Jong kent oud op het platteland

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jong kent oud op het platteland"

Transcriptie

1 P. 92 Lotte Vermeij Jong kent oud op het platteland Foto : Anna Hult

2 P. 93 Jonge en oude mensen komen elkaar in het dagelijks leven maar weinig tegen. De negatieve gevolgen zoals onbegrip tussen de generaties en isolatie van ouderen kunnen aanzienlijk zijn. Veel plattelandsbewoners gaan er prat op dat jong en oud elkaar in de dorpen nog wel ontmoeten. Zij hebben gelijk, zo blijkt uit vergelijkend onderzoek. Dat gegeven is opmerkelijk en doet de vraag rijzen waarom de verschillen tussen stad en platteland, ondanks bijvoorbeeld de toegenomen mobiliteit, blijven bestaan. Wie na gaat met wie hij zijn tijd doorbrengt zal constateren dat dit buiten de familie om vooral met mensen is uit een vergelijkbare levensfase. Vanaf het moment dat een kind voor het eerst naar de crèche of school gaat, komt hij of zij in aanraking met leeftijdgenoten en dat zal zo blijven tot het einde van de schoolcarrière. Een jongvolwassene die gaat werken, komt in een meer gemêleerd gezelschap, maar kinderen en ouderen zullen ontbreken en directe collega s zijn waarschijnlijk ongeveer even oud. Een dertiger die op vakantie gaat met haar gezin, verkiest een familiecamping boven een rumoerige jongerencamping of de serene rust van een chique resort. Een sportende gepensioneerde komt relatief veel andere ouderen tegen, omdat ouderen de voorkeur geven aan andere sporten dan jongere leeftijdsgroepen en omdat ze sporten op momenten dat andere leeftijdsgroepen werken (Vermeij, 2010). De kloof tussen jong en oud wordt nog eens versterkt door de media die hun aanbod organiseren rond doelgroepen. Een voorbeeld hiervan is de manier waarop de publieke omroep opeenvolgende generaties radioluisteraars zo soepel mogelijk begeleiden van jeugdzender Radio 3, via familiezender Radio 2, naar de nostalgische klanken van Radio 5. Het gevolg is dat iedere generatie continu gevoed wordt met de eigen vertrouwde beelden, klanken en meningen. Er zou zelfs sprake zijn van een nieuwe verzuiling en een sociaal-culturele tweedeling waarbij het jonge deel der natie de toon zet en ouderen zich genoodzaakt voelen zich terug te trekken in een eigen subcultuur (Westendorp, 2006). Dat leeftijdsgroepen leven in min of meer gescheiden werelden heeft praktische redenen. Echter, omdat iedereen, zowel binnen de eigen familie als levensloop, onlosmakelijk met andere leeftijdsgroepen verbonden is, vormt de scheidslijn tussen jong en oud geen onoverbrugbare kloof in de maatschappij. Toch zijn negatieve consequenties te ontwaren, waarvan ageism het hebben van negatieve vooroordelen over een bepaalde leeftijdsgroep het duidelijkste voorbeeld is. Als jong en oud letterlijk langs elkaar heen leven krijgen stereotypen weinig kans gecorrigeerd te worden (Hagestad & Uhlenberg, 2005). Een schrijnend gevolg is het sociale isolement waar ouderen in kunnen belanden. Buiten familie en hulpverleners komen veel bejaarden nauwelijks in contact met mensen die nog midden in het leven staan (Uhlenberg & De Jong Gierveld, 2004). Dit artikel gaat in op het verschil in intergenerationele contacten in de woonomgeving tussen stad en platteland. Daarbij wordt allereerst ingegaan op de vraag óf jong en oud elkaar op het platteland vaker ontmoeten, zoals vaak gedacht wordt. Vervolgens wordt nagegaan hoe mogelijke verschillen verklaard kunnen worden.

3 P. 94 Woonomgeving en omgangsvormen Dat woonlocatie effect heeft op de manier waarop generaties met elkaar samenleven blijkt uit de vergelijkende antropologische studie van Keith e.a. (1994). Bij de!kung in Botswana leven jong en oud dwars door elkaar. Het leven speelt zich grotendeels buiten af, waar iedereen elkaar ontmoet. Oudere stamleden doen minder zwaar werk dan jongere, maar draaien volop mee in de kleinschalige gemeenschap. In moderne, complexe samenlevingen liggen de verhoudingen anders. Wie vroeg in de ochtend door de parken van Hong Kong loopt, ziet vele ouderen samen hun oefeningen doen. Later op de dag komen oudere mannen samen in het theehuis, terwijl vrouwen zich lijven aan huishoudelijke taken. Als s avonds de kinderen thuiskomen, kijkt men televisie. In een stadje in Illinois zijn ouderen erg actief als vrijwilliger voor de kerk en verenigingen. Zij spelen een gewaardeerde rol in de lokale gemeenschap, maar brengen hun tijd vooral door met leeftijdgenoten. Voor ouderen wiens gezondheid verslechtert, blijft de gemeenschap belangstelling tonen, maar dit neemt niet weg dat het verzorgingstehuis volgt. In moderne, georganiseerde samenlevingen genieten ouderen een meer verzorgde en zekerdere oude dag dan in primitieve samenlevingen. Maar dit beperkt ook hun mogelijkheden. De aparte plek die zij innemen in de maatschappij, bemoeilijkt hen deel te nemen aan het reguliere sociale leven. Nederland is een moderne, georganiseerde samenleving. Binnen ons land zijn verscheidene woonmilieus waar contacten tussen leeftijdsgroepen verschillend zouden kunnen verlopen. Plattelandsbewoners beweren trots dat zij in tegenstelling tot stedelingen, hun dorpsgenoten en buren kennen. Dit blijkt onder meer uit groepsgesprekken met 139 plattelandsbewoners op zes plekken in Nederland (Simon e.a., 2007). Volgens gespreksdeelnemers heeft dit te maken met het hebben van aandacht voor elkaar en de bereidheid iets voor elkaar over te hebben. Dit zou ook doorwerken in de verhouding tussen leeftijdsgroepen. Als de gordijnen een paar dagen dicht blijven bij een alleenwonende oudere buurtbewoner, gaan plattelandsbewoners poolshoogte nemen. Een bewoonster van het Twentse platteland gaf een voorbeeld van hoe jong en oud samenkwamen bij een buurtfeest en van het belang dat zij zelf hier aan hecht: Wij hebben het afgelopen weekend buurtfeest gehad. De buurvrouw en ik hebben een playbackshow georganiseerd voor jong en oud. De kleinste die mee deed was drie en de oudste die mee deed was zestig jaar Zo n succes, dat was heel bijzonder. (Simon e.a., 2007, p. 98). Toch is het idyllische beeld van de saamhorige plattelandsgemeenschap niet zonder meer van toepassing. Evenals stedelingen krijgen plattelandsbewoners het drukker en brengen zij meer tijd door buiten het dorp. Door de komst van nieuwe bewoners veranderen de omgangsvormen, waardoor sommige ouderen zich minder thuis voelen in hun dorp (Lammerts e.a., 2006). De realiteit Of jong en oud daadwerkelijk dichter bij elkaar staan kan alleen achterhaald worden met vergelijkend onderzoek. We gebruiken hier gegevens die in de zomer van 2010 werden verzameld middels een telefonische enquête onder een representatieve groep Nederlanders (Vermeij, 2010). Aan het onderzoek deden 945 jongvolwassenen en 1028 ouderen mee. We gebruiken hier de antwoorden van jongvolwassenen (15-35 jaar) op de vraag of zij ouderen (55-70 jaar) nooit, zelden, af en toe of vaak ontmoeten in het verenigingsleven respectievelijk de buurt. Het ging hier expliciet niet om de eigen ouders. Verder gebruiken we de antwoorden van ouderen (55 jaar of ouder) op de vraag hoe vaak zij jongeren (15-25 jaar) ontmoeten in het verenigingsleven dan wel de buurt, eigen kinderen buiten beschouwing gelaten. We onderscheiden twee gradaties van platteland. Onder

