Regio West-Brabant. Regionale duurzame energiedoelstelling in termen van bruto eindverbruik

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Regio West-Brabant. Regionale duurzame energiedoelstelling in termen van bruto eindverbruik"

Transcriptie

1 Regio West-Brabant Regionale duurzame energiedoelstelling in termen van bruto eindverbruik

2 Opdrachtgever Regio West-Brabant Kristie van Damme Postbus AM Etten-Leur Uitgebracht door INNAX bouwkundig adviseurs Pieter Klep Postbus AK VEENENDAAL T F Locatie Regio West-Brabant Projectnummer Rapportnummer 1 van 1 2

3 Inhoudsopgave 1. Inleiding Substitutiemethode versus bruto eindverbruik Oorspronkelijke regionale visie op duurzame energie Bruto eindverbruik Doelstelling Doelstelling Conclusie

4 1. Inleiding Eind 2007 hebben de portefeuillehouders milieu van de West-Brabantse gemeenten de Verklaring van Dussen getekend. In de Verklaring van Dussen conformeren de gemeenten in West-Brabant zich feitelijk aan de klimaatdoelen uit het Kyoto-verdrag. Dat betekent voor duurzame energie dat de inspanningen van de regio erop gericht zijn om in 2020 een aandeel van 20% duurzame energie te bereiken. In 2010 heeft de Regio West-Brabant een visie voor duurzame energie geformuleerd op basis waarvan uitvoering wordt gegeven aan de doelstelling in de Verklaring van Dussen. De visie kent een taakstelling voor windenergie, bio-energie en gebouwgebonden opties (GGO). In Europees verband zijn voortvloeiend uit het Kyoto-verdrag afspraken gemaakt met de lidstaten. Dit zijn resultaatsverplichtingen. Voor Nederland is bepaald dat in 2020 minimaal 14% van de benodigde energie afkomstig is uit duurzame bronnen. Van belang is te weten dat bij deze doestellingen verschillende bepalingsmethoden worden gehanteerd. De 20%-doelstelling is bepaald met de substitutiemethode (uitgedrukt in vermeden primaire energie) De 14% duurzame energie in Europees verband wordt bepaald met de bruto eindverbruikmethode Inmiddels is er het Energieakkoord. In het energieakkoord is de duurzame energiedoelstelling als volgt geformuleerd: 14% hernieuwbare energie in % hernieuwbare energie in 2023 Volledig duurzame energiehuishouding in 2050 Uitganspunt hierbij is de bruto eindverbruikmethode. 2. Substitutiemethode versus bruto eindverbruik Bij de substitutiemethode wordt gekeken naar welke fossiele techniek door de duurzame energievoorziening wordt vervangen (substitutie) en wat daarmee aan fossiele primaire energie wordt bespaard. Dit wordt uitgedrukt in vermeden primaire energie. Voorbeeld: zonnecellen. Zonnecellen wekken stroom op welke ter plekke wordt benut of het elektriciteitsnet ingaat. Deze stroom hoeft niet in een energiecentrale te worden opgewekt. Het opwekken van stroom in een energiecentrale gaat gepaard met verliezen (opwekkingsrendement en transport). Het verlies van een gemiddelde Nederlandse energiecentrale bedraagt maar liefst 58%. Om 1 kwh uit een stopcontact te krijgen moet in een centrale 2,38 kwh worden opgewekt. 1 kwh zonnecellen vervangt dus 2,38 kwh. Dit omgerekend naar primaire energie (Joules) geeft de bijdrage aan de duurzame energiedoelstelling in termen van vermeden primaire energie. In bruto eindverbruik is de opwekking van 1 kwh met zonnecellen tevens de bijdrage aan de duurzame energiedoelstelling. Ook deze wordt omgezet naar primaire energie (Joule). De bijdrage van duurzame elektriciteit verschilt in beide methoden aanzienlijk. Om te bepalen wat het aandeel is moet de totale duurzame opwekking worden afgezet tegen de totale energievraag. Ook daarbij zijn beide methoden verschillend. Bij de substitutiemethode is de vraag een optelsom van alle benodigde energie aan het begin van de keten (wat gaat de energiecentrale in) dus inclusief alle verliezen. Bij de bruto eindverbruikmethode wordt het totale verbruik bij alle eindverbruikers opgeteld (kwh en en m 3 gas). 4

5 Op basis van voorgaande wordt duidelijk dat de substitutiemethode en de bruto-eindverbruikmethode onderling moeilijk zijn te vergelijken. Om enig gevoel te krijgen is eerder dit jaar de DE-monitor van 2012 omgezet naar bruto eindverbruik. De regionale visie op duurzame energie is nog altijd gebaseerd op vermeden primaire energie. Om inzichtelijk te krijgen hoe de taakstelling welke is gekozen bij de huidige doelstelling, scoort in de bruto eindverbruikmethode, is deze omgerekend naar bruto eindverbruik. Omdat bij de bruto eindverbruikmethode geen rekening gehouden wordt met verliezen draagt bijvoorbeeld windenergie en opwekking van duurzame elektriciteit in het algemeen, relatief minder bij dan de voorzieningen waarmee duurzame warmte wordt geproduceerd (bijvoorbeeld biomassa verbranding). Hoeveel minder? Dat wordt pas duidelijk als ook de doelstelling wordt uitgedrukt in bruto eindverbruik. Als eerste is de oorspronkelijke visie op duurzame energie met bijbehorende taakstelling anno 2010 een-op-een vertaald naar bruto eindverbruik. Vervolgens is de energievraag bepaald. Daarmee wordt duidelijk welk aandeel de huidige taakstelling heeft in de 14% doelstelling. Het resultaat maakt duidelijk dat de huidige taakstelling niet volstaat om de 14% doelstelling in 2020 te realiseren. In deze notitie wordt een voorzet gedaan op de wijze waarop de doelstelling wel kan worden gehaald. Daarnaast wordt ook de situatie 2023 in beeld gebracht met een voorzet op welke wijze de doelstelling kan worden gerealiseerd. 3. Oorspronkelijke regionale visie op duurzame energie De visie welke voortvloeit uit de Verklaring van Dussen is in onderstaande grafiek uitgebeeld. Deze visie is geheel gebaseerd op vermeden primaire energie. Figuur 1: Visie op duurzame energie (dd 2010) 5

