Groei en krimp in Duitsland: IBA Sachsen-Anhalt als best practices?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Groei en krimp in Duitsland: IBA Sachsen-Anhalt als best practices?"

Transcriptie

1 Voorjaarssymposium Lectoraat Krimp & Leefomgeving 6 maart 2014 Groei en krimp in Duitsland: IBA Sachsen-Anhalt als best practices? dr. ir. Sabine Meier Lector Krimp & Leefomgeving

2

3 Groei en krimp in Duitsland Hoe groot? Waar? Waarom krimpt de bevolking vooral in Oost-Duitsland? IBA Sachsen-Anhalt als best practices?

4 Bron grafiek; geraadpleegd op 22 februari 2014 Demografische ontwikkeling Duitsland

5 Demografische ontwikkeling Duitsland Grondgebied voormalige DDR Ruhrgebiet Eifel Grensgebied met Tsjechië Mijngebied Saar Bron kaart: IBA Stadtumbau, p.268 Legenda in %: donkergroen: < - 6 lichtgroen: - 6 tot -2 lichtroze: - 2 to t 2 roze: 2 t/m 6 rood: > 6

6 Demografische ontwikkeling Duitsland Rostock Stedelijke regio Bremen en Hamburg Stedelijke regio Berlijn Stedelijke regio Leipzig-Halle Köln/Bonn Dresden Stedelijke regio Rijn/Main Bron kaart: IBA Stadtumbau, p.269 Stedelijke regio Stuttgart Stedelijke regio München Legenda in %: donkergroen: < - 20 lichtgroen: - 20 tot - 10 heel lichtgroen: - 10 tot - 3 lichtroze: - 3 t/m 3 roze: 4 t/m 10 rood: > 10

7 Verschil Duitsland Nederland Duitsland tot 2040: ca. 5 miljoen minder inwoners gemiddeld ca. 12% minder dan nu (80,3 miljoen) regio s in het oosten: tot 30% minder Nederland tot 2040: ca. 1 miljoen inwoners erbij topkrimpregio s: inwoners minder ca. 2,5% minder gemiddeld in die regio s

8 Verschil Duitsland Nederland tot 2025 Emden Wilhelmshaven Stedelijke gebied Oldenburg en Bremen Nordhorn Kleve Aachen Legenda NL corop gebieden inwoners %: donkerblauw: < - 10 lichtblauw - 2,5 tot - 10 geel - 2,5 tot 2,5 roze: 2,5 tot 10 rood: > 10 Bron kaart: De Jong, A. & C. van Duin (2011) Regionale bevolkings- en huishoudensprognose : sterke regionale contrasten, Den Haag: CBS/PBL, p. 5

9 Oost-Duitsland Waarom daalt het aantal inwoners in Oost-Duitsland zo abrupt en sterk? Waar precies?

10 Oost-Duitsland Schleswig-Holstein Hamburg Mecklenburg-Vorpommern Polen Landeshauptstädte: Schwerin Potsdam Magdeburg Dresden Erfuft Brandenburg Berlin Niedersachsen Sachsen-Anhalt Sachsen-Anhalt 2,3 miljoen inwoners krimp na 1989: mensen Hessen Thüringen Sachsen Groningen, Friesland, Drenthe samen: 1,7 miljoen inwoners Bayern Tschechien Bron kaart: wikipedia; eigen bewerking

11 Demografische ontwikkeling Oost-Duitsland Bouw van de muur 1961 Val van de muur 1989

12 Oorzaken krimp Oost-Duitsland Bovenregionale migratie (naar het westen) (Veel) minder geboortes De-industrialisatie

13 Oorzaak krimp Oost-Duitsland: de-industrialisatie na 1989 Afgebeeld in Oswalt e.a. (ed) Atlas schrumpfende Staedte

14 Oorzaak: de-industrialisatie Verdeling beroepsbevolking sectoren Sachsen-Anhalt: Landbouw 13% (3% 2009) Productie 50% (24%) Dienstensector 37% (73%) 1987: ruim 1,5 miljoen 2009: ca. 1 miljoen Afgebeeld in Oswalt e.a. (ed) Atlas schrumpfende Staedte

15 Ruimtelijke kenmerken grote, aaneengesloten gebieden krimpen fors stedelijke gebieden krimpen minder hard concentratie omtrent Berlijn migratie naar stadsrand Berlijn Bron kaart: IBA Stadtumbau, p.269

16 Ruimtelijk kenmerk: Migratie naar de stadsranden 6 maart 2014 Voorjaarssymposium lectoraat Krimp & Leefomgeving Duitse krimpregio Sachsen-Anhalt : Inspiratie voor Afgebeeld de ruimtelijke morgen Meier in professional Oswalt e.a.van (ed) Atlas Sabine schrumpfende Staedte

17 Gevolg: leegstand veel panden binnensteden : Nieuwbouw ca woningen (Oost-Duitsland) Grootschalige winkelgebieden Beide: naar de uitleggebieden Sinds 2000: Rijksprogramma Stadtumbau Ost planmatige sloop: ca woningen

18 Nieuwe stadsrandgebieden: Voorbeeld Halle Grosskugel (2005) Bron: IBA Stadtumbau; Fotograaf onbekend; Luftfoto Grosskugel: Halle p.300

19 Gevolg: verdere verval in de oude binnensteden Voorbeeld: Halle (Saale) (1985) Bron: IBA Stadtumbau; Fotografe Helga Paris Grosse Klausstrasse Halle p.210

20 Sterke kanten van Sachsen Anhalt: Uitgebreide natuurgebieden Cultureel (wereld)erfgoed Duurzame energie

21 Bron kaart: IBA Stadtumbau, p.860 Natuurgebieden

22 Cultureel (wereld)erfgoed UNESCO: Binnenstad Fachwerk Quedlinburg Bauhaus Dessau Aantal monumenten Martin Luther Dessau Gartenreich

