Het Theaterfestival 2014 State of the Youth Freek Vielen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het Theaterfestival 2014 State of the Youth Freek Vielen"

Transcriptie

1 Het Theaterfestival 2014 State of the Youth Freek Vielen

2 1. In het zesde leerjaar stierf een klasgenootje van mij aan kanker ik was twee jaar daarvoor verhuisd en in die twee jaar dat ik met hem in de klas had gezeten was hij weinig op school geweest ik kende hem niet zo goed ik wist dat hij eens op een schooldag naar Disneyland was gegaan en dat ik toen niet jaloers mocht zijn, maar waarom wist ik niet toen de meester vertelde dat hij gestorven was, voelde ik niets, wist ik niet wat ik voelde, en speelde die dag door, enigszins opgelucht doordat ik de spreekbeurt die ik niet goed had voorbereid niet hoefde te doen ik heb niet gehuild, ben niet stil in een hoekje gaan zitten, heb geen bezorgde vragen gesteld aan mijn ouders. de nacht voor zijn begrafenis waar we met de hele klas op de fiets naar toe zouden gaan, werd ik huilend wakker door een nachtmerrie. Ik had gedroomd dat mijn broer gestorven was en ik moest verschrikkelijk huilen. Ik wist niet waarom, maar ik moest zo hard huilen wat ik deed in mijn eentje in de badkamer om niemand wakker te maken. ik zou het toch niet kunnen uitleggen. Ik weet nog goed dat ik nog nooit de gedachte had gehad dat ik van mijn broer hield, ik had nog nooit de angst gevoeld dat ik hem kwijt zou kunnen raken, maar door die droom ervoer ik iets dat ik nog niet eerder had ervaren, ik ervoer iets van wat dood zijn, dood gaan, achterblijven kan betekenen. Als ik iets wil mijn komende leven, hoe kort of lang dat ook moge duren dan zou ik graag dat soort dromen en nachtmerries achterna jagen om ze via repetitieruimtes, brainstormsessies en subsidiedossiers om 20u30 in een theaterzaal, met open ogen, mee te kunnen maken om te weten wat ik voel om te voelen wat ik weet om iets te voelen wat ik nog niet heb gevoeld iets te weten wat ik nog niet wist.

3 2. Goedenavond dames en heren, mijn naam is Freek Vielen, ik ben 29 jaar en heb afgelopen jaar Heimat geregisseerd ik ben zeer vereerd dat ze me voor deze State of the Youth gevraagd hebben. nog maar tien jaar geleden deed ik auditie hier op de Singel en nu zou ik jullie allemaal mogen toespreken wat een eer en ik zou in de zomer, zo had ik bedacht, in alle rust, als de deadlines gehaald waren en de dagen weer meer uren dan activiteiten zouden hebben, dan zou ik deze speech gaan schrijven. maar het werd een zomer waarin de komkommertijd nooit echt doorbrak, waarin de beelden van Gaza, Oekraïne en Irak om en op de voorpagina vochten met de onmenselijke beet van Luis Suarez ik deed uiteindelijk de televisie uit en begon te schrijven en begin augustus had ik mijn speech af, te lang - wat ik weet aan mijn jeugdig enthousiasme; later, ooit, als ik oud ben, zal ik wel in voetnoten en toevoegingen praten, spreken met penselen om de laatste details te veranderen, zo dacht ik. nu moet ik de blokkwast en de roller nog gebruiken- te lang, deze speech, maar af. en toen, begin augustus, terwijl Theater aan Zee nog bezig was, en nog voor de boekhoudkundige mededeling betreffende ons gezamenlijk budget kond was gedaan, las ik op een rustige zomeravond de State of the Unions voor mij. ik begon met één, toen de volgende en tenslotte las ik ze allemaal. En ik begon me zorgen te maken. Niet zozeer vanwege het feit ik er achter kwam dat bijvoorbeeld Oscar van Woensel 31 was toen hij de State van the Union deed, niet die van the Youth, maar die van de Union, Wayn Traub was 32, net als Sidi Larbi, waardoor even de gedachte kwam of ik met mijn 29 jaar wel zo blij zou moeten zijn met mijn jongemakerslabel, of de State of the Youth niet evengoed

