciala boortorens opgehaald. Indien nodig wordt het opgehaalde gas eerst in een behandelingsfabriek gezuiverd Transport van elektriciteit en aardgas A. Transmissie van elektriciteit 12. Transmissie, vervoer of transport van elektriciteit zijn in de energiewetgeving allen synoniemen die gebruikt worden om eenzelfde activiteit aan te duiden. Artikel 2, 6 van de Elektriciteitswet definieert transmissie als het vervoer van elektriciteit langs het transmissienet met het oog op de levering ervan aan eindafnemers of distributeurs. Vanuit de elektriciteitscentrales wordt de opgewekte elektriciteit op het transmissienet gezet, d. i. het nationaal transmissienet voor elektriciteit, dat de bovengrondse lijnen, ondergrondse kabels en installaties omvat die dienen voor het vervoer van elektriciteit van land tot land en 12 S. LAUWAERT, Systematische voorstelling van de energiemarkt in Vlaanderen door de VREG (Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt), Iuvis 2008, S. LAUWAERT, Systematische voorstelling van de energiemarkt in Vlaanderen door de VREG (Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt), Iuvis 2008, S. LAUWAERT, Systematische voorstelling van de energiemarkt in Vlaanderen door de VREG (Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt), Iuvis 2008,

14 naar rechtstreekse afnemers van de producenten en naar distributeurs gevestigd in België, alsook voor de koppeling tussen elektrische centrales en tussen elektriciteitsnetten. 15 Het transmissienet van België bestaat uit luchtlijnen en ondergrondse kabels met een spanning van 380 tot 70 kilovolt. Alles met een spanning van meer dan 70 kv wordt het hoogspanningsnet genoemd. Het hoogspanningsnet met een spanning van meer dan 70 kilovolt. Via dit hoogspanningsnet wordt elektriciteit vervoerd naar een distributienet of naar het buitenland en wordt er ook elektriciteit geleverd aan grote industriële en andere professionele verbruikers. 16 In België beheert nv Elia System Operator het transmissienet, en kreeg hiervoor een wettelijk monopolie Elia is dus de transmissienetbeheerder en verantwoordelijk voor: - Het transport van elektriciteit binnen België: via het Belgisch hoogspanningsnet vervoert Elia de elektriciteit van de elektriciteitscentrales naar industriële grote verbruikers (meer dan 70 kilovolt) of naar de distributienetten; - De overbrenging van energie tussen buurlanden via het Belgische net; - Het opvolgen van de stromen op het net om over de goede werking ervan te waken en het beheer de klok rond van het evenwicht tussen verbruik en productie van elektriciteit. 18 B. Invoer, opslag en vervoer van aardgas 14. Zodra het aardgas is opgehaald en gezuiverd, wordt het naar de afnemers vervoerd. Die bevinden zich soms duizenden kilometers verder. Aardgas dat wordt aangevoerd naar België gebeurt via bovengrondse of onderzeese pijpleidingen of via een schip (methaantankers). Om het gas te kunnen vervoeren in deze immens grote tankers, moet het eerst vloeibaar worden gemaakt, het zogenaamde LNG. 19 Dit gebeurt door het gas onder atmosferische druk op een 15 Artikel 2, 7 Elektriciteitswet. 16 F. COUSY, De Vlaamse distributienetbeheerders voor elektriciteit en de bescherming van de consument, DCCR 2007, nr. 175, Artikel 2, 8 en artikel 10, 1 en 2 Elektriciteitswet. Bij ministrieel besluit van 13 september 2002 werd nv Elia System Operator aangeduid als beheerder van het nationaal transmissienet voor een hernieuwbare termijn van twintig jaar. 18 S. LAUWAERT, Systematische voorstelling van de energiemarkt in Vlaanderen door de VREG (Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt), Iuvis 2008, Engels: Liquefied Natural Gas

15 temperatuur van 163 C te houden. Via in- en ontschepingshavens (zoals Zeebrugge) wordt het gas dan verder verdeeld. Om de continuïteit van de bevoorrading te waarborgen en transportleidingen met een overdreven grote diameter te vermijden, moet gas ondergronds kunnen worden opgeslagen in grote reservoirs. België heeft een aantal opslagruimtes voor gas: in vloeibare vorm in reservoirs in Zeebrugge en in gasvorm in diepe waterhoudende lagen in Loenhout. Net zoals inzake elektriciteit, is er in België ook sprake van een uniek aardgasvervoernet. Dit vervoernet, dat onder de federale bevoegdheid ressorteert, wordt in artikel 1, 10 bis van de Gaswet gedefinieerd als een vervoerinstallatie uitsluitend voor het vervoer van aardgas en die geëxploiteerd wordt door de met het vervoer van aardgas belaste beheerder, met uitsluiting van de upstream-installaties Het vervoer van aardgas gebeurt in België via het vervoernet van nv Fluxys. Fluxys is verantwoordelijk voor: - Het transport van gas vanuit de voedingspunten en de opslagruimtes via het Belgisch vervoernet naar grote afnemers of naar de distributienetten; - Systeemdiensten, zoals flexibiliteit op het net en aanverwante diensten voor transit en opslag van gas, LNG-operaties, odoriseren van gas 21, enzovoort Trading van energie 16. Energieleveranciers die zelf geen producent zijn, moeten hun energie aankopen bij een producent of op energiebeurzen. In België zijn er zowel voor elektriciteit als voor (hoogcalorisch 23 ) aardgas zogenaamde Hubs. Dit zijn virtuele bilaterale markten waar handel wordt gedreven Dit zijn alle leidingen en andere installaties gebouwd of geëxploiteerd als onderdeel van een olie- of aardgasproductieproject, of gebruikt om aardgas afkomstig van één of meer olie- of aardgasproductieplaatsen te vervoeren naar een verwerkingsinstallatie of terminal of aanlandingsterminal. 21 Gas is van nature reukloos. De gaslucht wordt er aan toegevoegd om gas goed ruikbaar te maken en om op die manier de veiligheid te bevorderen. 22 S. LAUWAERT, Systematische voorstelling van de energiemarkt in Vlaanderen door de VREG (Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt), Iuvis 2008, aardgas met een calorische bovenwaarde die kan liggen tussen 10,8 en 12,8 kwh/m³. 24 S. LAUWAERT, Systematische voorstelling van de energiemarkt in Vlaanderen door de VREG (Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt), Iuvis 2008,