6 Om deze visie een-op-een om te zetten naar bruto-eindverbruik is het nodig de onderliggende uitgangspunten te beschouwen. In 2010 is geïnventariseerd wat tot dat moment regionale aan duurzame energie is opgewekt. Het resultaat is 3,23 Petajoule (het donkerblauwe blok in de grafiek). In dit cijfer zitten alle opties verwerkt. Samengevat zijn de volgende voorzieningen gerealiseerd. Windenergie: 80 MW verspreid in de regio (Moerdijk, Halderberge, Etten-Leur, Breda, Bergen op Zoom) Bio-energie: bijmenging biobrandstof, afvalverbrandingsinstallatie (biogeen aandeel in huishoudelijk afval), openhaarden, diverse vergisters, rioolwaterzuivering, houtsnippers, duurzame energie uit pluimveemest. Gebouwgebonden opties: 2800 warmtepompen in woningen, 30 utiliteitsgebouwen met WKO en warmtepompen, 2500 zonneboilers en 5100 m2 zonnecellen. Bij de inventarisatie is het totale energieverbruik van de regio bepaald. Aangezien er wordt gewerkt aan de realisatie van windenergie op zee als bijdrage aan de nationale duurzame energiedoelstelling, is het redelijk om een evenredig deel daarvan toe te rekenen naar de regio. Wind op zee levert met een doelstelling van 6000 MW in 2020 een aandeel van 5% van de Nederlandse energievraag. Hetzelfde aandeel is toegerekend naar de regio (het grijze blok in de grafiek). Voor het resterende deel van de doelstelling is een verdeling gemaakt tussen bio-energie, windenergie en gebouwgebonden opties (GGO). Daarbij is eerst gekeken naar Windenergie en bioenergie aangezien dit de grootschalig opties zijn die het meest substantieel bijdragen aan de doestelling. GGO zijn benaderd als een restpost waarmee het resterende deel van de doelstelling wordt ingevuld. Windenergie: De taakstelling voor windenergie is gebaseerd op de pijplijnprojecten die bij de inventarisatiefase naar voren zijn gekomen. Van deze projecten zijn alleen die projecten meegenomen die een slaagkans hebben van 70% of meer. Het gaat om de volgende projecten: Etten-Leur Noordelijk Buitengebied/ Zwartenbergseweg 15 MW Etten-Leur Laakse Vrt/ N-buitengebied/ Bollendonkseweg 15 MW Woensdrecht Kabeljauwbeek 15 MW Moerdijk Oude Dintel 18 MW Breda Hazeldonk, bedrijventerrein 9 MW Tholen Willempolder 14,8 MW Tholen Stavenisse 10,5 MW Tholen St. Maartensdijk/ Gemaalweg 12 MW Bio-energie De inventarisatie heeft voor bio-energie een beperkt aantal pijplijnprojecten opgeleverd. Er was nog een groot onbenut potentieel. Daarom is voor de doelstelling uitgegaan van realiseerbaar potentieel. Dat is volgende overzicht: Optie Fase GJ Primair Benutting Opbrengst (GJ prim) VGI-stromen Potentie % Agarische reststromen Potentie % 0 Slibvergisting RWZI's Potentie %

7 Bermggras Potentie % 0 Mest Potentie % Snoeihout Potentie % Bijmenging bio-brandstof (10%) Doelstelling % GGO: Het resterende deel van de doelstelling kan als volgt worden ingevuld. Zonneboilers 10% gehele voorraad stuks ZB Zonnecellen woningen 5% gehele voorraad m2 PV Nieuwbouw neutraal Voorraad naar label B bedrijven m2 PV helft met WP 50% nieuwbouwopgave stuks helft passief+zb 50% nieuwbouwopgave stuks ZB PV 50% nieuwbouwopgave m2 PV isolatie 40% 30% van voorraad woningen ZB 50% 30% van voorraad stuks ZB PV 25% 30% van voorraad m2 PV WKO/WP Utiliteit & overig gebouwen 4. Bruto eindverbruik Alle waarden van de oorspronkelijke visie op duurzame energie (hoofdstuk 4) omgezet naar bruto eindverbruik levert het volgende beeld. Figuur 2 Visie op duurzame energie (van 2010) vertaald naar bruto eindverbruik 7