4 een pappen en nat houd pierenbadje is, omdat het zwembad simpelweg al jaren te vol is en zal overstromen met mijn aanwezigheid, maar die gedachte ging gelukkig spoedig weer weg omdat het uiteindelijk allemaal niet zo belangrijk is ik schrok van het lezen van die speeches omdat ze bijna zonder uitzondering hetzelfde verhaal vertelden ze verdedigden de waarden van kunst en ze waarschuwden voor het neoliberalisme en de doodlopende weg van marktwerking in de maatschappij in het algemeen en in de kunst in het bijzonder exact wat ik in mijn affe augustusspeech ook probeerde te doen ik schrok omdat alles wat ik geschreven had ook door anderen al gezegd was en ik schrok omdat het dus blijkbaar niets geholpen had ik schrok dat Srebrenica door Syrië is vervangen en het dus blijkbaar niet geholpen heeft zou ik dan nu datzelfde verhaal nog eens moeten doen? dacht ik of is zwijgen, eindelijk staken gepaster? maar als er één plek is waar oude verhalen opnieuw en opnieuw verteld mogen worden, om telkens weer een andere alliantie met het moment, de dag, het jaar aan te gaan, om steeds opnieuw te zoeken naar betekenis en uitzicht dan is het, lijkt mij, deze plek. dus hier - dan toch mijn draai in de molen mijn portie repetitieve boosheid mijn oplossing voor dit alles mijn geloof dat het weldegelijk zin heeft om je uit te spreken om jezelf te formuleren

5 3. mijn moeder is ziek. In april kreeg ze te horen dat de kanker waar ze 10 jaar geleden van genezen leek, terug was gekomen. die zin stond overigens in geen enkele ander State of the Union maar dat is niet de reden dat ik het u vertel ik zeg het slechts omdat het waar waar waar is mijn moeder heeft een tumor in haar heup zo gaat dat ik weet dat er mensen zijn die vinden dat mijn generatie te veel in hun navel ronddoolt daar slechts tussen het pluis en opgedroogd zaad zit te wroeten. mocht u nu behoren tot die categorie die die mening ten deel is gevallen maar toch van deze tekst wil genieten het is het begin van het seizoen, we gaan elkaar nog nodig hebben de komende jaren heb ik een gratis tip: gejat uit de eerste roman van Dave Eggers mijn vader belde me in april of ik toch graag misschien even langs huis wou moest komen snel vandaag nu o was volgens de dokters de kans groot dat het al uitgezaaid - in haar organen zou zitten. En na bijna een maand geleefd te hebben met het idee dat mijn moeder misschien nog maar een maand te leven zou hebben, kregen we nieuws: de tumor was niet uitgezaaid en was op dit moment niet levensbedreigend. Ze zou er dus niet aan doodgaan. Er was maar een minpunt: het is niet te genezen, ze kunnen het niet weghalen, en ze zal er dus aan doodgaan. Gelukkig niet meer direct, maar zeker wel ooit. Ik was thuis, de dag na dat doktersbezoek. Mijn vader werd gebeld en ik hoorde hem aan de telefoon tegen mijn tante zeggen: oe ik me voel hij zuchtte, slikte wat woorden en tranen weg, en zei toen 4. Ik wil het in deze speech niet hebben over mijn moeder, niet over de dood ik wil het hebben over wat mijn vader zei aan de telefoon tegen mijn tante. en waarin ik mijn vak - per ongeluk- begrepen en gewaardeerd voelde en hoe goed dat voelde, dat mijn vak begrepen werd en belangrijk werd gevonden,

