Interview. Nederland loopt voorop in de bestrijding van cybercrime. 10 Blauw Opsporing 5 november 2011 nummer 21

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Interview. Nederland loopt voorop in de bestrijding van cybercrime. 10 Blauw Opsporing 5 november 2011 nummer 21"

Transcriptie

1 Nederland loopt voorop in de bestrijding van cybercrime 10 Blauw Opsporing 5 november 2011 nummer 21

2 Tekst: Erik van der Veen Foto s: Josje Deekens De politie moet ook kunnen hacken Ronald Prins (42) is mededirecteur van Fox-IT. Dit bedrijf levert wereldwijd bijzondere security en intelligence oplossingen voor overheden en organisaties. De kernactiviteiten zijn het beschermen van staatsgeheimen en het uitvoeren van digitale rechercheonderzoeken. Prins pleit voor een meer daadkrachtige aanpak van cybercrime. We zijn al zo vaak door het oog van de naald gekropen. In 94 trad u in dienst van het Gerechtelijk Laboratorium, voorloper van het NFI, op de afdeling Computeronderzoek. Hoe kwam u daar terecht? Ik speelde al heel lang met computers, maar tijdens mijn studie Wiskunde kwam echt de fascinatie voor de beveiliging van computers naar boven. De ultieme beveiliging is gebaseerd op cryptografie en daarom ben ik binnen mijn studie die kant op gegaan. Toen de afdeling Digitale Techniek werd opgestart, ben ik op bezoek gegaan en mocht blijven. Al vrij snel onderzocht ik zaken waar nog nooit iemand naar had gekeken. En ik haalde daar leuke resultaten uit. Wat voor zaken waren dat? Bijvoorbeeld onderzoeken naar Etienne Urka en naar kinderporno. Maar ook naar de ETA, op verzoek van de Guardia Civil. Ik kraakte dan de communicatie en dataopslag. Die beveiligde informatie legde ik bloot. Dat lukte best vaak. We tapten ook internetverkeer af. Raar dat het bij het Gerechtelijk Laboratorium gebeurde, maar verder was nergens de expertise. We waren pioniers op dat gebied. Vervolgens stapte u over naar de AIVD. Wat deed u daar? Ik werkte krap een jaar bij de Directie Bijzondere Inlichtingen en Middelen. Wat ik precies deed, laat ik graag in het midden. Het was moeilijk opereren. Ik had heel veel ideeën en wilde innovatieve technieken inzetten, maar de cultuur was er nog niet helemaal naar. En daarnaast: de teams hadden veel behoefte aan mijn kennis, maar de juridische bevoegdheden waren erg belemmerend. Ik vond het legitiem dingen te doen, die later werden afgekeurd. Bijvoorbeeld inbreken in computers. Dat mocht toen nog niet. Met de nieuwe Wet op de Inlichtingendiensten uit 2002 is dat wel geregeld. Ik ben nooit over de rand gegaan, maar ik voelde me in mijn vrijheid beknot. En dat was het begin van Fox-IT? Ja, een oud-collega bij het gerechtelijk lab en ik besloten voor onszelf te beginnen. We leveren recherchediensten, dus forensisch onderzoek, en daarnaast bouwen we beveiliging. We hadden gezien hoe makkelijk je digitale beveiligingen kon doorbreken. En we wisten natuurlijk hoe we dat wel veilig konden krijgen. Die kennis wilden we eigenlijk aan het bedrijfsleven aanbieden, maar onze eerste grote klant was de politie. De toenmalige kernteams wilden bijvoorbeeld veilig werken. Ze maakten liever gebruik van onze kennis dan van de VtSPN. Jullie werken niet exclusief voor de politie. Sterker nog, ook bedrijven die wellicht willen voorkomen dat bepaalde informatie uitlekt, kunnen een beroep op jullie doen. Hoe houden jullie het zuiver? Soms ontstaat een dilemma. We hebben bijvoorbeeld gewerkt voor de NMA, maar ook voor bedrijven die aangeven dat ze willen voorkomen dat de NMA van alles vindt bij Blauw Opsporing 5 november 2011 nummer 21 11

