Expertmeeting Alcohol en Zwangerschap 6 december 2012

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Expertmeeting Alcohol en Zwangerschap 6 december 2012"

Transcriptie

1 Expertmeeting Alcohol en Zwangerschap 6 december 2012

2 Onderzoek Alcohol en Zwangerschap Nickie van der Wulp, MSc 12, Ciska Hoving, PhD 2, Wim van Dalen, MSc 1, & Hein de Vries, PhD 2 1 Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP) 2 CAPHRI/Maastricht Universiteit 6 December 2012

3 Doel Ontwikkelen van effectieve interventie om alcoholgebruik tijdens zwangerschap terug te dringen

4 Subdoelen Inzicht krijgen in: Drinken zwangere vrouwen alcohol? Wat zijn de kenmerken van deze vrouwen in vergelijking tov vrouwen die niet drinken? Hoe staan partners tegenover alcoholgebruik tijdens de zwangerschap? Wat zijn de kenmerken van partners die hun zwangere vrouw steunen om geen alcohol te drinken? Welk alcoholadvies geven verloskundigen? Wat vinden zwangere vrouwen en partners van dit alcoholadvies?

5 Wat verder? Ervaringen van verloskundigen geevalueerd die interventie hebben toegepast VWS-onderzoek 2012 Alcohol en Zwangerschap onder verloskundigen, huisartsen en gynaecologen Wat is rol ministerie van VWS?

6 Wie hebben Onderzoek uitgevoerd? Ciska Hein Nickie Wim Met bijzondere dank aan: KNOV en verloskundigenpraktijken voor ondersteuning en deelname Zwangere vrouwen en partners voor deelname Aniek Aarsman voor afnemen interviews en focusgroepgesprekken Kim Eijmael voor ontwikkelen CT-interventie ZonMW voor financiering

7 Theoretisch model I-Change Model 2.0 De Vries et al., 2008

8 Drinken zwangere vrouwen alcohol? Gezondheidsraad, 2005: 35-50% Dit onderzoek, 2009 (niet representatief!): 31,8% Andere landen: Zweden: 6% Verenigde Staten: 10% Ierland 54% Denemarken 71%

9 Kenmerken van zwangere vrouwen die drinken 32 31, ,5 30 Leeftijd 29, ,5 drinkt niet drinkt wel

10 Kenmerken van zwangere vrouwen die drinken Percentage zwangere vrouwen met hoge opleiding (HBO, WO) Percentage zwangere vrouwen met hoog inkomen (>3050 euro) 38% Drinkt niet 37% 62% 62% Drinkt wel 63%

11 Kenmerken van zwangere vrouwen die drinken 3,5 3 2,5 2 1,5 1 Alcohol gebruik vóór zwangerschap 0,5 0 drinkt niet drinkt wel

12 Kenmerken van zwangere vrouwen die drinken Geen advies van verloskundige Wel advies van verloskundige 10 0 drinkt niet drinkt wel

13 Alcoholgebruik van zwangere vrouwen Conclusies: Ja, in Nederland drinken zwangere vrouwen nog steeds alcohol Ja, ze verschillen in meerdere opzichten van zwangere vrouwen die geen alcohol drinken. Implicaties? Mag een verloskundige vermoeden dat haar client alcohol gebruikt op basis van een aantal kenmerken? Hoe belangrijk is uberhaupt het geven van de nulnorm? Stelling 1: Het kost teveel kostbare consulttijd om een zwangere vrouw te vragen naar haar alcoholgebruik vóór de zwangerschap

14 Wat vinden partners van alcoholgebruik van zwangere vrouw? Partners steunden vrouw om geen alcohol te drinken (M = 4.14 op vijfpuntsschaal) Partners die meer steun verleenden: Waren ouder Vonden het belangrijk dat vrouw geen alcohol dronk Waren zich meer bewust van risico s Hadden de norm dat vrouw tijdens zwangerschap geen alcohol zou moeten drinken Zwangere vrouw die geen alcohol dronk had vaker: Partner met norm dat vrouw geen alcohol zou moeten drinken tijdens zwangerschap had vaker vrouw Partner die veel steun verleent aan vrouw

15 Wat vinden partners van alcoholgebruik van zwangere vrouw? Conclusies: Alcoholgebruik van zwangere vrouw hangt samen met norm en steun van partner Implicaties: Zou alcoholadvies ook gericht moeten zijn op partner van zwangere vrouw? Stelling 2: Als je de partner overtuigd hebt, dan heb je de zwangere vrouw overtuigd

16 Welk alcoholadvies geven verloskundigen? Rookt u, drinkt u, gebruikt u drugs? Nee: geen advies Ja: nulnorm. Echter, geen client die zegt dat ze alcohol drinkt Bij het eerste consult zegt 98% van de zwangere vrouwen, ik drink niet meer sinds ik weet dat ik zwanger ben.

17 Welk alcoholadvies geven verloskundigen? Hoe eerlijk zijn clienten? Ik vraag me af of de cliënten eerlijk zijn. Ik heb in mijn hele loopbaan eentje gehad die eerlijk toegaf dat ze het moeilijk vond om een wijntje te laten staan. Ik geloof niet dat zij de enige was, in de ruim 10 jaar dat ik als verloskundige werk.

18 Welk alcoholadvies geven verloskundigen? Kennis beperkt Wat is FAS? Wat doet alcohol tijdens de zwangerschap? Vanaf welk moment in de zwangerschap is alcohol schadelijk? Vrouwen voelen zich vaak schuldig als ze alcohol hebben gedronken terwijl ze nog niet wisten dat ze zwanger waren. Ik probeer hun schuldgevoel af te zwakken door te zeggen dat alcohol geen kwaad kan, zolang er geen bloedcontact is tussen moeder en kind.

19 Welk alcoholadvies geven verloskundigen? Conclusies: Screening is onvoldoende Verloskundige adviseert niet altijd om geen alcohol te drinken Kennis is onvoldoende Implicaties? Screening verbeteren? Kennis verbeteren?