8 De een-op-een vertaling naar bruto eindverbruik laat zien dat de 14% doelstelling niet wordt gehaald. Er ligt dus een extra taakstelling voor de regio, zij het dat het regionaal bod windenergie in de visie van 2010 nog niet was betrokken. Het regionaal bod zal worden meegenomen bij de herijking van de regionale visie op duurzame energie. De energievraag is bepaald aan de hand van de gegevens uit de Klimaatmonitor. Dat is een landelijke database gebaseerd op CBS gegevens. Het energieverbruik in 2020 is ingeschat aan de hand van referentieramingen energie en emissies van PBL en ECN. 5. Doelstelling 2020 De doelstelling voor 2020 luidt 14% hernieuwbare energie. Uit de een-op-een vertaling van de oorspronkelijke doelstelling blijkt dat regionaal aanvullend nog 3,77 PJ moet worden gerealiseerd. Het aandeel windenergie op zee voor 2020 is gewijzigd. Het aandeel windenergie op zee is niet langer gebaseerd op de doelstelling 6000 MW in 2020.Deze doelstelling is landelijk losgelaten. In het Energieakkoord is windenergie op zee geactualiseerd en gebaseerd op voorgenomen en lopende aanbestedingen. In 2020 bedraagt de hoeveelheid MW en in 2023 groeit het opgesteld vermogen naar MW. Dit goed is voor een aandeel van 1,54% respectievelijk 3,35% van de nationale energievraag. Deze wordt evenredig vertaald naar de regionale energievraag. Het doel voor 2020 bedraagt 12,49 PJ aan hernieuwbare energie. Windenergie op zee draagt met 1,38 PJ bij aan dit doel zodat regionaal 11,12 PJ moet worden opgewekt. Na aftrek van het tot en met 2010 gerealiseerde aandeel en de taakstelling zoals opgenomen in de regionale visie op duurzame energie voor bio-energie, windenergie en GGO resteert voor 2020 een aanvullende taak van 3,91 PJ Om na te gaan hoe deze 3,91 PJ kan worden ingevuld is een Excel-model gemaakt. Het model maakt inzichtelijk hoeveel matregelen bijdragen. Het volgende maatregelenpakket levert de benodigde 3,91 PJ. Resultaat Wind Aantal MW 225 potentieel 540 MW max bij huidige projecten 0, ,56232 Bio-energie Mestvergisters 30 potentieel 1200 TJ (75 installaties) 0,486 ECP Breda 0, ECP Moerdijk 1, , Gebouw gebonden Zon-PV van het woningbestand heeft x PV panelen Vermogen Wp/paneel 30% , bedrijfspanden heeft x PV panelen , Zonthermisch van het woningbestand heeft x m2 zonneboiler 30% 3 0, WKO utilititsgebouwen x KW warmtepompen met WKO , van het woningbestand aantal woningen met warmtepomp WKO 10% 30359,8 0, ,49968 Tabel 1 Mogelijk maatregelenpakket voor doelstelling 2020 Totaal PJ 3,

9 Het totaalbeeld van een mogelijke invulling van de doestelling ziet er als volgt uit. Figuur 3 Mogelijke invulling doelstelling Doelstelling 2023 De nationale doelstelling voor 2023 luidt: een aandeel van 16% hernieuwbare energie. Het aandeel windenergie op zee is in 2023 flink toegenomen tot 4450 MW waarmee al een belangrijk deel van de toename van 14% naar 16% wordt ingevuld. Regionaal is nog slechts 0,22 PJ extra opwekking nodig om de 16% doelstelling te realiseren. Met onderstaande aanvullende maatregelen is dit haalbaar. Wind Aantal MW 15 0,1188 0,1188 Bio-energie Mestvergisters 0 0 Groenafval ECP Breda ECP Moerdijk 0 Gebouw gebonden Zon-PV van het woningbestand heeft x PV panelen Vermogen Wp/paneel 2% , bedrijfspanden heeft x PV panelen ,00918 Zonthermisch van het woningbestand heeft x m2 zonneboiler 0% 3 0 WKO utilititsgebouwen x KW warmtepompen met WKO , van het woningbestand aantal woningen met warmtepomp WKO 0% 0 0 0, Tabel 2 Extra maatregelen voor doelstelling 2023 Totaal PJ 0,

10 7. Conclusie De huidige rijksdoelstellingen voor klimaatbeleid zijn realiseerbaar binnen de regio. Het vergt wel intensivering van maatregelen in de volle breedte. Naast duurzame energieopwekking zit ook energiebesparing in het scenario voor de energievraag. Energiebesparing is niet in acties uitgewerkt, maar vraagt wel om actie. Een deel van deze acties Voor windenergie is het van belang het regionaal bod te realiseren. Naast het regionale bod zal een belangrijk deel van de overige initiatieven afgerond moeten worden. Alle lopende initiatieven (vanaf 2010) hebben een totaal beoogd vermogen van 375 MW. Met een gemiddeld slaagkanspercentage van ca. 80% bedraagt het reële potentieel 296 MW. Verondersteld mag worden dat daarvan 240 MW realiseerbaar is. Voor bio-energie is het vooral zaak de Energie Conversie Parken in Breda en Moerdijk tot een succes te brengen. Gebouwgebonden opties Hoewel uit de DE-monitoring van de afgelopen jaren is gebleken dat GGO tot op heden enigszins is achtergebleven bij de doelstellingen is ook hier een intensivering nodig. Voordeel van de bruto eindverbruikmethode is dat duurzame warmteprojecten relatief gunstig scoren. Gezien de geringe extra inspanningen die nodig zijn om van 14% naar 16% te gaan wordt aanbevolen om als doelstelling voor 2020 te kiezen voor de regionale taakstelling die hoort bij Daarmee blijft de regio in lijn met het verleden enigszins voorlopen op de landelijke resultaten. 10

Duurzame Energiemonitor West-Brabant 2012

Duurzame Energiemonitor West-Brabant 2012 Duurzame Energiemonitor West-Brabant Datum: 1 november Vastgesteld: Bestuurscommissie Duurzaamheid 5 december Tekst: BuildDesk Layout: RWB/Duurzaamheid Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Totale productie

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Regio West-Brabant. Duurzame energiemonitor 2014

Regio West-Brabant. Duurzame energiemonitor 2014 Regio West-Brabant Duurzame energiemonitor 2014 Eind-concept aug 2016 Opdrachtgever Regio West-Brabant Irene Koch, Kristie van Damme Postbus 503 4870 AM Etten-Leur Uitgebracht door INNAX bouwkundig adviseurs

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Welke hernieuwbare energie in 2020?