3 een inval. Maar met een klant die duidelijk probeert zich te verstoppen voor de overheid, gaan we niet in zee. Aan de andere kant: als een verdachte het forensisch onderzoek door het NFI niet vertrouwt en om contraonderzoek vraagt, dan sta ik rustig tegenover mijn vrienden van het NFI. Want wij doen objectief onderzoek, net als zij. Wat is de doelstelling van Fox-IT? We willen de maatschappij veiliger maken. Als het specifiek om internet gaat, is ons streven dat mensen zonder angst kunnen genieten van een open en vrij internet. We lopen zeker niet aan de leiband van de overheden. We willen vooral bezig zijn met innovatie. Bijvoorbeeld op gebied van het detecteren van spionage. Dergelijke software is heel hard nodig. We willen voorop blijven lopen. In Nederland vond heel snel een enorm hoge internetpenetratie plaats. Maar dat heeft ook allerlei ellende aangetrokken en Nederland wordt nu ook als eerste daarmee geconfronteerd. Toen het NFI in 94 begon met die digitale afdeling was het de eerste in de wereld. En nog altijd loopt Nederland voorop in de bestrijding van cybercrime. Maar er werken hier ook voormalig hackers. Hoe rijmt dat? Iedereen verdient een tweede kans. Maar we schiften wel. We hebben hier een hacker zitten die ervoor heeft gezorgd dat hij bovenaan de lijst van woningzoekenden in zijn woonplaats kwam te staan. Dat vind ik nog wel ludiek. Maar ga je trots zeggen dat je voor je vorige werkgever bij de concurrent in het systeem bent geweest, dan heb je een rode vlag. Het gaat erom dat je ethisch besef hebt. Dat is een gevoelskwestie. En daarna worden onze medewerkers natuurlijk door allerlei overheidsinstanties beoordeeld. Onze hele cultuur is zo dat het wordt gemeld als iemand rare dingen doet. Een goede sociale controle is uiteindelijk een van de beste waarborgen. In een ander medium zei u: Wij zijn slagvaardiger en creatiever dan de politie. Uiteindelijk moet de politie doen wat wij nu doen. Wat bedoelt u daarmee? Het is voor de politie heel moeilijk om onder een alias online te gaan. Dat moet keurig via werken onder dekmantel en allerlei commissies. Maar werken wij bijvoorbeeld voor een bank, dan zitten wij gewoon onder een schuilnaam op hackerfora. Om te kijken wat zich daar afspeelt. Dat kan niemand ons verbieden. Zo kunnen we heel slagvaardig zijn. En komt er opsporingsinformatie uit, dan kan die rustig naar de politie. Zolang we maar niet gestuurd worden. Ik vind wel dat de politie ook moet kunnen hacken. Anders loop je vast in de digitale wereld. Soms kun je alleen achter iemands identiteit komen door in te breken op zijn computer of te infiltreren. Het verschil zit er ook in dat de politie uiteindelijk op zoek gaat naar de dader die voor een rechtbank veroordeeld moet worden. Dat is niet per se ons doel. Maar wie de berichtgeving van de laatste tijd volgt, denkt dat het een grote gatenkaas is. Ja, dat is het ook. Doordat Nederland voorop loopt, merk je hier ook als eerste dat het een gatenkaas is. In de rest van de wereld zijn die gaten er ook. Maar hier merken we het eerder, omdat iedere gemeente online is en veel diensten ook digitaal worden afgehandeld. Wij zijn heel snel geweest met het uitrollen van functioneel gebruik van internet, maar de beveiliging hobbelt erachteraan. Uw medewerkers komen in aanraking met uiterst gevoelige informatie, ondermeer van de politie. Hoe waarborgt u de vertrouwelijkheid? Ik denk dat het beveiligingsregime hier veel zwaarder is dan bij de politie. Zowel bij de politie als hier kun je foute mensen hebben. Maar wij zijn zo n specifiek beveiligingsbedrijf, dat iedereen er veel meer van doordrongen is hoe je daarmee moet omgaan. Je kunt hier niet zomaar even door het gebouw lopen. We zijn ons er goed van bewust dat we de tent kunnen sluiten als we een blunder maken. 12 Blauw Opsporing 5 november 2011 nummer 21

4 Wij willen weten welke bank volgende week wordt aangevallen, zodat we de hackers voor kunnen zijn. Met dat hacken komt wel de privacy in gevaar. Ja, dus het zou alleen moeten mogen als het proportioneel en subsidiair is. Soms weet je niet eens wie je verdachte is. Dan moet je wel hacken om een spoor naar de dader te vinden. Uiteindelijk is deze ontwikkeling niet te stoppen. Maar dan moet wel netjes en bijna letterlijk worden uitgeschreven in welke zaken het geoorloofd is. Het moet niet zo zijn dat de politie bij elke verdachte op afstand in zijn computer kan kijken. Het is belangrijk dat mensen niet angstig worden de digitale middelen te gebruiken omdat dat zo n pretpark is voor de politie. Aan de andere kant worden regelmatig overheidssites gehackt. Wat doet dat met het vertrouwen? Dat is heel ernstig, maar je kunt ook blij zijn dat het een goede wake up call is. Het dilemma is dat veiligheid op computers geld kost en privacyinbreuken met zich meebrengt. Maar ik heb liever dat de Nederlandse overheid meekijkt dan de Iraanse. Juist om onze privacy te waarborgen, is het van belang dat de overheid iets meer armslag krijgt op internet. Is het überhaupt wel mogelijk internetsites waterdicht te maken? De lat kan nog veel hoger, maar goede beveiliging is duur en vergt aandacht. De overheid heeft veel vertrouwen in leveranciers. Bovendien kan de overheid in het huidige systeem met Europese aanbestedingen niet de beste beveiliging kopen. Want je kiest in dat systeem de meest economische oplossing. Hoe is deze tendens om te buigen? Er moet een economische prikkel komen, waardoor er wél geïnvesteerd wordt in beveiliging. Je mag best wat verantwoordelijkheid leggen bij de bedrijven of overheid zelf. Ik stel voor dat zij boetes krijgen, als blijkt dat ze hebben gefaald. Stel: het adressenbestand met vijfhonderdduizend adressen en rekeningnummers van een uitgeverij wordt gehackt. Dan zou je bijvoorbeeld vijfhonderdduizend maal twee euro moeten aftikken als boete. Zo komt die prikkel er wel. De bestrijding van digitale criminaliteit schiet te kort op dit moment. De awareness is goed vanwege alle mediaaandacht, maar op de werkelijk kritische plekken moeten we constructiever met elkaar nadenken over hoe het in te richten. Van mij mag het zover gaan dat de overheid in vitale omgevingen een minimaal beveiligingsbeleid voorschrijft en sancties kan uitdelen. Waarbij de overheid dus dwingende maatregelen oplegt? Ja, of hulp biedt. Neem bijvoorbeeld spionage, dat is een groot risico. Kun je van een bedrijf verlangen dat het in staat is een buitenlandse inlichtingendienst buiten de deur te houden? Nou, dat lukt niet altijd. Wij als Fox-IT tuigen een enorm circus op om dat voor onze meest kritische klanten te doen. De overheid zou alle bedrijven waar vitale dingen gebeuren, moeten bijstaan om te zorgen dat niet de Chinezen hier het licht uit kunnen zetten. Ik denk dat de kerncentrale in Borssele een dergelijk initiatief met open armen zou ontvangen. In Engeland helpen inlichtingendiensten de industrie al. Zij kijken actief mee of er geen rare dingen gebeuren. Zo moet het. Wij kunnen dat ook en het hoeft niet zoveel te kosten. De overheid heeft die verantwoordelijkheid. Er zijn digitale deltawerken nodig. Nederland wil uitgroeien tot de digital gateway to Europe. Is dat haalbaar? Dat denk ik wel. Nederland heeft een enorme ambitie, wil een voorbeeldfunctie hebben in de omgang met internet. Daar past ook bij dat je laat zien hoe je met internetellende omgaat. Blauw Opsporing 5 november 2011 nummer 21 13