20 Welk alcoholadvies geven verloskundigen? Stellingen: 3. Verloskundigen willen niet geloven dat hun eigen clienten alcohol drinken 4. Opleidingen schieten te kort bij het geven van achtergrondinformatie over alcohol en zwangerschap 5. De KNOV moet het voortouw nemen in het verbeteren van de screening en de kennis van verloskundigen 6. De AUDIT moet standaard worden in de zorg aan zwangere vrouwen

21 Wat vinden zwangere vrouwen en partners van dit alcoholadvies? Zwangere vrouwen die alcohol gebruikten, hebben dit niet aan hun verloskundige verteld Veel vertrouwen in kennis van verloskundige Partners voelden zich niet voldoende betrokken bij alcoholadvies van verloskundige

22 Hoofddoel Onderzoek Ontwikkelen van effectieve interventie om alcoholgebruik tijdens zwangerschap terug te dringen

23 Twee interventies Voorlichting via verloskundigen (Health Counselling; HC) Voorlichting via internet (Computer Tailoring; CT) Onderzoeksvraag: Is HC of CT effectief om alcoholgebruik tijdens zwangerschap terug te dringen?

24 HC Interventie - 1 Verloskundigen kregen: 3 uur training Handleiding met protocol Interventiekaart

25 HC Interventie - 2 Protocol bestond uit 7 stappen: 1. Profiel 2. Motivatie 3. Barrieres and steun 4. Zelfhulp materialen 5. Doelen stellen 6. Hulp na stopdatum 7. Alcohol en borstvoeding

26 CT Interventie - 1 Reguliere zorg van verloskundige, plus: CT feedback via Internet, boodschap wordt aangepast aan de kenmerken gemeten op baseline: Alcohol gebruik Kennis Risico perceptie Attitude Sociale Invloeden Self effectiviteit Intentie Actieplannen

27 CT Interventie - 2

28 Reguliere Zorg (RZ) Alcohol advies van verloskundige: Rook je, drink je, gebruik je drugs? Zoja: ik drink : Advies om geen alcohol te drinken tijdens zwangerschap

29 Metingen T0: Vragenlijst gebaseerd op het I-Change Model (De Vries, 2003) (demografische kenmerken, informatie-, bewustzijnsfactoren, motivationele factoren, intentie) Drinkgedrag gemeten met Nederlandse Quantity-Frequency- Variability (QFV) T1 (3 maanden later): Uitkomstvariabelen: Alcoholgebruik Ja/Nee Gemiddeld alcoholgebruik (QFV) T2 (6 maanden later): Uitkomstvariabelen: Alcoholgebruik Ja/Nee Gemiddeld alcoholgebruik (QFV)

30 Methode Werving: Feb tot Sep 2011 Inclusie criteria: Max 12 weken zwanger Minstens 1 slokje alcohol gedronken sinds vrouw wist dat ze zwanger was Deelnemers baseline: 400 clienten van 50 verloskundigenpraktijken Geincludeerde deelnemers op T1 (3 mnd na baseline) en T2 (6 mnd na baseline): HC: 99 en 86 deelnemers CT: 77 en 68 deelnemers RZ: 108 en 93 deelnemers;

31 Onderzoeksvraag Leidt HC of CT tot minder vrouwen die alcohol gebruiken in vergelijking tot RZ? -? -?

32 Minder vrouwen die alcohol gebruiken op T1? Gestopt met alcohol op T1 66% 71% 45% HC CT RZ

33 Minder vrouwen die alcohol gebruiken op T1? Gestopt met alcohol op T1 66% 71% 45% HC CT RZ

34 Minder vrouwen die alcohol gebruiken op T1? Gestopt met alcohol op T1 66% 71% 45% HC CT RZ

35 Minder vrouwen die alcohol gebruiken op T2? Gestopt met alcohol op T2 72% 87% 55% HC CT RZ

36 Minder vrouwen die alcohol gebruiken op T2? Gestopt met alcohol op T2 72% 87% 55% HC CT RZ

37 Minder vrouwen die alcohol gebruiken op T2? Gestopt met alcohol op T2 72% 87% 55% HC CT RZ

38 Zijn interventies effectief in terugdringen alcoholgebruik? Conclusies: Beide interventies leiden tot vermindering aantal zwangere vrouwen die alcohol gebruiken met meer dan 15% in vergelijking tot reguliere zorg CT (T2) wel significant; HC niet significant (aanvullende analyses worden nog uitgevoerd) Implicaties? Implementeren CT en/of HC? Stelling 7: Het kan niet waar zijn dat een computergestuurd programma meer effect heeft dan een face-to-face benadering

39 Evaluatie van HC door verloskundigen HC niet aan alle clienten gegeven: Onduidelijk welke namen bij welke clienten hoorden; Clienten ontkenden alcoholgebruik: geen voorlichting Verloskundigen vonden het vervelend om drie maal op alcoholgebruik terug te moeten komen, was vaak niet nodig! Wel handig als er een methode is, in het geval een client wel aangeeft het moeilijk te vinden om te stoppen met drinken

40 Alcohol, zwangerschap en andere professionals VWS-onderzoek 2012: Richtlijnen van beroepsvereniging: KNOV: nulnorm NHG: tot maart 2012: Regelmatig gebruik van alcohol tijdens de zwangerschap wordt derhalve ontraden. ( ) Af en toe een glaasje kan echter weinig kwaad. NHG: vanaf maart 2012: vermijd alcohol en drugs NVOG: geen richtlijn

41 Alcohol, zwangerschap en andere professionals VWS-onderzoek 2012 (indicatief!): Nulnorm tijdens zwangerschap Verloskundigen Huisartsen Gynaecologen

42 Alcohol, zwangerschap en andere professionals

43 Alcohol, zwangerschap en andere professionals VWS-onderzoek 2012 (indicatief!): Stellingen correct (1-6) Verloskundigen (N = 156) Huisartsen (N = 25) Gynaecologen (N = 49) 4,78 4,6 4,12

44 Alcohol, zwangerschap en andere professionals Conclusies: Geen eenduidige norm van verschillende professionals mbt alcoholgebruik tijdens de zwangerschap Professionals geven verschillend advies Kennis van professionals verder onderzoeken Implicaties? Willen beroepsverenigingen eenduidige norm uitdragen? Uitgebreider onderzoek nodig naar alcoholadvies van gynaecologen en huisartsen? HC-interventie implementeren bij huisartsen en gynaecologen?

45 Alcohol, zwangerschap en andere professionals Stelling 10: Alle inspanningen om alcoholgebruik tijdens de zwangerschap te verminderen zijn tevergeefs als huisartsen, verloskundigen en gynaecologen elkaar hierover tegenspreken

46 Tot slot: Wat is rol ministerie van VWS? Wat mogen we verwachten van het ministerie van Volksgezondheid bij het terugdringen van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap? Waarschuwingslogo s Advies Gezondheidsraad, 2005 Eenduidig advies verschillende professionals? Beschikbaar maken effectieve interventie?