16 2.4. Evenwichtsverantwoordelijke (EV) en bevrachter A. Evenwichtsverantwoordelijke 17. Er moet steeds een evenwicht zijn tussen de elektriciteitsproductie en de afname van elektriciteit. Wanneer er geen evenwicht is, kan de netspanning variëren, de frequentie veranderen en uiteindelijk zelfs de stroom uitvallen. Een leverancier kan zelf de rol van evenwichtsverantwoordelijke opnemen of deze via een contract uitbesteden aan een andere onderneming. De evenwichtsverantwoordelijke verzamelt alle gegevens over productie en afname om zo de vooruitzichten voor de volgende dag samen te stellen: enerzijds dus de vraag (de hoeveelheid elektriciteit die de klanten zullen afnemen) en anderzijds het aanbod (de hoeveelheid elektriciteit die de leverancier heeft gekocht op de elektriciteitsmarkt). Die vooruitzichten, of nominaties, geeft hij door aan de transmissienetbeheerder, die daardoor de verwachte belasting van het net kent. In 2008 hadden in totaal 51 EV s een contract met Elia (de transmissienetbeheerder) In tegenstelling tot elektriciteit is er voor aardgas geen evenwichtsverantwoordelijke. De vervoeronderneming is verantwoordelijk voor evenwicht op zijn vervoernet. De aardgasnetbeheerders zijn verantwoordelijk voor evenwicht op hun net. Om het 'evenwicht' op het vervoernet te regelen, schaft de vervoernetgebruiker zogenaamde flexibiliteitsdiensten aan. De leverancier op het distributienet is verantwoordelijk om evenveel gas te injecteren als er afname is. 26 B. Bevrachter 19. Voor aardgas is de bevrachter of vervoernetgebruiker de tegenhanger van de evenwichtsverantwoordelijke. 27 Hij is verantwoordelijk voor het gebruik van het vervoernet en houdt het verbruik en de aanvoer van aardgas in evenwicht. De bevrachter bepaalt de verbruiksprognoses en geeft ze door aan Fluxys. Ook hier worden die prognoses nominaties genoemd. Voor levering in België zijn er momenteel 3 bevrachters actief op het Fluxys-net S. LAUWAERT, Systematische voorstelling van de energiemarkt in Vlaanderen door de VREG (Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt), Iuvis 2008, De bevrachter is eigenlijk de evenwichtsverantwoordelijke voor gas. 28 S. LAUWAERT, Systematische voorstelling van de energiemarkt in Vlaanderen door de VREG (Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt), Iuvis 2008,

17 2.5. Distributie van energie 20. Elektriciteit die van het transmissienet op het distributienet wordt geplaatst, wordt voor verdere verdeling omgezet naar een lager spanningsniveau. Aardgas dat van het vervoernet op het distributienet wordt geplaatst, wordt omgezet naar een lager drukniveau. De distributiemarkt valt in overgrote mate onder de bevoegdheid van de Gewesten. In de elektriciteitssector wordt distributie van elektriciteit omschreven als het vervoer van elektriciteit langs distibutienetten met het oog op de levering ervan aan afnemers. 29 Een distributienet wordt op zijn beurt dan weer omschreven als binnen een geografisch afgebakend gebied geheel van verbindingen met een nominale spanning gelijk aan of lager dan 70 kv en de daarmee verbonden transformator-, schakel-, verdeel- en onderstations en andere hulpmiddelen die noodzakelijk zijn voor de distributie van elektriciteit op regionaal of lokaal niveau. 30 In de aardgassector wordt aardgasdistributie gedefinieerd als de werkzaamheid die erin bestaat aardgas via plaatselijke pijpleidingnetten te leveren aan afnemers, gevestigd op het grondgebied van een of meer bepaalde gemeenten. 31 Het aardgasdistributienet wordt omschreven als binnen een geografisch afgebakend gebied geheel van aardgasleidingen die onderling verbonden zijn en de daarmee verbonden hulpmiddelen, die noodzakelijk zijn voor de aardgasdistributie De distributie van elektriciteit en aardgas of beter gezegd: het beheer van de distributienetten is een monopolieactiviteit die in de vrije energiemarkt wordt verzorgd door intercommunales. Dit zijn samenwerkingsverbanden tussen verschillende gemeenten. Deze intercommunales of netbeheerders moeten hun net voor iedereen openstellen aan dezelfde voorwaarden. 33 Vlaanderen telt op dit moment 16 distributienetbeheerders voor elektriciteit en 11 distributienetbeheerders voor aardgas. 29 Artikel 2, 1 Vlaams Elektriciteitsdecreet. 30 Artikel 2, 2 Vlaams Elektriciteitsdecreet. 31 Artikel 3, 2 Vlaams Gasdecreet. 32 Artikel 3, 5 Vlaams Gasdecreet. 33 S. LAUWAERT, Systematische voorstelling van de energiemarkt in Vlaanderen door de VREG (Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt), Iuvis 2008,

18 22. De distributienetbeheerders van elektriciteit in het Vlaamse Gewest kunnen ingedeeld worden in drie groepen 34 : - De gemengde intercommunales, waarin Electrabel een participatie heeft, o.m. Gaselwest, IGAO, IMEA, Imewo, Intergem, Iveka, Iverlek en Sibelgas. Gemengd betekent dat zowel de gemeenten als een privébedrijf (Electrabel) aandeelhouder zijn. De intercommunales van de gemengde sector hebben zich op de vrijmaking voorbereid door het opzetten van een gezamenlijke structuur, de cvba Eandis. Eandis oefent voor de gemengde distributie-intercommunales de belangrijkste beheersactiviteiten uit. - De zuivere intercommunales en gemeentelijke regies (GHA 35 en A.G.E.M 36 ), die volledig in handen zijn van de gemeenten. Dit is de zuivere sector. De drie zuivere intercommunales Interelectra, Iveg en WVEM hebben inmiddels ook een samenwerkingsstructuur opgericht, nl. cvba Infrax - Twee naamloze vennootschappen van privaat recht, nl. Elia System Operator nv en Distributienet-Beheer Brussels Airport. 23. De distributienetbeheerders van aardgas in het Vlaamse Gewest kunnen worden ingedeeld in twee groepen: - De gemengde intercommunales: dit is gelijkaardig als in de elektriciteitssector. Hiervoor verwijs ik naar hierboven inzake distributienetbeheerders voor elektriciteit. - De zuivere intercommunales en 1 Nederlandse aardgasdistributienetbeheerder (Intergas Energie die voor de enclave gemeente Baarle Hertog bevoegd is). Voor de zuivere intercommunales verwijs ik eveneens naar het stukje inzake distributienetbeheerders inzake elektriciteit. 24. De distributienetbeheerder beheert, bouwt en onderhoudt voor een bepaald grondgebied het distributienet voor elektriciteit en/of aardgas en vervoert op vraag van de leverancier de energie tot bij de eindafnemer. In bijna alle gevallen zijn de netbeheerders de oude intercommunales die vóór de vrijmaking van de energiemarkt zowel het netbeheer als de verkoop van elektriciteit en/of aardgas voor hun rekening namen. Deze netbeheerders mogen 34 F. COUSY, De Vlaamse distributienetbeheerders voor elektriciteit en de bescherming van de consument, DCCR 2007, nr. 175, Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen. 36 Merksplas