5 Heeft de Nederlandse politie kennis en capaciteit om die ambitie waar te maken? Wel de expertise, maar soms iets te weinig hands on ervaring. Bijvoorbeeld als het gaat om inbreken. Wij testen de hele dag voor bedrijven of het mogelijk is in te breken. En die vingervlugheid heb je soms nodig om hackers te achterhalen. Er zitten heel capabele mensen bij de politie, maar omdat die dit soort dingen minder vaak doen, zijn ze iets minder handig dan wij. En daarnaast zit je met een capaciteitsprobleem. Te veel zaken, te weinig mensen. Er werken volgens mij nu dertig mensen bij het Team High Tech Crime. Dat mag nog flink groeien. Ik ben benieuwd waar ze die mensen vandaan gaan halen. Is er wel voldoende uitdaging bij de politie voor de echte computerfreaks? Ik heb het gevoel dat dat beter wordt. De politie zoekt nu mensen die echt iets met een computer kunnen. Daarbij is geld niet eens het probleem. Mensen haken af vanwege het blauw verven. De jongens die de politie nodig heeft, zitten niet te wachten op een briefing om acht uur s ochtends. Dat zijn types met een andere mentaliteit. Dat heeft men bij de politie nu ook wel door. Als wij onze mensen tegen politiemensen aanplakken, dan gaan zij helemaal los op de computer terwijl de agent naast hen een proces verbaal aan het tikken is en het stap voor stap wil beschrijven. Dat maakt het proces ineffectief. Hacken is een zeer dynamisch proces. De politie wil dat er eerst een aanvalsplan ligt. En lukt het één keer, dan moet het de volgende keer weer net zo. Maar in de computerwereld verandert het iedere dag. Dus die benadering schrikt af of is een reden op te stappen. Maar we zijn samen aan het leren, en als we nu computersystemen op afstand betreden voor de politie maken we een continue film van dat proces. Daarmee kan alles altijd gereconstrueerd worden. Hoe moet de politie dat potentieel dan toch bereiken? Belangrijk is dat de politie verder aan haar imago werkt, laat zien dat ze er is. Hackertjes in chatfora lachten zich wezenloos om de aanpak door de politie. Sinds een aantal recente aanhoudingen is dat aan het veranderen. Het heeft uiteindelijk met marketing te maken. Het zou goed zijn als er eens een documentaire over het Team High Tech Crime zou worden gemaakt. Zowel om te laten zien wat ze kunnen als om nieuwe mensen aan te trekken. Ze doen daar echt heftige dingen en werken bijvoorbeeld heel nauw samen met de FBI. Maar daarbij is jullie hulp haast onontbeerlijk. Ik ben erg gesteld op de relatie met de politie, maar ik vind dat we nu te vaak ingeschakeld worden. Er is kennelijk geen andere oplossing. De overheid moet zelf ook minimaal een team hebben dat groot genoeg en vaak genoeg inzetbaar is. Het Team High Tech Crime mag alleen maar innovatieve zaken doen. Daarnaast moeten dit onderzoeken zijn naar zware en georganiseerde vormen van cybercrime met potentieel grote economische, politieke of financiële impact. Soms dienen zich mooie zaken aan, maar dan hebben ze zoiets al gedaan. Zij moeten het dan leren aan de regio s, maar die hebben niet altijd dezelfde expertise. De politie leunt regelmatig op ons, maar ik wil ze ook niet de deur wijzen. Eind februari is de Nationale Cyber Security Strategie (NCSS) gepresenteerd. De strategie bevat een integrale aanpak van cyber security. Wat verwacht u daarvan? Een hoop, maar ik word steeds banger. Ik merk dat het politieke draagvlak er niet helemaal is. Er is een studie gedaan en daaruit zijn twee initiatieven ontstaan. Er is al een cyber security raad en er komt een cyber security centrum. Die raad moet regie voeren over hoe Nederland in de breedte met cyber security omgaat. Daaronder komt het centrum, waarin publieke en private partijen hun kennis en expertise bij elkaar brengen. Ik hoop niet dat het een soort Europol wordt, waar van alle aangesloten landen een liaison aanwezig is. Er zijn juist mensen nodig die fenomenen kunnen oppakken, zoals de strijd tegen botnets. Dat soort zaken vallen nu tussen wal en schip omdat daders en slachtoffers onbekend zijn. Daarin zou het centrum een rol moeten spelen. Ook kan het centrum in actie komen als zo n affaire als Diginotar aan het licht komt, en het niet altijd weer Fox-IT is dat moet bijspringen. Een vaak geciteerde uitspraak van u is: de volgende oorlog wordt een digitale. Wat bedoelt u daarmee? In een volgende grote oorlog zal de digitale omgeving een enorme rol spelen. Als je Nederland wilt aanvallen, moet je geen raket sturen, maar zorgen dat we een maand lang niet kunnen pinnen. Of alles onder water zetten door sluizen te manipuleren. En vooralsnog is dat mogelijk? Ja, we doen heel veel onderzoek naar incidenten die nu voorkomen en moeten elke keer vaststellen dat we blij zijn dat de aanval weer is mislukt. We zijn al heel wat keren door het oog van de naald gekropen. Niet zozeer wat betreft terreuraanslagen, maar dat hackers zeer grote sommen geld hadden kunnen buitmaken. Wat betreft spionage geldt hetzelfde: bij ministeries wordt informatie weggehaald. Maar onze onderzoeken betreffen incidenten die bij toeval aan het licht zijn gekomen. Ofwel vanwege een tip uit het buitenland of omdat een computer kuren gaat vertonen. Dan heeft de hacker dus gefaald, en daar moeten we dan maar blij om zijn. Maar hoe vaak falen ze niet en gaat er vertrouwelijke info het land uit? Onze grootste bezit in Nederland is kennis. Grote bedrijven pompen miljarden in research, maar het is niet de bedoeling dat de resultaten ook in China liggen. En dat zien we vaak genoeg gebeuren. n Wilt u reageren op dit artikel? Mail naar 14 Blauw Opsporing 5 november 2011 nummer 21