23 Duurzame energie Lokale bruinkool en olie Wind-energie Bron: IBA Stadtumbau, p. 380, 381

24 Antwoord op demografische transitie: IBA (Internationale Bauausstellung) Sachsen-Anhalt

25 Wat is IBA (Internationale Bauausstellung)? Oude aanpak: Financiers: vooral overheden Doel: nieuwe architectuur en stedenbouw Werkwijze: top-down, generiek, blauwdruk, resultaatgericht

26 Nieuwe aanpak (sinds IBA Emscherpark ) Financiers: Overheden, private partners, burgers Doel: Bewustwording krimp Nieuwe stedenbouw Nieuwe sociale, politieke, juridische en symbolische tools Werkwijze: gemeenschappelijk, maatwerk, geen blauwdruk, procesgericht

27 IBA Stadtumbau Sachsen Anhalt Uitgangspunten: Ontwikkeling zonder groei Zoektocht naar nieuwe cultureel ruimtelijke identiteit: binnensteden hebben symbolische waarde 19 steden 19 thema s

28 IBA Stadtumbau Sachsen Anhalt Strategieën: Verdunning steden Vernetzung : onderlinge uitwisseling en afstemming Empowerment van burgers en organisaties Thematisering (en marketing) in onderlinge afstemming

29 19 steden 19 thema s

30 Stad 19 steden Thema's: 19 thema s "Leitbild(Leitmotiven) (LB)" Ascherleben Von aussen nach innen Konzentration auf den Kern Bernburg ZukunftsBildung Lernen im Zentrum Bitterfeld Wolfen 'Netzstadt' Dessau Rosslau Urbane kerne landschaftliche Zonen Halberstadt Kultivierung der Leere Költhen Homöopathie als Entwicklungskraft Hansestadt Stendal Zentraler Ort im ländlichen Raum Halle (Saale) & Neustadt Balanceakt Doppelstadt Lutherstadt Eisleben Gemeinschaftswerk Lutherstadtumbau Lutherstadt Wittenberg Campus Wittenberg Madgeburg Leben an und mit der Elbe Merseburg Neue Milieus neue Chancen Naumburg (Saale) Stadtbildung Bürgerschaft und Baukultur Quedlinburg Perspektive Weltkulturerbe Sangerhausen Rating Für lebenswerte Stadtquartiere Schönebeck (an der Elbe) 1774 Staßfurt Aufheben der Mitte Wanzleben Familie Stadt Weißenfels GründerZeit

31 Voorbeeld 1: Dessau - Rosslau Urbane Kerne landschaftliche Zonen Afgebeeld in IBA Stadtumbau, p.615, Masterplan 2001, Stiftung Bauhaus Dessau

32 Voorbeeld 1: Dessau - Rosslau Urbane Kerne landschaftliche Zonen Afgebeeld in IBA Stadtumbau, p.617, Stadtlandschaft der Akteure, BMX Parcours

33 Voorbeeld 2: Lutherstadt Eisleben Gemeinschaftswerk Lutherstadtumbau Afgebeeld in IBA Stadtumbau, p.665, Lutherweg Eisleben, Verbindung historischer Orte mit inszenierten Räumen, Kerstin Faber 2009

34 Voorbeeld 2: Ohrenweide in Lutherstadt Eisleben Originele teksten van Martin Luther worden voorgelezen door de burgers van Eisleben en zijn te beluisteren in de Ohrenweide (plekken waar de buis uit de grond komt) Ontwerp: atelier balto, Berlin

35 Voorbeeld 3: Köthen Homeopathie als (ontwerp)thema Afgebeeld in IBA Stadtumbau, p.654 Projekt Ludwigstrasse

36 Voorbeeld 3: Köthen Homeopathie als (ontwerp)thema Aktion Licht Aus : 15 minuten lang werd de buitenverlichting uitgezet en alle leegstaande panden werden apart verlicht met het doel om aandacht en discussie uit te lokken over het probleem.. dat is gelukt, Projekt Ludwigstrasse, Afgebeeld in IBA Stadtumbau, p.655.

37 Opbrengsten IBA Sachsen- Anhalt Verdunning binnensteden: stabilisering vastgoedwaarde activering van burgers: toe-eigening, probleemeigenaarschap nieuwe relaties tussen stad en landschap identiteit: letterlijk en figuurlijk meer ruimte voor kunst, cultuur en historie stabilisering van migratie naar stadsranden

38 Opbrengsten IBA Sachsen- Anhalt bovenregionale zachte marketing van plaatsen toleranter sociaal klimaat (aantrekkelijk voor creatievelingen ) economisch impuls door vestiging bedrijven wind- en zonne-energie

39 IBA: best practices voor Noord-Nederland?... een IBA voor X-aantal dorpen in de Waddenzeezone? Oplopende leegstand van kerken: symbolische waarde Leegstand maatschappelijke voorzieningen: ander concept dan centrumdorpen versus kleinste dorpen?...

40

41 Bedankt voor uw aandacht! Als de rapporten van de vandaag gepresenteerde onderzoeken klaar zijn sturen we u een mail.

De Duitse winkelmarkt

De Duitse winkelmarkt De Duitse winkelmarkt Outlook Duitse winkelmarkt Uitstekende vooruitzichten winkelmarkt in de grootste steden 15 16 17 18 Waardegroei High street retail + + + + Dominante winkelcentra + + + + Boodschappencentra

Nadere informatie

Logistiek in Saksen-Anhalt

Logistiek in Saksen-Anhalt Logistiek in Saksen-Anhalt www.invest-in-saxony-anhalt.com www.logistics-saxony-anhalt.com De haven van Maagdenburg, de grootste binnenhaven van Oost-Duitsland DHL-luchtvrachtknooppunt aan de luchthaven

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

BAD SCHANDAU MAGDEBURG

BAD SCHANDAU MAGDEBURG HARTELIJK WELKOM OP DE ELBE BAD SCHANDAU MAGDEBURG Een tip: Elke dag even 10 minuten de tijd nemen om de volgende etappe door te nemen. Algemene Informatie: (parkeren, huurfiets uitgifte en inname, transfers,