6 na twee jaar Nederlandse bezuinigingretoriek en aanverwante ellende en met de Vlaamse bezuiniging en zijn zalvende retoriek in het verschiet ik herkende in die woorden van mijn vader mijn taak als schrijver/theatermaker over die taak wil ik het graag hebben daar gaan we: 5. ik heb een vriendin die dichter is en die mopperde dat mensen eigenlijk alleen dichtbundels kopen als ze super verliefd zijn of als er iemand sterft. Als ik aan mijn vader denk, die zonder woorden of beelden, opgelucht, maar verslagen en vermoeid op de bank zat, kan ik alleen maar aan die dichter zeggen: wees blij. Wees blij dat als er mensen zonder woorden zitten, ze die woorden kunnen proberen te zoeken bij de woordenstamelaars, bij de dichters. Dat is ons vak. Zoals de wetenschapper op veldwerk gaat, of nog eens op zijn rekenmachine kijkt, of nog maar eens twee artikelen van andere wetenschappers met elkaar vergelijkt, om maar iets over de wereld te kunnen zeggen, iets dat waar is, in toonaangevende bladen als waar zo is het mijn vak om rond te kijken in deze wereld dat te analyseren en daar woorden, beelden, verhalen aan te geven en die tot een ervaring te maken. Zodat mensen als ze samen uit bijvoorbeeld- een voorstelling komen tegen hun partner kunnen zeggen: kijk zo voel ik me, dit probeer ik je al zo lang duidelijk te maken, waarom verander je niet, waarom verander je niet iets aan je leven? kunst kan je gebruiken waar normale taal tekort schiet,

7 je kunt het gebruiken om te communiceren. dat als waar wordt ervaren waar als je iets wilt mededelen over je binnenwereld. Het verbreedt simpelweg het zegbare. Maar het gaat natuurlijk nog verder. Het heeft bij mij ook het voelbare, het denkbare en het kenbare verdiept. En dit bedoel ik op de minst esoterische manier mogelijk: Ik leende van een vriend On the Road en ik wist waarna ik al een paar jaar verlangde zonder dat ik wist, ik verlangde naar de wereld ik las Bij Nader Inzien van JJ Voskuil en ik snapte mijn vrienden, mijn vriendschap beter Ik las Salinger en voelde me begrepen door mezelf door Salinger begreep ik wat ik voelde en voelde ik wat ik begreep. Kunst is een communicatiemiddel waardoor je de wereld en jezelf beter kan leren kennen. Het kan troosten of verontrusten, het kan de wereld mooier maken en daarmee verbeteren of lelijker waardoor je als toeschouwer zelf de wereld mooier wil maken. Maar uiteindelijk is het een communicatie middel om datgene waar we volgens een Weense loopgraafsoldaat over moeten zwijgen in de wetenschap zegbaar, kenbaar, voelbaar, denkbaar te maken. Binnen een mens of van mens tot mens of zelfs van groep tot groep en dat dwars door de eeuwen heen. het lijkt me verre van overdreven te stellen dat wij door ons vermogen tot het maken van kunst steeds een diepgaander en genuanceerder gesprek zijn gaan voeren. we kunnen het hebben over Kafka- procesen, we kunnen in opiniestukken verwijzen naar het Truman- syndroom of de The Big Brother die meekijkt.

8 we kunnen waarschuwen voor plannen door de gevolgen in een kunstwerk tastbaar te maken zonder dat de plannen uit hoeven gevoerd te worden we kunnen dromen over horizonnen die we zelf verzinnen en die we vervolgens waar kunnen maken we kunnen onze wereld inrichten op basis van dingen die alleen bestaan doordat iemand dat bedacht heeft het verbreed niet alleen het zegbare, maar verdiept ook het denkbare, binnen een persoon binnen een maatschappij. 6. ik heb soms zelfs het gevoel dat wetenschappers en kunstenaars niet alleen de realiteit blootleggen maar zelfs uitbreiden. Als je iets echts goeds hoort of leest dan lijkt het vaak alsof die waarheidsvinders simpelweg de Mijnen der Waarheid zijn ingedoken om daar Waarheid te delven, om mee naar boven te nemen om het trots aan ons te laten zien, terwijl we nooit kunnen weten of het niet eigenlijk waarheidsalchemisten zijn. Mensen die uit blubber goud hebben gemaakt. Mensen die door iets bedacht te hebben de werkelijkheid uitbreiden. 7. Neem nu als voorbeeld het onderscheid tussen burgers en consumenten een onderscheid, ooit onder woorden gebracht door een filosoof, en later door andere mensen zo vaak gebruikt dat we het nu kunnen hanteren ieder individu zo ontdekte of bedacht hij- heeft een burger en een consument in zichzelf de burger kijkt naar wat hij denkt dat goed is voor ons allen, de consument kijkt naar wat goed is voor hem, de burger focust zich op wat hij verlangt voor het land, de consument op waar hij zin in heeft voor zichzelf. De burger kiest in het stemhokje, de consument in de Carrefour. Ik moest aan dit onderscheid denken dat onderscheid dat misschien alleen als idee bestaat, toen ik vorige week over straat liep ik liep over straat en ik stond naast een stoplicht