47 Einde

48 Stelling 1 Het kost teveel kostbare consulttijd om een zwangere vrouw te vragen naar haar alcoholgebruik vóór de zwangerschap

49 Stelling 2 Als je de partner overtuigd hebt, dan heb je de zwangere vrouw overtuigd

50 Stelling 3 Verloskundigen willen niet geloven dat hun eigen clienten alcohol drinken

51 Stelling 4 Opleidingen schieten te kort bij het geven van achtergrondinformatie over alcohol en zwangerschap

52 Stelling 5 De KNOV moet het voortouw nemen in het verbeteren van de screening en de kennis van verloskundigen

53 Stelling 6 De AUDIT moet standaard worden in de zorg aan zwangere vrouwen

54 Stelling 7 Het kan niet waar zijn dat een computergestuurd programma meer effect heeft dan een face-to-face benadering

55 Stelling 8 De gevolgen van alcoholgebruik bij zwangerschap worden vaak overdreven

56 Stelling 9 Roken tijdens de zwangerschap is riskanter dan het drinken tijdens de zwangerschap

57 Stelling 10 Alle inspanningen om alcoholgebruik tijdens de zwangerschap te verminderen zijn tevergeefs als huisartsen, verloskundigen en gynaecologen elkaar hierover tegenspreken

. Preventie van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. Nickie van der Wulp

. Preventie van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. Nickie van der Wulp . Preventie van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap Nickie van der Wulp 7-02-2014 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties

Nadere informatie

Onderzoek Alcohol en Zwangerschap

Onderzoek Alcohol en Zwangerschap Pagina 1 Onderzoek Alcohol en Zwangerschap Juni 2011 - Nieuwsbrief Nr 3 Beste verloskundige en assistente, Dit is de derde nieuwsbrief over het onderzoek Alcohol en Zwangerschap van het Nederlands Instituut

Nadere informatie

Onderzoek Alcohol en Zwangerschap

Onderzoek Alcohol en Zwangerschap Onderzoek Alcohol en Zwangerschap Mei 2011 - Nieuwsbrief Nr 2 Beste verloskundige en assistente, Dit is de tweede nieuwsbrief over het onderzoek Alcohol en Zwangerschap van het Nederlands Instituut voor

Nadere informatie

Alcohol en zwangerschap: Welke vrouwen blijven drinken en wat is de rol van de verloskundige?

Alcohol en zwangerschap: Welke vrouwen blijven drinken en wat is de rol van de verloskundige? Alcohol en zwangerschap: Welke vrouwen blijven drinken en wat is de rol van de verloskundige? Ir. N.Y. van der Wulp STAP Ir. W. van Dalen STAP Dr. C. Hoving UM Prof. Dr. H. de Vries UM 3 12 2009 Inhoud:

Nadere informatie

Implementatie van de VMIS in de verloskundigenpraktijk

Implementatie van de VMIS in de verloskundigenpraktijk Implementatie van de VMIS in de verloskundigenpraktijk van 1994 tot nu Martijntje Bakker Waarom? Roken tijdens de zwangerschap is schadelijk Lager geboortegewicht Groeiachterstand Verhoogd risico op een

Nadere informatie

Onderzoek Alcohol en Zwangerschap: De ontwikkeling van een effectieve interventie om alcoholgebruik tijdens de zwangerschap terug te dringen

Onderzoek Alcohol en Zwangerschap: De ontwikkeling van een effectieve interventie om alcoholgebruik tijdens de zwangerschap terug te dringen Onderzoek Alcohol en Zwangerschap: De ontwikkeling van een effectieve interventie om alcoholgebruik tijdens de zwangerschap terug te dringen Auteurs: Mw. Ir. N.Y. (Nickie) van der Wulp, onderzoeker Alcohol

Nadere informatie

De cliënt: Kenmerken, leefstijl, wensen en tevredenheid. Dr.Ir. Judith Manniën Senior onderzoeker / epidemioloog

De cliënt: Kenmerken, leefstijl, wensen en tevredenheid. Dr.Ir. Judith Manniën Senior onderzoeker / epidemioloog De cliënt: Kenmerken, leefstijl, wensen en tevredenheid Dr.Ir. Judith Manniën Senior onderzoeker / epidemioloog 2 Dataverzameling Augustus 2009 t/m April 2011 20 praktijken 25% 30% 30% 15% 3 Dataverzameling

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Advies over alcoholgebruik aan zwangere vrouwen. Interviews met verloskundigen over alcohol en zwangerschap

Advies over alcoholgebruik aan zwangere vrouwen. Interviews met verloskundigen over alcohol en zwangerschap Advies over alcoholgebruik aan zwangere vrouwen Interviews met verloskundigen over alcohol en zwangerschap Pagina 2 van 43 Advies over alcoholgebruik aan zwangere vrouwen Interviews met verloskundigen

Nadere informatie

Negen Maanden Niet. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad. Voor meer informatie en contact

Negen Maanden Niet. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad. Voor meer informatie en contact Negen Maanden Niet Werkblad beschrijving interventie Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Voor meer informatie en contact www.nji.nl/jeugdinterventies centrumgezondleven@rivm.nl www.ncj.nl/onderwerpen/233/erkenningscommissie-interventies

Nadere informatie

Rapport. Roken en Zwangerschap. Jordy van der Steen. B-1272 Juli 2002. Bestemd voor: DEFACTO voor een rookvrije toekomst Den Haag

Rapport. Roken en Zwangerschap. Jordy van der Steen. B-1272 Juli 2002. Bestemd voor: DEFACTO voor een rookvrije toekomst Den Haag nipo het marktonderzoekinstituut Postbus 247 1000 ae Amsterdam Grote Bickersstraat 74 Telefoon (020) 522 54 44 Fax (020) 522 53 33 Email info@nipo.nl Internet www.nipo.nl Rapport Roken en Zwangerschap

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 9 oktober 2014 Betreft beantwoording Kamervragen

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 9 oktober 2014 Betreft beantwoording Kamervragen > Retouradres: Postbus 20350, 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Zwangerschap en vaccinatie tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP

Zwangerschap en vaccinatie tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP Zwangerschap en vaccinatie tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP Zwangerschap en vaccinatie tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) Nieuwe Influenza A, ook wel Mexicaanse griep genoemd, geeft

Nadere informatie

Onderzoek Alcohol en Zwangerschap

Onderzoek Alcohol en Zwangerschap Onderzoek Alcohol en Zwangerschap Maart 2011 - Nieuwsbrief Nr 1 Beste verloskundige en assistente, Dit is de eerste nieuwsbrief over het onderzoek Alcohol en Zwangerschap. Met deze nieuwsbrief houden wij