Nadere informatie

De onbekende krimp van Duitsland. Wouter van der Heijde en Stefan Netsch

De onbekende krimp van Duitsland. Wouter van der Heijde en Stefan Netsch De onbekende krimp van Duitsland Wouter van der Heijde en Stefan Netsch verschenen in: Rooilijn; tijdschrift voor wetenschap en beleid in de ruimtelijke ordening, Universiteit van Amsterdam, Jg. 43, 7:

Nadere informatie

Leren van onze oosterburen bij de krimpaanpak

Leren van onze oosterburen bij de krimpaanpak Leren van onze oosterburen bij de krimpaanpak Met een groep van 35 architecten, ontwikkelaars, gemeente- en rijksambtenaren, corporatiemedewerkers en adviseurs, ging de SEV, Sacon en Bureau Voegwerk naar

Nadere informatie

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Jan Dirk Gardenier 17 april 2015 Lokale verschillen in leefbaarheid veel gesloten platteland Economie is afhankelijk van ruimtelijke gebiedsontwikkeling en de

Nadere informatie

Investeren in Steden en Dorpen Coalitieakkoord 2007 2011. Programma Investeren in Steden en Dorpen kleine kernen

Investeren in Steden en Dorpen Coalitieakkoord 2007 2011. Programma Investeren in Steden en Dorpen kleine kernen Investeren in Steden en Dorpen Coalitieakkoord 2007 2011 Programma Investeren in Steden en Dorpen kleine kernen Presentatie voor Provinciale Staten van Drenthe, Maastricht 29 augustus 2008 Mathieu Spierts,

Nadere informatie

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s Erfgoed als krachtvoer Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s U wilt nieuw leven blazen in uw dorp, stad of regio? Als alles tegen zit, is er altijd nog het erfgoed. Het DNA van het

Nadere informatie

Examen HAVO-Compex. Aardrijkskunde

Examen HAVO-Compex. Aardrijkskunde Aardrijkskunde Examen HAVO-Compex Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 22 mei 9.00 11.30 uur 20 03 Attentie! Voor de vragen 15 tot en met 35 moet je de computer gebruiken. Verondersteld

Nadere informatie

Duitsland in cijfers. Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Duitsland

Duitsland in cijfers. Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Duitsland Duitsland in cijfers Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Duitsland 3e kwartaal 214 Duitsland in cijfers - analyse handelsbetrekkingen Nederland - Duitsland Colofon Uitgever Nederlandse

Nadere informatie

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM

AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM AANPAK BINNENSTAD SCHIEDAM OPGAVE Tijdens het werken aan binnenstedelijke opgaven merken wij een grote betrokkenheid van inwoners en ondernemers. Zij spreken vaak vol passie over hun stad en komen met

Nadere informatie

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto

Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto Nederlands-Duitse grensstreek Sociaal-economische foto 1 Rabobank Groep Duits-Nederlandse grensstreek Inhoudsopgave Demografie Dynamiek, groen-grijs, beroepsbevolking, inkomen, migratie Werkgelegenheid

Nadere informatie

4/23/2014. Focus van deze workshop: ... U bent planner of beleidsmedewerker ruimtelijke ordening:

4/23/2014. Focus van deze workshop: ... U bent planner of beleidsmedewerker ruimtelijke ordening: Focus van deze workshop: Studiedag Toekomst van het platteland 9 april 2014, Amsterdam Sabine Meier Lector Krimp & Leefomgeving, Kenniscentrum NoorderRuimte s.o.meier@pl.hanze.nl... U bent planner of beleidsmedewerker

Nadere informatie

De hereniging van Duitsland

De hereniging van Duitsland De hereniging van Duitsland 9 november is voor onze oosterburen een bijzondere dag. Op die dag in 1989 viel namelijk de Berlijnse muur en die ingrijpende gebeurtenis wordt nog steeds elk jaar in het hele

Nadere informatie

Kennisnetwerk Krimp. Noord-Nederland (KKNN)

Kennisnetwerk Krimp. Noord-Nederland (KKNN) HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN Algemene informatie Kennisnetwerk Krimp In 2008 viert de Hanzehogeschool Groningen haar 210-jarig bestaan! Noord-Nederland Keuze uit meer dan 70 opleidingen; het grootste hbo-onderwijsaanbod

Nadere informatie

HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN. In 2008 viert de Hanzehogeschool Groningen haar 210-jarig bestaan! doorwerking

HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN. In 2008 viert de Hanzehogeschool Groningen haar 210-jarig bestaan! doorwerking HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN Algemene informatie Bevolkingsontwikkeling en In 2008 viert de Hanzehogeschool Groningen haar 210-jarig bestaan! doorwerking Keuze uit meer dan 70 opleidingen; het grootste hbo-onderwijsaanbod

Nadere informatie

Nederlandse economie. Welvaart onder druk

Nederlandse economie. Welvaart onder druk Nederlandse economie Welvaart onder druk 1 Vier toekomstscenario's van Nederland Zeer aantrekkelijke infrastructuur Sterk concurrerende samenleving A... B. D.. C.. Zwak concurrerende samenleving Niet aantrekkelijke

Nadere informatie

HERBESTEMMINGSINFORMATIE ALGEMEEN

HERBESTEMMINGSINFORMATIE ALGEMEEN HERBESTEMMINGSINFORMATIE ALGEMEEN www.herbestemmingnoord.nl Kenniscentrum Herbestemming Noord Het doel van Kenniscentrum Herbestemming Noord is een duurzame herbestemming tot stand te brengen met een zo

Nadere informatie

Duitsland Noord. De regio s in deze gids: (zie de kaart aan de binnenzijde van het omslag)

Duitsland Noord. De regio s in deze gids: (zie de kaart aan de binnenzijde van het omslag) Duitsland Noord Reichstag, Berlijn Axiom/hemis.fr De regio s in deze gids: (zie de kaart aan de binnenzijde van het omslag) n Berlijn en Brandenburg blz. 93 De Oostzeekust en het binnenland blz. 149 ±

Nadere informatie

Waddenzee - Waddenland. Sociaaleconomische en sociaal-culturele samenhangen in het Waddengebied Meindert Schroor