Vast commissie voor Veiligheid en Justitie Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

Vast commissie voor Veiligheid en Justitie Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Post Bits of Freedom Bank 55 47 06 512 M +31(0)646282693 Postbus 10746 KvK 34 12 12 86 E simone.halink@bof.nl 1001 ES Amsterdam W https://www.bof.nl Vast commissie voor Veiligheid en Justitie Tweede Kamer

Nadere informatie

Taak 1.4.14 Hoe moet dat Inhoud

Taak 1.4.14 Hoe moet dat Inhoud Taak 1.4.14 Hoe moet dat Inhoud Taak 1.4.14 Hoe moet dat... 1 Inhoud... 1 Inleiding... 2 Wat is cybercrime?... 3 Internetfraude... 3 Voorschotfraude... 3 Identiteitsfraude... 3 Omschrijving van computercriminaliteit...

Nadere informatie

Speech Dick Schoof voor KNVRO 20-11-2014 Voorstel voor opzet en inhoud:

Speech Dick Schoof voor KNVRO 20-11-2014 Voorstel voor opzet en inhoud: Speech Dick Schoof voor KNVRO 20-11-2014 Voorstel voor opzet en inhoud: Probleemschets en ontwikkelingen cybercrime Bedreiging voor nationale veiligheid en hoge kosten door cybercriminaliteit: We zitten

Nadere informatie

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen. Vrijdag 15 januari 016 Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Inhoud: De leerlingen leren om kritisch te kijken naar de verschillende artikelen uit 7Days. De leerlingen leren strategieën toe te passen

Nadere informatie

ACTUEEL? http://copsincyberspace.wordpress.com/

ACTUEEL? http://copsincyberspace.wordpress.com/ ACTUEEL? http://copsincyberspace.wordpress.com/ ACTUEEL? Bron: deredactie.be ACTUEEL? ACTUEEL? Gerecht onderzoekt cyberspionage bij Belgische topbedrijven Bron: De Tijd 26/08/2014 Bron: De Standaard Actueel?

Nadere informatie

Je bent zichtbaarder dan je denkt Een programma over cyber security awareness. Informatie voor managers

Je bent zichtbaarder dan je denkt Een programma over cyber security awareness. Informatie voor managers Je bent zichtbaarder dan je denkt Een programma over cyber security awareness Informatie voor managers Je bent zichtbaarder dan je denkt Informatie voor managers 2 Voorwoord Het cybersecuritybeeld van

Nadere informatie

Welkom op dit symposium met de pakkende titel Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen.

Welkom op dit symposium met de pakkende titel Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen. Speech Erik Akerboom, Secretaris-generaal Ministerie van Defensie Symposium KVNRO Cybercrime, de digitale vijand voor ons allen Donderdag 20 november, KMA te Breda Dames en heren, Welkom op dit symposium

Nadere informatie

DE HOOGBEGAAFDHEIDS SNELWEG

DE HOOGBEGAAFDHEIDS SNELWEG DE HOOGBEGAAFDHEIDS SNELWEG Hoogbegaafden zijn snelle denkers. Ze leggen snel verbanden waardoor ze vaak snel en ver vooruit kunnen kijken. Ze verwerken grote hoeveelheden informatie in één keer, regelmatig

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag www.nctv.nl

Nadere informatie

Wat is de Cyberdreiging in Nederland?

Wat is de Cyberdreiging in Nederland? Wat is de Cyberdreiging in Nederland? Wat is de rol van Defensie? DS/Directie Plannen Kol ir. Hans Folmer Commandant Taskforce Cyber 11 april 2014 Digitale omgeving 2 De veranderende informatiemaatschappij

Nadere informatie

Staat u wel eens stil bij de datarisico s die u loopt? verzekering bedrijfsrisico hypotheek pensioen

Staat u wel eens stil bij de datarisico s die u loopt? verzekering bedrijfsrisico hypotheek pensioen Staat u wel eens stil bij de datarisico s die u loopt? verzekering bedrijfsrisico hypotheek pensioen Kinderen van een jaar weten tegenwoordig al de weg op een tablet. De computer en het internet zijn niet

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 26 643 Informatie- en communicatietechnologie (ICT) Nr. 278 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

Cyber security. Het nieuwe wereldprobleem? Erik Poll Digital Security

Cyber security. Het nieuwe wereldprobleem? Erik Poll Digital Security Het nieuwe wereldprobleem? Erik Poll Digital Security @ Radboud University Master specialisatie in Cyber Security sinds 2006 Bachelor specialisatie in Cyber Security sinds 2013 2 in de jaren 60-70 Joe

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN?

HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN? HOE OMGAAN MET DE MELDPLICHT DATALEKKEN? EEN HANDIGE CHECKLIST In deze whitepaper bieden we u handvatten die u kunnen helpen bij de implementatie van de meldplicht datalekken binnen uw organisatie. We

Nadere informatie

EFFECTIEF OMGAAN MET BEZWAREN

EFFECTIEF OMGAAN MET BEZWAREN EFFECTIEF OMGAAN MET BEZWAREN Er zijn een heleboel redenen die door een klant gebruikt worden om nee te zeggen. Echter, de zogenaamde tegenwerpingen en bezwaren zijn veelal dooddoeners. Je zal dus moeten

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Elektronische Diensten C 03.2.30

Algemene Voorwaarden Elektronische Diensten C 03.2.30 Algemene Voorwaarden Elektronische Diensten C 03.2.30 Inleiding Voor u ziet u de algemene voorwaarden voor het gebruik van elektronische diensten bij Delta Lloyd Bank. Deze voorwaarden hebben wij zo duidelijk