19 niet langer elektriciteit of aardgas verkopen, tenzij ze daartoe wettelijk verplicht zijn, in hun rol van sociale leverancier De netbeheerder heeft verschillende taken wat betreft het beheer van zijn distributienet: - Verzorgen van nieuwe aansluitingen en aanpassing van bestaande aansluitingen van klanten op zijn distributienet; - Installatie van elektriciteits- en aardgasmeters; - Opnemen van de meterstanden (door zijn eigen personeel of door een operationele entiteit Eandis en Infrax); - Ter beschikking stellen van zijn distributienet aan alle leveranciers die via zijn net elektriciteit en/of aardgas willen vervoeren; - Zorgen dat zijn distributienet steeds efficiënt, veilig en betrouwbaar is; - Een aantal door de overheid opgelegde openbaredienstverplichtingen uitvoeren, zoals: 2.6. Levering van energie - Plaatsen van budgetmeters bij klanten met betalingsmoeilijkheden; - Bevorderen van het rationeel energiegebruik van de elektriciteitsverbruikers aangesloten op zijn netwerk; - Bevorderen van de productie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen; - Openbare verlichting voorzien en onderhouden In de vrijgemaakte markt is de levering of verkoop van elektriciteit en aardgas een concurrentiële activiteit. Om elektriciteit en aardgas te leveren hebben leveranciers een leveringsvergunning nodig van de VREG S. LAUWAERT, Systematische voorstelling van de energiemarkt in Vlaanderen door de VREG (Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt), Iuvis 2008, S. LAUWAERT, Systematische voorstelling van de energiemarkt in Vlaanderen door de VREG (Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt), Iuvis 2008,

20 Een leverancier is elke natuurlijke of rechtspersoon die elektriciteit en/of aardgas verkoopt aan eindafnemers De leverancier heeft verschillende taken: - Hij is verantwoordelijk voor het voorzien van de energie die zijn klanten zullen verbruiken. Hij koopt de energie rechtstreeks bij producenten of onrechtstreeks (door gebruik te maken van bilaterale contracten, trading, beursaankopen,...) of ze zijn zelf producent. Ze verkopen deze energie aan de netgebruikers, die ze individueel factureren. - De leverancier duidt de evenwichtsverantwoordelijke aan met wie hij samenwerkt bij zijn leveringsactiviteiten. - De leverancier communcieert met distributienetbeheerder over de toegangspunten waaraan hij energie levert, waar hij wenst te leveren of waar hij wil stoppen met leveren. - De leverancier verwerkt de meetgegevens en andere informatie die hij krijgt van de distributienetbeheerder met het oog op de facturatie van zijn klanten. - De leverancier factureert de klant De positie van de energieafnemer ten aanzien van de marktspelers 27. In de vrijgemaakte energiemarkt heeft de eindgebruiker te maken met twee marktspelers: de leverancier en de distributienetbeheerder. 3.1 Vrijmaking van de energiemarkt 28. Vóór de liberalisering van de energiemarkt had de elektriciteits- of aardgasafnemer geen enkele keuze bij het bepalen van zijn elektriciteits- of aardgasleverancier. Gezinnen en bedrijven konden enkel aansluiten bij de elektriciteits- en/of aardgasintercommunale van zijn gemeente. Die intercommunale stond in voor de zogenaamde distributie van elektriciteit en/of 39 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt (VREG) is een Vlaamse overheidsinstantie die instaat voor de regulering, controle en bevordering van de transparantie van de elektriciteits- en aardgasmarkt in het Vlaamse Gewest. 40 Elk natuurlijk persoon of rechtspersoon die elektriciteit en/of aardgas koopt voor eigen gebruik; Artikel 2, 6 Vlaams Elektriciteitsdecreet en artikel 3, 12 Vlaams Gasdecreet. 41 Artikel 2, 10 Vlaams Elektriciteitsdecreet en artikel 3, 16 Vlaams Gasdecreet. 42 S. LAUWAERT, Systematische voorstelling van de energiemarkt in Vlaanderen door de VREG (Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt), Iuvis 2008,

Vormingspakket Energie

Vormingspakket Energie De weg van de energie 5 Elektriciteit en aardgas leggen een hele weg af voor wij er thuis gebruik van kunnen maken. Verschillende spelers op de energiemarkt zorgen ervoor dat we over voldoende energie

Nadere informatie

Beslissing van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 3 juli 2012

Beslissing van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 3 juli 2012 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B-1000 Brussel Gratis telefoon

Nadere informatie

De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België

De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België Jaar 2006 Marktstatistieken www.creg.be www.cwape.be www.brugel.be www.vreg.be 1/11 I. MARKTAANDELEN VAN DE ACTIEVE ELEKTRICITEITSLEVERANCIERS

Nadere informatie

Advies van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 7 oktober 2003

Advies van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 7 oktober 2003 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II-laan 7 B-1210 Brussel Tel. +32 2 553 13 53 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be Advies

Nadere informatie

De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België

De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België Jaar 2004 Marktstatistieken www.creg.be www.cwape.be www.ibgebim.be www.vreg.be 1/11 I. MARKTAANDELEN VAN DE ACTIEVE AARDGASLEVERANCIERS

Nadere informatie

WOORD VOORAF... v. Tom Schoors en Didier Pacquée... 1

WOORD VOORAF... v. Tom Schoors en Didier Pacquée... 1 WOORD VOORAF........................................................... v HET FEDERALE ENERGIERECHT IN 2009: Overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen Tom Schoors en Didier Pacquée...........................................

Nadere informatie

DE RECENTE VOORSTELLEN TOT WIJZIGING VAN DE EUROPESE REGELGEVING INZAKE DE LIBERALISERING VAN DE ELEKTRICITEITS- EN GASMARKT Jan Gekiere...