Waddenzee - Waddenland. Sociaaleconomische en sociaal-culturele samenhangen in het Waddengebied Meindert Schroor Waddenzee - Waddenland Sociaaleconomische en sociaal-culturele samenhangen in het Waddengebied Meindert Schroor Doelstellingen het identificeren van domeinoverstijgende kennisleemtes ten behoeve van de

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

Op Pad! Reflexen doorbreken om in te kunnen spelen op de demografische veranderingen in Zeeland

Op Pad! Reflexen doorbreken om in te kunnen spelen op de demografische veranderingen in Zeeland Op Pad! Reflexen doorbreken om in te kunnen spelen op de demografische veranderingen in Zeeland Presentatie voor Vereniging van Kleine Kernen in Noord-Brabant, 11 en 18 november Zeeland: Krimp en bewustwording

Nadere informatie

Op Pad! Reflexen doorbreken om in te kunnen spelen op de demografische veranderingen in Zeeland

Op Pad! Reflexen doorbreken om in te kunnen spelen op de demografische veranderingen in Zeeland Op Pad! Reflexen doorbreken om in te kunnen spelen op de demografische veranderingen in Zeeland Presentatie voor Vereniging van Kleine Kernen in Noord-Brabant, 11 en 18 november Zeeland: Krimp en bewustwording

Nadere informatie

WERELDCULTUURERFGOED VAN DE UNESCO

WERELDCULTUURERFGOED VAN DE UNESCO QUEDLINBURG WERELDCULTUURERFGOED VAN DE UNESCO absoluut uniek Quedlinburg is een bruisende stad met grote tegenstellingen tussen verleden en toekomst. Bouwwerken uit de Romaanse stijlperiode, 1300 vakwerkhuizen,

Nadere informatie

U. (Ulrike) Posthumus-Grundmann Manager sectie Duitsland

U. (Ulrike) Posthumus-Grundmann Manager sectie Duitsland Welkom/Willkommen U. (Ulrike) Posthumus-Grundmann Manager sectie Duitsland mr. J.F.M. (Jeroen) Schoot Specialisten onroerendgoedrecht mr. J.F.M. (Jeroen) Schoot M. (Martijn) Garretsen B.ec mr. J.J.A.M.

Nadere informatie

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS www.herbestemmingnoord.nl Kenniscentrum Herbestemming Noord Het doel van Kenniscentrum Herbestemming Noord is een duurzame herbestemming tot stand te brengen met

Nadere informatie

Examen HAVO. Aardrijkskunde (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Aardrijkskunde (nieuwe stijl) Aardrijkskunde (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Donderdag 22 mei 9.00 11.30 uur 20 03 Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

Krimp Prognose 2010-2025

Krimp Prognose 2010-2025 Provincie: (Stads)regio gemeenten: Limburg Profiel gemeente: Maastricht Zuid-Limburg: Maastricht, Sittard-Geleen en Heerlen Regio: 35 Aanbod van leegstand Leegstand per stad: Huidige leegstand: aantal

Nadere informatie

Bijlage II:Foto s en beschrijving vastgoed

Bijlage II:Foto s en beschrijving vastgoed Bijlage II:Foto s en beschrijving vastgoed Rijnvast obligatiefonds Duitsland I B.V Düsseldorf / Hückelhoven Juridische structuur BV (Besloten Vennootschap) Huurder pand Düsseldorf Landeshauptstadt Dusseldorf

Nadere informatie

Speuren naar ruimtelijke uitvindingen in de stedenbouw; definitie en voorbeelden vanaf de Industriële Revolutie

Speuren naar ruimtelijke uitvindingen in de stedenbouw; definitie en voorbeelden vanaf de Industriële Revolutie Speuren naar ruimtelijke uitvindingen in de stedenbouw; definitie en voorbeelden vanaf de Industriële Revolutie Met een plattegrond in de hand, de reisgids in de tas, informatie van internet en verhalen

Nadere informatie

John Dagevos (Telos/UvT) Tilburg, 27 november 2013. Heilige huisjes in de knel

John Dagevos (Telos/UvT) Tilburg, 27 november 2013. Heilige huisjes in de knel John Dagevos (Telos/UvT) Tilburg, 27 november 2013 Heilige huisjes in de knel Eeuwenlang waren religieuze gebouwen de spil waar het leven in stad of dorp om draaide, ankerpunten in het dagelijks leven,

Nadere informatie

Winkelen in het Internettijdperk

Winkelen in het Internettijdperk Winkelen in het Internettijdperk De (ruimtelijke) gevolgen van internet winkelen dr. Jesse Weltevreden, Hoofd Onderzoek BOVAG 1 Inhoud Winkelgebieden in Nederland Internet winkelen in Nederland E-shoppers:

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen

Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Analyse ontwikkeling leerlingaantallen Naar aanleiding van de 1 oktobertelling 2014 heeft VGS Adivio weer een korte analyse uitgevoerd waarbij onderzocht is in hoeverre de leerlingaantallen onderhevig

Nadere informatie

Regiobericht 1.0 Noord

Regiobericht 1.0 Noord Economie, innovatie, werk en inkomen 1 Kenmerken van het landsdeel Het landsdeel Noord bestaat uit de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De provincies werken samen in het Samenwerkingsverband

Nadere informatie

Duitsland in cijfers. Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Duitsland. 4e kwartaal 2014

Duitsland in cijfers. Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Duitsland. 4e kwartaal 2014 Duitsland in cijfers Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Duitsland 4e kwartaal Duitsland in cijfers - analyse handelsbetrekkingen Nederland - Duitsland Colofon Uitgever Nederlandse Ambassade

Nadere informatie

Ruimte voor Duurzame Energie Portefeuillehoudersoverleg Leefomgeving Holland Rijnland 17 februari 2016

Ruimte voor Duurzame Energie Portefeuillehoudersoverleg Leefomgeving Holland Rijnland 17 februari 2016 Ruimte voor Duurzame Energie Portefeuillehoudersoverleg Leefomgeving Holland Rijnland 17 februari 2016 WATER STEDELIJKE TRANSFORMATIES OV KNOPEN ENERGIE ENERGIE OPGAVE LANDELIJK OFFICE ENERGIELANDSCHAP

Nadere informatie

Jg. 41 / Nr. 2 / 2008 Planningsstrategieën in krimpende steden. Planningsstrategieën. krimpende steden. Martijn Ubink. Leegstaande winkels in Selb

Jg. 41 / Nr. 2 / 2008 Planningsstrategieën in krimpende steden. Planningsstrategieën. krimpende steden. Martijn Ubink. Leegstaande winkels in Selb P. 90 Planningsstrategieën in krimpende steden Martijn Ubink Leegstaande winkels in Selb P. 91 Een aantal regio s in de Nederlandse periferie hebben of krijgen in de nabije toekomst te maken met economische

Nadere informatie

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig?