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 LYRICS 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 omdat ik ontdekt heb dat er niets boven de waarheid gaat die hele toon die is zo bijzonder dat is de toon van de waarheid begrijp

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/politie/nationale-politie Nationale politie

http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/politie/nationale-politie Nationale politie Dit document beschrijft in het kort de organisatie van de nationale politie, en is afkomstig van de website van de rijksoverheid en de politie (augustus 2013). http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/politie/nationale-politie

Nadere informatie

Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014

Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014 Tolerantieklimaat sportverenigingen Noord-Holland Noord Samenvatting I&O Research Art.1 Bureau Discriminatiezaken NHN Maart 2014 I Handen schudden voor de wedstrijd, heldere communicatie met ouders en

Nadere informatie

Actief luisteren (De ander helpen zo duidelijk mogelijk te zijn)

Actief luisteren (De ander helpen zo duidelijk mogelijk te zijn) Actief luisteren (De ander helpen zo duidelijk mogelijk te zijn) Laat de ander merken dat je echt luistert door je houding en ogen. Laat merken dat je aandacht op hem/haar gericht is. Stel zoveel mogelijk

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20011 2500EA Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage DGOBR Directie Informatiseringsbeleid Rijk Turfmarkt 147 's-gravenhage

Nadere informatie

Robert van der Vossen

Robert van der Vossen Robert van der Vossen Een inleiding tot beheersing en verzekering van cybercrime risico s Copyright Robert van der Vossen, september 2014 www.cyco.nu Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en / of openbaar

Nadere informatie

Forensisch IT Onderzoek Authenticatie

Forensisch IT Onderzoek Authenticatie Forensisch IT Onderzoek Authenticatie Forensisch IT onderzoek? Forensisch IT onderzoek! Forensisch IT Onderzoek Digitaal sporenonderzoek Het speuren naar digitale sporen van (digitale) delicten in computers,

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Whitepaper. Omgaan met cameratoezicht

Whitepaper. Omgaan met cameratoezicht Whitepaper Omgaan met cameratoezicht Omgaan met cameratoezicht Cameratoezicht is wettelijk alleen toegestaan als er geen andere keus is. Toch hangen er in Nederland meer dan een miljoen camera s die dagelijks

Nadere informatie

Ontwikkelingen van Cybercrime. Invloed op Elektronische dienstverlening

Ontwikkelingen van Cybercrime. Invloed op Elektronische dienstverlening Ontwikkelingen van Cybercrime Invloed op Elektronische dienstverlening 1 Inhoud Ontwikkeling Internet Cybercrime Motieven Slachtoffers en daders Aanval internetbankieren Cyber Theft Ring (FBI) Nationale

Nadere informatie

Bedrijfsleven. Naar inhoudsopgave 70 SECONDANT #3/4 JULI-AUGUSTUS 2012

Bedrijfsleven. Naar inhoudsopgave 70 SECONDANT #3/4 JULI-AUGUSTUS 2012 70 SECONDANT #3/4 JULI-AUGUSTUS 2012 Ook ondernemers in het midden- en kleinbedrijf kunnen slachtoffer worden van cybercrime / foto: Liesbeth Dingemans. Bedrijfsleven Cybercrime blijft allang niet meer

Nadere informatie

Risicofactor Mens bij Informatiebeveiliging. NIOC 2007 - drs. Stephen E. Querido BBA

Risicofactor Mens bij Informatiebeveiliging. NIOC 2007 - drs. Stephen E. Querido BBA NIOC 2007 - drs. Stephen E. Querido BBA Een onbekende Activex probeert uw systeem binnen te dringen. Voor blokkeren, klik hier. Zijn er binnen uw organisatie duidelijke richtlijnen of regels met betrekking

Nadere informatie

WELKOM BIJ DEZE PRESENTATIE. Omgaan met informatierisico s. 16 april 2015 Menno.sombroek@meeus.com

WELKOM BIJ DEZE PRESENTATIE. Omgaan met informatierisico s. 16 april 2015 Menno.sombroek@meeus.com WELKOM BIJ DEZE PRESENTATIE Omgaan met informatierisico s. 16 april 2015 Menno.sombroek@meeus.com De komende 15 minuten Even voorstellen Actualiteit Een veranderende wereld Veel leed is te voorkomen +

Nadere informatie

Ik neem u graag mee in een zoektocht naar de bron van datalekken, aan de hand van voorbeelden uit de praktijk. Ik werk namelijk bij SIG en daar

Ik neem u graag mee in een zoektocht naar de bron van datalekken, aan de hand van voorbeelden uit de praktijk. Ik werk namelijk bij SIG en daar Ik neem u graag mee in een zoektocht naar de bron van datalekken, aan de hand van voorbeelden uit de praktijk. Ik werk namelijk bij SIG en daar onderzoeken we honderden softwaresystemen per jaar en dan

Nadere informatie

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft)

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) Inleiding Veel mensen ervaren moeilijkheden om werk te vinden te behouden, of van baan / functie te veranderen. Beperkingen, bijvoorbeeld

Nadere informatie

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige.

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Burn out Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Ik was al een tijd druk met mijn werk en mijn gezin. Het viel mij zwaar, maar ik moest dit van mezelf doen om aan de omgeving te laten zien

Nadere informatie

Verkeersongeluk. Misdrijf. Calamiteit. Praktisch. Slachtofferhulp Nederland Veelzijdig deskundig

Verkeersongeluk. Misdrijf. Calamiteit. Praktisch. Slachtofferhulp Nederland Veelzijdig deskundig Misdrijf Verkeersongeluk Calamiteit Juridisch Emotioneel Praktisch Veelzijdig deskundig biedt juridische, praktische en emotionele hulp aan slachtoffers van een misdrijf, calamiteit of verkeersongeluk.