9 met daarin een tikapparaat voor blinden. Dat tikapparaat dat langzaam tikt als het stoplicht op rood staat en snel tikt als het op groen springt. Ik dacht daar niet zoveel over en ik dacht, wat goed. n tikapparaat stoppen. Hoeveel zou dat wel niet kosten? En hoeveel is dat dan per blinde, dacht ik. Maar dat maakt niet uit, dacht ik toen, want ik, als burger, vind het goed en vanzelfsprekend dat we dat gezamenlijk betalen voor onze blinde medemens. Omdat iedereen zo veel mogelijk geholpen moet worden om zelfstandig over straat te kunnen gaan en zijn leven te ontplooien, zijn talenten waar te maken. Natuurlijk moeten we dus doorgaan met in alle stoplichten een tikapparaat te stoppen. Daar betaal ik graag aan mee via belastingen. Geen probleem. Ik vind het vanzelfsprekend dat we dat collectief regelen, zelfs al heb ik er als redelijk perfect ziend persoon niets aan. Zelfs al vind ik dat luide getik soms zelfs, dat geef ik toe, een beetje irritant. Geen punt. en dat vind ik echt maar dacht ik toen ik verder liep stel nou dat er voor mij 2 potjes zouden staan, een potje en het andere potje waarbij zou staan dan zou ik als ik eerlijk ben als ik echt eerlijk ben die twee euro vanzelfsprekend in dat potje voor dat tikapparaat stoppen. Natuurlijk, ik leg net uit hoe goed ik het vind dat die tikapparaten bestaan. \ Ik denk dat ik alleen en enkel de ene twee euromunt, mijn eigen zuurverdiende, door hard, hard werken, verdiende twee euro munt, in dat potje voor dat saucijzenbroodje zou stoppen

10 als ik op dat moment toevallig net honger had. Of zin in een saucijzenbroodje. Of gewoon iets warms. Voor in mijn maag. Een lekker tussendoortje. In dat geval weet ik zeker dat het me echt geen enkele moeite zou kosten om een reden te bedenken waardoor ik het perfect, voor de duur van het verorberen van dat saucijzenbroodje, voor mezelf zou kunnen rechtvaardigen om niet mee te betalen aan de tikapparaten. 8. om deze reden, omdat ik mezelf een beetje ken, deel ik ook niet het enthousiasme over onze nieuwe minister die minister mag dan misschien slim zijn (jeeh) of geïnteresseerd in cultuur (jeeh) hij maakt deel uit van een minister ploeg die voornamelijk bezig is met het overhevelen van macht. Van federaal naar gemeenschap, van gemeenschap naar gemeente, van gemeente naar ondernemer en vooral van burger naar consument. en omdat ik zelf ook consument ben, veel vaker dan burger, kan ik alleen maar zeggen stop daarmee. Alsjeblieft. Stop met het geven van die verantwoordelijkheid aan de consument. De consument in mezelf kan die verantwoordelijkheid niet aan. Ik wil niet met haast en honger in de Carrefour moeten beslissen of de tonijn mag uitsterven of niet. Ik wil niet dat de consument mag beslissen hoe we om willen gaan met het eten dat eens dier was. Daar moeten wij rustig als burgers over nadenken. Net zoals je de consument met een stijve en een rood hoofd van schaamte niet laat bepalen wat wel en wat net geen vrouwenuitbuiting is in het red light district