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Presentatie voor de werkconferentie Het Vitale Noorden Martiniplaza, Groningen, 22 mei 2013 Prof.dr. Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Ruimtelijke

Nadere informatie

Webquest bij de Geo tweede fase havo Landbouw in Europa

Webquest bij de Geo tweede fase havo Landbouw in Europa Webquest bij de Geo tweede fase havo Landbouw in Europa Inleiding In deze opdracht gaan we de invloed van de EU vergelijken. De vergelijking wordt gemaakt tussen twee landen: Nederland en Spanje. We nemen

Nadere informatie

Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land

Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land Concept Ruimtelijk Perspectief Windenergie op Land 3 februari 2010 Inhoudsopgave 1. Aanleiding, doel en aanpak 2. Waar wél; concentratiegebieden 3. Waar niét: vrijwaringsgebieden i 4. Overig Nederland

Nadere informatie

VLAANDEREN SLECHTS ZESDE IDEALE LOCATIE VOOR E-COMMERCE DISTRIBUTIECENTRA. VIL stelt resultaten studie voor

VLAANDEREN SLECHTS ZESDE IDEALE LOCATIE VOOR E-COMMERCE DISTRIBUTIECENTRA. VIL stelt resultaten studie voor PERSBERICHT Berchem, //0 Vlaams Instituut voor de Logistiek Koninklijkelaan B-00 Berchem - 0/.0.00 - info@vil.be www.vil.be VLAANDEREN SLECHTS ZESDE IDEALE LOCATIE VOOR E-COMMERCE DISTRIBUTIECENTRA VIL

Nadere informatie

Enkele succesvolle voorbeelden

Enkele succesvolle voorbeelden Enkele succesvolle voorbeelden OP ZOEK NAAR HET DNA VAN MOERDIJK Bevorderen van behouden een voorkeur voor de zorgen dat product en communicatie op orde zijn om relevante doelgroepen aan te spreken

Nadere informatie

Kwaliteitsimpuls kantoren

Kwaliteitsimpuls kantoren 10 maart 2014, Festival Leegstaand Vastgoed Kwaliteitsimpuls kantoren Sjef de Pont, hoofd afdeling Economische Zaken, sector Stadsontwikkeling Opzet workshop Situatie s-hertogenbosch Onze aanpak: Impuls

Nadere informatie

DUITSLAND ALS AFZETMARKT. Aspecten van marktbenadering. M. Van Audekerke

DUITSLAND ALS AFZETMARKT. Aspecten van marktbenadering. M. Van Audekerke DUITSLAND ALS AFZETMARKT Aspecten van marktbenadering M. Van Audekerke Belgisch-Luxemburgs-Duitse Kamer van Koophandel - debelux - Opgericht in 1894 oudste Duitse Kamer van Koophandel in het buitenland

Nadere informatie

Programma. 9.30-10.00 uur Inloop met koffie en thee.

Programma. 9.30-10.00 uur Inloop met koffie en thee. Programma 9.30-10.00 uur Inloop met koffie en thee. 10.00-10.15 uur Welkom en introductie op de dag door Gerdo van Grootheest, Frank Strolenberg en Frans Pollux 10.15-10.45 uur Introductie Maastrichtse

Nadere informatie

Reacties op bevolkingsdaling

Reacties op bevolkingsdaling Reacties op bevolkingsdaling Wim Derks Kenniscentrum voor Bevolkingsdaling en Beleid, Universiteit Maastricht en Etil www.bevolkingsdaling.nl w.derks@beoz.unimaas.nl 1 Inhoud 1996-2006 Structurele bevolkingsdaling

Nadere informatie

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag

Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Nieuwe aanpak van de woningbouwproductie in Den Haag Henk Harms, gemeente Den Haag Directeur Ontwikkeling en Realisatie Internationale stad van Vrede en Recht Den Haag: na New York, tweede VN stad Wereldstad

Nadere informatie

De financiële legpuzzel bij herbestemmen. Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl

De financiële legpuzzel bij herbestemmen. Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl De financiële legpuzzel bij herbestemmen Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl Inhoud Het probleem: leegstand in cijfers Herbestemmen Keuzes huidige eigenaar Keuzes initiatiefnemer Keuzes gemeente

Nadere informatie

Winkelleegstand: dilemma of kans?

Winkelleegstand: dilemma of kans? Winkelleegstand: dilemma of kans? Enkele landelijke trends en ontwikkelingen 1. Schaalvergroting (food) en schaalverkleining (modisch) 2. Branchevervaging 3. Toenemende problematiek PDV clusters 4. Filialisering

Nadere informatie

Amsterdam - IJburg. Ontwerp voor een nieuwe stedelijke uitbreiding van Amsterdam.