Nadere informatie

Veilig Nederland. Uw veiligheidsleverancier

Veilig Nederland. Uw veiligheidsleverancier Veilig Nederland Uw veiligheidsleverancier Woord vooraf Onderweg naar huis lastig worden gevallen op straat? s Ochtends, als u naar uw werk gaat, erachter komen dat uw auto is gestolen? U en uw gezin levend

Nadere informatie

Protocol Digitaal pesten

Protocol Digitaal pesten Protocol Digitaal pesten 2 1 Inleiding 1.1 Doelstelling 3 1.2 Beleid 3 1.3 Voorwaarden beleid 3 2. Achtergrondinformatie 2.1 Wat is digitaal pesten? 3 2.2 Waarom is digitaal pesten zo erg? 3 2.3 Signalen,

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Position Paper rondetafelgesprek Online Betalingsverkeer - 30 mei 2013

Position Paper rondetafelgesprek Online Betalingsverkeer - 30 mei 2013 - Position Paper rondetafelgesprek Online Betalingsverkeer - 30 mei 2013 Kernboodschap van de Nederlandse Vereniging van Banken - Het betalingsverkeer is onderdeel van de vitale infrastructuur van ons

Nadere informatie

Training en workshops

Training en workshops Mirabeau Academy HACKING OWASP TOP 10 Training en workshops MIRABEAU ACADEMY AHEAD IN A DIGITAL WORLD Digitaal denken zit in onze code. We weten exact wat er online speelt. Sinds 2001 ontwikkelen we platformen

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

DATA WIE KIJKT NAAR UW WANNEER U NIET KIJKT? DATA RISKS BY HISCOX

DATA WIE KIJKT NAAR UW WANNEER U NIET KIJKT? DATA RISKS BY HISCOX DATA RISKS BY HISCOX WIE KIJKT NAAR UW DATA WANNEER U NIET KIJKT? Een gerichte (computer) hack of het verlies van een laptop kan grote gevolgen hebben. Denk maar aan verlies van klantinformatie of personeelsgegevens,

Nadere informatie

Partners in Information Security. Partners in Information Security. Peter Rietveld. DDoS in perspectief

Partners in Information Security. Partners in Information Security. Peter Rietveld. DDoS in perspectief Partners in Information Security Partners in Information Security Peter Rietveld DDoS in perspectief Peter Rietveld Security Adviseur Traxion Even voorstellen Domein Manager Situational Awareness Competence

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

DATAHACKING HALLOWEEN EVENT 31-10-2014

DATAHACKING HALLOWEEN EVENT 31-10-2014 DATAHACKING HALLOWEEN EVENT 31-10-2014 DOEL PRESENTATIE WIJ WILLEN GRAAG Wederzijds kennismaken Kennis delen rondom datalekken en cybercrime Toelichting op de verzekeringsmogelijkheden OVER HISCOX VERZEKEREN

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

INFORMATIEBEVEILIGING: WAAR STAAT U NU?

INFORMATIEBEVEILIGING: WAAR STAAT U NU? INFORMATIEBEVEILIGING: WAAR STAAT U NU? HANDIGE CHECKLISTS VOOR DE OVERHEIDSSECTOR In deze whitepaper bieden we u handvatten en checklists voor hoe u om kunt gaan met de nieuwe meldplicht datalekken. Steeds

Nadere informatie

Wij geloven dat je leven leuker is als je je eigen keuzes maakt.

Wij geloven dat je leven leuker is als je je eigen keuzes maakt. Wij geloven dat je leven leuker is als je je eigen keuzes maakt. Wij vinden dat de overheid zich daarom minder met jou moet bemoeien en dat bedrijven minder invloed moeten hebben. Wij willen de overheid

Nadere informatie

!! Het!nieuwe!digitale!zakkenrollen!!!

!! Het!nieuwe!digitale!zakkenrollen!!! Hetnieuwedigitalezakkenrollen LaurenceArnold 6vS Roden,13januari2014 Dhr.J.Wilts Cybercrime Hetnieuwedigitalezakenrollen LaurenceArnold 6vS Lindenborg Roden,13januari2014 Allerechtenvoorbehouden.Nietsuitditprofielwerkstukmagwordenverveelvoudigd,opgeslagenineengeautomatiseerd

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden Mijn Delta Lloyd XY 15418-0915

Algemene Voorwaarden Mijn Delta Lloyd XY 15418-0915 Algemene Voorwaarden Mijn Delta Lloyd XY 15418-0915 Inleiding Voor u ziet u de algemene voorwaarden voor het gebruik van de elektronische diensten bij Delta Lloyd. Deze voorwaarden hebben wij voor u zo

Nadere informatie

1 Ben of word jij weleens gepest?

1 Ben of word jij weleens gepest? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Pesten Pesten is van alle generaties. Het kan bijna overal plaatsvinden en is daarom dichterbij dan mensen soms denken 8 1 Ben of word jij weleens gepest? 7 6

Nadere informatie

Weet u hoeveel artikelen er in Amerika zijn geschreven over het fenomeen cyberterrorisme?

Weet u hoeveel artikelen er in Amerika zijn geschreven over het fenomeen cyberterrorisme? 1 Cybercrime vergt integrale aanpak Toespraak Commandant der Strijdkrachten, Generaal T.A. Middendorp, ter gelegenheid van het symposium Cybercrime; de digitale vijand voor ons allen op 20 nov 2014, te

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Van. naar I Do. Kempense InnovatieRaad

Van. naar I Do. Kempense InnovatieRaad Van naar I Do Kempense InnovatieRaad Ideeën genereren Elke mens is een vat vol ideeën. Als je bedrijf op wieltjes loopt is het wellicht de moeite eens stil te staan en alles te herdenken. Net dan zijn

Nadere informatie

Bevriend met Bram of met een autist

Bevriend met Bram of met een autist Bevriend met Bram of met een autist Eerste druk, januari 2010 2010 Nanno Ymus isbn: 978-90-484-0990-7 nur: 283 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl De namen, plaatsen en gebeurtenissen