Nadere informatie

Onderzoek: Alcoholgebruik onder 16- en 17- jarigen

Onderzoek: Alcoholgebruik onder 16- en 17- jarigen Onderzoek: Alcoholgebruik onder 16- en 17- jarigen Publicatiedatum: 29-5- 2014 Over dit onderzoek Aan het onderzoek van het 1V Jongerenpanel, gehouden van 13 t/m 21 mei 2014, deden 725 jongeren van 16

Nadere informatie

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R

K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R ROKEN EN ALCOHOLGEBRUIK Jeugd 2010 5 K I N D E R E N O N D E R Z O E K : 0-1 1 J A A R Kinderenonderzoek 2010 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland

Nadere informatie

Inzichten zwangerschap en bevalling Rapportage kwantitatief onderzoek voor NPCF

Inzichten zwangerschap en bevalling Rapportage kwantitatief onderzoek voor NPCF Inzichten zwangerschap en bevalling Rapportage kwantitatief onderzoek voor NPCF Drs. Berthy Nijhuis, Research Manager Zwangerschap & bevallen 1 Juni 2011 Juli 2011 in opdracht van: 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,

Nadere informatie

Onderzoeksrapport. Hou vol! Geen alcohol. Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders.

Onderzoeksrapport. Hou vol! Geen alcohol. Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders. Onderzoeksrapport Hou vol! Geen alcohol Een alcohol preventieprogramma gericht op basisschool leerlingen en hun moeders. Suzanne Mares, MSc Dr. Anna Lichtwarck-Aschoff Prof. Dr. Rutger Engels Inleiding

Nadere informatie

Opinies en attitudes jeugd & alcohol in noordelijk Noord-Holland. Programmabureau Integrale Veiligheid Noord-Holland Noord Juni 2012

Opinies en attitudes jeugd & alcohol in noordelijk Noord-Holland. Programmabureau Integrale Veiligheid Noord-Holland Noord Juni 2012 Opinies en attitudes jeugd & alcohol in noordelijk Noord-Holland Programmabureau Integrale Veiligheid Noord-Holland Noord Juni 2012 Colofon Uitgave : I&O Research BV Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.

Nadere informatie

(potentiële) belangenverstrengeling. Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld. Nee

(potentiële) belangenverstrengeling. Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld. Nee Disclosure belangen Marie-Louise Essink-Bot (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële)

Nadere informatie

Factsheet Veilig Uitgaan = Veilig thuiskomen

Factsheet Veilig Uitgaan = Veilig thuiskomen Factsheet Veilig Uitgaan = Veilig thuiskomen Achtergrond Veilig uitgaan = Veilig thuiskomen Onderzoeksdoel en onderzoeksopzet Steekproef Resultaten werkelijk gebruik Resultaten gebruik in verkeer Resultaten

Nadere informatie

ALCOHOLGEBRUIK TIJDENS ZWANGERSCHAP EN BORSTVOEDING

ALCOHOLGEBRUIK TIJDENS ZWANGERSCHAP EN BORSTVOEDING ALCOHOLGEBRUIK TIJDENS ZWANGERSCHAP EN BORSTVOEDING Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) drinkt van alle vrouwen van 25 tot 45 jaar in Nederland naar schatting 80% wel eens alcohol. Cijfers

Nadere informatie

icoach, een Web-based en Mobiele Applicatie voor Stoppen-met-roken: Verschillen tussen Gebruikersgroepen, Beïnvloedende Factoren voor Adherence,

icoach, een Web-based en Mobiele Applicatie voor Stoppen-met-roken: Verschillen tussen Gebruikersgroepen, Beïnvloedende Factoren voor Adherence, icoach, een Web-based en Mobiele Applicatie voor Stoppen-met-roken: Verschillen tussen Gebruikersgroepen, Beïnvloedende Factoren voor Adherence, en het Verband tussen Adherence en Effect icoach, a Web-based

Nadere informatie

Reinout Pfeiffer Kenniscentrum Alcohol en Gezondheid

Reinout Pfeiffer Kenniscentrum Alcohol en Gezondheid Reinout Pfeiffer Kenniscentrum Alcohol en Gezondheid Activiteiten 2013 2 Reinout Pfeiffer Kenniscentrum Alcohol en Gezondheid Activiteiten 2013 Colofon Auteurs: N.Y. van der Wulp, MSc Wim van Dalen, MSc

Nadere informatie

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Improving Mental Health by Sharing Knowledge Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Alcohol en opvoeding 15 Ouders rond 2008 onderschatten alcoholgebruik van hun kinderen

Nadere informatie

HET EFFECT VAN IVF KWEEKMEDIA OP DE GEN-ACTIVITEIT IN DE PLACENTA EN DE INVLOED HIERVAN OP HET GEBOORTEGEWICHT

HET EFFECT VAN IVF KWEEKMEDIA OP DE GEN-ACTIVITEIT IN DE PLACENTA EN DE INVLOED HIERVAN OP HET GEBOORTEGEWICHT HET EFFECT VAN IVF KWEEKMEDIA OP DE GEN-ACTIVITEIT IN DE PLACENTA EN DE INVLOED HIERVAN OP HET GEBOORTEGEWICHT Door middel van deze folder willen wij u informatie geven over een onderzoek getiteld Het

Nadere informatie

Home : Evaluatieformulier

Home : Evaluatieformulier Home : Evaluatieformulier Evaluatieformulier voor cliënten in Verloskundigenpraktijk Montferland Praktijkinrichting on 1. De praktijk is goed toegankelijk (ook voor kinderwagens en rolstoelen). `sh nvt

Nadere informatie

Depressie tijdens de zwangerschap uit de taboesfeer

Depressie tijdens de zwangerschap uit de taboesfeer Depressie tijdens de zwangerschap uit de taboesfeer Depressie en angstklachten tijdens de zwangerschap komen regelmatig voor. Toch wordt dit onderwerp nog vaak als taboe ervaren en is niet duidelijk welke

Nadere informatie

Achternaam en roepnaam van je partner:... Geboortedatum partner:. Welke achternaam gebruik je?.