11 wil ik ook niet dat de consument, de hardwerkende ondernemer in eigenbelang, verantwoordelijk wordt gemaakt voor de opwarming van de aarde, de uitbuiting van kinderen in verre landen, van vrouwen, van dieren. Ik wil daar niet over moeten nadenken op het moment dat ik hongerig, of moe, of angstig ben. Of ben gemaakt. Daar is het te belangrijk voor. Ik wil dat dat over wordt gelaten aan de burgers. Dus nee, natuurlijk moeten we geen ziekenhuizen privatiseren, geen gevangenissen, geen scholen, niet de dierenrechten, niet de natuur, niet het milieu, niet de lucht, niet de wegen, niet de kunst. Het is toch inmiddels wel duidelijk dat maximaal geld verdienen als enige beslissingsfactor, niet de fijnste wereld oplevert? wanneer stoppen we met dit desastreuze verhaal te vertellen waarin het logisch en zelfs natuurlijk lijkt om de consument onze wereld te laten inrichten. Laten wij burgers onder elkaar de macht terugvragen. Laten wij, burgers, de wereld weer in richten. 9. De vraag of kunst gesubsidieerd zou moeten worden en hoeveel dan, mag dan ook niet meer zijn dan de vraag: willen wij het zegbare proberen te vergroten willen wij de wereld beter leren kennen willen wij het inwendige nog beter uitwendig kunnen maken het onuitspreekbare bespreekbaar het ondenkbare denkbaar het onkenbare kenbaar willen wij investeren in de kwaliteit van onze dialoog van ons gesprek de kwantiteit van het zegbare. want als we die weg opgaan,

12 zelfs al is het maar voor een klein beetje, als aanvulling, als symbool, dan is de dag niet zo ondenkbaar, je wat efficiënt zou zijn; als er gewoon een paar grote instellingen zijn die alles gaan doen, die het jongwerk, het komisch werk, het klassi en als er dan één in Gent, één in Antwerpen en één in Brussel zou zijn, dan geven we die drie gewoon een zak geld en dan is het klaar. Zou dat niet verschrikkelijk efficiënt zijn? ja misschien wel, ik weet het niet, maar dat is misschien wel uit te rekenen. maar we weten ook dankzij de nutteloze waarheidszoekers uit de evolutiebiologie dat je als je als soort wilt overleven je zo divers mogelijk moet zijn, zoveel mogelijk variatie moet hebben, zodat als de omstandigheden plots veranderen de kans zo groot mogelijk is dat er individuen overleven, waarna ook die weer zo divers mogelijk worden om op de volgende veranderende omstandigheden te anticiperen. Survival of the fittest gaat niet over het best mogelijke superindividu, maar over de soort die zo divers mogelijk moet zijn met de grootst mogelijke variatie. Dus investeer niet in de best mogelijke superindividuen, maar in de grootst mogelijk diversiteit binnen de groep en het is denk ik door datzelfde consumenten denken dat recensenten en programmeurs soms naar theater lijken te kijken als naar een dienst waar voor betaald is. Een dienst die nu dus iets moet leveren. Een oplossing bijvoorbeeld voor een maatschappelijk vraagstuk - de opwarming van de aarde of discriminatie of het democratisch tekort. Of ze vragen je een programma te maken van driekwartier in het kader van de anti- racisme dag. Maar kunstsubsidie is geen geld waarmee je een product kunt kopen. ik vind het soms zorgelijk dat zelfs de controlerende macht van de theaterwereld, de programmeurs en recensenten, soms mee lijkt te gaan in die consumenten houding en theatermakers afrekent op nuttigheid.

13 het geeft alleen maar aan dat het voor iedereen moeilijk, zo niet onmogelijk is om uit het huidige verhaal te stappen waar deze regering uiteindelijk een gevolg van is (en natuurlijk niet de oorzaak) maar toch moeten we denk ik dat blijven proberen de komende 1000 jaar proberen elkaar niet af te rekenen op nuttigheid maar proberen te schatten op waarde want als iets waarde heeft, dan is het uiteindelijk ooit voor iemand vanzelf nuttig zoals de evolutiebiologie die uiteindelijk toch nog nuttig blijkt te zijn als goedkloppende metafoor, zoals die keer dat een koppel van 40 na Heimat naar ons toe kwam en zei: uzie voor dat we naar binnen gingen, of die keer dat we een kaartje kregen van iemand die na afloop van onze voorstelling een hele nacht met zijn ouders had gepraat, voor het eerst een echt gesprek met hen had gevoerd, zo schreef hij. nuttig nuttige bijvangst, nuttige gelukkige bijvangst, maar dat betekent niet dat theater gefinancierd of gerechtvaardigd moet worden als relatie of familie therapie. nee het zegbare vergroten het denkbare verdiepen het kenbare verbreden dat is het enige dat is het enige dat er misschien voor kan zorgen dat over 1000 jaar mensen geen bommen meer nodig hebben, maar het afkunnen met woorden.