Nadere informatie

FAQ - Veelgestelde Vragen. Over het incident

FAQ - Veelgestelde Vragen. Over het incident FAQ - Veelgestelde Vragen Over het incident 1. Ik heb gehoord dat een onbevoegde partij toegang heeft gehad tot de de Explor@ Park database - kunnen jullie bevestigen of dit waar is? We kunnen bevestigen

Nadere informatie

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid

Meten van mediawijsheid. Bijlage 6. Interview. terug naar meten van mediawijsheid Meten van mediawijsheid Bijlage 6 Interview terug naar meten van mediawijsheid Bijlage 6: Het interview Individueel interview Uitleg interview Ik zal je uitleggen wat de bedoeling is vandaag. Ik ben heel

Nadere informatie

Uw tandartspraktijk. Een goudmijn voor internetcriminelen

Uw tandartspraktijk. Een goudmijn voor internetcriminelen Uw tandartspraktijk Een goudmijn voor internetcriminelen Wat gaan we doen? De digitale data-explosie Nieuwe privacywetgeving (a giant leap for mankind) Wat wilt u onze hacker vragen? Help! Uw praktijk

Nadere informatie

Les 3 Voorspellen Leestekst: Mijn droom. Introductiefase:

Les 3 Voorspellen Leestekst: Mijn droom. Introductiefase: Les 3 Voorspellen Leestekst: Mijn droom "Welkom:..." Introductiefase: 1. "Vandaag gaan we voor de laatste keer voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand mij vertellen welke vraag wij onszelf moeten stellen om

Nadere informatie

JE KUNT BETER EEN FLITSPAAL STELEN DAN GEFLITST WORDEN ALS JE DOOR ROOD RIJDT

JE KUNT BETER EEN FLITSPAAL STELEN DAN GEFLITST WORDEN ALS JE DOOR ROOD RIJDT AGENTEN OVER DE VERHOGING VAN DE BOETES JE KUNT BETER EEN FLITSPAAL STELEN DAN GEFLITST WORDEN ALS JE DOOR ROOD RIJDT Meldweek van de Meldkamer van de SP, 16-24 februari 2012 Nine Kooiman, lid van de Tweede

Nadere informatie

Voorwaarden Rechtsbijstandverzekering Particulier Medische Zorg

Voorwaarden Rechtsbijstandverzekering Particulier Medische Zorg N.V. Univé Schade Speciaal Reglement RVP-M2 Voorwaarden Rechtsbijstandverzekering Particulier Medische Zorg We leggen de onderstreepte woorden achterin de voorwaarden uit, bij Wat bedoelen wij met. Deze

Nadere informatie

Security is bij uitstek een thema waarmee KPN zich moet onderscheiden?!

Security is bij uitstek een thema waarmee KPN zich moet onderscheiden?! Verslag dialoog: Security Onder leiding van: Jasper Spanbroek, Chief Legal Officer Jaya Baloo, Chief Information Security Office In onze samenleving groeit de afhankelijkheid van op internet gebaseerde

Nadere informatie

Zou jij niet domweg gelukkig willen zijn?

Zou jij niet domweg gelukkig willen zijn? Zou jij niet domweg gelukkig willen zijn? Ja, natuurlijk, maar hoe doe je dat dan? Domweg gelukkig zijn Ken je dat gevoel? Het gevoel dat je domweg gelukkig wilt zijn? Dat er te veel in je leven is waardoor

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Wij geloven dat je leven leuker is als je je eigen keuzes maakt.

Wij geloven dat je leven leuker is als je je eigen keuzes maakt. Wij geloven dat je leven leuker is als je je eigen keuzes maakt. Wij vinden dat de overheid zich daarom minder met jou moet bemoeien en dat bedrijven minder invloed moeten hebben. Wij willen de overheid

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 158 Vragen van het lid

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg

Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg Onderzoek Criminaliteit onder het Limburgse bedrijfsleven Mede mogelijk gemaakt door de RPC s in Limburg Inleiding Veilig ondernemen is een belangrijk thema bij de Kamer van Koophandel. Jaarlijks wordt

Nadere informatie

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen?

Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? Wat is kindermishandeling? Hoe kan kindermishandeling stoppen? Wie kan je hierbij helpen? In deze folder vind je een antwoord, en lees je ook bij wie je terecht kan als je over mishandeling of verwaarlozing

Nadere informatie

Werken in een andere sector of branche: iets voor u?

Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Uw hele loopbaan blijven werken in dezelfde sector of branche? Voor veel werknemers is het bijna vanzelfsprekend om te blijven werken in de sector of

Nadere informatie

Opsporingsberichtgeving

Opsporingsberichtgeving Opgave 4 Opsporingsberichtgeving Bij deze opgave horen de teksten 8 en 9 uit het bronnenboekje. Inleiding Een van de middelen die een officier van justitie kan inzetten in het opsporingsonderzoek is opsporingsberichtgeving.

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Vrienden & Relaties

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Vrienden & Relaties MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Vrienden & Relaties s Avonds en in het weekend zit ik vaak alleen thuis. Ik bel dan wel eens met mijn vrienden, maar ze bellen me nooit terug. Ik heb verkering,

Nadere informatie

INFORMATIEBEVEILIGING VOOR WEBWINKELS

INFORMATIEBEVEILIGING VOOR WEBWINKELS INFORMATIEBEVEILIGING VOOR WEBWINKELS HANDIGE CHECKLISTS In deze whitepaper bieden we u tips en checklists die kunnen bijdragen aan een optimale beveiliging van zowel uw eigen data als die van uw klanten.