Amsterdam - IJburg. Ontwerp voor een nieuwe stedelijke uitbreiding van Amsterdam. Amsterdam - IJburg Ontwerp voor een nieuwe stedelijke uitbreiding van Amsterdam. Amsterdam - IJburg Ontwerp voor een nieuwe stedelijke uitbreiding van Amsterdam. Het water is de baas Het project IJburg

Nadere informatie

GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING

GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING Groningen, 13 mei 2011 Huis De Beurs, Groningen Donderdag 27 juni 2013 Eems Dollard Regio (EDR) Op 28 februari 1977 opgericht en vanaf 1997 openbaar lichaam. 100 leden

Nadere informatie

Hamburg, postaal gekkenhuis

Hamburg, postaal gekkenhuis Als handelsstad aan de monding van de Elbe heeft Hamburg een zeer rijke postgeschiedenis. De stad ligt op een strategische plaats en is een knooppunt voor postroutes. Behalve haar eigen postdienst moest

Nadere informatie

Juridische aspecten van het zakendoen in Duitsland

Juridische aspecten van het zakendoen in Duitsland Welkom Road2Germany Juridische aspecten van het zakendoen in Duitsland Uw juridisch-fiscale wegwijzer in Duitsland 24-06-2014 Zakendoen in Duitsland Geschäftsklima Wirtschaft so euphorisch wie seit 1991

Nadere informatie

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven 23 juni 2015 Managementsamenvatting Status: Managementsamenvatting Datum: 23 juni 2015 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Silodam

Nadere informatie

Wordt de positie van steden sterker of zwakker? Hoe zit dat met Amsterdam?

Wordt de positie van steden sterker of zwakker? Hoe zit dat met Amsterdam? Wordt de positie van steden sterker of zwakker? Hoe zit dat met Amsterdam? De stad als bevolkingsmagneet dinsdag 29 januari 2013 Leo van Wissen Directeur, Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut

Nadere informatie

Beleggen in Duits (woon) vastgoed

Beleggen in Duits (woon) vastgoed Beleggen in Duits (woon) vastgoed Beleggen in Duits (woon) vastgoed Spreker: de heer ing. W. Sproncken MSc. MRICS PRM Duitse vastgoedmarkt Waarom naar Duitsland? Duitse vastgoedmarkt Het succes/falen zit

Nadere informatie

Bijlage HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1. Bronnenboekje. HA-0131-a-10-1-b

Bijlage HAVO. aardrijkskunde. tijdvak 1. Bronnenboekje. HA-0131-a-10-1-b Bijlage HAVO 2010 tijdvak 1 aardrijkskunde Bronnenboekje HA-0131-a-10-1-b Wereld Opgave 1 Een demografische vergelijking tussen Nederland en Japan Bevolkingsdiagrammen van Japan en Nederland in 2014 en

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

ZAKENDOEN IN DUITSLAND; VOM WUNSCH ZUM ERFOLG. Aldo Lodder Nederlands-Duitse Handelskamer Vianen, 24 juni 2014

ZAKENDOEN IN DUITSLAND; VOM WUNSCH ZUM ERFOLG. Aldo Lodder Nederlands-Duitse Handelskamer Vianen, 24 juni 2014 ZAKENDOEN IN DUITSLAND; VOM WUNSCH ZUM ERFOLG Aldo Lodder Nederlands-Duitse Handelskamer Vianen, 24 juni 2014 Nederlands-Duitse Handelskamer (1/3) 35 Medewerkers, allen drietalig (NL/DE/GB) One-stop-shop

Nadere informatie

5.1 De kaart van Nederland

5.1 De kaart van Nederland LB 0-5. De kaart van Nederland Wat betekent dit bord, denk je? Welke zin hoort bij welk woord? Trek lijnen. Een schaalstok...... geeft de vier windrichtingen op de kaart aan. Een legenda...... geeft aan

Nadere informatie

Apeldoorn. Ede Arnhem

Apeldoorn. Ede Arnhem Lelyst ad Harderw ijk Devent er Apeldoorn Zut phen Wint ersw ijk Ede Arnhem Doet inchem Tiel Nijmegen 1 Kans op krimp Vo geen kans op krimp weing kans op krimp enige kans op krimp kans op krimp onbekend

Nadere informatie

Wonen boven winkels 120% 100% 80% 60% Verdiepingen. Leeg 40% 20% Verdiepingen. boven winkels

Wonen boven winkels 120% 100% 80% 60% Verdiepingen. Leeg 40% 20% Verdiepingen. boven winkels 120% 100% 80% 60% 40% Verdiepingen Leeg 20% 0% Verdiepingen boven winkels Beleid(oud) Beleid (nieuw) Vraag Toelichting op de presentatie Presentatie Wonen boven winkels 1. Introductie. Ik ben...harry...beleidsmedewerker

Nadere informatie

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007 De groei voorbij Jaap van Duijn september 2007 1 Een welvaartsexplosie Na WO II is de welvaart meer gestegen dan in de 300 jaar daarvoor Oorzaken: inhaalslag, technologische verandering en bevolkingsgroei

Nadere informatie

Schloss Ochsenberg is een landgoed. midden in het Duitse Harz-gebergte. Naast het bestaande kasteel en de. overige bebouwingen, is er

Schloss Ochsenberg is een landgoed. midden in het Duitse Harz-gebergte. Naast het bestaande kasteel en de. overige bebouwingen, is er K E Y P O I N T S KASTEEL MET LANDGOED Een prachtig landgoed met zeer zuivere lucht (voormalig sanatorium) in het Harz-gebergte. 250-350 W OONEENHEDEN Mogelijkheid tot het bouwen van 250-350 wooneenheden

Nadere informatie

Themabijeenkomst natuur en landschap. Natuur- en recreatieplan Westfriesland

Themabijeenkomst natuur en landschap. Natuur- en recreatieplan Westfriesland Themabijeenkomst natuur en landschap Natuur- en recreatieplan Westfriesland Programma (Toekomst) kracht van het gebied in beeld krijgen Start (13.00 uur) Welkom en toelichting natuur- en recreatieplan

Nadere informatie

Demografische ontwikkelingen: krimp en vergrijzing

Demografische ontwikkelingen: krimp en vergrijzing 1 Onderwijs en Arbeidsmarkt: schieten op bewegende doelen Presentatie conferentie 100% Ondernemend Vennekerk Oldambt, Winschoten, 10 september 2012 Prof. dr Jouke van Dijk Hoogleraar regionale arbeidsmarktanalyse

Nadere informatie

NAGELE. programmaboekje

NAGELE. programmaboekje NAGELE programmaboekje Januari 2013 GROEN Uit het ontwerp van Nagele en de beplantingsplannen valt af te leiden dat de groenstructuur van Nagele is opgebouwd uit verschillende typen beplantingen die elk

Nadere informatie

wijkontwikkelingsvisie ubach over worms

wijkontwikkelingsvisie ubach over worms wijkontwikkelingsvisie ubach over worms presentatie Inhoud - Voorstellen, wie zijn wij? - Plan van aanpak ahv (Deel)Producten en communicatie - Stappenplan - Vragen wie zijn wij Vissers & Roelands architecten

Nadere informatie

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323.