Welke hernieuwbare energie in 2020? Welke hernieuwbare energie in 2020? Waar staan we en wat is de verwachting? Het aandeel hernieuwbare energie van het totaal energetisch eindgebruik groeide van 2000 1,4% via 2,3% in 2005 tot 4,3% in 2011

Nadere informatie

Visie op Duurzame Energie West-Brabant

Visie op Duurzame Energie West-Brabant Visie op Duurzame Energie West-Brabant Pieter Klep Theo Voskuilen Rapportnummer: 05PK10062000 BuildDesk Benelux B.V., Delft, 7 december 2010 BuildDesk Benelux i COLOFON BuildDesk Benelux B.V., Delft Postbus

Nadere informatie

Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5

Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5 Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5 Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 2/5 Toelichting bij scenario-analyse energiebeleid Beesel Venlo Venray Deze toelichting beschrijft wat

Nadere informatie

Duurzame energieopties gemeente Woudrichem

Duurzame energieopties gemeente Woudrichem Duurzame energieopties gemeente Woudrichem Inleiding Er bestaan verschillende vormen van duurzame energie. Deze worden onderverdeeld in: Gebouwgebonden opties (zonne-energie, warmtepompen) Geothermische

Nadere informatie

Feiten en Cijfers Energie Gemeente Berg en Dal

Feiten en Cijfers Energie Gemeente Berg en Dal Feiten en Cijfers Energie Gemeente Berg en Dal Raadsbijeenkomst Edward Pfeiffer, Claudia Algra 7 april 2016 Gemeente Berg en Dal Programma Tijd Onderwerp Verantwoordelijke 21:30 21:35 Opening Wethouder

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2014

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2014 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris hernieuwbare energiebronnen Vlaanderen 2005-2014, Vito, januari 2016 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2014 bedraagt 5,7 % Figuur 1 groene stroom uit bio-energie

Nadere informatie

Inventarisatie energiegebruik en opwekking duurzame energie in West-Brabant

Inventarisatie energiegebruik en opwekking duurzame energie in West-Brabant Inventarisatie energiegebruik en opwekking duurzame energie in West-Brabant Daniel Dubbelhuis Pieter Klep Kees aan de Wiel Hanneke Manders Rapportnummer: 100062/D.J./101115 BuildDesk Benelux B.V., Delft,

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris duurzame energie in Vlaanderen 2013, Deel I: hernieuwbare energie, Vito, februari 2015 1 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2013 bedraagt 5,8 % Figuur 1 zon-elektriciteit

Nadere informatie

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 Gas als zonnebrandstof Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 1 Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 Introductie Meer hernieuwbare energie Extra hernieuwbare energie in Nederland? Verkennen

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2015

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2015 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris hernieuwbare energiebronnen Vlaanderen 2005-2015, Vito, september 2016 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2015 bedraagt 6,0 % Figuur 1 groene stroom uit bio-energie

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris duurzame energie in Vlaanderen 2013, Deel I: hernieuwbare energie, Vito, september 2014 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2013 bedraagt 5,9% Figuur 1 bio-elektriciteit

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving

EfficiEncy Duurzaam. EnErgiEbEsparing. Warmte en koude. KEnnis industrie. energie financiering. instrumenten. GebouwDe omgeving Warmte en koude Kennis, advies, instrumenten en financiële steun EfficiEncy Duurzaam GebouwDe omgeving energie financiering KEnnis industrie instrumenten EnErgiEbEsparing De Nederlandse overheid streeft

Nadere informatie

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Inhoud Introductie Duurzame Energie Koepel en Sector beschrijving

Nadere informatie

Energie in de provincie Utrecht. Een inventarisatie van het energiegebruik en het duurzaam energie potentieel

Energie in de provincie Utrecht. Een inventarisatie van het energiegebruik en het duurzaam energie potentieel Energie in de provincie Utrecht Een inventarisatie van het energiegebruik en het duurzaam energie potentieel Doel van Onderzoek Dit onderzoek dient om: 1. Een nieuw overzicht samen te stellen van het energiegebruik

Nadere informatie

Onderverdeeld naar sector bedraagt het energieverbruik procentueel: 32% 18%

Onderverdeeld naar sector bedraagt het energieverbruik procentueel: 32% 18% Aan: gemeenteraad Van: B&W Datum: 9 november 2009 Betreft: Motie 134 "Meetbare stappen Duurzame Energie" In de raadsvergadering van 22 april 2009 is naar aanleiding van het onderwerp Duurzaamheidsplan

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale sportvereniging

Naar een klimaatneutrale sportvereniging Naar een klimaatneutrale sportvereniging Leidraad voor het maken van een eigen projectplan of Plan van Aanpak Inleiding Steeds meer sportverenigingen met een eigen accommodatie komen in actie om energie

Nadere informatie

Datum 10 januari 2015 Betreft Beantwoording vragen over de energierekening huishoudens cf. de NEV 2014

Datum 10 januari 2015 Betreft Beantwoording vragen over de energierekening huishoudens cf. de NEV 2014 >Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Energie en emissies Drenthe 2020, 2023 en 2030

Energie en emissies Drenthe 2020, 2023 en 2030 Juni 2015 ECN-N--15-013 Energie en emissies Drenthe 2020, 2023 en 2030 Gerdes, J. 2 Inhoud 1 Samenvattende inleiding dichter bij emissiedoel 2020 5 2 Geraamd energieverbruik en emissies Drenthe 2020 gedaald

Nadere informatie

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA UPDATE 2016 SAMENVATTING STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA Opdrachtgever Gemeente Breda Afdeling Mobiliteit en Milieu Opdrachtnemer Evert

Nadere informatie

Ontwerpregeling mep-subsidiebedragen voor afvalverbrandingsinstallaties

Ontwerpregeling mep-subsidiebedragen voor afvalverbrandingsinstallaties Regeling van de Minister van Economische Zaken van., nr..., houdende wijziging van de Regeling subsidiebedragen milieukwaliteit elektriciteitsproductie 2006 (periode 1 juli tot en met 31 december) en de

Nadere informatie

Capaciteitsplan Elektriciteit

Capaciteitsplan Elektriciteit Titel Nummer Datum 31 oktober 2002 Inhoud Pagina 1 INLEIDING... 3 2 HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE BEHOEFTE AAN TRANSPORT... 3 2.1 HET MAXIMALE SCENARIO... 4 2.2 HET MINIMALE SCENARIO... 5 2.3 HET WERKELIJKE SCENARIO...