Achternaam en roepnaam van je partner:... Geboortedatum partner:. Welke achternaam gebruik je?. Voor je ligt de vragenlijst van Verloskundigenpraktijk Zuid. Tijdens de eerste controle willen we graag wat meer te weten komen over je medische achtergrond, je eventuele eerdere zwangerschappen en je

Nadere informatie

Vragenlijst Intakegesprek

Vragenlijst Intakegesprek Vragenlijst Intakegesprek Voorletters: Meisjesnaam: Roepnaam: Nationaliteit: Spreektaal: Gehuwd/samenwonend/anders: Achternaam partner: Voorletters en roepnaam partner: Geboortedatum partner: Welke achternaam

Nadere informatie

stoppen zware drinkers minder vaak met het drinken van alcoholhoudende drank dan vrouwen met een lager alcoholgebruik.

stoppen zware drinkers minder vaak met het drinken van alcoholhoudende drank dan vrouwen met een lager alcoholgebruik. Samenvatting In Nederland gebruikt ongeveer 80% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd alcoholhoudende drank. Veel vrouwen staken het alcoholgebruik zodra ze zwanger zijn of eerder al, als ze zwanger

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 is de algemene inleiding van dit proefschrift. Samenvattend, depressie is een veelvoorkomende stoornis met een grote impact op zowel het

Hoofdstuk 1 is de algemene inleiding van dit proefschrift. Samenvattend, depressie is een veelvoorkomende stoornis met een grote impact op zowel het Samenvatting Hoofdstuk 1 is de algemene inleiding van dit proefschrift. Samenvattend, depressie is een veelvoorkomende stoornis met een grote impact op zowel het individu als op populatieniveau. Effectieve

Nadere informatie

Negen maanden niet. Interventie. Samenvatting. Doelgroep

Negen maanden niet. Interventie. Samenvatting. Doelgroep Interventie Negen maanden niet Samenvatting Doelgroep Negen Maanden Niet is ontwikkeld voor zwangere vrouwen die alcohol gebruiken. In haar advies uit 2005 heeft de Gezondheidsraad geconcludeerd dat 35

Nadere informatie

Achternaam. Meisjesnaam. Roepnaam. Initialen. Geboortedatum. man / vrouw / anders, namelijk.. Straat en huisnr. Postcode. Woonplaats. Telefoonnr.

Achternaam. Meisjesnaam. Roepnaam. Initialen. Geboortedatum. man / vrouw / anders, namelijk.. Straat en huisnr. Postcode. Woonplaats. Telefoonnr. INSCHRIJFFORMULIER Met dit formulier kunt u zich inschrijven in onze praktijk. Achternaam Meisjesnaam Roepnaam Initialen Geboortedatum Geslacht Straat en huisnr. Postcode Woonplaats Telefoonnr. Evt 2 e

Nadere informatie

Is Nix18 echt Nix18?

Is Nix18 echt Nix18? Is Nix18 echt Nix18? Waarom bent u vanavond gekomen? Hoe gaan andere ouders hier mee om? Tips om je kind duidelijk te maken dat het niet gezond voor je is. Hoe wordt er op school mee omgegaan? Waarom laten

Nadere informatie

Regionaal Consortium Zwangerschap & Geboorte Zuidwest Nederland

Regionaal Consortium Zwangerschap & Geboorte Zuidwest Nederland Regionaal Consortium Zwangerschap & Geboorte Zuidwest Nederland In het Regionaal Consortium Zwangerschap & Geboorte Zuidwest Nederland werken bijna alle ketenpartners in de geboortezorg in de regio Zuidwest

Nadere informatie

Zwangerschapsdiabetes

Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes Zwangerschapsdiabetes U bent zwanger en halverwege de zwangerschap krijgt u te horen dat u diabetes heeft. Er komt dan veel op u af. U wilt weten wat zwangerschapsdiabetes precies

Nadere informatie

Alcohol en zwangerschap

Alcohol en zwangerschap Syllabus Opdrachten en achtergrondinformatie bij elearning earning module Alcohol en zwangerschap Verloskundigen (in opleiding) De elearning earning module is ontwikkeld met financiële steun van het Partnership

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EH Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl CZ-EKZ

Nadere informatie

Alcohol en zwangerschap

Alcohol en zwangerschap Syllabus Opdrachten en achtergrondinformatie bij elearning module Alcohol en zwangerschap Verloskundigen (in opleiding) De elearning module is ontwikkeld met financiële steun van het Partnership Vroegsignalering

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

MijnAVL implementatie van en onderzoek naar een patiëntenportaal. Drs. W. Kuijpers Drs. L. Kooij

MijnAVL implementatie van en onderzoek naar een patiëntenportaal. Drs. W. Kuijpers Drs. L. Kooij MijnAVL implementatie van en onderzoek naar een patiëntenportaal Drs. W. Kuijpers Drs. L. Kooij EN DE ZORG? Gebruik van Internet 94 % van alle zorggebruikers maakt gebruik van internet 66% zoekt informatie

Nadere informatie

Onderzoek: Verhoging leeftijdsgrens alcohol

Onderzoek: Verhoging leeftijdsgrens alcohol Onderzoek: Verhoging leeftijdsgrens alcohol Publicatiedatum: 24-12- 2013 Over dit onderzoek Aan het onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel, gehouden van 9 t/m 19 december 2013, deden ruim 29.000 volwassenen

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nicotine en alcohol kunnen de placenta passeren en zo het risico op nadelige uitkomsten voor het ongeboren kind verhogen. Stoppen met roken en alcoholgebruik tijdens de zwangerschap lijkt vanzelfsprekend,

Nadere informatie

R a p p o r t. Draagvlakonderzoek alcohol en jongeren

R a p p o r t. Draagvlakonderzoek alcohol en jongeren R a p p o r t Draagvlakonderzoek alcohol en jongeren Telefonisch onderzoek onder ouders en jongeren 2013 In opdracht van Laat ze niet (ver)zuipen Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland november 2013,

Nadere informatie

Vind je het een goede zaak of een slechte zaak dat de leeftijdsgrens van het kopen en drinken van alcohol van 16 naar 18 jaar wordt verhoogd?