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323. Maastricht Maastricht 120.000 inwoners, stabilisatie Centrum van de regio (600.000-550.000) Universiteit Meer dan 20 miljoen bezoekers waarvan 2/3 uit Nederland, winkelen belangrijkste bezoekmotief Compacte

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB08-049 8 juli 2008 9.30 uur In 2025 fors meer huishoudens in de Randstad Sterkste groei aan noordoostzijde Randstad Ook meer huishoudens in Noord-Brabant

Nadere informatie

Duitsland in cijfers. Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Bremen. 4e kwartaal 2014

Duitsland in cijfers. Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Bremen. 4e kwartaal 2014 Duitsland in cijfers Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Bremen 4e kwartaal Duitsland in cijfers - analyse handelsbetrekkingen Nederland - Duitsland Colofon Uitgever Nederlandse Ambassade

Nadere informatie

Inhoud persmap Culturele Hoofdstad 2018

Inhoud persmap Culturele Hoofdstad 2018 Inhoud persmap Culturele Hoofdstad 2018 In de bijlagen treft u een aantal stukken aan, die als achtergrond dienen bij de kandidaatsteling van Leeuwarden/Ljouwert voor Culturele Hoofdstad van Europa in

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 Probleemwijken Groot aandeel sociale huurwoningen Slechte kwaliteit woonomgeving Afname aantal voorzieningen Toename asociaal gedrag Sociale en etnische spanningen

Nadere informatie

Welkom op de brainstormavond over leefbaarheid in Haaften!

Welkom op de brainstormavond over leefbaarheid in Haaften! Welkom op de brainstormavond over leefbaarheid in Haaften! Welkomstwoord wethouder Rian Verwoert Portefeuille: Economische Zaken Sociale zaken Onderwijs en Jeugd Welzijn Zorg en volksgezondheid WMO Recreatie

Nadere informatie

Goud in handen. Oude plekken en scheppen ruimte voor nieuwe ideeën

Goud in handen. Oude plekken en scheppen ruimte voor nieuwe ideeën Goud in handen Oude plekken en scheppen ruimte voor nieuwe ideeën eën Hoeveel aandacht besteedt u eigenlijk aan cultuurhistorie, monumenten, musea of archeologie? Of aan religieus en industrieel erfgoed?

Nadere informatie

ERFGOED IN MIJN STRAAT

ERFGOED IN MIJN STRAAT Onroerend Erfgoed Phoenixgebouw Koning Albert II-laan 19, bus 5 1210 Brussel Tel. +32 (0)2 553 16 50 http://www.onroerenderfgoed.be http://inventaris.vioe.be Vlaamse overheid Onroerend Erfgoed ID 1581

Nadere informatie

Stedenbouw en Landschap

Stedenbouw en Landschap Woonwijk De Bem Zevenaar Voormalig stedenbouwkundigplan Stedenbouwkundigplan TOPIA achtertuin woonpad voortuin parkeerhof achtertuin openbare ruimte voortuin achtertuin achterpad Voormalig prototype verkaveling

Nadere informatie

Duitsland in cijfers. Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Saarland. 4e kwartaal 2014

Duitsland in cijfers. Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Saarland. 4e kwartaal 2014 Duitsland in cijfers Analyse van de handelsbetrekkingen tussen Nederland en Saarland 24 4e kwartaal 24 Duitsland in cijfers - analyse handelsbetrekkingen Nederland - Duitsland Colofon Uitgever Nederlandse

Nadere informatie

CITYTRIP Berlijn & Potsdam

CITYTRIP Berlijn & Potsdam CITYTRIP Berlijn & Potsdam Foto: shutterstock DRIEDAAGSE VLIEGTUIGREIS 1 Programma DAG 1: Herzlich willkommen Samenkomst op de luchthaven van Zaventem voor de rechtstreekse vlucht naar Berlijn. Korte rit

Nadere informatie

Introductie DELaND. Decentrale Energie-Landschappen Nederland-Duitsland. Interreg IV Groen Gas Project 17

Introductie DELaND. Decentrale Energie-Landschappen Nederland-Duitsland. Interreg IV Groen Gas Project 17 1 Introductie DELaND Decentrale Energie-Landschappen Nederland-Duitsland Interreg IV Groen Gas Project 17 Swinda Pfau, MSc. Radboud Universiteit Nijmegen Institute for Science, Innovation and Society 2

Nadere informatie

Verhuisplannen en woonvoorkeuren

Verhuisplannen en woonvoorkeuren Verhuisplannen en woonvoorkeuren Burgerpeiling Woon- en Leefbaarheidsmonitor Eemsdelta 2015 Bevolkingsdaling ontstaat niet alleen door demografische ontwikkelingen, zoals ontgroening en vergrijzing of

Nadere informatie

Position paper binnenstad Eindhoven

Position paper binnenstad Eindhoven 18-5-2015 Position paper binnenstad Eindhoven Commissie Economie en Mobiliteit 19 mei 2015 Bureau voor Economische Argumentatie Herbert ter Beek i.s.m. Cees-Jan Pen, lectoraat Brainport Fontys Hogescholen

Nadere informatie

Kantorenmarkt Amsterdam

Kantorenmarkt Amsterdam Kantorenmarkt Amsterdam 2014 Kantorenmarkt Amsterdam De gemeente Amsterdam telt circa 810.000 inwoners en 554.730 banen, verdeeld over 112.800 vestigingen (bron: Lisa). De kantorenvoorraad heeft een omvang