Wanneer één van je ouders ALS heeft

Wanneer één van je ouders ALS heeft Wanneer één van je ouders ALS heeft Introductie ALS komt niet zo vaak voor en het is onwaarschijnlijk dat je nog iemand kent die een ouder of stiefouder heeft met deze ziekte. Het is gemakkelijk te begrijpen

Nadere informatie

Hoe je nooit meer gepest wordt... Voorgoed!!

Hoe je nooit meer gepest wordt... Voorgoed!! Hoe je nooit meer gepest wordt... Voorgoed!! Door: Izzy Kalman, MS www.bullies2buddie.com [Izzy Kalman is in het Engels te bereiken via email: Izzy@bullies2buddies.com. Binnen Nederland: www.pesten.net

Nadere informatie

Als kanker meer is dan je aankunt

Als kanker meer is dan je aankunt Als kanker meer is dan je aankunt Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Als kanker meer is dan je aankunt 5 Momenten waar je kracht uithaalt 13 De balans vinden 15 Bewuster, intenser en spiritueler 17 Verlies

Nadere informatie

Een Bijzondere Broer of Zus

Een Bijzondere Broer of Zus Een Bijzondere Broer of Zus Informatiemap voor jongeren met een broer of zus met een handicap, chronische ziekte of psychische stoornis Uitgave: GGNet, regio Apeldoorn Team Preventie Postbus 2003 7230

Nadere informatie

Hoe kun je als leerkracht pesten in je klas voorkomen en bestrijden?

Hoe kun je als leerkracht pesten in je klas voorkomen en bestrijden? Waarom ik werd gepest? Ik was anders dan de rest. Had niks met roze en speelde nooit met poppen. Op de middelbare school werd het pesten zo erg dat ik in de pauzes niet meer de kantine in durfde. Als de

Nadere informatie

Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen?

Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen? Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen? Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Volmaakte ouders bestaan niet 4 Vertellen of niet? 6 Reacties van kinderen 13 Helpen verwerken 20 Als de dood ter sprake

Nadere informatie

DEPRESSIE, EEN GIDS VOOR FAMILIELEDEN

DEPRESSIE, EEN GIDS VOOR FAMILIELEDEN DEPRESSIE, EEN GIDS VOOR FAMILIELEDEN Prof. Dr. Pim Cuijpers, VU Amsterdam Oorspronkelijke uitgave december 1996, hoofdstuk 4 herzien door dr. Tara Donker in 2014 Momenteel is professor Pim Cuijpers hoofd

Nadere informatie

Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen?

Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen? Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen? Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Volmaakte ouders bestaan niet 4 Vertellen of niet? 6 Reacties van kinderen 11 Helpen verwerken 17 Thuis en in het ziekenhuis

Nadere informatie

Kanker... in gesprek met je arts

Kanker... in gesprek met je arts Kanker... in gesprek met je arts Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Het eerste contact met uw arts 4 Artsen zijn ook mensen 8 Begrijpen en onthouden 10 Vragen vóór de diagnose 13 Vragen over diagnose

Nadere informatie

Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen?

Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen? Kanker... en hoe moet het nu met mijn kinderen? KWF Kanker Infolijn 0800-022 66 22 (gratis) Informatie en advies voor kankerpatiënten en hun naasten www.kwfkankerbestrijding.nl Voor informatie over kanker

Nadere informatie

Wat als mijn kind een eetstoornis heeft?