DE RECENTE VOORSTELLEN TOT WIJZIGING VAN DE EUROPESE REGELGEVING INZAKE DE LIBERALISERING VAN DE ELEKTRICITEITS- EN GASMARKT Jan Gekiere... INHOUDSTAFEL WOORD VOORAF... v DE RECENTE VOORSTELLEN TOT WIJZIGING VAN DE EUROPESE REGELGEVING INZAKE DE LIBERALISERING VAN DE ELEKTRICITEITS- EN GASMARKT Jan Gekiere...1 Inleiding...1 Hoofdstuk 1. De

Nadere informatie

De gemeentelijke participaties in de energiesector Jan Leroy, VVSG. Studiedag energie, 26 oktober 2011

De gemeentelijke participaties in de energiesector Jan Leroy, VVSG. Studiedag energie, 26 oktober 2011 De gemeentelijke participaties in de energiesector Jan Leroy, VVSG Studiedag energie, 26 oktober 2011 Inhoud Algemene structuur van de energiesector Productie en invoer Transportnetbeheer Distributienetbeheer

Nadere informatie

Elektrisch tekenen: begeleiding

Elektrisch tekenen: begeleiding Elektrisch tekenen: begeleiding Vakinhoud: Deel I: residentieel Elektrische schema s leren lezen en tekenen AREI Oefeningen Deel II: industrieel Industriële motorschakelingen Oefeningen In het labo maken

Nadere informatie

ADVIES DIENST REGULERING

ADVIES DIENST REGULERING DIENST REGULERING ADVIES DR-20060228-42 betreffende Het voorstel van uitbreiding van het nachttarief tot het weekend voor netgebruikers die zijn aangesloten op het laagspanningsnet vanaf 1 januari 2007

Nadere informatie

Vrije keuze van elektriciteit & gas?

Vrije keuze van elektriciteit & gas? Vrije keuze van elektriciteit & gas? Thematische informatiebrochure. Inhoud/Lay-out : Gemeentelijke informatiedienst, tel. 059/33.91.94, fax 059/33.00.36 e-mail : infodienst@bredene.be Voorwoord O p 1

Nadere informatie

Gesloten industriële netten: begrip en wetgeving

Gesloten industriële netten: begrip en wetgeving Gesloten industriële netten: begrip en wetgeving Smart Grid School, 9 oktober 2013 Wouter Geldhof (advocaat en partner PG energierecht Stibbe, Ugent) 10/8/2013 8:22:00 AM Agenda I. Europese definitie II.

Nadere informatie

Mededeling van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteitsen Gasmarkt

Mededeling van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteitsen Gasmarkt Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en de Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II- laan 7 B - 1210 BRUSSEL e-mail : info@vreg.be tel. : +32 2 553 13 53 fax : +32 2 553 13 50 web : www.vreg.be

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST ADVIES (BRUGEL-ADVIES-20130722-175) betreffende het verslag van de distributienetbeheerder SIBELGA over de niet-discriminerende praktijken

Nadere informatie

De bescherming van de consument bij de verwerving van elektriciteit

De bescherming van de consument bij de verwerving van elektriciteit FACULTEIT RECHTSGELEERDHEID UNIVERSITEIT GENT ACADEMIEJAAR 2011-2012 De bescherming van de consument bij de verwerving van elektriciteit Masterproef van de opleiding Master in de rechten Ingediend door

Nadere informatie

Voorkom graafschade! Planaanvraag verplicht via www.klip.be

Voorkom graafschade! Planaanvraag verplicht via www.klip.be Voorkom graafschade! Planaanvraag verplicht via www.klip.be Inleiding Graafschade aan ondergrondse kabels en leidingen is een oud zeer en wordt steeds actueler. Nog elke dag worden nieuwe kabels en leidingen

Nadere informatie

van 11 december 2007

van 11 december 2007 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B - 1000 BRUSSEL e-mail : info@vreg.be tel. : +32 2 553 13 53 fax : +32 2 553 13

Nadere informatie

PERSBERICHT VAN DE RAAD VOOR DE MEDEDINGING

PERSBERICHT VAN DE RAAD VOOR DE MEDEDINGING PERSBERICHT VAN DE RAAD VOOR DE MEDEDINGING De Raad voor de Mededinging kondigde op vrijdag 4 juli 2003 acht besluiten tot toelating af op voorwaarden die binnen het liberalisatieproces van de gas- en

Nadere informatie

Staatssteun nr. N 14/2002 - België Belgische federale steunregeling ten behoeve van hernieuwbare energiebronnen

Staatssteun nr. N 14/2002 - België Belgische federale steunregeling ten behoeve van hernieuwbare energiebronnen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 02.08.2002 C(2002)2904 fin. Betreft: Staatssteun nr. N 14/2002 - België Belgische federale steunregeling ten behoeve van hernieuwbare energiebronnen Excellentie, Bij schrijven

Nadere informatie

Mededeling van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt

Mededeling van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B-1000 Brussel Tel. +32 2 553 13 79 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web:

Nadere informatie

De geliberaliseerde markt en de bescherming van de consument

De geliberaliseerde markt en de bescherming van de consument De geliberaliseerde markt en de bescherming van de consument Wat is Infor GasElek? Infor GasElek (IGE) Verstrekt informatie, geeft raad en begeleiding. Werd opgericht door het Collectief Solidariteit tegen

Nadere informatie

CIRIEC. 29 november 2007. Unbundling in de Sector gas en elektriciteit in België : middel of objectief

CIRIEC. 29 november 2007. Unbundling in de Sector gas en elektriciteit in België : middel of objectief CIRIEC 29 november 2007 Unbundling in de Sector gas en elektriciteit in België : middel of objectief Als we in België over Unbundling en over concurrentie spreken in de sector gas en elektriciteit, denken

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST ADVIES (BRUGEL-ADVIES-20150714-210) betreffende het verslag van de distributienetbeheerder SIBELGA over de niet-discriminerende praktijken

Nadere informatie

INHOUD. WOORD VOORAF... v

INHOUD. WOORD VOORAF... v INHOUD WOORD VOORAF...................................................... v RECENTE ONTWIKKELINGEN IN HET EUROPESE ENERGIERECHT EN -BELEID HEEL WAT LEKKERS IN DE EUROPESE PIJPLIJN Bram Delvaux en Tom Vanden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 621 Regels met betrekking tot de productie, het transport en de levering van elektriciteit (Elektriciteitswet...) Nr. 8 NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen

Nadere informatie

INDICATIEVE VERGELIJKING VAN DE TARIEVEN VOOR DE OVERBRENGING VAN AARDGAS VAN FLUXYS NV EN VERSCHEIDENE EUROPESE OPERATOREN

INDICATIEVE VERGELIJKING VAN DE TARIEVEN VOOR DE OVERBRENGING VAN AARDGAS VAN FLUXYS NV EN VERSCHEIDENE EUROPESE OPERATOREN Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. 02/289.76.11 Fax 02/289.76.99 PERSCONFERENTIE Brussel - 5 april 2002 INDICATIEVE VERGELIJKING VAN