4 P. 95 Figuur 1 Percentage van ontmoetingen tussen jongvolwassenen en ouderen (bron: NiG, 2010) bij een vereniging in de buurt bij een vereniging in de buurt Jongvolwassenen (15-35) die ontmoetingen Ouderen (55 plus) die ontmoetingen hebben met ouderen (55 plus) hebben met jongvolwassenen (15-25) Stedelijk Landelijk erg landelijk Figuur 2 Percentage eens met stelling: Jongeren (respectievelijk ouderen) van vandaag staan ver van me af (bron: NiG, 2010) bij een vereniging in de buurt bij een vereniging in de buurt Jongvolwassenen (15-35) over Ouderen (55 plus) over ouderen (55 plus) jongvolwassenen (15-25) Stedelijk Landelijk erg landelijk gewone landelijke gebieden verstaan we de postcodegebieden met een omgevingsadressendichtheid van vijfhonderd tot duizend. Dit zijn over het algemeen grotere dorpen met meerdere scholen en winkels. De erg landelijke gebieden hebben een omgevingsadressendichtheid lager dan vijfhonderd. Dit zijn buitengebieden en kleinere dorpen met weinig voorzieningen. De overige gebieden zijn gerekend tot stedelijk gebied. Uit de gegevens blijkt dat jong en oud op het platteland inderdaad minder langs elkaar heen leven dan in de stad. Figuur 1 toont het percentage dat aangeeft af en toe of vaak een oudere (55-70 jaar) respectievelijk jongere (15-25 jaar) te ontmoeten in de genoemde context. Van de stedelijke ouderen heeft 39 procent contact met jongeren via een vereniging; in de erg landelijke gebieden is dit 49 procent. Omgekeerd is het verschil nog iets scherper. Van de stedelijke jongvolwassenen heeft maar 29 procent contact met ouderen via een vereniging; van de jongvolwassenen op het platteland is dit 43 procent. Een belangrijke verklaring voor dit verschil tussen stad en platteland is simpel: op het platteland zijn meer mensen lid van een vereniging (Steenbekkers e.a., 2006). Het bloeiende verenigingsleven op het platteland brengt leeftijdsgroepen bij elkaar. Het verschil tussen woonmilieus is nog duidelijker als we kijken naar de intergenerationele ontmoetingen in de buurt, althans onder de jongvolwassenen. Van de stedelijke jongvolwassenen zegt 54 procent wel eens of vaak een oudere in de buurt te ontmoeten; in de meest landelijke gebieden is dit maar liefst 76 procent. Bij ouderen lijkt de rol van het woonmilieu minder belangrijk. Alleen in de meest landelijke gebieden hebben iets meer ouderen contact met jongeren in de buurt. Dat het verschil tussen woonmilieus in ontmoetingen niet op zichzelf staat, blijkt uit figuur 2. Deze geeft het percentage weer van de jongvolwassenen (respectievelijk ouderen) dat aangeeft het eens te zijn met de stelling: De jongeren (respectievelijk ouderen) van vandaag staan ver van me af. Allereerst valt te zien dat weinig mensen een grote afstand ervaren tot andere generaties. Verder blijkt dat het aandeel jongeren dat een grote afstand ervaart ten opzichte van ouderen, in de erg landelijke gebieden lager ligt dan in de grote dorpen en stedelijke gebieden. Bij ouderen is het verschil kleiner, maar ook aanwezig. Een kwestie van traditie? Het gebleken verschil tussen stad en land doet denken aan het verschil tussen de

5 P. 96!Kung-stam in Botswana en de moderne samenlevingsvormen in Hong Kong en Illinois (Keith e.a., 1994). Binnen de Nederlandse maatschappij zien we dat de scheidslijnen tussen jong en oud minder scherp zijn in de kleinschaligere woonomgeving van het platteland. De vraag is nu, komt het verschil voort uit de traditie of is de kleinschaligheid zelf de bron van de contacten tussen jong en oud. Zoals gezegd, plattelandsbewoners verwijzen zelf regelmatig naar een lokale cultuur, die anders zou zijn dan die in de stad. Een voorbeeld is het Twentse noaberschap, waarvan de herkomst teruggaat tot de tijd dat de leefomstandigheden van de agrarische bevolking onzeker waren. Vaker gaat het in algemenere zin om een plattelandsmentaliteit die gemoedelijker, traditioneler en medemenselijker zou zijn (Simon e.a., 2006). Maar een traditionele mentaliteit hoeft niet de (enige) oorzaak te zijn. Voordat de rol van traditie aan bod komt, gaan we eerst in op een voor de hand liggende andere verklaring, namelijk de geografische spreiding van leeftijdsgroepen. Het volgen van een opleiding is voor veel jongeren een reden om te verhuizen naar een grote stad. Het gevolg hiervan is dat op het platteland relatief weinig jongeren en jongvolwassenen wonen, terwijl ouderen juist sterk vertegenwoordigd zijn. Uit de analyse blijkt dat meer jongvolwassenen contact hebben met ouderen in de buurt naarmate zij te midden van meer ouderen wonen. Wanneer rekening gehouden wordt met de aanwezigheid van ouderen in de buurt, wijken de gewone landelijke gebieden niet significant af van stedelijke gebieden. De erg landelijke gebieden doen dat nog wel. Voor het relatief hoge aandeel ontmoetingen dat ouderen in de erg landelijke gebieden rapporteren met jongeren, kan leeftijdssamenstelling geen verklaring zijn. Niet alleen zijn op het platteland juist minder jongeren dan in stedelijk gebied, het aandeel jongeren in de buurt draagt ook niet bij aan ontmoetingen met jongeren. Speelt een traditionele levenshouding een rol bij de verklaring van het resterende verschil tussen de erg landelijke gebieden en de stad? Als eerste indicator van traditie hanteren we religie. Een relatief groot aandeel plattelandsbewoners is gelovig (Steenbekkers e.a., 2006) en dit gegeven zou van invloed kunnen zijn op de mate van contact tussen leeftijdsgroepen. Compassie en medemenselijkheid zijn centrale waarden in de meeste religies. Zowel deze waarden als de kerkelijke sociale infrastructuur dragen ertoe bij dat gelovigen meer vrijwilligerswerk doen (Bekkers, 2003). In de denkwijze van veel gelovigen past ook het respect en de zorg voor ouderen, niet in de laatste plaats wegens het vijfde gebod, dat oproept de eigen ouders te eren. Inderdaad blijken gelovige jongeren meer contact te hebben met oudere buurtgenoten dan niet-gelovige jongeren. Dit verklaart een deel van het verschil tussen stedelijke en erg landelijke gebieden. Gelovige ouderen hebben echter niet meer contact met jongere buurtgenoten dan niet-gelovige ouderen. Als tweede indicator van een traditionele levenshouding kijken we naar het opleidingsniveau. Gemiddeld zijn plattelandsbewoners iets lager opgeleid dan stedelingen (Steenbekkers e.a., 2006). Dit kan wijzen op een leefstijl waarbinnen intergenerationele buurtcontacten meer kans krijgen. Van oudsher wordt onderwijs gezien als middel om het individu te bevrijden van dwingende verwachtingen uit hechte sociale verbanden in de familie en de lokale gemeenschap. Hoewel deze verbanden in veel gevallen zo dwingend niet zijn, zullen contacten in de buurt voor hoger opgeleiden nog altijd een relatief kleine rol spelen. Zij verdelen hun tijd over relatief veel bezigheden. Jongeren met een hogere opleiding hebben minder contact met ouderen in de buurt dan jongeren met een lagere opleiding. Dit verklaart een klein deel van het resterende verschil tussen jongeren in stedelijke en erg landelijke gebieden. Het