Nadere informatie

Potentieel zonne-energie en isolatie provincie Utrecht

Potentieel zonne-energie en isolatie provincie Utrecht Potentieel zonne-energie en isolatie provincie Utrecht Ecofys Netherlands BV Kanaalweg 16-G P.O. Box 8408 3503 RK Utrecht The Netherlands T: +31 (0) 30 66 23 300 F: +31 (0) 30 66 23 301 E: info@ecofys.com

Nadere informatie

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers Net voor de Toekomst Frans Rooijers Net voor de Toekomst 1. Bepalende factoren voor energie-infrastructuur 2. Scenario s voor 2010 2050 3. Decentrale elektriciteitproductie 4. Noodzakelijke aanpassingen

Nadere informatie

5 Energiescenario s Nederland in 2050

5 Energiescenario s Nederland in 2050 STAPPENPLAN VOOR DUURZAME ENERGIEPRODUCTIE hoofdstuk 5, conceptversie 7 juli 2015 Maarten de Groot Kees van Gelder 5 Energiescenario s Nederland in 2050 5.1 Inleiding Op 15 november 2012 en 21 april 2013

Nadere informatie

Bedrijfsvergelijking (2009)

Bedrijfsvergelijking (2009) Artikel Afvalwaterzuivering Energie onder één noemer Mirabella Mulder (Mirabella Mulder Waste Water Management) Jos Frijns (KWR Watercycle Research Institute) Ad de Man (Waterschapsbedrijf Limburg) Henri

Nadere informatie

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo

Maak werk van zon & wind Schone energie voor heel Tynaarlo. Tynaarlo Maak werk van zon & wind Tynaarlo Aanleiding Najaarsnota 2008 aankondiging plannen voor duurzame energie Voorjaar 2009 ontwikkelen scenario s Mei 2009 raadpleging inwoners Tynaarlo Juni 2009 voorstellen

Nadere informatie

Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG)

Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG) Op weg naar bijna energieneutraal bouwen in 2020 Jean Frantzen Adviseur duurzaam bouwen Kennisevent Routekaart richting energieneutraal bouwen R c 2,5 R c 3,5 R c

Nadere informatie

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025

Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Duurzame energie Fryslân Quickscan 2020 & 2025 Willemien Veele Cor Kamminga 08-04-16 www.rijksmonumenten.nl Achtergrond en aanleiding Ambitie om in 2020 16% van de energie duurzaam op te wekken in Fryslân

Nadere informatie

Energievoorziening nieuwbouw. Hans van Wolferen 24 november Wageningen

Energievoorziening nieuwbouw. Hans van Wolferen 24 november Wageningen Energievoorziening nieuwbouw Hans van Wolferen 24 november 2016 - Wageningen Van Wolferen Research Ervaring Verwarming, warmtapwater, koeling Rapporteur EPG en EMG (NEN 7120 / 7125) Betrokken bij CEN normen

Nadere informatie

Houtige biomassaketen

Houtige biomassaketen Houtige biomassaketen 27 januari 2016, Gilze Rijen Schakelevent RVO: Is houtige biomassateelt voor kleinschalige warmte-opwekking interessant? Ton.van.Korven@zlto.nl Eigen duurzame energieketen Biomassaproductie/Biomassa

Nadere informatie

Kansen voor warmte. Frans Rooijers Lustrumcongres Stichting Warmtenetwerk, 13-2-2014

Kansen voor warmte. Frans Rooijers Lustrumcongres Stichting Warmtenetwerk, 13-2-2014 Kansen voor warmte Frans Rooijers Lustrumcongres Stichting Warmtenetwerk, 13-2-2014 Centrale boodschap Er is een groot potentieel aan duurzame warmte en warmtebesparing in Nederland beschikbaar. Per situatie

Nadere informatie

Wat vraagt de energietransitie in Nederland?

Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Jan Ros Doel/ambitie klimaatbeleid: Vermindering broeikasgasemissies in 2050 met 80 tot 95% ten opzichte van 1990 Tussendoelen voor broeikasgasemissies Geen

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Perspectieven voor Duurzame Energie in Noord-Holland

Perspectieven voor Duurzame Energie in Noord-Holland Perspectieven voor Duurzame Energie in Noord-Holland Ernst Vuyk & Thomas Winkel Ecofys 24 februari 2012 ECOFYS PO Box 8408 RK Utrecht, the Netherlands www.ecofys.com Inhoud Inleiding en context Huidige

Nadere informatie

Duurzame Warmte voor Iedereen

Duurzame Warmte voor Iedereen Duurzame Warmte voor Iedereen Welke Warmtepomp Waar? Charles Geelen partner technisch secretaris Dutch Heat Pump Association Welke Warmtepomp Waar Toepassen 2 Geen tijd te verliezen! Welke Warmtepomp Waar

Nadere informatie

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013

Nije enerzjy foar Fryslân. september 2013 Nije enerzjy foar Fryslân september 2013 Inleiding Nije enerzjy foar Fryslân - 1 Nije enerzjy foar Fryslân Nije enerzjy foar Fryslân geeft een beeld van feiten en cijfers op het gebied van duurzame energie.

Nadere informatie

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl 12-11-2007Sheet nummer 1 Ontwikkelingen wereldwijd Heeft de Al Gore film impact?