Nadere informatie

van 6 september 2011

van 6 september 2011 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B-1000 Brussel Gratis telefoon

Nadere informatie

De plaats van de aansluitings- en interfacepunten wordt in het aansluitingscontract vastgelegd in overeenstemming met de gel-

De plaats van de aansluitings- en interfacepunten wordt in het aansluitingscontract vastgelegd in overeenstemming met de gel- Aansluiting De aansluiting op het Elia-net: een proces in verschillende stappen Sommige spelers op de Belgische elektriciteitsmarkt (producenten en industriële grootverbruikers) kunnen een aansluiting

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET TEKST AANGENOMEN DOOR DE PLENAIRE VERGADERING. Stuk 1124 (2006-2007) Nr. 4. Zitting 2006-2007. 23 mei 2007 3087 OPE

ONTWERP VAN DECREET TEKST AANGENOMEN DOOR DE PLENAIRE VERGADERING. Stuk 1124 (2006-2007) Nr. 4. Zitting 2006-2007. 23 mei 2007 3087 OPE Zitting 2006-2007 23 mei 2007 ONTWERP VAN DECREET tot wijziging van het decreet van 20 december 1996 tot regeling van het recht op minimumlevering van elektriciteit, gas en water, wat betreft elektriciteit

Nadere informatie

Regulering van en toezicht op het distributienetbeheer

Regulering van en toezicht op het distributienetbeheer Regulering van en toezicht op het distributienetbeheer Duurzame energienetten in Vlaanderen 23/03/2010 Dirk Marginet Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Inhoudsopgave Rol decentrale

Nadere informatie

VLAANDEREN PARTICULIERE KLANTEN

VLAANDEREN PARTICULIERE KLANTEN Tariefkaart Geldig voor de contracten gesloten in OKTOBER 2015 in VLAANDEREN PARTICULIERE KLANTEN Pagina 1 : Aanbod Poweo Fix Elektriciteit Pagina 5 : Aanbod Poweo Fix Gas Pagina 8 : Kortingen Uitgebracht

Nadere informatie

Aansluitingscontract Aardgas Middendruk (> 300 m³(n)/h)

Aansluitingscontract Aardgas Middendruk (> 300 m³(n)/h) Aansluitingscontract Aardgas Middendruk (> 300 m³(n)/h) «EANnr» Tussen «Naam_klant» Maatschappelijke zetel: «Maatschappelijke_zetel» te «Gemeente_Maatschappelijke_zetel» Ondernemingsnummer: «Ondernemings_nummer»

Nadere informatie

van 23 februari 2010

van 23 februari 2010 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B - 1000 BRUSSEL e-mail : info@vreg.be tel. : +32 2 553 13 53 fax : +32 2 553 13

Nadere informatie

van 31 augustus 2006

van 31 augustus 2006 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II-laan 7 B-1210 Brussel Tel. +32 2 553 13 79 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be Persmededeling

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST ADVIES (BRUGEL-ADVIES-20150424-204) betreffende het voorontwerp van besluit van de Regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) 15528/02 ADD 1 ENER 315 CODEC 1640 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 20 juli 2004. gewijzigd op 24 januari 2007

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 20 juli 2004. gewijzigd op 24 januari 2007 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de lektriciteits- en Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II- laan 7 B - 1210 BRUSSL e-mail : info@vreg.be tel. : +32 2 553 13 53 fax : +32 2 553 13 50 web : www.vreg.be

Nadere informatie

VLAANDEREN PROFESSIONELE KLANTEN

VLAANDEREN PROFESSIONELE KLANTEN Tariefkaart Geldig voor de contracten gesloten in OKTOBER 2015 in VLAANDEREN PROFESSIONELE KLANTEN Pagina 1 : Aanbod Poweo Fix Elektriciteit Pagina 5 : Aanbod Poweo Fix Gas Pagina 8 : Kortingen Uitgebracht

Nadere informatie

MIJN ENERGIEFACTUUR? (ALG 01)

MIJN ENERGIEFACTUUR? (ALG 01) MIJN ENERGIEFACTUUR? (ALG 01) Hoe lees en ontcijfer ik mijn energiefactuur? 1. INLEIDING In België en in de meeste Europese landen wordt de beschikbaarheid van energie als vanzelfsprekend beschouwd in

Nadere informatie

De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014)

De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014) De contractuele uitsluiting en beperking van de tienjarige aansprakelijkheid van de architect (Cass. 5 september 2014) FORUM ADVOCATEN BVBA Nassaustraat 37-41 2000 Antwerpen T 03 369 95 65 F 03 369 95

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST VERSLAG (BRUGEL-RAPPORT-20130823-16) over de uitvoering van haar verplichtingen, over de evolutie van de gewestelijke elektriciteits-

Nadere informatie

PRIVE-VERKAVELING AARDGAS

PRIVE-VERKAVELING AARDGAS Goedgekeurd door Raden van Bestuur Gaselwest 23.03.2012, IMEA 20.03.2012, Imewo 23.03.2012, Intergem 22.03.2012, Iveka 20.03.2012, Iverlek 19.03.2012 en door Sectorcomité Noord Sibelgas 28.02.2012 PRIVE-VERKAVELING

Nadere informatie

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 15 april 2008

Beslissing van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 15 april 2008 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B - 1000 BRUSSEL e-mail : info@vreg.be tel. : +32 2 553 13 53 fax : +32 2 553 13

Nadere informatie

De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België

De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België Jaar 2006 Persbericht www.creg.be www.cwape.be www.brugel.be www.vreg.be 1/17 Samenwerking tussen de vier Belgische elektriciteitsregulatoren

Nadere informatie

Liberalisering van de. stroom- en gasmarkt in Vlaanderen MIDDENKATERN MILIEU ARBEID&

Liberalisering van de. stroom- en gasmarkt in Vlaanderen MIDDENKATERN MILIEU ARBEID& Liberalisering van de MIDDENKATERN stroom- en gasmarkt in Vlaanderen De EU heeft beslist dat voor de gas- en stroomvoorziening komaf moet worden gemaakt met bestaande monopolies, zoals die bijvoorbeeld

Nadere informatie

Wat u moet weten over energie en het veranderen van leverancier

Wat u moet weten over energie en het veranderen van leverancier Wat u moet weten over energie en het veranderen van leverancier Inhoudslijst Elektriciteit en aardgas: van producent tot bij u thuis p 4 Productie van elektriciteit en aardgas p 4 Vervoer van elektriciteit