6 P. 97 opleidingsniveau van ouderen vermindert het contact met jongeren in de buurt maar heel beperkt. Dit verklaart niet waarom ouderen in erg landelijke gebieden veel buurtcontacten met jongeren hebben. Kleinschaligheid Dat jongvolwassenen in de dorpen relatief veel contact hebben met oudere buurtgenoten wordt veroorzaakt door een combinatie van factoren. Behalve dat er meer ouderen in de buurt wonen, zijn jongvolwassenen op het platteland vaker gelovig en minder hoogopgeleid. Al deze factoren dragen eraan bij dat jongeren in erg landelijke gebieden meer contact hebben met oudere buurtgenoten. Dit wijst erop dat een relatief traditionele levenshouding op het platteland bijdraagt aan het grote aantal ontmoetingen tussen jong en oud. Een deel van het verschil blijft echter onverklaard. Ook wanneer een stedeling en een bewoner van een erg landelijk gebied gelijk zijn op de genoemde factoren heeft de plattelandsbewoner meer kans op contact met oudere buurtbewoners. Voor de bevinding dat ouderen in de erg landelijke gebieden meer contacten hebben met jongeren in de buurt werd geen verklaring gevonden. Dit verschil blijft onverklaard. In beide gevallen lijken grote dorpen van het gewone platteland meer op stedelijke gebieden dan op kleine dorpen van erg landelijke gebieden. Hoewel het mogelijk is dat andere verschillen tussen stedelingen en plattelandsbewoners het resterende verschil kunnen verklaren, is het aannemelijk dat het de kleinschaligheid van de landelijke woonomgeving zelf is, die contacten tussen verschillende groepen mogelijk maakt en misschien zelfs wel afdwingt. Wanneer een paar honderd of tweeduizend mensen met elkaar samenwonen te midden van weilanden, kent iedereen elkaar van gezicht. En wie iedereen kent, selecteert niet en kent dus zowel de jongeren als de ouderen. De sociale infrastructuur binnen dorpen speelt hierbij een rol. Wanneer enkele voorzieningen in het dorp overblijven, komen verschillende groepen elkaar eerder tegen, dan bij meer mogelijkheden. Ook multifunctionele voorzieningen hebben deze werking. Zij worden in de dorpen vaak uit nood geboren. Kleine kernen bieden onvoldoende draagvlak voor afzonderlijke voorzieningen, maar wanneer tientallen kleine initiatieven worden gebundeld ontstaat genoeg draagvlak. Hiervoor is intensieve samenwerking nodig tussen dorpelingen, waarmee contacten tussen jong en oud gepaard gaan. Mogelijk kunnen ze stedelijke beleidsmakers inspireren om ook in de grootschalige woonmilieus kleinschalige plekken te creëren, waar jong en oud elkaar niet kunnen ontlopen. Lotte Vermeij is wetenschappelijk medewerker bij de afdeling Wonen, Leefbaarheid en Veiligheid van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Literatuur Bekkers, R. (2003) De bijdragen der kerckelijken, T. Schuyt (red.), Geven in Nederland 2003, Bohn Stafleu Van Loghum, Houten Hagestad, G.O. & P. Uhlenberg (2005) Social separation of old and young: The root of ageism, Journal of Social Issues, jg. 61, nr. 2, p Keith, J., C.L. Fry, A.P Glascock, C. Ikels, J. Dickerson- Putnam, H.C. Harpending & P. Draper (1994) The aging experience: Diversity and commonality across cultures, Sage/Thousand Oaks, California Lammerts, R., S. Tan & R. Wonderen (2006) Ouderen onder dak, Verwey-Jonker Instituut, Utrecht Simon, C., L. Vermeij en A. Steenbekkers (2007) Het beste van twee werelden, SCP, Den Haag Steenbekkers, A., C. Simon en V. Veldheer (2006) Thuis op het platteland, SCP, Den Haag Uhlenberg, P. en J. de Jong Gierveld (2004) Age segregation in later life: An examination of personal networks, Ageing and Society, jg. 24, nr. 1, p Vermeij, L. (2010) Gescheiden werelden, A. van den Broek, R. Bronnemans en V. Veldheer (red.), Wisseling van de wacht: Generaties in Nederland, SCP, Den Haag Westendorp, R. (2006) Trek ten strijde tegen de nieuwe verzuiling NRC-Handelsblad, 1 juni 2006

Bijlagen. Bijlage C Selectiecriteria bij de werving van de gespreksdeelnemers... 2 Bijlage E Draaiboek focusgroepen senioren... 4

Bijlagen. Bijlage C Selectiecriteria bij de werving van de gespreksdeelnemers... 2 Bijlage E Draaiboek focusgroepen senioren... 4 Carola Simon, Lotte Vermeij en Anja Steenbekkers, Het beste van twee werelden. Plattelanders over hun leven op het platteland. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, oktober 2007. Bijlagen Bijlage

Nadere informatie

Weinig mensen sociaal aan de kant

Weinig mensen sociaal aan de kant Weinig mensen sociaal aan de kant Tevredenheid over de kwaliteit van relaties Hoge frequentie van contact met familie en vrienden Jongeren spreken of schrijven hun vrienden elke week 15 Drie op de tien

Nadere informatie

Tradities en gebruiken in de Groningse cultuur

Tradities en gebruiken in de Groningse cultuur Tradities en gebruiken in de Groningse cultuur Groningen kent verschillende tradities en gebruiken. Denk hierbij aan de Groningse streektaal, de vlag en het Groningse volkslied. Maar het gaat ook om het

Nadere informatie

Binding met buurt en buurtgenoten

Binding met buurt en buurtgenoten Binding met buurt en buurtgenoten Rianne Kloosterman, Karolijne van der Houwen en Saskia te Riele Het overgrote deel van de Nederlandse bevolking kan bij buurtgenoten terecht voor praktische hulp. Minder

Nadere informatie

Belang van voorzieningen welke acties willen mensen ondernemen om een voorziening te behouden?