Vind je het een goede zaak of een slechte zaak dat de leeftijdsgrens van het kopen en drinken van alcohol van 16 naar 18 jaar wordt verhoogd? Vind je het een goede zaak of een slechte zaak dat de leeftijdsgrens van het kopen en drinken van alcohol van 16 naar 18 jaar wordt verhoogd? Goede zaak 60,3% Slechte zaak 34,5% Weet niet / geen mening

Nadere informatie

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Dr. Hanneke van Gestel-Timmermans Dr. Evelien Brouwers Dr. Marcel van Assen Prof. dr. Chijs van Nieuwenhuizen Herstellen doe je zelf Ontwikkeld

Nadere informatie

Gespreksleidraad voor counselors prenatale screening. Informeren over NIPT

Gespreksleidraad voor counselors prenatale screening. Informeren over NIPT Gespreksleidraad voor counselors prenatale screening Informeren over NIPT Inhoudsopgave blz. 1 De kernboodschap: wat vertel je over de NIPT? 3 2 Achtergrondinformatie NIPT 3 2.1 De belangrijkste feiten

Nadere informatie

Rookvrij Opgroeien. Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar. 4-19 jaar

Rookvrij Opgroeien. Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar. 4-19 jaar Rookvrij Opgroeien 4-19 jaar 4-19 jaar Roken? Houd kinderen er buiten. Het bespreken van (mee)roken binnen de JGZ 4-19 jaar Kinderen boven de vier jaar wonen relatief vaak in een huis waar gerookt mag

Nadere informatie

Roken onder volwassenen De harde feiten 2010

Roken onder volwassenen De harde feiten 2010 Roken onder volwassenen De harde feiten 2010 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 1958 1960 1962 1964 1966 1968 1970 1972 1974 1976 1978 1980 Percentage niet rokers onder de Nederlandse bevolking

Nadere informatie

Rookbeleid in de GGZ. Verkenning van beleid en praktijk. Dr. Matthijs Blankers Renate Buisman MSc Dr. Margriet van Laar.

Rookbeleid in de GGZ. Verkenning van beleid en praktijk. Dr. Matthijs Blankers Renate Buisman MSc Dr. Margriet van Laar. Improving Mental Health by Sharing Knowledge Rookbeleid in de GGZ Verkenning van beleid en praktijk Dr. Matthijs Blankers Renate Buisman MSc Dr. Margriet van Laar 11 februari 2015 In deze workshop: - Roken

Nadere informatie

Programma PUBQUIZ: 1. Cijfers uit Kennemerland. 2. De nieuwe drank en horecawet. 3. Feiten en fabels uit de praktijk. Als afsluiter een happy drink!

Programma PUBQUIZ: 1. Cijfers uit Kennemerland. 2. De nieuwe drank en horecawet. 3. Feiten en fabels uit de praktijk. Als afsluiter een happy drink! Programma PUBQUIZ: 1. Cijfers uit Kennemerland 2. De nieuwe drank en horecawet 3. Feiten en fabels uit de praktijk Als afsluiter een happy drink! 1 op de 6 scholieren (klas 4 VO) in Kennemerland is een

Nadere informatie

Deze vragenlijst vul je in door aan te kruisen in welke mate je het eens bent met de uitspraken in de vragenlijst.

Deze vragenlijst vul je in door aan te kruisen in welke mate je het eens bent met de uitspraken in de vragenlijst. Wij, Verloskundigenpraktijk Baarn, hebben je begeleid tijdens je zwangerschap, bevalling en/of kraambed. Omdat wij graag kwalitatief goede zorg willen aanbieden, zijn wij zelf voortdurend aan het onderzoeken

Nadere informatie

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid?

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid? Interviewfragmenten Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins te verspreiden.

Nadere informatie

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Aanleiding onderzoek Meer kennis over cliëntgestuurde interventies nodig; belangrijk voor ontwikkelingen GGz Interventies door cliënten:

Nadere informatie

Veranderingen in middelengebruik onder Nederlandse scholieren: samenhang met schoolniveau

Veranderingen in middelengebruik onder Nederlandse scholieren: samenhang met schoolniveau Marlous Tuithof, Saskia van Dorsselaer, Karin Monshouwer Veranderingen in middelengebruik onder Nederlandse scholieren: samenhang met schoolniveau Kernpunten Roken Sinds 23 is de prevalentie van roken

Nadere informatie

Prenataal testen met de NIPT

Prenataal testen met de NIPT ALGEMENE INFORMATIEFOLDER Prenataal testen met de NIPT Deze folder hoort bij een wetenschappelijke studie (TRIDENT-studie) van de Nederlandse Universitair Medische Centra 2014 www.meerovernipt.nl 1 In

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Copyright ADEF, 2009 2

Inhoudsopgave. Copyright ADEF, 2009 2 2. Kwaliteitszorg Inhoudsopgave Evaluatieformulier voor de EVC-assessor 3 Toelichting 4 Training assessoren inclusief terugkombijeenkomsten 4 Beoordeling portfolio s 5 Criteriumgerichte interviews (portfoliogesprekken)

Nadere informatie

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht

tiemap Ira Insp ge jla BI materialenoverzicht BIJLAGE inspiratiemap Materialenoverzicht Alcohol 1 1. Brochures of affiches Hieronder vindt u een lijst met informatieve materialen over alcohol Deze materialen zijn verkrijgbaar bij VAD. www.vad.be,

Nadere informatie

Workshop 7 Postpartum Depressie

Workshop 7 Postpartum Depressie Donderdag 26 januari 2012 KAMG Congres 'Over-koepelen' Workshop 7 Postpartum Depressie Snelle screening, gezamenlijke aanpak Angarath van der Zee van den Berg MSc., Jeugdarts KNMG Onderzoeker AWJTwente

Nadere informatie

LEVEN MET PIJN Een gerandomiseerde studie naar een online ACT-behandeling bij chronische pijn

LEVEN MET PIJN Een gerandomiseerde studie naar een online ACT-behandeling bij chronische pijn LEVEN MET PIJN Een gerandomiseerde studie naar een online ACT-behandeling bij chronische pijn Martine Veehof, Hester Trompetter, Ernst Bohlmeijer & Karlein Schreurs 28 maart 2013 Inhoud Achtergrond Online

Nadere informatie

DOORDRINKEN DOORDRINGEN. Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting. Jos Kuppens Henk Ferwerda

DOORDRINKEN DOORDRINGEN. Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting. Jos Kuppens Henk Ferwerda DOORDRINGEN of Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting DOORDRINKEN Jos Kuppens Henk Ferwerda In opdracht van Ministerie van Veiligheid en Justitie, Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum,

Nadere informatie

Preventieoverzicht alcohol Gezondheidswinst voor Interventie en werkwijze/producten

Preventieoverzicht alcohol Gezondheidswinst voor Interventie en werkwijze/producten < 0 ar Voorlichting over de risico's van Zwangeren Voorkomen van alcoholgebruik bij STAP alcoholgebruik rondom de zwangerschap door middel van de brochure 'Zwanger?...en Alcohol?' en website www.alcoholenzwangerschap.nl

Nadere informatie

Factsheet alcohol. Think Before You Drink

Factsheet alcohol. Think Before You Drink Factsheet alcohol Think Before You Drink Jongeren drinken te vroeg, te veel en te vaak. Ook in West-Brabant is dit het geval. Bovendien tolereren veel ouders dat hun kinderen onder de 16 jaar alcohol drinken.