Nadere informatie

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten

De Molenzoom. Kantoorlocaties in centrum van Houten. Kantoorvestiging in de gemeente Houten De Molenzoom Kantoorlocaties in centrum van Houten Kantoorvestiging in de gemeente Houten Kwaliteiten Molenzoom Centrale ligging in Houten Zichtlocatie langs spoorlijn Nabij centrumvoorzieningen op het

Nadere informatie

Eindexamen Duits vwo 2002-I

Eindexamen Duits vwo 2002-I Tekst 1 Hirnakrobaten 1 D 2 A 3 (mit) scheinbar(er) (Gedankenübertragung) (regel 35) 4 Hij wil dat mensen zich weer leren verbazen over schijnbaar alledaagse verschijnselen waarachter grote prestaties

Nadere informatie

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT

BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT BIJLAGE D KANTOREN-, HOTEL- EN WONINGMARKT WEERT Kantorenmarkt Weert Tot 2020 zeer beperkte behoefte aan nieuwe kantoorruimte in Weert, er is al meer dan voldoende aanbod van kantoorruimte, toevoegen van

Nadere informatie

Wanderungsprofile Migratieprofielen EUREGIO

Wanderungsprofile Migratieprofielen EUREGIO Wanderungsprofile Migratieprofielen Ergebnisse im Überblick Feitenoverzicht Gebiet Deutscher Teil der : Sehr leichte Gewinne bei den Wanderungen und sehr leichte Verluste bei der natürlichen Bevölkerungsentwicklung

Nadere informatie

Het kastje en de muur. Voor iedereen met vragen over ouderschap, opvoeding en de ontwikkeling van kinderen van 0-23 jaar

Het kastje en de muur. Voor iedereen met vragen over ouderschap, opvoeding en de ontwikkeling van kinderen van 0-23 jaar Het kastje en de muur Voor iedereen met vragen over ouderschap, opvoeding en de ontwikkeling van kinderen van 0-23 jaar Visie Ouders zijn verantwoordelijk. Zij hebben recht op steun bij vragen en problemen

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 1-3

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 1-3 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 1-3 PAR 2 De stad als sociaal centrum * A. De functies van de stad en botsende belangen. * B. Ruimtegebrek in de stad * C. De stad als verzorgingscentrum A. De vier

Nadere informatie

Samenvatting Omgevingsvisie Drenthe

Samenvatting Omgevingsvisie Drenthe Bijlage: Samenvatting Omgevingsvisie Drenthe Drenthe is de mooiste provincie van Nederland. En dat moet zo blijven! We willen ook in de toekomst blijven genieten van alles wat Drenthe zo speciaal maakt.

Nadere informatie

Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR

Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR Deel 1: de ORGANISATIE-MONITOR Deze Monitor gaat over: je organisatie (initiatief): mensen, activiteiten, organisatie, financiële situatie. TOELICHTING MONITOR ORGANISATIE LET OP: Deze vragenlijst bestaat

Nadere informatie

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen

Leegstand, herbestemming en verzorgingshuizen: een verkenning door de oogharen heen Auteur: Lars Brugman 1 Datum: 2 februari 2015 Deze publicatie in samenwerking met Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg opgesteld en gebaseerd op een eerdere publicatie van het Kadaster in de Barometer

Nadere informatie

De Meerjarige aanvullende uitkering 2013 t/m 2015

De Meerjarige aanvullende uitkering 2013 t/m 2015 De Meerjarige aanvullende uitkering 2013 t/m 2015 Utrecht, 12 februari 2013 Martin Heekelaar, tel 06-23152767 Ad Baan, tel 06-55364740 1 Gemeenten kunnen (feitelijk: moeten) een MAU aanvragen als: Voldoen

Nadere informatie

Tijdens onze reis door het leven..

Tijdens onze reis door het leven.. Tijdens onze reis door het leven.. maken we allemaal een kaart.. Onze kaarten zijn als bomen.. The bladeren zijn de mensen die we kennen, gebouwen, gebeurtenissen,.., En nu zijn we hier, Iedereen heeft

Nadere informatie

Regio Groningen-Assen kansen en risico s voor de arbeidsmarkt

Regio Groningen-Assen kansen en risico s voor de arbeidsmarkt Regio Groningen-Assen kansen en risico s voor de arbeidsmarkt 16 Mei 2011 Drs. Jan Dirk Gardenier MBA, directeur CAB Martinikerkhof 30 9712 JH Groningen (050) 311 51 13 www.cabgroningen.nl 1 Regio Groningen

Nadere informatie

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht Stec Groep aan Gemeente Maastricht Desiree Uitzetter 18 november 2014 U vroeg ons: Actuele inzichten voor herijking stedelijke programmering Nieuwe regionale

Nadere informatie

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 2 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 pakjeruimte.nl zelfbouw@rotterdam.nl facebook.com/zb010 pinterest.com/pakjeruimte Programma zelfbouw rotterdam 2015-2018

Nadere informatie

Robert Pennings Portfolio 03-12-2012 Oostsingel 63, 2612HD Delft T: 06-46753587 E: robert.pennings@gmail.com

Robert Pennings Portfolio 03-12-2012 Oostsingel 63, 2612HD Delft T: 06-46753587 E: robert.pennings@gmail.com Robert Pennings Portfolio 03-12-2012 Oostsingel 63, 2612HD Delft T: 06-46753587 E: robert.pennings@gmail.com Technisch ontwerp Technische Universiteit Delft Bibliotheek op het Javaplein in Amsterdam, van

Nadere informatie

Verhuisgedrag van jongeren

Verhuisgedrag van jongeren Verhuisgedrag van jongeren Mila van Huis en Elma Wobma Jaarlijks verhuizen ongeveer 650 duizend personen naar een andere gemeente, onder wie 96 duizend 18- tot en met 21-jarigen. Het verhuisgedrag van

Nadere informatie