Belang van voorzieningen welke acties willen mensen ondernemen om een voorziening te behouden? Belang van voorzieningen welke acties willen mensen ondernemen om een voorziening te behouden? Hoe belangrijk is de aanwezigheid van een voorziening in de directe woonomgeving? En wat doen de Groningers

Nadere informatie

TOENAME SPANNINGEN TUSSEN BEVOLKINGSGROEPEN IN AMSTERDAMSE BUURTEN

TOENAME SPANNINGEN TUSSEN BEVOLKINGSGROEPEN IN AMSTERDAMSE BUURTEN TOENAME SPANNINGEN TUSSEN BEVOLKINGSGROEPEN IN AMSTERDAMSE BUURTEN 22 oktober Sinds 2011 meet Bureau O+S met een signaleringsinstrument de spanningen tussen bevolkingsgroepen in Amsterdamse buurten. De

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

Bijlage bij hoofdstuk 15 van het Sociaal en Cultureel Rapport 2010

Bijlage bij hoofdstuk 15 van het Sociaal en Cultureel Rapport 2010 Bijlage bij hoofdstuk 15 van het Sociaal en Cultureel Rapport 2010 In deze bijlage wordt achtereenvolgens kort ingegaan op de verrichte analyses en de gebruikte bestanden en worden enige aanvullende resultaten

Nadere informatie

WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER?

WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER? WIE IS DE NIET-WESTERSE ALLOCHTONE GEVER? Amsterdam, november 2011 Auteur: Dr. Christine L. Carabain NCDO Telefoon (020) 5688 8764 Fax (020) 568 8787 E-mail: c.carabain@ncdo.nl 1 2 INHOUDSOPGAVE Samenvatting

Nadere informatie

Sociale kracht in Houten Burgerpeiling 2014

Sociale kracht in Houten Burgerpeiling 2014 in Houten Burgerpeiling 2014 Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Houten Projectnummer 598 / 2015 Samenvatting Goede score voor Sociale Kracht in Houten Houten scoort over het algemeen goed als

Nadere informatie

Maatschappelijke participatie

Maatschappelijke participatie 8 Maatschappelijke participatie Maatschappelijke participatie staat voor actief zijn in de maatschappij, en dit kan op veel verschillende manieren. Veel Amsterdammers zijn actief lid van een maatschappe

Nadere informatie

Samen leven in het dorp Sociale cohesie voor wat het waard is. Don Weenink Rurale Sociologie

Samen leven in het dorp Sociale cohesie voor wat het waard is. Don Weenink Rurale Sociologie Samen leven in het dorp Sociale cohesie voor wat het waard is Don Weenink Rurale Sociologie Deze presentatie 1. Het onderzoek 2. Kenmerken van de onderzochte dorpen 3. Wat betekent de dorpsgemeenschap

Nadere informatie

Regionale verscheidenheid in bevolkingsconcentraties

Regionale verscheidenheid in bevolkingsconcentraties Deel 1: Gemiddelde leeftijd en leeftijdsopbouw Mathieu Vliegen en Niek van Leeuwen De se bevolkingskernen vertonen niet alleen een ongelijkmatig ruimtelijk spreidingspatroon, maar ook regionale verschillen

Nadere informatie

Vervoer in het dagelijks leven

Vervoer in het dagelijks leven Vervoer in het dagelijks leven Doordat de afstanden tot voorzieningen vandaag de dag steeds groter worden neemt het belang van vervoer in het dagelijks leven toe. In april 2014 zijn de leden van het Groninger

Nadere informatie

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt s op de arbeidsmarkt Moniek Coumans De arbeidsdeelname van alleenstaande moeders is lager dan die van moeders met een partner. Dit verschil hangt voor een belangrijk deel samen met een oververtegenwoordiging

Nadere informatie

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29%

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29% 26 DISCRIMINATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het vóórkomen en melden van discriminatie in Leiden en de bekendheid van en het contact met het Bureau Discriminatiezaken. Daarnaast komt aan de orde

Nadere informatie

Zijn autochtonen en allochtonen tevreden met hun buurtbewoners?

Zijn autochtonen en allochtonen tevreden met hun buurtbewoners? Zijn autochtonen en allochtonen tevreden met hun? Martijn Souren en Harry Bierings Autochtonen voelen zich veel meer thuis bij de mensen in een autochtone buurt dan in een buurt met 5 procent of meer niet-westerse

Nadere informatie

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen

Wonen zonder partner. Arie de Graaf en Suzanne Loozen Arie de Graaf en Suzanne Loozen In 25 telde Nederland 4,2 miljoen personen van 18 jaar of ouder die zonder partner woonden. Eén op de drie volwassenen woont dus niet samen met een partner. Tussen 1995

Nadere informatie

Verhuisplannen en woonvoorkeuren

Verhuisplannen en woonvoorkeuren Verhuisplannen en woonvoorkeuren Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 Bevolkingsdaling ontstaat niet alleen door demografische ontwikkelingen, zoals ontgroening en vergrijzing of

Nadere informatie

Wat vinden kijkers en luisteraars van de Omroep Organisatie Groningen?

Wat vinden kijkers en luisteraars van de Omroep Organisatie Groningen? Wat vinden kijkers en luisteraars van de Omroep Organisatie Groningen? Marjolein Kolstein Juli 2017 www.os-groningen.nl BASIS VOOR BELEID Inhoud Samenvatting 2 1. Inleiding 3 1.1 Aanleiding van het onderzoek

Nadere informatie

Levensfasen van kinderen en het arbeidspatroon van ouders

Levensfasen van kinderen en het arbeidspatroon van ouders Levensfasen van kinderen en het arbeidspatroon van ouders Martine Mol De geboorte van een heeft grote invloed op het arbeidspatroon van de vrouw. Veel vrouwen gaan na de geboorte van het minder werken.

Nadere informatie

Is uw dorp of wijk in de toekomst nog leefbaar?

Is uw dorp of wijk in de toekomst nog leefbaar? Is uw dorp of wijk in de toekomst nog leefbaar? Maken Groningers zich zorgen over de toekomst van hun dorp of wijk? Door allerlei ontwikkelingen staat de leefbaarheid in de provincie Groningen onder druk.

Nadere informatie

Opgave 1 Heeft het vrijwilligerswerk toekomst?

Opgave 1 Heeft het vrijwilligerswerk toekomst? Opgave 1 Heeft het vrijwilligerswerk toekomst? Bij deze opgave horen tekst 1 en 2 en de tabellen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje. Inleiding In Nederland zijn ruim 4 miljoen mensen actief in het vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

Hoeveel potentie tot buurtparticipatie in Amsterdam?

Hoeveel potentie tot buurtparticipatie in Amsterdam? Hoeveel potentie tot buurtparticipatie in Amsterdam? Met een terugtrekkende overheid die niet meer alle zorg kan en wil dragen, doet men steeds meer een beroep op de verantwoordelijkheid van de burgers.