Nadere informatie

Ontmanteling contactloze chipkaart

Ontmanteling contactloze chipkaart Persverklaring, Digital Security, Radboud Universiteit Nijmegen, 12 maart 2008 Ontmanteling contactloze chipkaart Samenvatting Vrijdag 7 maart 2008 hebben onderzoekers en studenten van de onderzoeksgroep

Nadere informatie

Informatie over EthicsPoint

Informatie over EthicsPoint Informatie over EthicsPoint Melden algemeen Beveiliging en vertrouwelijkheid van meldingen Tips en beste praktijken Informatie over EthicsPoint Wat is EthicsPoint? EthicsPoint is een uitgebreid en vertrouwelijk

Nadere informatie

Winkeliers over functioneren van politie en buitengewoon opsporingsambtenaren (boa s)

Winkeliers over functioneren van politie en buitengewoon opsporingsambtenaren (boa s) Stichting Maatschappij en Veiligheid (SMV) Den Haag, augustus 2014 Winkeliers over functioneren van politie en buitengewoon opsporingsambtenaren (boa s) 1 Het onderzoek In opdracht van de Stichting Maatschappij

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek

Online Psychologische Hulp Angst & Paniek Online Psychologische Hulp Angst & Paniek 2 Therapieland Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Angst & Paniek van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

Bescherming tegen de gevolgen van cyber risico s. Bedrijfsverzekeringen. CyberEdge van AIG

Bescherming tegen de gevolgen van cyber risico s. Bedrijfsverzekeringen. CyberEdge van AIG Bescherming tegen de gevolgen van cyber risico s Bedrijfsverzekeringen CyberEdge van AIG Wat zijn cyber risico s? Cyber risico s zijn een vaststaand gegeven in een wereld van informatie, informatiesystemen

Nadere informatie

Bibliotheek Mysterie

Bibliotheek Mysterie Bibliotheek Mysterie Eerste druk, 2014 2014 Nicole van Oudheusden isbn: 9789048432257 nur: 284 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Informatiebeveiliging

Informatiebeveiliging Informatiebeveiliging Jeroen van Luin 30-11-2011 jeroen.van.luin@nationaalarchief.nl Wat is informatiebeveiliging? Informatiebeveiliging is het geheel van preventieve, detectieve, repressieve en correctieve

Nadere informatie

Integratie. Haal Hackers in huis. Marieke Vos

Integratie. Haal Hackers in huis. Marieke Vos Integratie Haal Hackers in huis Marieke Vos Haal hackers in huis Door: Marieke Vos Uit: Digitaal Bestuur, Special maart 2009 Doet de overheid genoeg om ongenode gasten buiten de digitale voordeur te houden?

Nadere informatie

Eerste druk, februari 2011 2011 Elisabeth Nymus

Eerste druk, februari 2011 2011 Elisabeth Nymus Seksueel misbruik Eerste druk, februari 2011 2011 Elisabeth Nymus isbn: 978-90-484-1685-1 nur: 248 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

De draad weer oppakken

De draad weer oppakken De draad weer oppakken na een ingrijpende gebeurtenis 0900-0101 (lokaal tarief) Slachtofferhulp N e d e r l a n d Een ingrijpende gebeurtenis, zoals een misdrijf of verkeersongeluk, zet uw leven in meer

Nadere informatie

Prostaatkanker Hoe ontdek je het en dan?

Prostaatkanker Hoe ontdek je het en dan? Prostaatkanker Hoe ontdek je het en dan? Eerste druk, 2014 2014 Henri Pieter www.henripieter.nl Schilderij cover: Irma Boogh-van der Burg isbn: 9789048433735 nur: 860 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer

Nadere informatie

Pubers opvoeden. Veranderingen in de puberteit

Pubers opvoeden. Veranderingen in de puberteit Pubers opvoeden Pubers opvoeden De puberteit is de ontwikkelingsfase tussen 10 en 18 jaar. Maar die puberteit is er natuurlijk niet opeens. Vanaf ongeveer 9 jaar kan je al merken dat kinderen beginnen

Nadere informatie

Lesvoorbereiding. Inleiding voor de leerkracht :

Lesvoorbereiding. Inleiding voor de leerkracht : Lesvoorbereiding Inleiding voor de leerkracht : Child Focus, de Stichting voor Verdwenen en Seksueel Uitgebuite Kinderen, heeft als missie om de fenomenen van verdwijning en seksueel misbruik te bestrijden

Nadere informatie

Over tweeten, generatie z en cyberpesten enzo. Graaf Huyn College 19 november. drs. L.A.E.C. Brüll

Over tweeten, generatie z en cyberpesten enzo. Graaf Huyn College 19 november. drs. L.A.E.C. Brüll Over tweeten, generatie z en cyberpesten enzo Graaf Huyn College 19 november drs. L.A.E.C. Brüll On en offline identiteit @LodewijkBrull lodewijk.brull@aboutlife.eu Kenmerken sociale media Sociale media

Nadere informatie

Maatschappij Onderwerp: Drugs. Auteur: Bob van der grint Inlever datum:18-3-2014 Leraar: E.Mulder

Maatschappij Onderwerp: Drugs. Auteur: Bob van der grint Inlever datum:18-3-2014 Leraar: E.Mulder Maatschappij Onderwerp: Drugs Auteur: Bob van der grint Inlever datum:18-3-2014 Leraar: E.Mulder Inhoud 1.Titelpagina 2.Voorwoord 3.Conclusies 4.Theoretisch kader/literatuuropgave 2.Voorwoord Ik heb het

Nadere informatie

Onderzoek Geweldsfilmpjes

Onderzoek Geweldsfilmpjes Onderzoek Geweldsfilmpjes 21 april 2015 Over het onderzoek Aan dit online onderzoek, gehouden van 14 april tot en met 20 april 2015, deden 1.165 jongeren mee. De uitslag is na weging representatief voor

Nadere informatie

10-12 jaar. +/- 60 min. Cyberpesten. 1 of meerdere computer(s) Koptelefoon(s) Tablet of smartphone Papier en pen

10-12 jaar. +/- 60 min. Cyberpesten. 1 of meerdere computer(s) Koptelefoon(s) Tablet of smartphone Papier en pen Januari 2016 Zoek de cyberpester! 1 4 Leeftijd Duur Onderwerp Benodigd materiaal 10-12 jaar +/- 60 min Cyberpesten 1 of meerdere computer(s) Koptelefoon(s) Tablet of smartphone Papier en pen Doel en verloop

Nadere informatie