Wat als mijn kind een eetstoornis heeft? Wat als mijn kind een eetstoornis heeft? Handleiding door ouders voor ouders 2 / Handleiding eetstoornissen voor ouders / Buro PUUR Sponsoren Deze handleiding is gesponsord door : TDS Schiedam www.tds.nu

Nadere informatie

Het valt niet mee de draad weer op te pakken. Tips en adviezen voor vrouwen met borstkanker bij psychosociale problemen

Het valt niet mee de draad weer op te pakken. Tips en adviezen voor vrouwen met borstkanker bij psychosociale problemen Het valt niet mee de draad weer op te pakken Tips en adviezen voor vrouwen met borstkanker bij psychosociale problemen Colofon Uitgever: Van Zuiden Communications B.V. Postbus 2122 2400 CC Alphen aan den

Nadere informatie

Palliatieve zorg; wat als je niet meer beter wordt

Palliatieve zorg; wat als je niet meer beter wordt Palliatieve zorg; wat als je niet meer beter wordt Welke zorg kunt u ontvangen als genezing niet meer mogelijk is? Palliatieve zorg is de zorg, die u ontvangt wanneer u ongeneeslijk ziek bent. Het is gespecialiseerde

Nadere informatie

Steun voor ouder(s) en kind(eren) na zelfdoding van een gezinslid

Steun voor ouder(s) en kind(eren) na zelfdoding van een gezinslid Steun voor ouder(s) en kind(eren) na zelfdoding van een gezinslid Handleiding voor organisatie en begeleiding survivalkid.nl Monique van t Erve, Rouw na zelfdoding Petra Windmeijer, Indigo Drenthe Beilerstraat

Nadere informatie

Narcotics Anonymous NA-Anonieme Verslaafden

Narcotics Anonymous NA-Anonieme Verslaafden Narcotics Anonymous NA-Anonieme Verslaafden Een Introductie tot NA-Anonieme Verslaafden De Twaalf Stappen van NA-Anonieme Verslaafden 1. Wij erkenden dat wij machteloos stonden tegenover onze verslaving,

Nadere informatie

Cliënten in beeld - deel 2. Dilemma s van burgers met een hulpvraag

Cliënten in beeld - deel 2. Dilemma s van burgers met een hulpvraag Cliënten in beeld - deel 2 Dilemma s van burgers met een hulpvraag COLOFON Cliënten in beeld - deel 2 Dilemma s van burgers met een hulpvraag Voorwoord Toen vorig jaar het boekje Cliënten in beeld - Portretten

Nadere informatie

Bespreek je vak man! Waarom een goed gesprek? Een goed gesprek tussen werk nemer en werkgever over thema s als bijblijven

Bespreek je vak man! Waarom een goed gesprek? Een goed gesprek tussen werk nemer en werkgever over thema s als bijblijven bespreek je vak man Bespreek je vak man! Of je nou tractorchauffeur, kraanmachinist of grondwerker bent, ondernemer of werknemer, feit is dat je in een prachtige sector werkt. Natuurlijk wil je dat zo

Nadere informatie

De 10 tips voor. Succesvol Communiceren

De 10 tips voor. Succesvol Communiceren De 10 tips voor Succesvol Communiceren Wat je geeft, ontvang je terug ICM Uitgave De 10 tips voor Succesvol Communiceren Extra tip: Print dit 10 tips e-book voor optimaal resultaat 1 De 10 tips voor Succesvol

Nadere informatie

Leven met dyscalculie Het verhaal van een 23-jarige

Leven met dyscalculie Het verhaal van een 23-jarige Wat betekent het om dyscalculie te hebben? Hoe uit zich dat in de praktijk? Waar loop je zoal tegenaan? Welke dingen zijn voor jou moeilijk waar andere mensen niet eens bij stil staan? Laura Schermer,

Nadere informatie

er straks voor mij? Wie Portretten van verzorgenden Hans Hoogerheide & Ad de Jongh

er straks voor mij? Wie Portretten van verzorgenden Hans Hoogerheide & Ad de Jongh zorgt Wie er straks voor mij? Portretten van verzorgenden Hans Hoogerheide & Ad de Jongh Wie zorgt er straks voor mij? 2008 Kavanah, Dwingeloo Niets uit deze uitgave mag worden gefotokopieerd, noch in