Nadere informatie

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen

Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Thuis voelen in Nederland: stedelijke verschillen bij allochtonen Jeroen Nieuweboer Allochtonen in, en voelen zich minder thuis in Nederland dan allochtonen elders in Nederland. Marokkanen, Antillianen

Nadere informatie

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Suzanne Peek Gescheiden moeders stoppen twee keer zo vaak met werken dan niet gescheiden moeders. Ook beginnen ze vaker met werken. Wanneer er

Nadere informatie

Wij bundelen onze kennis en krachten om mensen met een woonwens én locaties met elkaar te verbinden.

Wij bundelen onze kennis en krachten om mensen met een woonwens én locaties met elkaar te verbinden. Wij bundelen onze kennis en krachten om mensen met een woonwens én locaties met elkaar te verbinden. Ieder mens woont ergens en heeft verstand van wonen. En niet iedereen wil op dezelfde manier of plek

Nadere informatie

Jonge Turken en Marokkanen over gezin en taakverdeling

Jonge Turken en Marokkanen over gezin en taakverdeling Marjolijn Distelbrink 1) en Suzanne Loozen 2) Jonge Turkse en Marokkaanse vrouwen blijken moderne opvattingen te hebben over de combinatie van werk en de zorg voor jonge, niet schoolgaande, kinderen. Zij

Nadere informatie

WoON-themarapport. Woningbouwplanningen van kwantiteit naar kwaliteit

WoON-themarapport. Woningbouwplanningen van kwantiteit naar kwaliteit Woningbouwplanningen van kwantiteit naar kwaliteit Middelburg, december 2013 Colofon SCOOP 2013 Samenstelling Dick van der Wouw Nadet Somers SCOOP Zeeuws instituut voor sociale en culturele ontwikkeling

Nadere informatie

INFORMATIE OVER VOEDING ZOEKEN EN BESPREKEN

INFORMATIE OVER VOEDING ZOEKEN EN BESPREKEN INFORMATIE OVER VOEDING ZOEKEN EN BESPREKEN Marcel Temminghoff Jolanda van Oirschot Inge van Ravensteijn Project 7220 Mei 203 GfK 202 Informatie over voeding zoeken en bespreken Mei 203 40% van de consumenten

Nadere informatie

Trots op Groningen. Voelen Groningers zich verbonden met de provincie?

Trots op Groningen. Voelen Groningers zich verbonden met de provincie? Trots op Groningen. Voelen Groningers zich verbonden met de provincie? In deze factsheet staat de binding met de provincie Groningen centraal. Het gaat dan om de persoonlijke gevoelens die Groningers hebben

Nadere informatie

Geen tekort aan technisch opgeleiden

Geen tekort aan technisch opgeleiden Geen tekort aan technisch opgeleiden Auteur(s): Groot, W. (auteur) Maassen van den Brink, H. (auteur) Plug, E. (auteur) De auteurs zijn allen verbonden aan 'Scholar', Faculteit der Economische Wetenschappen

Nadere informatie

Met een startkwalificatie betere kansen op de arbeidsmarkt

Met een startkwalificatie betere kansen op de arbeidsmarkt Met een startkwalificatie betere kansen op de arbeidsmarkt Ingrid Beckers en Tanja Traag Van alle jongeren die in 24 niet meer op school zaten, had 6 procent een startkwalificatie, wat inhoudt dat ze minimaal

Nadere informatie

Gescheiden werelden. Lotte Vermeij

Gescheiden werelden. Lotte Vermeij 20 Gescheiden werelden Lotte Vermeij 20.1 Iedereen zijn tijd en plek 455 20.2 Elkaar tegenkomen 456 20.3 Omgang tussen jong en oud 467 20.4 De vanzelfsprekende afstandelijkheid tussen jong en oud 477 Literatuur

Nadere informatie

Burgerpanel Gorinchem. 1 e peiling: Sociale monitor. Juli 2014

Burgerpanel Gorinchem. 1 e peiling: Sociale monitor. Juli 2014 Burgerpanel Gorinchem 1 e peiling: Sociale monitor Juli 2014 Colofon Uitgave : I&O Research BV Villawal 19 3432 NX Nieuwegein Tel. (030) 23 34 342 www.ioresearch.nl Rapportnummer : abpgork14a-def Datum

Nadere informatie

VRAGEN VOOR VANMIDDAG

VRAGEN VOOR VANMIDDAG HET SPROOKJE VAN DE 3E LEEFTIJD VRAGEN VOOR VANMIDDAG 1. Waarom is de 3e leeftijd een sprookje? 2. Wiehoudenhet in stand? 3. Polarisatie tussen de generaties? 4. Constructief ouder worden? pylgeralmanak.nl

Nadere informatie

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners

Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun partners Inkomsten uit arbeid van vrouwen en hun s Karin Hagoort en Maaike Hersevoort In 24 verdienden samenwonende of gehuwde vrouwen van 25 tot 55 jaar ongeveer de helft van wat hun s verdienden. Naarmate het

Nadere informatie

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk 30 FINANCIËLE SITUATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de financiële situatie van de Leidse burgers. In de enquête wordt onder andere gevraagd hoe moeilijk of gemakkelijk men rond kan komen met het

Nadere informatie

8 Centraal Bureau voor de. Jonge e n e r g tevreden over vriendenkring Jong en gelukkig. Buitengewoon tevreden. Weinig eenzaamheid

8 Centraal Bureau voor de. Jonge e n e r g tevreden over vriendenkring Jong en gelukkig. Buitengewoon tevreden. Weinig eenzaamheid Jonge e n e r g tevreden over vriendenkring Jong en gelukkig Jongeren en jong-volwassenen zijn zeer tevreden met het leven. Zij zijn nauwelijks eenzaam en zijn erg te spreken over hun vriendenkring. Ook

Nadere informatie

Jaarlijks onderzoek onder gasten 2015

Jaarlijks onderzoek onder gasten 2015 Jaarlijks onderzoek onder gasten 2015 Elk jaar voert Resto VanHarte een impact- en tevredenheidsmeting uit onder haar gasten. Deze is in 2015 verspreid in 32 vestigingen van Resto VanHarte, in 20 steden/gemeenten.

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 8 t/m 11. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers.

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 8 t/m 11. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers. Rapport monitor Opvang asielzoekers week 8 t/m 11 Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers 18 maart 2016 Projectnummer: 20672 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting Resultaten

Nadere informatie

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap

Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Voorpublicatie Vertrouwen in de wetenschap Augustus 2015 Het meeste wetenschappelijk onderzoek wordt betaald door de overheid uit publieke middelen. De gevolgen van wetenschappelijke kennis voor de samenleving

Nadere informatie

Trots op Groningen Hoe beleven Groningers het wonen en recreëren in de provincie?

Trots op Groningen Hoe beleven Groningers het wonen en recreëren in de provincie? Trots op Groningen Hoe beleven Groningers het wonen en recreëren in de provincie? In deze factsheet staat de beleving over het wonen en over het recreëren in Groningen centraal. Het gaat om hoe de inwoners

Nadere informatie

Cognitieve achteruitgang: ook verlies van het persoonlijk netwerk?