Nadere informatie

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling Notitie Aan : Ad Vlems, Bert Lagerweij Van : Arjan van Bon Datum : 28 augustus 2012 Kopie : Anne Pronk Onze referentie : 9X3809.A2/N00001/110412/Nijm2 HASKONING NEDERLAND B.V. BUILDINGS Betreft : Power2Nijmegen

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

In het hol van de leeuw?

In het hol van de leeuw? In het hol van de leeuw? Ing. Ruud Brunst Manager Applications 5-10-2016 remeha.nl We horen vaak Gas raakt op of fosiele brandstoffen worden schaars maar is dat wel zo? remeha.nl Gas zal nog lang beschikbaar

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

Wie wind niet durft, verliest!

Wie wind niet durft, verliest! Wie wind niet durft, verliest! Onderzoek naar de (on)haalbaarheid van de doelstellingen van de gemeente Hellendoorn op het gebied van duurzame energie en CO2-reductie met en zonder windmolens 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Nulmeting energiegebruik en duurzame energie

Nulmeting energiegebruik en duurzame energie Nulmeting energiegebruik en duurzame energie ten behoeve van gemeente Purmerend Juli 2012 2 Inhoudsopgave Pagina Inleiding 5 1 Energievraag en CO 2 -emissie 7 2 Duurzame energie 13 3 Opties ter versterking

Nadere informatie

All-electric, al achterhaald voordat we begonnen zijn?

All-electric, al achterhaald voordat we begonnen zijn? All-electric, al achterhaald voordat we begonnen zijn? 2050 alles duurzaam Ing. Marco J. Bijkerk Manager innovative technologies New Business Development Remeha 17-3-2016 remeha.nl ALL GAS Groen Gas ALL

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII

Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII Voorwaarden aansluiting appartementen en woningen op WKO bron DSKII Stichting Spaarnesant 04 februari 2014 9X3803 Entrada 301 Postbus 94241 1090 GE Amsterdam +31 20 569 77 00 Telefoon 020-5697701 Fax info@amsterdam.royalhaskoning.com

Nadere informatie

Hernieuwbare Energiescan. Karen Dhollander

Hernieuwbare Energiescan. Karen Dhollander Hernieuwbare Energiescan Karen Dhollander Dienst Ruimtelijke planning Werken aan oplossing = werken aan draagvlak 3 PIJLERS 1. Ruimtelijke, planmatige aansturing (dienst ruimtelijke planning) Obv beleidskader

Nadere informatie

Beleidskader windenergie

Beleidskader windenergie Bijlage 1 Beleidskader windenergie Europese richtlijn 2009/28/EG De Europese richtlijn 2009/28/EG verplicht Nederland om in 2020 14 procent van het totale bruto-eindverbruik aan energie afkomstig te laten

Nadere informatie

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Onderzoek Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012 Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Datum: 9 september 2013 Vragen of reacties kunt u sturen

Nadere informatie

Energieverzorging Nederland

Energieverzorging Nederland Energieverzorging Nederland Naar een Duurzame Samenleving (VROM) Vanuit een internationaal geaccordeerde basis voor 2050 Standpunt Nederlandse overheid : 100% CO2 -reductie Standpunt van de G8: 80 % CO2

Nadere informatie

edup 2016 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn februari 2017

edup 2016 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn februari 2017 1 edup 2016 Overzicht monitoringinstrumenten planet -onderdelen (onderdeel II) Gemeente Zuidhorn februari 2017 2 Inleiding Voor u ligt het de evaluatie van het Duurzaamheidsuitvoeringsplan 2016: het edup

Nadere informatie

AMBITIEDOCUMENT ZONNE-ENERGIE UITWERKING OMGEVINGSVISIE - GEMEENTE OPSTERLAND

AMBITIEDOCUMENT ZONNE-ENERGIE UITWERKING OMGEVINGSVISIE - GEMEENTE OPSTERLAND GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Opsterland. Nr. 25469 16 februari 2017 AMBITIEDOCUMENT ZONNE-ENERGIE UITWERKING OMGEVINGSVISIE - GEMEENTE OPSTERLAND 1.INLEIDING ZONNE-ENERGIE IN OPKOMST Het

Nadere informatie

Gijs de Man 12 oktober 2010

Gijs de Man 12 oktober 2010 Gijs de Man 12 oktober 2010 We werken aan een beter klimaat Doel Stichting Warmtenetwerk: Bevorderen van gebruik van duurzame warmte en koude en hergebruik van restwarmte t via collectieve netten. Aanpak:

Nadere informatie

Samenvatting bevindingen Energiescan

Samenvatting bevindingen Energiescan techniplan adviseurs bv R A A D G E V E N D I N G E N I E U R S B U R E A U SIH-103X1-E-MV002A blad 1 van 6 Status: CONCEPT Project : Hogeschool Windesheim Zwolle Onderwerp : Samenvatting bevindingen Energiescan

Nadere informatie

Energievisie Borne 22 september 2011. Michel Leermakers Linda Rutgers Twence. Co Kuip HVC. www.twence.nl

Energievisie Borne 22 september 2011. Michel Leermakers Linda Rutgers Twence. Co Kuip HVC. www.twence.nl Energievisie Borne 22 september 2011 Michel Leermakers Linda Rutgers Twence Co Kuip HVC Inhoud van vanochtend Gemeente Borne Visie Twence Werkwijze Energievisie Resultaten Huidige energieconsumptie Bronpotentieel

Nadere informatie

Ing. Marco J. Bijkerk, Manager innovative technologies Business development Remeha NWE

Ing. Marco J. Bijkerk, Manager innovative technologies Business development Remeha NWE Ing. Marco J. Bijkerk, Manager innovative technologies Business development Remeha NWE 2050 alles duurzaam CO 2 Brandstof gebruik en CO2 in centraal vermogen 700000 600000 500000 400000 300000 200000 100000

Nadere informatie

Steek Energie in je huis

Steek Energie in je huis Steek Energie in je huis 9 oktober 2012 Breda 1 Bouwbedrijf Boot B.V. Bouwbedrijf Boot is actief in de woningbouw (particulier, ontwikkeling), zorg huisvesting en utiliteit (scholen, kantoren, bedrijfsgebouwen).