Nadere informatie

JONGEREN RAPPORTEREN OVER KINDERRECHTEN IN NEDERLAND

JONGEREN RAPPORTEREN OVER KINDERRECHTEN IN NEDERLAND Inhoudsopgave Inleiding Praat mee met je rechten! Jonge vluchtelingen Kinderen in armoede Gehandicapte kinderen Jongeren in de jeugdzorg 1 Inleiding Dit is een rapport waarin jongeren in Nederland hun

Nadere informatie

Informatieboekje over de Kindertelefoon. Wat ik moet weten voor een spreekbeurt

Informatieboekje over de Kindertelefoon. Wat ik moet weten voor een spreekbeurt Informatieboekje over de Kindertelefoon Wat ik moet weten voor een spreekbeurt Landelijk Bureau Kindertelefoon Juli 2014 1 Inhoud 1 Wat is de Kindertelefoon?... 3 2 Wat doet de Kindertelefoon voor je?...

Nadere informatie

Nabestaan na zelfdoding

Nabestaan na zelfdoding Nabestaan na zelfdoding over verliesverwerking en de waarde van lotgenotencontact Werkgroep Nabestaan na Zelfdoding Friesland 1 Leeuwarden, najaar 2001 eigen uitgave ter gelegenheid van het tienjarig bestaan

Nadere informatie

Inspirerende verhalen

Inspirerende verhalen Inspirerende verhalen LEVENSPOTLOOD Er was eens een jongetje die naar zijn oma keek terwijl zij een brief aan het schrijven was. Op een bepaald moment vroeg hij: "Oma, schrijf je een verhaaltje over wat

Nadere informatie

Kunstbalie over het belang van een goed netwerk door Jacolien de Nooij

Kunstbalie over het belang van een goed netwerk door Jacolien de Nooij Kunstbalie over het belang van een goed netwerk door Jacolien de Nooij Afgelopen jaar hebben we diverse pioniers op het gebied van Foto s Ad en Clara Cultuur in de Spiegel geïnterviewd om een beeld te

Nadere informatie

Hoe eenvoudig het kan zijn

Hoe eenvoudig het kan zijn Hoe eenvoudig het kan zijn De Traveler Serie door Ken Page Clear Light Arts, ADL USA Oorspronkelijke Titel: Nederlandse Vertaling: The Way It Works Yvonne Marée gecertificeerd HSH Practitioner www.yvonnemaree.nl

Nadere informatie

Kanker is een cadeau?

Kanker is een cadeau? DAGBOEK Kanker is een cadeau? JIP KEIJZER Voorwoord Per jaar horen in Nederland ongeveer 2200 jonge mensen tussen de 18 en 35 jaar dat zij kanker hebben. 2200 x een mens, 2200 x een gezin of partner. Een

Nadere informatie

REDDEN WAT VERLOREN WAS

REDDEN WAT VERLOREN WAS NELLY ASTELLI HIDALGO ALEXIS SMETS, S.J. REDDEN WAT VERLOREN WAS Een weg naar innerlijke genezing UITGEVERIJ TABOR - BRUGGE 1 INLEIDING Jezus zou zo graag komen "bij ons wonen", zoals Hij bij Zacheüs gewoond

Nadere informatie

Krijg ik dat later ook? Praten met kinderen over ziekte en erfelijkheid

Krijg ik dat later ook? Praten met kinderen over ziekte en erfelijkheid Krijg ik dat later ook? Praten met kinderen over ziekte en erfelijkheid een handreiking voor risicodragers en hun partners Inhoudsopgave Voorwoord 3 Leeswijzer 4 Inleiding 5 1 Wat kan aanleiding zijn om

Nadere informatie

Dementie en regie. De zorgrelatie tussen cliënten met dementie, hun mantelzorgers en thuiszorgprofessionals. Mantelzorger

Dementie en regie. De zorgrelatie tussen cliënten met dementie, hun mantelzorgers en thuiszorgprofessionals. Mantelzorger Dementie en regie De zorgrelatie tussen cliënten met dementie, hun mantelzorgers en thuiszorgprofessionals Professional Cliënt Mantelzorger Connie Klingeman Krista Coppoolse Jacomine de Lange Naar inhoudsopgave

Nadere informatie