Cognitieve achteruitgang: ook verlies van het persoonlijk netwerk? Cognitieve achteruitgang: ook verlies van het persoonlijk netwerk? M. J. Aartsen, TG. van Tilburg, C. H. M. Smits Inleiding Veel mensen worden in hun dagelijks leven omringd door anderen waarmee ze een

Nadere informatie

Kennismaking met Woonzorgcentrum

Kennismaking met Woonzorgcentrum Kennismaking met Woonzorgcentrum Hof van Batenstein Hof van Batenstein, dicht bij u in de buurt In Vianen kunt u zorg krijgen die bij u past. Dit kan bij u thuis zijn of in Hof van Batenstein, in uw eigen

Nadere informatie

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland Wonen in Hilversum Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland De Nederlandse woningmarkt staat momenteel in het middelpunt van de belangstelling. Deze aandacht heeft vooral betrekking op de ordening

Nadere informatie

Langdurige werkloosheid in Nederland

Langdurige werkloosheid in Nederland Langdurige werkloosheid in Nederland Robert de Vries In 25 waren er 483 duizend werklozen. Hiervan waren er 23 duizend 42 procent langdurig werkloos. Langdurige werkloosheid komt vooral voor bij ouderen.

Nadere informatie

Ouders op de arbeidsmarkt

Ouders op de arbeidsmarkt Ouders op de arbeidsmarkt Ingrid Beckers en Johan van der Valk De bruto arbeidsparticipatie van alleenstaande s is sinds 1996 sterk toegenomen. Wel is de arbeidsparticipatie van paren nog steeds een stuk

Nadere informatie

Leefbaarheid is mensenwerk. Leeuwarden, 21 maart 2013 Roosje van Leer, STAMM

Leefbaarheid is mensenwerk. Leeuwarden, 21 maart 2013 Roosje van Leer, STAMM Leefbaarheid is mensenwerk Leeuwarden, 21 maart 2013 Roosje van Leer, STAMM Programma Wat is leefbaarheid? Krimp en leefbaarheid Ontwikkelingen op het platteland Hoe meet je leefbaarheid? Wat is van invloed

Nadere informatie

Informele helper en o zo gelukkig Alice de Boer en Crétien van Campen

Informele helper en o zo gelukkig Alice de Boer en Crétien van Campen Informele helper en o zo gelukkig Alice de Boer en Crétien van Campen In krantenberichten wordt informele hulp vaak geassocieerd met overbelaste verzorgers die naast een baan ook nog veel tijd besteden

Nadere informatie

Bijlage bij persbericht Hoe prettig is het wonen in Borger-Odoorn? Korte samenvatting van de resultaten uit het Leefbaarheidsonderzoek

Bijlage bij persbericht Hoe prettig is het wonen in Borger-Odoorn? Korte samenvatting van de resultaten uit het Leefbaarheidsonderzoek Bijlage bij persbericht Hoe prettig is het wonen in Borger-Odoorn? Korte samenvatting van de resultaten uit het Leefbaarheidsonderzoek Hoe prettig is het wonen in Borger-Odoorn? De leefbaarheid waar het

Nadere informatie

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 28 t/m 39. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers.

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 28 t/m 39. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers. Rapport monitor Opvang asielzoekers week 28 t/m 39 Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers 29 september 2016 Projectnummer: 20672 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Omroep Logos

Beleidsplan Stichting Omroep Logos Beleidsplan Stichting Omroep Logos Inleiding Voor u ligt het beleidsplan van Stichting Omroep Logos voor de komende drie jaar. Al geruime tijd wordt er binnen het bestuur van Omroep Logos nagedacht over

Nadere informatie

Figuur 1: Mogelijke veranderingen dagelijks eetpatroon

Figuur 1: Mogelijke veranderingen dagelijks eetpatroon CONSUMENTENPLATFORM Ons voedsel over 10 OPINIEONDERZOEK In september 2003 heeft het onderzoeksbureau Survey@ te Zoetermeer onder 600 Nederlanders een representatieve steekproef gehouden. De vragen in het

Nadere informatie

Gebruik van kinderopvang

Gebruik van kinderopvang Gebruik van kinderopvang Saskia te Riele In zes van de tien gezinnen met kinderen onder de twaalf jaar hebben de ouders hun werk en de zorg voor hun kinderen zodanig georganiseerd dat er geen gebruik hoeft

Nadere informatie

Een liberaal lokaal Haarlemmermeer En meedenken is meedoen Natuurlijk samenwerken!

Een liberaal lokaal Haarlemmermeer En meedenken is meedoen Natuurlijk samenwerken! Haarlemmermeer, 2 april 2013 Deze tijd vraagt om een nieuwe manier van denken met een duidelijke visie om de problemen aan te pakken. Ons motto; Een liberaal lokaal Haarlemmermeer En meedenken is meedoen

Nadere informatie

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Cretien van Campen m.m.v. Maaike

Nadere informatie

Geestelijke gezondheid

Geestelijke gezondheid In dit onderdeel wordt ingegaan op de geestelijke gezondheid van ouderen. De onderwerpen die worden aangesneden zijn psychische stoornissen en eenzaamheid. Volgens gegevens uit de Rapportage 2001 van het

Nadere informatie

Verzorgende beroepen psychisch en fysiek zwaar belastend

Verzorgende beroepen psychisch en fysiek zwaar belastend Verzorgende beroepen psychisch en fysiek zwaar belastend Lian Kösters In 27 gaf ruim een derde van de werkzame beroepsbevolking aan regelmatig te maken te hebben met een psychisch hoge werkdruk. Iets minder

Nadere informatie

Achterblijvers in de bijstand

Achterblijvers in de bijstand Achterblijvers in de Paula van der Brug, Mathilda Copinga en Maartje Rienstra Van de mensen die in 2001 in de kwamen, was 37 procent eind 2003 nog steeds afhankelijk van een suitkering. De helft van deze

Nadere informatie

Cijfers. Tatoeages. Een analyse van OBiN-gegevens

Cijfers. Tatoeages. Een analyse van OBiN-gegevens Cijfers Tatoeages Een analyse van OBiN-gegevens Tatoeages Een analyse van OBiN-gegevens Christine Stam Uitgegeven door VeiligheidNL Postbus 75169 1070 AD Amsterdam www.veiligheid.nl Aanvraag 2015.130 Cijfers

Nadere informatie

Factsheet Astma-/COPD-Monitor Oktober 2006

Factsheet Astma-/COPD-Monitor Oktober 2006 Factsheet Astma-/COPD-Monitor Oktober 06 Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding worden gebruikt (M. Heijmans, Teveel mensen met COPD bewegen te weinig, NIVEL,

Nadere informatie

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 40 t/m 51. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers.