Nadere informatie

Uitvoering van overheidsopdrachten van werken

Uitvoering van overheidsopdrachten van werken 111 Uitvoering van overheidsopdrachten van werken Kennismaking met de algemene uitvoeringsregels en de algemene aannemingsvoorwaarden en duiding van de belangrijkste verschillen met het gemeen aannemingsrecht

Nadere informatie

Toepassing van tarieven voor injectie. op het distributienet

Toepassing van tarieven voor injectie. op het distributienet Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Toepassing van tarieven voor injectie op het distributienet Natalie Cornelis - Directie Controle prijzen en rekeningen 1 STUDIES VAN DE CREG

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

Gesloten distributienet aangesloten op het Elia-net: specifieke operationele processen in verband met toegang

Gesloten distributienet aangesloten op het Elia-net: specifieke operationele processen in verband met toegang Toegang Gesloten distributienet aangesloten op het Elia-net: specifieke operationele processen in verband met toegang Wanneer een netgebruiker die aangesloten is op het Elia-net beheerder wordt van een

Nadere informatie

Ontwerp van decreet. Tekst aangenomen door de plenaire vergadering. 2338 (2013-2014) Nr. 4 26 februari 2014 (2013-2014) stuk ingediend op

Ontwerp van decreet. Tekst aangenomen door de plenaire vergadering. 2338 (2013-2014) Nr. 4 26 februari 2014 (2013-2014) stuk ingediend op stuk ingediend op 2338 (2013-2014) Nr. 4 26 februari 2014 (2013-2014) Ontwerp van decreet houdende wijziging van het Energiedecreet van 8 mei 2009, wat betreft de omzetting van de Richtlijn van de Europese

Nadere informatie

De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België. Jaar 2007. Persbericht

De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België. Jaar 2007. Persbericht De ontwikkeling van de elektriciteits- en aardgasmarkten in België Jaar 2007 Persbericht www.creg.be www.cwape.be www.brugel.be www.vreg.be 1/17 Samenwerking tussen de vier Belgische energieregulatoren

Nadere informatie

Zelfs met hoge energieprijzen op de internationale markten kan de stijging van de eindfactuur van de Belgische verbruiker worden ongedaan gemaakt

Zelfs met hoge energieprijzen op de internationale markten kan de stijging van de eindfactuur van de Belgische verbruiker worden ongedaan gemaakt Persbericht Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. 02/289.76.11 Fax 02/289.76.09 18 januari 2008 Zelfs met hoge energieprijzen op de internationale

Nadere informatie

Vormingspakket Energie. De Liberalisering van de energiemarkt

Vormingspakket Energie. De Liberalisering van de energiemarkt De Liberalisering van de energiemarkt Tot vóór 1 juli 2003 kon de gewone gebruiker voor elektriciteit en aardgas steeds terecht bij de intercommunale, die zowel voor de levering als voor de distributie

Nadere informatie

APPARTEMENTSGEBOUWEN EN WOONCOMPLEXEN ELEKTRICITEIT PRIVE

APPARTEMENTSGEBOUWEN EN WOONCOMPLEXEN ELEKTRICITEIT PRIVE 1 Goedgekeurd door Sectorcomité Noord Sibelgas op 28.02.2012 APPARTEMENTSGEBOUWEN EN WOONCOMPLEXEN ELEKTRICITEIT PRIVE ARTIKEL 1 ALGEMEENHEDEN Onderhavig reglement legt de modaliteiten vast met betrekking

Nadere informatie

ADVIES DIENST REGULERING. het ontwerp van indicatief plan van bevoorrading in aardgas 2004-2014. betreffende

ADVIES DIENST REGULERING. het ontwerp van indicatief plan van bevoorrading in aardgas 2004-2014. betreffende DIENST REGULERING ADVIES SR- 20040528-19 betreffende het ontwerp van indicatief plan van bevoorrading in aardgas 2004-2014 gegeven op vraag van de Staatssecretaris voor Energie 28 mei 2004 Dienst Regulering

Nadere informatie

11 JULI 2003 VOORSTEL VAN BELANGRIJKSTE VOORWAARDEN IN BESPREKING, VANDAAG NIET VAN TOEPASSING

11 JULI 2003 VOORSTEL VAN BELANGRIJKSTE VOORWAARDEN IN BESPREKING, VANDAAG NIET VAN TOEPASSING 4 AANVRAAG TOT GOEDKEUR ING DOOR DE COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS (CREG) VAN DE BELANGRIJKSTE VOORWAARDEN VOOR TOEGANG TOT HET VERVOERSNET VAN FLUXYS VOOR HAAR DOORVOERACTIVITEIT

Nadere informatie

AA Geef hier uw zoekterm in

AA Geef hier uw zoekterm in AA Geef hier uw zoekterm in Tarieven Tarieven Prijs berekenen Algemene voorwaarden Klanten Klant worden: Particulier Klant worden: Klein-zakelijke gebruiker Klant worden: Zakelijke gebruiker Verhuizen

Nadere informatie

Gezamenlijke mededeling van de energieregulatoren CREG, CWaPE en VREG. Liberalisering van de gasmarkt op distributieniveau

Gezamenlijke mededeling van de energieregulatoren CREG, CWaPE en VREG. Liberalisering van de gasmarkt op distributieniveau Gezamenlijke mededeling van de energieregulatoren CREG, CWaPE en VREG Liberalisering van de gasmarkt op distributieniveau Inleiding De snelle liberalisering van de gasmarkt op distributieniveau confronteerde

Nadere informatie

Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 11 I. INLEIDING... 13

Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 11 I. INLEIDING... 13 Inhoudstafel INHOUDSTAFEL... 5 LIJST VAN TABELLEN... 9 LIJST VAN PRAKTISCHE VOORBEELDEN... 11 I. INLEIDING... 13 II. HET OBJECTIEVE RECHT... 17 A. HET OBJECTIEVE EN SUBJECTIEVE RECHT... 17 1. Het objectieve

Nadere informatie

33 493 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011)

33 493 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011) TWEEDE KAMER DER STATEN- 2 GENERAAL Vergaderjaar 2012-2013 33 493 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport 2011) Nr. 2 VOORSTEL

Nadere informatie

Advies van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 5 mei 2015

Advies van de Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 5 mei 2015 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B-1000 Brussel Gratis telefoon

Nadere informatie

Intermixt Vademecum De participaties van de Vlaamse gemeenten in de gemengde energiesector