Nadere informatie

Effectiviteit van de Wiet-Check

Effectiviteit van de Wiet-Check Improving Mental Health by Sharing Knowledge Effectiviteit van de Wiet-Check FADO 17 november 2011 Anouk de Gee Cannabis gebruik & jongeren Actueel gebruik (laatste maand) 5,3 % van 12-16 jarigen 20,7

Nadere informatie

Alcohol(voorlichting): een ander verhaal!

Alcohol(voorlichting): een ander verhaal! Alcohol(voorlichting): een ander verhaal! Resultaten van het evaluatieonderzoek in 2008/2009 Achtergrond De negen gemeenten van West-Friesland, de gemeente Schagen, organisaties in de preventieve gezondheidszorg,

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Testen op HIV, ja of nee?

Testen op HIV, ja of nee? Afdeling Verloskunde, locatie AZU Testen op HIV, ja of nee? Informatie voor zwangere vrouwen Wat is HIV, wat is aids en wat zijn de gevolgen tijdens de zwangerschap. HIV is het virus dat de ziekte aids

Nadere informatie

Medewerking Behoort u niet tot de doelgroep, wilt u dan deze vragenlijst doorsturen aan bekenden die wel tot de doelgroep behoren?

Medewerking Behoort u niet tot de doelgroep, wilt u dan deze vragenlijst doorsturen aan bekenden die wel tot de doelgroep behoren? Peiling 20-weken echo 30-03-2010 Vragenlijst Opmerking PEILING VAN EEN 20-WEKEN ECHO Achtergrond van het onderzoek Iedere vrouw die zwanger is, krijgt een zogenaamde?20-weken echo? aangeboden. Regelmatig

Nadere informatie

Sociale marketing als instrument voor alcoholpreventie voor jongeren. Meriam Janssen en Sandra Kuiper 13 oktober 2011

Sociale marketing als instrument voor alcoholpreventie voor jongeren. Meriam Janssen en Sandra Kuiper 13 oktober 2011 Sociale marketing als instrument voor alcoholpreventie voor jongeren Meriam Janssen en Sandra Kuiper 13 oktober 2011 Programma Voorstellen Social marketing: wat is het? 2 praktijkvoorbeelden Wat is sociale

Nadere informatie

Formulier Eerste Controle Verloskundig Centrum Tiel

Formulier Eerste Controle Verloskundig Centrum Tiel Formulier Eerste Controle Verloskundig Centrum Tiel Het is belangrijk dat wij bekend zijn met jou en je partners medische achtergrond. Dit hebben wij nodig om je op een zo goed mogelijke manier te kunnen

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Deel 2: maak een keuze

Deel 2: maak een keuze Je rookgedrag veranderen Deel 2: maak een keuze In deel 1 heb je stilgestaan bij je rookgedrag. Je hebt geregistreerd hoeveel en in welke omstandigheden je rookt. Mogelijks was je wel verwonderd over de

Nadere informatie

Samenvatting SAMENVATTING

Samenvatting SAMENVATTING Samenvatting 147 Samenvatting Bezorgdheid om te vallen is een algemeen probleem onder zelfstandig wonende ouderen en vormt een bedreiging voor hun zelfredzaamheid. Deze bezorgdheid is geassocieerd met

Nadere informatie

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen

Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Opzet alcoholbeleid voor werknemers binnen een instelling of bedrijf in de gemeente Raalte Alcoholpreventie volwassenen Tactus Verslavingszorg Preventie & Consultancy Brink 40 7411 BT Deventer 088 3822

Nadere informatie

verslavingspreventie binnen het onderwijs

verslavingspreventie binnen het onderwijs verslavingspreventie binnen het onderwijs In dit overzicht is per type onderwijs en de verschillende leeftijdsfasen te zien welke preventieve interventies er ingezet kunnen worden. De richtlijnen geven

Nadere informatie

Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving?

Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving? Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving? Dag van de verslaving 12 oktober 2007 Gerard M. Schippers Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam Tijdschrift sinds 2005 Bohn Stafleu Van Loghum

Nadere informatie

Figuur 1 Precede/Proceed Model

Figuur 1 Precede/Proceed Model Nederlandse samenvatting Benzodiazepinen zijn geneesmiddelen die vooral bij angstklachten en slaapstoornissen worden voorgeschreven. Ze vormen de op één na meest voorgeschreven middelen in Nederland. Tien

Nadere informatie

De gevolgen van een verminderd werkvermogen voor duurzame inzetbaarheid

De gevolgen van een verminderd werkvermogen voor duurzame inzetbaarheid De gevolgen van een verminderd werkvermogen voor duurzame inzetbaarheid Tilja van den Berg & Lex Burdorf Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC, Rotterdam Aanleiding Zorgsector Aanleiding

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 22 894 Preventiebeleid voor de volksgezondheid Nr. 114 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Handleiding voor Verloskundigen. Negen Maanden Niet. Voorlichtingsprogramma voor de verloskundigenpraktijk over alcoholgebruik tijdens de zwangerschap

Handleiding voor Verloskundigen. Negen Maanden Niet. Voorlichtingsprogramma voor de verloskundigenpraktijk over alcoholgebruik tijdens de zwangerschap Handleiding voor Verloskundigen Voorlichtingsprogramma voor de verloskundigenpraktijk over alcoholgebruik tijdens de zwangerschap 2 3 Inhoud 1. Inleiding 4 2. 6 3. Materialen bij het inzetten van 8 4.

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

De V-MIS. Zwangere vrouwen begeleiden bij het stoppen met roken. Handleiding voor verloskundigen en gynaecologen 1

De V-MIS. Zwangere vrouwen begeleiden bij het stoppen met roken. Handleiding voor verloskundigen en gynaecologen 1 De V-MIS Zwangere vrouwen begeleiden bij het stoppen met roken Handleiding voor verloskundigen en gynaecologen Handleiding voor verloskundigen en gynaecologen 1 Inleiding Inleiding 3 H.1 Wat is de V-MIS?