Rapport monitor Opvang asielzoekers. week 40 t/m 51. Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers. Rapport monitor Opvang asielzoekers week 40 t/m 51 Onderzoek naar houding van Nederlanders t.a.v. de opvang van asielzoekers 27 december 2016 Projectnummer: 20672 Inhoudsopgave Voorwoord Samenvatting Resultaten

Nadere informatie

7. Deelname en slagen in het hoger onderwijs

7. Deelname en slagen in het hoger onderwijs 7. Deelname en slagen in het hoger onderwijs Vergeleken met autochtonen is de participatie in het hoger onderwijs van niet-westerse allochtonen ruim twee keer zo laag. Tussen studiejaar 1995/ 96 en 21/

Nadere informatie

Huiselijk Geweld in 's-hertogenbosch. Omvang, kenmerken en meldingen

Huiselijk Geweld in 's-hertogenbosch. Omvang, kenmerken en meldingen Huiselijk Geweld in 's-hertogenbosch Omvang, kenmerken en meldingen O&S oktober 2003 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Samenvatting 1. Inleiding Plan Plan van van Aanpak Aanpak Huiselijk Geweld Geweld Inhoud

Nadere informatie

Informatie over de deelnemers

Informatie over de deelnemers Tot eind mei 2015 hebben in totaal 45558 mensen deelgenomen aan de twee Impliciete Associatie Testen (IATs) op Onderhuids.nl. Een enorm aantal dat nog steeds groeit. Ook via deze weg willen we jullie nogmaals

Nadere informatie

B.U.N. Boeddhistische Unie Nederland Vereniging van boeddhistische groeperingen in Nederland

B.U.N. Boeddhistische Unie Nederland Vereniging van boeddhistische groeperingen in Nederland Amsterdam, 24-11-2014 Boeddhisten in Nederland een inventarisatie Er zijn twee vragen die boeddhisten in Nederland al jaren bezig houden: 1. Wat is een boeddhist 2. Hoeveel boeddhisten zijn er in Nederland

Nadere informatie

Meer of minder uren werken

Meer of minder uren werken Meer of minder uren werken Jannes de Vries Een op de zes mensen die minstens twaalf uur per week werken (de werkzame beroeps bevolking) wil meer of juist minder uur werken. Van hen heeft minder dan de

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Randstad WerkMonitor 2016 kwartaal 3 Discrepantie opleiding en functie, vooruitzichten baan en opleiding. Randstad Nederland

Onderzoeksrapport Randstad WerkMonitor 2016 kwartaal 3 Discrepantie opleiding en functie, vooruitzichten baan en opleiding. Randstad Nederland Onderzoeksrapport Randstad WerkMonitor 2016 kwartaal 3 Discrepantie opleiding en functie, vooruitzichten baan en opleiding Randstad Nederland September 2016 INHOUDSOPGAVE Discrepantie werk en opleiding

Nadere informatie

Sociaal netwerk bron van hulp en van zorg. Geeke Waverijn & Monique Heijmans

Sociaal netwerk bron van hulp en van zorg. Geeke Waverijn & Monique Heijmans Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Sociaal netwerk bron van hulp en van zorg, G. Waverijn & M. Heijmans, NIVEL, 2015) worden gebruikt. U vindt deze factsheet

Nadere informatie

Zorg voor hulpbehoevende ouders

Zorg voor hulpbehoevende ouders Maarten Alders en Ingrid Esveldt 1) Door de toenemende vergrijzing zal het aantal zorgbehoevende ouderen toenemen. Een deel van de zorg wordt verleend door de kinderen. Dit artikel onderzoekt in welke

Nadere informatie

Jaarlijks onderzoek onder vrijwilligers 2016

Jaarlijks onderzoek onder vrijwilligers 2016 Jaarlijks onderzoek onder vrijwilligers 2016 Sinds 2012 voert Resto VanHarte een jaarlijks onderzoek uit onder haar vrijwilligers. Dit jaar is er een aparte versie gemaakt voor incidentele vrijwilligers

Nadere informatie

Samenvatting Regionaal Woningbehoefteonderzoek 2015 Gemeente Culemborg

Samenvatting Regionaal Woningbehoefteonderzoek 2015 Gemeente Culemborg Samenvatting Regionaal Woningbehoefteonderzoek 2015 Gemeente Culemborg Inleiding Op 12 mei 2015 is het regionale Woningbehoefteonderzoek (WBO) vrij gegeven. Dit WBO biedt input voor de lokale woonvisie.

Nadere informatie

De mensen van de Vierdaagse. Hidde Bekhuis en Koen Breedveld

De mensen van de Vierdaagse. Hidde Bekhuis en Koen Breedveld De mensen van de Vierdaagse Hidde Bekhuis en Koen Breedveld Inleiding / achtergrond Met jaarlijks tegen de één miljoen bezoekers behoort De Vierdaagse van Nijmegen jaar in jaar uit tot de allergrootste

Nadere informatie

WoON-themarapport: Ouderen en gezondheid. Nadet Somers en Dick van der Wouw augustus 2013. Inleiding

WoON-themarapport: Ouderen en gezondheid. Nadet Somers en Dick van der Wouw augustus 2013. Inleiding WoON-themarapport: Ouderen en gezondheid Nadet Somers en Dick van der Wouw augustus 13 Inleiding Het aandeel ouderen in neemt sterk toe de komende jaren. Voor het wonen heeft dit grote betekenis. Ouderdom

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I

maatschappijwetenschappen pilot vwo 2015-I Opgave 3 Sport in de samenleving Bij deze opgave horen de teksten 7 en 8, tabel 4 en figuur 3 uit het bronnenboekje. Inleiding Sport en bewegen nemen in de Nederlandse samenleving een belangrijke plaats

Nadere informatie

Factsheet. Eenzaamheid. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen

Factsheet. Eenzaamheid. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen Gelderland-Zuid Factsheet Eenzaamheid Onderzoek onder volwassenen en ouderen Onderzoek naar eenzaamheid De Volwassenen- en ouderenmonitor is eind 2012 onder ruim 22.000 zelfstandig wonende inwoners van

Nadere informatie

Lidmaatschap en deelname verenigingen

Lidmaatschap en deelname verenigingen Webartikel 2014 Lidmaatschap en deelname verenigingen Rianne Kloosterman Moniek Coumans 15-09-2014 gepubliceerd op cbs.nl CBS Lidmaatschap en deelname verenigingen 1 In 2013 waren bijna acht op de tien

Nadere informatie

De bieb in De buurt 2

De bieb in De buurt 2 De bieb in de buurt 2 Inleiding De bibliotheek is een plek waar kennis, informatie, mooie verhalen en inspiratie voor het oprapen liggen. De bibliotheek dient als trefpunt in de buurt. Het is een plek

Nadere informatie

Katholiek anno 2005. Religiositeit, identiteit en houding ten aanzien van de KRO. Rapport nr. 544 december 2005. drs. Joris Kregting dr.