Intermixt Vademecum De participaties van de Vlaamse gemeenten in de gemengde energiesector Versie 2.0 Intermixt Vademecum De participaties van de Vlaamse gemeenten in de gemengde energiesector Brussel, 10 september 2009 1. Inleiding De lokale overheden drukken via hun verschillende participaties

Nadere informatie

Aansprakelijkheid voor schade door opslag en transport van gas met rechtsvergelijkend overzicht

Aansprakelijkheid voor schade door opslag en transport van gas met rechtsvergelijkend overzicht Faculteit Rechtsgeleerdheid Universiteit Gent Academiejaar 2009-2010 Aansprakelijkheid voor schade door opslag en transport van gas met rechtsvergelijkend overzicht Masterproef van de opleiding Master

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing voor het opstellen van een dossier voor de aanvraag van een leveringsvergunning voor elektriciteit

Gebruiksaanwijzing voor het opstellen van een dossier voor de aanvraag van een leveringsvergunning voor elektriciteit Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. 02/289.76.11 Fax 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS Gebruiksaanwijzing

Nadere informatie

BERAADSLAGING RR Nr 12 / 2006 van 24 mei 2006

BERAADSLAGING RR Nr 12 / 2006 van 24 mei 2006 BERAADSLAGING RR Nr 12 / 2006 van 24 mei 2006 O. Ref. : SA2 / RN / 2006 / 011 BETREFT : Aanvraag van de NV Association Liègeoise d Electricité, om toegang te verkrijgen tot de informatiegegevens van het

Nadere informatie

VLAANDEREN PROFESSIONELE KLANTEN

VLAANDEREN PROFESSIONELE KLANTEN Tariefkaart Geldig voor de contracten gesloten in FEBRUARI 2016 in VLAANDEREN PROFESSIONELE KLANTEN Pagina 1 : Aanbod Poweo Fix Elektriciteit Pagina 5 : Aanbod Poweo Fix Gas Pagina 8 : Kortingen Uitgebracht

Nadere informatie

Workshop Decentrale energievoorziening onder lokaal beheer. Géry Vanlommel 30 maart 2009

Workshop Decentrale energievoorziening onder lokaal beheer. Géry Vanlommel 30 maart 2009 Workshop Decentrale energievoorziening onder lokaal beheer Géry Vanlommel 30 maart 2009 Taken distributienetbeheerder takenpakket van DNB s niet langer beperken tot louter doorvoeren van elektriciteit

Nadere informatie

van 28 februari 2006

van 28 februari 2006 Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II-laan 7 B-1210 Brussel Tel. +32 2 553 13 79 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be Persmededeling

Nadere informatie

HOOFDSTUK I ALGEMENE BEPALINGEN

HOOFDSTUK I ALGEMENE BEPALINGEN Opschrift Decreet houdende de organisatie van de elektriciteitsmarkt Datum 17.07.2000 HOOFDSTUK I ALGEMENE BEPALINGEN ART. 1. Dit decreet regelt een gewestaangelegenheid. ART. 2. In dit decreet wordt verstaan

Nadere informatie

Intermixt Vademecum De participaties van de Vlaamse gemeenten in de gemengde energiesector

Intermixt Vademecum De participaties van de Vlaamse gemeenten in de gemengde energiesector Versie 1.0 De participaties van de Vlaamse gemeenten in de gemengde energiesector Brussel, 8 september 2008 1. Inleiding De lokale overheden drukken via hun verschillende participaties een belangrijke

Nadere informatie

pages romaines.fm Page I Thursday, January 9, 2014 1:17 PM Energiecode voor het Brussels Gewest

pages romaines.fm Page I Thursday, January 9, 2014 1:17 PM Energiecode voor het Brussels Gewest pages romaines.fm Page I Thursday, January 9, 2014 1:17 PM Energiecode voor het Brussels Gewest pages romaines.fm Page II Thursday, January 9, 2014 1:17 PM pages romaines.fm Page III Thursday, January

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN. CBN-advies 2009/14 - Boekhoudkundige verwerking van groenestroom- en warmtekrachtcertificaten

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN. CBN-advies 2009/14 - Boekhoudkundige verwerking van groenestroom- en warmtekrachtcertificaten COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN Inleiding CBN-advies 2009/14 - Boekhoudkundige verwerking van groenestroom- en warmtekrachtcertificaten Advies van 16 december 2009 Aan de Commissie werd om advies

Nadere informatie

Users Group Standpunt betreffende de omzetting van artikel 28 van de Europese Richtlijn 2009/72/EG ( 1 )

Users Group Standpunt betreffende de omzetting van artikel 28 van de Europese Richtlijn 2009/72/EG ( 1 ) Users Group Standpunt betreffende de omzetting van artikel 28 van de Europese Richtlijn 2009/72/EG ( 1 ) 1 Voorwoord De Users Group is een overlegorgaan dat door Elia als beheerder van het Belgische hoogspanningsnet

Nadere informatie

Waarom die vrijmaking Bevoegdheden Liberalisering concreet: opsplitsing tussen productie, distributie en verkoop Bedenkingen Bijlagen

Waarom die vrijmaking Bevoegdheden Liberalisering concreet: opsplitsing tussen productie, distributie en verkoop Bedenkingen Bijlagen 1 - De liberalisering van de energiemarkt Waarom die vrijmaking Bevoegdheden Liberalisering concreet: opsplitsing tussen productie, distributie en verkoop Bedenkingen Bijlagen 2 - De weg van de energie

Nadere informatie

VOORSTEL (C)060928-CDC-567

VOORSTEL (C)060928-CDC-567 Commissie voor de Regulering van de Elektriciteit en het Gas Nijverheidsstraat 26-38 1040 Brussel Tel. 02/289.76.11 Fax 02/289.76.09 COMMISSIE VOOR DE REGULERING VAN DE ELEKTRICITEIT EN HET GAS VOORSTEL

Nadere informatie

(2001/C 240 E/11) COM(2001) 125 def. 2001/0077(COD) (Door de Commissie ingediend op 13 maart 2001)

(2001/C 240 E/11) COM(2001) 125 def. 2001/0077(COD) (Door de Commissie ingediend op 13 maart 2001) C 240 E/60 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 28.8.2001 Voorstel voor een voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 96/92/EG en Richtlijn

Nadere informatie

SOCIALE APPARTEMENTSGEBOUWEN EN WOONCOMPLEXEN AARDGAS

SOCIALE APPARTEMENTSGEBOUWEN EN WOONCOMPLEXEN AARDGAS Goedgekeurd door Sectorcomité Noord Sibelgas op 28.02.2012 SOCIALE APPARTEMENTSGEBOUWEN EN WOONCOMPLEXEN AARDGAS ARTIKEL 1 ALGEMEENHEDEN Onderhavig reglement legt de modaliteiten vast met betrekking tot