Nadere informatie

Wie betaalt de rekening van de energietransitie?

Wie betaalt de rekening van de energietransitie? Wie betaalt de rekening van de energietransitie? Symposium KVGN 17 november 2016 Ron Wit Ron.Wit@eneco.com Overzicht presentatie 1. Ontwikkeling broeikasgassen in Nederland 2. Ontwikkeling integrale kosten

Nadere informatie

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Inhoud presentatie 1.Afbakening 2.Inventarisatie energie 3.CO 2 -voetafdruk energieverbruik 4.CO

Nadere informatie

Effecten en kosten van een kolenexit versus schone kolencentrales Bezinningsgroep energie 28 juni 2016

Effecten en kosten van een kolenexit versus schone kolencentrales Bezinningsgroep energie 28 juni 2016 Effecten en kosten van een kolenexit versus schone kolencentrales Bezinningsgroep energie 28 juni 2016 Ron.wit@eneco.com Overzicht presentatie 1. Ontwikkeling aandeel kolenstroom in Nederland 2. Effecten

Nadere informatie

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net 3 juli 2010, De Ruijter Energy Consult Energie- en CO 2 -emissieprestatie van verschillende energievoorzieningsconcepten voor Biologisch Tuinbouwbedrijf gebroeders Verbeek in Velden Gebroeders Verbeek

Nadere informatie

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft

Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft NOTITIE PROJECT ONDERWERP Gelijkwaardigheidsberekening warmtenet Delft Bepalingsmethode DATUM 20 april 2006 STATUS Definitief 1 Inleiding...2 2 Uitgangspunten...2 3 Bepalingsmethode...2 3.1 Principe...2

Nadere informatie

Regio West-Brabant. Duurzame energiemonitor 2014

Regio West-Brabant. Duurzame energiemonitor 2014 R^^^f Regio West-Brabant Duurzame energiemonitor 2014 oktober 2016 R^^^f Opdrachtgever Regio West-Brabant Irene Koch, Kristie van Damme Postbus 503 4870 AM Etten-Leur Uitgebracht door INNAX bouwkundig

Nadere informatie

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015 Technisch-economische scenario s voor Nederland Ton van Dril 20 mei 2015 Overzicht Energieplaatje in historisch perspectief Hoeveel en hoe gebruiken we energie? Wat gebeurt er met verbruik en uitstoot

Nadere informatie

De rol van hernieuwbare brandstoffen en afval in de Vlaamse energiemix

De rol van hernieuwbare brandstoffen en afval in de Vlaamse energiemix 08/04/2011 De rol van hernieuwbare brandstoffen en afval in de Vlaamse energiemix Luc Pelkmans, VITO 4 de Vlaamse afval- en materialencongres Brugge, 6 april 2011 Inhoud» Vlaamse onderbouwing van de Belgische

Nadere informatie

U kunt op allerlei manieren energie besparen of energiekosten uitsparen.

U kunt op allerlei manieren energie besparen of energiekosten uitsparen. Energie besparen Energie besparen is makkelijk, als u weet waarop u moet letten. Wie energie bespaart helpt het klimaat, voorkomt vervuiling en spaart kostbare grondstoffen. Het is ook goed voor uw portemonnee:

Nadere informatie

Energiemonitor Zuid-Holland 2009. CO 2 en duurzame energie

Energiemonitor Zuid-Holland 2009. CO 2 en duurzame energie Energiemonitor Zuid-Holland 2009 CO 2 en duurzame energie Energiemonitor Zuid- Holland 2009 uitstoot CO 2 en duurzame energie Auteur :L.F. (Koldo) Verheij Documentnummer :21119863 Afdeling :Expertisecentrum

Nadere informatie

VERSLAG OPENBAAR DEBAT 10 NOVEMBER 2011 NOORDELIJK KLIMAAT PERSPECTIEF

VERSLAG OPENBAAR DEBAT 10 NOVEMBER 2011 NOORDELIJK KLIMAAT PERSPECTIEF VERSLAG OPENBAAR DEBAT 10 NOVEMBER 2011 NOORDELIJK KLIMAAT PERSPECTIEF Inleiding en achtergronden Ruim 120 Groningers en Drenten kwamen op het debat af. Eric van Oosterhout, burgemeester van de gemeente

Nadere informatie

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Zonder Energieopslag geen Energietransitie Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Duurzame Energie Koepel 6 brancheorganisaties (wind, zon, bodemenergie, bio, warmtepompen,

Nadere informatie

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte in Nederland Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte kost veel energie Warmtevoorziening is verantwoordelijk voor bijna 40% van het energiegebruik in Nederland.

Nadere informatie

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel

Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Page 1 of 5 Kansen voor duurzame opwekking van energie bij Waterschap De Dommel Auteur: Anne Bosma, Tony Flameling, Toine van Dartel, Ruud Holtzer Bedrijfsnaam: Tauw, Waterschap De Dommel Rioolwaterzuiveringen

Nadere informatie

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET)

Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) Startbijeenkomst Energiestrategie Midden-Holland Woensdag 22 juni 2016 Workshopronde I sessie C Parkstad Limburg EnergieTransitie (PALET) GR: samenwerking van

Nadere informatie

Energiezuinig bouwen; Wat is wat?