Katholiek anno 2005. Religiositeit, identiteit en houding ten aanzien van de KRO. Rapport nr. 544 december 2005. drs. Joris Kregting dr. Katholiek anno 5 Religiositeit, identiteit en houding ten aanzien van de KRO Rapport nr. 544 december 5 drs. Joris Kregting dr. Ton Bernts KASKI onderzoek en advies over religie en samenleving Toernooiveld

Nadere informatie

Artikelen. Arbeidsparticipatie van vrouwen: een vergelijking naar opleidingsniveau, leeftijd en herkomst

Artikelen. Arbeidsparticipatie van vrouwen: een vergelijking naar opleidingsniveau, leeftijd en herkomst Artikelen Arbeidsparticipatie van vrouwen: een vergelijking naar opleidingsniveau, leeftijd en herkomst Martijn Souren en Jannes de Vries Onder laagopgeleide vrouwen is de bruto arbeidsparticipatie aanzienlijk

Nadere informatie

B&W-Aanbiedingsformulier

B&W-Aanbiedingsformulier TERUGGENOMEN 18 MAART 2008 UITGESTELD OPENBAAR B&W.nr.: 08.0216, d.d. 18 maart 2008 B&W-Aanbiedingsformulier Onderwerp Vragenlijst Stadsenquete 2008, onderdeel Veelkleurig Leiden BESLUITEN Behoudens advies

Nadere informatie

Uitstroom van ouderen uit de werkzame beroepsbevolking

Uitstroom van ouderen uit de werkzame beroepsbevolking Uitstroom van ouderen uit de werkzame beroepsbevolking Clemens Siermann en Henk-Jan Dirven De uitstroom van 50-plussers uit de werkzame beroepsbevolking is de laatste jaren toegenomen. Een kwart van deze

Nadere informatie

Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 6 winkelpersoneel 1 12 juni 2007

Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 6 winkelpersoneel 1 12 juni 2007 Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 6 winkelpersoneel 1 12 juni 2007 1 onderzoeksgegevens mogen alleen gebruikt worden onder vermelding van YoungVotes en de VARA Factsheet Jongeren en de Kwaliteit van

Nadere informatie

s-gravendeel Behoefteonderzoek Senioren Presentatie resultaten 22 februari 2017 Prof. dr. M.J.M. Kardol VU Brussel

s-gravendeel Behoefteonderzoek Senioren Presentatie resultaten 22 februari 2017 Prof. dr. M.J.M. Kardol VU Brussel s-gravendeel Behoefteonderzoek Senioren Presentatie resultaten 22 februari 2017 Prof. dr. M.J.M. Kardol VU Brussel Opzet van het onderzoek Respons: 267 60-plussers mannen 60-69 jaar ondervertegenwoordigd

Nadere informatie

Rapport. Eigen regie en zelfredzaamheid ; een enquête onder senioren

Rapport. Eigen regie en zelfredzaamheid ; een enquête onder senioren Rapport Eigen regie en zelfredzaamheid ; een enquête onder senioren Woerden, juli 2014 Inhoudsopgave I. Omvang en samenstelling groep respondenten p. 3 II. Wat verstaan senioren onder eigen regie en zelfredzaamheid?

Nadere informatie

drenthe rapportage september 2016 leefbaarheid

drenthe rapportage september 2016 leefbaarheid kennis. onderzoek. advies drenthe rapportage september 2016 Hoe tevreden is het Drents panel over leven in Drenthe en hoe ervaren zij de gevolgen van bevolkingskrimp op de? vooraf Drenthe heeft te maken

Nadere informatie

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2016

Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2016 Kerncijfers leefstijlmonitor seksuele gezondheid 2016 Over welke cijfers hebben we het? In Nederland worden gegevens over de leefstijl van de bevolking verzameld door meerdere thema-instituten die elk

Nadere informatie

Artikelen. Empty nest-moeders. Ingeborg Deerenberg en Anouschka van der Meulen

Artikelen. Empty nest-moeders. Ingeborg Deerenberg en Anouschka van der Meulen Artikelen Empty nest-moeders Ingeborg Deerenberg en Anouschka van der Meulen Jaarlijks komen ongeveer 8 duizend vrouwen in de fase van het empty nest : hun laatste of enig kind verlaat het ouderlijk huis.

Nadere informatie

Wie doet aan sport? Een korte analyse van sportparticipatie uit het Vlaams Tijdsbestedingsonderzoek 2013

Wie doet aan sport? Een korte analyse van sportparticipatie uit het Vlaams Tijdsbestedingsonderzoek 2013 Wie doet aan sport? Een korte analyse van sportparticipatie uit het Vlaams Tijdsbestedingsonderzoek 2013 Situering Onze maatschappij houdt ons graag een ideaalbeeld voor van een gezonde levensstijl, waarbij

Nadere informatie

Pensioenaanspraken in beeld

Pensioenaanspraken in beeld Pensioenaanspraken in beeld Deel 1: aanspraken naar geslacht en burgerlijke staat Elisabeth Eenkhoorn, Annelie Hakkenes-Tuinman en Marije vandegrift bouwen minder pensioen op via een werkgever dan mannen.

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Rijssen-Holten

Kernboodschappen Gezondheid Rijssen-Holten Kernboodschappen Gezondheid Rijssen-Holten De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Rijssen-Holten epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Rijssen-Holten en de factoren

Nadere informatie

Onderzoek naar de nieuwe vrijwilliger in de sport in Ommen en Hardenberg. Rapportage 31 mei 2017

Onderzoek naar de nieuwe vrijwilliger in de sport in Ommen en Hardenberg. Rapportage 31 mei 2017 Onderzoek naar de nieuwe vrijwilliger in de sport in Ommen en Hardenberg Rapportage 31 mei 2017 Waarom dit onderzoek? Vrijwilligers onmisbaar in de sport Onderwerp staat sinds jaar en dag op de agenda

Nadere informatie

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Een toekomstvisie voor Leidschendam-Voorburg De voormalige gemeenten Leidschendam en Voorburg kennen elk een eeuwenlange historie. Als gefuseerde gemeente gaat Leidschendam-Voorburg

Nadere informatie

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers

Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Ouderen op de woningmarkt: feiten en cijfers Prof. mr. Friso de Zeeuw, praktijkhoogleraar Gebiedsontwikkeling TU Delft en directeur Nieuwe Markten Bouwfonds Ontwikkeling, met medewerking van Rink Drost,

Nadere informatie

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007

LelyStadsGeluiden. De mening van de jongeren gepeild. School en werk 2007 LelyStadsGeluiden De mening van de jongeren gepeild School en werk 007 In 007 hebben.37 jongeren meegewerkt aan de jongerenenquête. Het onderzoek had als doel om in kaart te brengen wat jongeren doen,

Nadere informatie

AA EN HUNZE PANEL. Resultaten peiling 5: Zorgen voor elkaar. Januari 2016

AA EN HUNZE PANEL. Resultaten peiling 5: Zorgen voor elkaar. Januari 2016 AA EN HUNZE PANEL Resultaten peiling 5: Zorgen voor elkaar Januari 2016 1.1 Inleiding De vijfde peiling van het Aa en Hunze panel had als onderwerp zorgen voor elkaar en burenhulp. De gemeente Aa en Hunze

Nadere informatie

Mantelzorg. Figuur 1. Mantelzorg per GGD regio. 2 van 6 Rapport Mantelzorg. Bron: Zorgatlas RIVM

Mantelzorg. Figuur 1. Mantelzorg per GGD regio. 2 van 6 Rapport Mantelzorg. Bron: Zorgatlas RIVM Mantelzorg Op 10 november 2014 is het de Dag van de Mantelzorg. Dit jaar wordt deze dag voor de 16 e maal georganiseerd. De Dag van de Mantelzorg is bedoeld om mantelzorgers in het zonnetje te zetten en

Nadere informatie