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2013 573 Wet van 18 december 2013 tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen samenhangend met het energierapport

Nadere informatie

Toelichting bij de raadpleging over de tariefmethodologie voor de transmissie van elektriciteit

Toelichting bij de raadpleging over de tariefmethodologie voor de transmissie van elektriciteit Toelichting bij de raadpleging over de tariefmethodologie voor de transmissie van elektriciteit I. DOEL VAN HET RAADPLEGINGSPROCES Met het ontwerp van tariefmethodologie dat nu voorligt, zet de CREG een

Nadere informatie

Liberalisering van de energiemarkten. Algemene context. Dag 1:

Liberalisering van de energiemarkten. Algemene context. Dag 1: Liberalisering van de energiemarkten Algemene context Dag 1: Agenda van de opleiding I. Energieprijzen II. Institutionele context van de energie in België III. Organisatie van de elektriciteit- en gasmarkt

Nadere informatie

Mededeling van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 11 maart 2014

Mededeling van de Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt. van 11 maart 2014 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B-1000 Brussel Gratis telefoon 1700 Fax +32 2 553 13 50 Email: info@vreg.be Web: www.vreg.be

Nadere informatie

Brussel, De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer;

Brussel, De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer; KONINKRIJK BELGIE Brussel, Adres : Hallepoortlaan 5-8, B-1060 Brussel Tel. : +32(0)2/542.72.00 E-mail : commission@privacy.fgov.be Fax.: : +32(0)2/542.72.12 http://www.privacy.fgov.be/ COMMISSIE VOOR DE

Nadere informatie

Definitielijst HG- Certificatensysteem

Definitielijst HG- Certificatensysteem Definitielijst HG- Certificatensysteem versie 2.0 december 2009 1 In de in de Overeenkomst HG-Certificatensysteem hebben de met een hoofdletter aangeduide begrippen de betekenis als hieronder beschreven:

Nadere informatie

Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof.

Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof. Hoge energieprijzen. Mazout blijft een voordelige brandstof. Dit document zal u helpen een beter inzicht te krijgen in de verbruikskosten, in een huishoudelijke omgeving, voor de verschillende energiebronnen.

Nadere informatie

van 6 september 2011

van 6 september 2011 Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt Publiekrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap Graaf de Ferrarisgebouw Koning Albert II-laan 20 bus 19 B-1000 Brussel Gratis telefoon

Nadere informatie

Veelgestelde vragen prosumententarief

Veelgestelde vragen prosumententarief Veelgestelde vragen prosumententarief 1. Waarom wordt een prosumentarief aangerekend? Het prosumententarief is nieuw en was niet bekend toen u uw investering deed. Er bestaat echter geen enkel algemeen

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE Woord vooraf Inhoudsopgave 7 Verhouding straf(proces)recht - aansprakelijkheidsrecht Strafrechtelijke en civielrechtelijke fout

INHOUDSOPGAVE Woord vooraf Inhoudsopgave 7 Verhouding straf(proces)recht - aansprakelijkheidsrecht Strafrechtelijke en civielrechtelijke fout INHOUDSOPGAVE Woord vooraf 5 Inhoudsopgave 7 I. Verhouding straf(proces)recht - aansprakelijkheidsrecht 13 A. Strafrechtelijke en civielrechtelijke fout 13 1. Cass., 15 mei 1941 (het steenbakkersarrest)

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers Van hoeveel mensen is de energie geheel of gedeeltelijk afgesloten? Aangezien de drie gewesten niet dezelfde

Nadere informatie

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer,

De Commissie voor de bescherming van de persoonlijke levenssfeer, KONINKRIJK BELGIE 1000 Brussel, Zetel : Ministerie van Justitie Poelaertplein 3 Tel. : 02/504.66.21 tot 23 Fax : 02/504.70.00 COMMISSIE VOOR DE BESCHERMING VAN DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER O. ref. : A /

Nadere informatie

De verschillende componenten van de aardgasprijs in België en de mogelijkheden tot verlaging *** Persconferentie 5 juli 2006

De verschillende componenten van de aardgasprijs in België en de mogelijkheden tot verlaging *** Persconferentie 5 juli 2006 De verschillende componenten van de aardgasprijs in België en de mogelijkheden tot verlaging *** Persconferentie 5 juli 2006 François POSSEMIERS Directeur Controle prijzen en rekeningen op de aardgasmarkt

Nadere informatie

Financiële Reconciliatie in de Belgische Energiemarkt

Financiële Reconciliatie in de Belgische Energiemarkt Financiële Reconciliatie in de Belgische Energiemarkt 1/8 1. Inleiding doel van deze paper Deze paper heeft tot doel de context te schetsen van de settlement processen in de Belgische, vrijgemaakte energiemarkt.

Nadere informatie

Tariefkaart voor klein-professioneel verbruik. Tariefkaart versie 021507 voor België. Geldig van 1 juli 2015 t/m 31 juli 2015.

Tariefkaart voor klein-professioneel verbruik. Tariefkaart versie 021507 voor België. Geldig van 1 juli 2015 t/m 31 juli 2015. Tariefkaart voor klein-professioneel verbruik Tariefkaart versie 021507 voor België. Geldig van 1 juli 2015 t/m 31 juli 2015. eni RELAX 1 jaar Elektriciteit (prijzen exclusief btw) tegen vaste energie

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp

Instelling. Onderwerp Instelling bladzijden uit Duiding Bouwrecht Larcier 2015 Onderwerp Zakenrechtelijke aspecten inzake bouw. Nutsvoorzieningen (kabels en leidingen). Leggingsrechten. Wet 10 maart 1925 Copyright and disclaimer

Nadere informatie

uitdaging gemeente De financiële uitdagingen voor de nieuwe gemeentebesturen

uitdaging gemeente De financiële uitdagingen voor de nieuwe gemeentebesturen 2007 Deze studie werd gerealiseerd in december 2006 (met de tot dan beschikbare informatie) door de Researchafdeling van Dexia Bank in samenwerking met de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG)

Nadere informatie

PRIJZEN/TARIEVEN. 1. Aanbeveling tarief voor verbruik zonder contract in Brussel

PRIJZEN/TARIEVEN. 1. Aanbeveling tarief voor verbruik zonder contract in Brussel PRIJZEN/TARIEVEN 1. Aanbeveling tarief voor verbruik zonder contract in Brussel OMSCHRIJVING De BVBA M. betwist de tarieven die door distributienetbeheerder SIBELGA toegepast werden voor de periode van

Nadere informatie