Nadere informatie

Gezondzwangerworden. be PASCALE MOKANGI, ILSE DELBAERE, HANS DE STEUR

Gezondzwangerworden. be PASCALE MOKANGI, ILSE DELBAERE, HANS DE STEUR Gezondzwangerworden. be PASCALE MOKANGI, ILSE DELBAERE, HANS DE STEUR Hoe word je gezond zwanger? De eerste 8 weken van de zwangerschap zijn cruciaal Alle organen vormen en ontwikkelen zich in deze periode

Nadere informatie

Groepskenmerken Aantal cliënten 103 Gemiddelde leeftijd 52 (Dit is gebaseerd op 42 cliënten) 56 Mannen, 47 Vrouwen en 0 niet ingevuld

Groepskenmerken Aantal cliënten 103 Gemiddelde leeftijd 52 (Dit is gebaseerd op 42 cliënten) 56 Mannen, 47 Vrouwen en 0 niet ingevuld Verslag Kwaliteit van Leven vragenlijst Vertrouwelijk verslag In opdracht van Floww International Periode 23--202 tot en met 0-2-204 De gebruikte vragenlijst heeft in de kern de Nederlandse vertaling van

Nadere informatie

Samenvatting. BurcIn Ünlü Ince. Recruiting and treating depression in ethnic minorities: the effects of online and offline psychotherapy

Samenvatting. BurcIn Ünlü Ince. Recruiting and treating depression in ethnic minorities: the effects of online and offline psychotherapy Samenvatting 194 Dit proefschrift start met een algemene inleiding in hoofdstuk 1 om een kader te scheppen voor de besproken artikelen. Migratie is een historisch fenomeen die vaak resulteert in verbeterde

Nadere informatie

Enquete Zwangerschaps verlof bij meerling zwangerschap

Enquete Zwangerschaps verlof bij meerling zwangerschap Enquete Zwangerschaps verlof bij meerling zwangerschap Een enquete onder de leden van de NVOM September 2011 Enquete response NVOM aantal leden 7000 NVOM bereik met Email uitnodiging 3500 Totaal respons

Nadere informatie

Verloskundigenpraktijk De Geboortegolf.

Verloskundigenpraktijk De Geboortegolf. Verloskundigenpraktijk De Geboortegolf. Het is belangrijk dat uw verloskundige bekend is met uw medische achtergrond. Met deze informatie kan uw verloskundige optimaal inspelen op uw individuele situatie

Nadere informatie

De beleidscontext van opdrachtformulering: MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN, BELEIDSDOELEN EN RESULTATEN

De beleidscontext van opdrachtformulering: MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN, BELEIDSDOELEN EN RESULTATEN De beleidscontext van opdrachtformulering: MAATSCHAPPELIJKE EFFECTEN, BELEIDSDOELEN EN RESULTATEN MAATSCHAPPELIJK EFFECT Een maatschappelijk effect is een geformuleerde globale ambitie welke de overheid

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid

Jongeren en alcohol. Ouders aan het woord. Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014. Utrecht.nl/volksgezondheid Jongeren en alcohol Ouders aan het woord Resultaten Bewonerspanel septemberpeiling 2014 Utrecht.nl/volksgezondheid 2 Inleiding Sinds 1 januari 2014 is de leeftijdsgrens voor het in bezit hebben van alcohol

Nadere informatie

Interventieoverzicht alcohol Doelgroep Doelstelling Intermediair Organisatie die (nadere informatie over) de interventie aanbiedt

Interventieoverzicht alcohol Doelgroep Doelstelling Intermediair Organisatie die (nadere informatie over) de interventie aanbiedt en overzicht alcohol < 0 jaar Voorlichting over de risico's van alcoholgebruik rondom de zwangerschap door middel van de brochure 'Zwanger?...en Alcohol?' en website www.alcoholenzwangerschap.nl < 0 jaar

Nadere informatie

6 10 weken 10-13 weken 14-18 weken 18-20 weken 24 26 weken 27 32 weken 32 36 weken 37-40 weken 41 42 weken

6 10 weken 10-13 weken 14-18 weken 18-20 weken 24 26 weken 27 32 weken 32 36 weken 37-40 weken 41 42 weken Time task matrix zorgproces bij risico op dragerschap GBS 10 maart 2015 Alles in rood is specifiek voor zwangeren risicofactoren op GBS ziekte bij pasgeborene, alles in zwart is gebruikelijke zorg voor

Nadere informatie

alcohol roken zwangerschap vóór, tijdens en na de Wat je moet weten over Over deze brochure

alcohol roken zwangerschap vóór, tijdens en na de Wat je moet weten over Over deze brochure Over deze brochure Heb je een kinderwens of is er een kindje op komst? Dan wil je er alles aan doen om een gezonde baby te krijgen. De meeste mensen weten wel dat roken en drinken tijdens de zwangerschap

Nadere informatie

ALCOHOLKENNIS OVERGEDRAGEN

ALCOHOLKENNIS OVERGEDRAGEN Al cohol kenni s over gedr agen Eval uat i eal cohol voor l i cht i ng doorpeer si ndehor eca ALCOHOLKENNIS OVERGEDRAGEN Evaluatie alcoholvoorlichting door peers in de horeca Juli 2005 INTRAVAL Groningen-Rotterdam

Nadere informatie

Mathilde Descheemaeker Adriaan Spruyt Dirk Hermans

Mathilde Descheemaeker Adriaan Spruyt Dirk Hermans Mathilde Descheemaeker Adriaan Spruyt Dirk Hermans Experimentele psychopathologie Op zoek naar de psychologische processen die een rol spelen bij het ontstaan, in stand houden en terugval van psychopathologie

Nadere informatie

Preventie. Nieuwsbrief. Voorjaar 2014. Informatie en advies over alcohol, drugs, opvoeding en puberteit. In deze nieuwsbrief

Preventie. Nieuwsbrief. Voorjaar 2014. Informatie en advies over alcohol, drugs, opvoeding en puberteit. In deze nieuwsbrief Nieuwsbrief Preventie Wij houden u graag op de hoogte Informatie en advies over alcohol, drugs, opvoeding en puberteit In deze nieuwsbrief Veel vragen over NIX18 Fabels en feiten De Buitenhof is een landelijk

Nadere informatie

Preffi 2.0: Preventie Effectmanagement Instrument. Ontwikkeling,validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid

Preffi 2.0: Preventie Effectmanagement Instrument. Ontwikkeling,validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid Preffi 2.0: Preventie Effectmanagement Instrument Ontwikkeling,validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid De gebruikers 1200 gezondheidsbevorderaars, voorlichters en preventiewerkers, werkzaam bij: GGD

Nadere informatie