Energiezuinig bouwen; Wat is wat? Inhoud 1. Prestaties... 2 Nul-op-de-meter (NOM)... 2 Nul-op-de-rekening... 2 BENG (Bijna energieneutraal gebouw)... 2 Energieleverend... 2 All-electric... 3 Energieneutraal... 3 Energieprestatievergoeding

Nadere informatie

Aan: Het college van Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s HERTOGENBOSCH. Geachte college,

Aan: Het college van Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s HERTOGENBOSCH. Geachte college, Aan: Het college van Gedeputeerde Staten Provincie Noord-Brabant Postbus 90151 5200 MC s HERTOGENBOSCH Uw kenmerk : Datum : 13 oktober 2011 Ons kenmerk : DZH/RO/Wonen 2011-668 Contactpersoon : P. Vermeulen

Nadere informatie

Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ)

Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ) Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ) (tussenstand 1 mei 2015) Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Achtergrond 186 PJ opgave ENERGIEAKKOORD VOOR DUURZAME GROEI Concrete afspraken

Nadere informatie

Bronnen van hernieuwbare energie: van 1990 tot nu en een blik vooruit

Bronnen van hernieuwbare energie: van 1990 tot nu en een blik vooruit Bronnen van hernieuwbare energie: van 1990 tot nu en een blik vooruit Presentatie door Thijl Ankersmit op bijeenkomst van PvdA Duurzaam d.d. 14-2-2013; beamer-afbeeldingen en tekst Deze presentatie is

Nadere informatie

High Level Business Case Energiecoöperatie

High Level Business Case Energiecoöperatie High Level Business Case Energiecoöperatie DE Ramplaan (Haarlem) Het project: een haalbaarheidsstudie Energie- en klimaatneutraliteit in bestaande woonwijk is technisch haalbaar en financieel haalbaar

Nadere informatie

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Emissiekentallen elektriciteit Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Notitie: Delft, januari 2015 Opgesteld door: M.B.J. (Matthijs) Otten M.R. (Maarten) Afman 2 Januari

Nadere informatie

BENG de nieuwe energieprestatie en de kansen voor bodemenergie

BENG de nieuwe energieprestatie en de kansen voor bodemenergie BENG de nieuwe energieprestatie en de kansen voor bodemenergie Ir. Harm Valk Nieman Groep 6 12 2016 BENG: op weg naar energieneutraliteit BENG => Bijna Energie Neutrale Gebouwen = nzeb => nearly Zero Energy

Nadere informatie

Presentatie Duurzame Energie. Podiumbijeenkomst 17 maart

Presentatie Duurzame Energie. Podiumbijeenkomst 17 maart Presentatie Duurzame Energie Podiumbijeenkomst 17 maart Energie-opgave 2 Kader: Mondiaal Lokaal Klimaatakkoord Parijs (2015) Ministerie EZ/ NL Energie Neutraal 2050 Provinciaal uitvoeringsprogramma (2016)

Nadere informatie

Uitwerking en actualisering duurzame energie ambities Klimaat- en Energieakkoord

Uitwerking en actualisering duurzame energie ambities Klimaat- en Energieakkoord Uitwerking en actualisering duurzame energie ambities Klimaat- en Energieakkoord Uitwerking en actualisering duurzame energie ambities Klimaat- en Energieakkoord Eindrapport Ten geleide Voor u ligt het

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Profiel- en onbalans kosten (gemiddelde 2015-2029) [ /kwh]

Profiel- en onbalans kosten (gemiddelde 2015-2029) [ /kwh] Notitie Petten, 15 december 2014 Afdeling Policy Studies Van Aan Carolien Kraan, Sander Lensink S. Breman-Vrijmoed (Ministerie van Economische Zaken) Kopie Onderwerp Basisprijzen SDE+ 2015 Samenvatting

Nadere informatie

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2

Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Totale uitstoot in 2010: 14.000 kiloton CO 2 Industrie Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 1% besparing op gas en elektra per jaar. Totaal is dat 8 % besparing in 2020. Opbrengst: 100 kiloton.

Nadere informatie

CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar

CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar Naam opdrachtgever: Unipro BV Adres: Bouwstraat 18 Plaats: Haaksbergen Uitgevoerd door: Zienergie BV Adres: Dokter Stolteweg 2 Plaats Zwolle Telefoon:

Nadere informatie

VisieDuurzame Warmte/Koude

VisieDuurzame Warmte/Koude VisieDuurzame Warmte/Koude Teun Bokhoven Voorzitter Versterkingrolvan Duurzame Warmte/Koudealsonderdeelvan de EU doelstelling : De is de Nederlandse overkoepelende samenwerkingsorganisatie voor de duurzame

Nadere informatie

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18

Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 1 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, 5-3-2013 Nummer voorstel: 2013/18 Voor raadsvergadering d.d.: 19-03-2013 Agendapunt: 06 Onderwerp:

Nadere informatie

Energierapport Gemeente Lingewaard. Genereerdatum:

Energierapport Gemeente Lingewaard. Genereerdatum: Energierapport Gemeente Lingewaard Genereerdatum: 20-05-2017 Algemeen Het Energierapport is een automatisch gegenereerd rapport met een momentopname van gegevens uit de Lokale Energie Etalage over de gemeente

Nadere informatie

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014 Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente 4 Inleiding Het doel van de TDA is om focus aan te brengen in de kansrijke en verbindende initiatieven in Twente bij het realiseren van een duurzame

Nadere informatie

Nota van de Vlaamse Regering

Nota van de Vlaamse Regering ingediend op 870 (2015-2016) Nr. 1 2 augustus 2016 (2015-2016) Nota van de Vlaamse Regering ingediend door viceminister-president Bart Tommelein Conceptnota over het Energieplan. Voorstel van nieuwe subdoelstellingen

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Verslag energieaudit. Verslag over het jaar 2014. G.R.M. Maassen

Arnold Maassen Holding BV. Verslag energieaudit. Verslag over het jaar 2014. G.R.M. Maassen Arnold Maassen Holding BV Verslag energieaudit Verslag over het jaar 2014 G.R.M. Maassen Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Inventarisatie van energieverbruik en emissiebronnen... 3 3 Energieverbruik en CO 2 Footprint...

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie