Interview 12 nr nr

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Interview 12 nr.12 2007 nr.12 2007"

Transcriptie

1 Interview 12

2 DE BALANS VAN ALEID WOLFSEN Tussen nuance &SCHERPTE door Miek Smilde foto s Chantal Ariëns Aleid wolfsen is de vleesgeworden trias politica. Als rechter, parlementariër en straks als burgemeester van Utrecht geeft hij onze hele staatsinrichting een gezicht. Dat er zoveel juristen in het openbaar bestuur terechtkomen, is geen toeval, vindt wolfsen. Maar het moeten er niet te veel worden. een zekere multidisciplinaire vertegenwoordiging in een bestuur is van groot belang. wat mij betreft zou dat ook kunnen gelden voor de rechterlijke macht. Het verbod om in rechterlijke colleges niet-juristen zitting te laten nemen, zou wat mij betreft mogen worden opgeheven. 13

3 Zijn werkkamer in de Tweede Kamer heeft hij al verruild voor een bescheidener studeerruimte achter in de gang. Hij draagt dossiers over aan collega s, ruimt vast wat kasten op. Op 1 januari is het zover, dan is Aleid Wolfsen geen Kamerlid meer voor de PvdA, maar burgemeester van Utrecht. Na een bizar verlopen en ongeldig referendum, waarbij slechts 9,25 procent van de Utrechters een stem uitbracht, zette de gemeenteraad Wolfsen uiteindelijk op nummer één in de aanbeveling aan de minister van binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties. Eind dit jaar volgt de benoeming bij Koninklijk Besluit. HEt maken van wetten bleek veel ingewikkelder te Zijn dan ik dacht Loempiavouwer Wolfsen moet nog een beetje wennen aan zijn nieuwe rol. Als hij over de minister spreekt, denkt hij nog aan Hirsch Ballin van Justitie, niet aan Ter Horst van BZK. Terwijl zij straks een van zijn belangrijkste ministers is. Ik heb vijf jaar als justitiewoordvoerder in de kamer gezeten, dus mijn focus ligt vooral daar, verontschuldigt Wolfsen zich. Ik ben medewetgever en controleur, zo heb ik dat altijd ervaren. Nu lokt de uitvoering. Hoewel de burgemeester ook een wetgevende, en zelfs een beetje rechtsprekende taak heeft, wist je dat? De burgemeester heeft namelijk de rijks taak lagere regelgeving die in strijd is met hogere wetgeving voor te dragen voor vernietiging. Zover komt het zelden, maar het gebeurt wel eens. Medewetgever zijn, Wolfsen zegt het niet voor niets. Het was precies de reden waarom hij, na rechter in Amsterdam te zijn geweest, en vice-president van de rechtbank in Haarlem, zich vijf jaar geleden kandidaat stelde voor de Tweede Kamer. Als rechter zoek je de rechtvaardigheid in het individuele geval, legt hij uit. Dan zit je heel dicht bij mensen. Een rechter ziet hoe wetgeving functioneert, en hoe het bestuur functioneert, hij weet als geen ander hoe wetten in de praktijk uitpakken. Zelf heb ik als rechter bijvoorbeeld de uitvoering van de WAO-wetgeving meegemaakt. Daarover was fel debat geweest in de partij; Wim Kok, de toenmalige partijleider, had op het partijcongres in 1991 zelfs de vertrouwensvraag gesteld. De nieuwe wet had tot gevolg dat mensen veel minder snel in aanmerking kwamen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Op zich kon ik daar wel mee leven, maar ik zag als rechter wel hoe ontzettend onrechtvaardig dat uitpakte. Mensen werden herkeurd en kregen te horen dat ze nog steeds loempiavouwer konden worden, of bonsaiboomkweker, en dus geen uitkering meer kregen. Ik dacht aanvankelijk dat het een grap was, maar ik heb dat soort mensen voor mij gehad. Die ervaringen brachten mij er toe mij in 2002 kandidaat te stellen voor de Tweede Kamer. Noodtoestand Om campagne te kunnen voeren, nam Wolfsen onbetaald verlof op. Hij had geen zin in gedoe over de scheiding der machten, en wilde zijn rechterschap niet belasten met politieke gevoeligheid. Toen werd, vlak voor de verkiezingen, de verkiezingscampagne afgeblazen. Ik zat in Hattem in een Chinees restaurant met een wethouder te eten toen we hoorden dat Pim Fortuyn was doodgeschoten, herinnert Wolfsen zich. Ik reed terug naar Amsterdam, via de Veluwe, waar we twee nichtjes oppikten die bij ons zouden logeren. Het waren nog jonge meisjes, en om hen niet ongerust te maken, had ik onderweg de radio niet aan. Toen ik s avonds laat thuis kwam, deed ik de televisie aan en zag ik de rokende beelden van het Binnenhof. Vandalen hadden brand gesticht de parkeergarage onder het Plein. Omdat ik anderhalf uur nieuws had gemist, zag het er nog angstwekkender uit. Ik dacht: Nu wordt de noodtoestand afgekondigd. Het was een drama. Negen dagen later verloor de Partij van de Arbeid 22 zetels, en werd zij met 23 zetels de vierde partij van het land, na CDA, LPF en VVD. Op de verkiezingslijst stond Wolfsen op plaats 23. Op de eerste fractievergadering ná de verkiezingen was ik de enige nieuweling. Er zaten mensen te huilen. Ik dacht alleen maar waar ben ik in verzeild geraakt? Het was een historisch moment. Alleen Peter van Heemst (inmiddels fractievoorzitter van de PvdA in de gemeenteraad van Rotterdam, red.) durfde in die tijd nog grappen te maken. Hij was mijn coach destijds, en zei tegen mij: beleef plezier aan het Kamerwerk in zichzelf, laat je niet gek maken. Dat advies heb ik opgevolgd. Ik heb al die jaren vastgehouden aan de grens waarbinnen ik voor mijzelf nog geloofwaardig kon optreden. Natuurlijk word je als politicus minder genuanceerd dan als rechter, maar ik heb bewust geprobeerd zoveel mogelijk mijzelf te blijven. Ik heb daar met Wouter Bos ook wel eens over gesproken; hoe vind je de balans tussen nuance en scherpte? In de luwte leren Zijn rustige, genuanceerde manier van optreden legde Wolfsen geen windeieren. Alom wordt hij inmiddels geroemd als de evenwichtige parlementariër, de betrouwbare onderhandelingspartner, het door de 14

4 inhoud gedreven Kamerlid. Eigenlijk heb ik ook geluk gehad, verklaart Wolfsen zijn eigen succes. Ik kwam weliswaar op een voor de partij dramatisch moment binnen, maar dat betekende ook dat ik meteen alles mocht doen. De juridische hoek van de fractie was helemaal weggevallen, en ik kreeg dus de hele portefeuille in de schoot geworpen. Bovendien kon ik het handwerk in de luwte leren, want de partij bestond politiek op dat moment helemaal niet. Geen journalist die je wat vroeg. Daardoor heb ik de ambachtelijke kanten van het vak langzaam kunnen leren; het maken van wetten is veel ingewikkelder dan ik dacht, net als al die andere taken, zoals het krijgen van momentum in de Kamer, het agenderen van zaken, het leren samenwerken binnen de fractie en daarbuiten. Attje Kuiken, die nu veiligheid en politie doet in de fractie en waaraan ik een deel van mijn portefeuille overdraag, heeft het wat dat betreft echt veel moeilijker. Zij moet die hele kar trekken, terwijl wij ook regeren. De minister van BZK komt uit de partij, wat betekent dat elk woord op een goudschaaltje wordt gewogen. Die ballast had ik destijds niet. Moordende tbs ers Ballast of niet, Wolfsen wist in vijf jaar tijd het een en ander te bereiken. Trots is hij zelf vooral op de parlementaire onderzoekscommissie TBS die onderzoek deed naar de praktijk van de maatregel van terbeschikkingstelling en aanbevelingen deed voor verbeteringen. Directe aanleiding voor het instellen van de commissie waren de ontsnappin- 16

5 interview gen van twee tbs ers die zich beiden weer schuldig maakten aan ernstige misdrijven. Wolfsen wilde grondig laten onderzoeken hoe het zover had kunnen komen, maar vond aanvankelijk de toenmalige minister van justitie Donner op zijn weg. Donner beschouwde een parlementair onderzoek als een motie van wantrouwen, en vermoedde dat Wolfsen op zijn hoofd uit was. Dat was absoluut niet zo, ontkent Wolfsen ook nu nog. Ik was en ben een groot voorstander van het tbs-systeem, maar ik merkte dat er in de praktijk echt heel veel mis ging. Er is een aantal moorden gepleegd door tbs ers die niet terugkwamen van verlof, en die hadden met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid kunnen worden voorkomen. Ik heb meegemaakt dat na de ontsnapping van een levensgevaarlijke tbs er de dienstdoende officier van justitie doodleuk alleen een telexbericht uit liet gaan, omdat dat de normale procedure was. Ik noem dat een abnormale procedure. Op zo n moment moeten toch alle alarmbellen afgaan! Dan moet toch iedereen worden gemobiliseerd. Ik was bang dat door deze incidenten het systeem op de helling zou komen, en dat mocht niet gebeuren. Een beschaafde samenleving gaat op een humane manier om met geestelijk gestoorde mensen, ook als zij gevaarlijk zijn. Alleen dan moeten ze wel binnen blijven om hen te kunnen behandelen. Andere initiatieven die Wolfsen ontplooide, gingen onder meer over de snelheid waarmee de overheid beslissingen neemt, en over het rijden onder invloed. Automobilisten die voor de tweede keer worden gepakt voor dronken rijden, raken dankzij Wolfsen en zijn VVD-collega Frans Weekers voortaan van rechtswege hun rijbewijs kwijt. Als zij goede redenen hebben het rijbewijs te behouden, moeten zij dit zelf aantonen, wat volgens Wolfsen miljoenen euro s scheelt aan onderzoek door het CBR. Een ander succes betreft de voorschotregeling voor schadevergoedingen in strafzaken. Wolfsen legt uit dat iemand die zich als slachtoffer heeft gevoegd in een strafzaak, en een schadevergoeding krijgt toegekend, nu nog afhankelijk is van wat er bij het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB) aan vorderingen binnenkomt. Straks schiet het CJIB de vordering voor en betaalt het slachtoffer in één keer uit. Ik heb een keer een mevrouw gesproken die was overvallen, waarbij haar man was doodgeschoten, vertelt Wolfsen. Zij had zich gevoegd in strafzaak, maar kon alleen de begrafeniskosten vorderen, omdat haar partner was overleden en zijzelf inkomen had. Een gemeente die milieudelicten pleegt mag niet worden vervolgd, maar een individuele milieuambtenaar wel. Ik vind dat principieel onjuist De dader werd veroordeeld tot een schadevergoeding van of zo, en zij kreeg daarna elke maand keurig 60 van het CJIB. Maand in, maand uit. Dat is toch idioot. De staat als verdachte De voorbeelden die Wolfsen noemt, zijn praktische aanpassingen van bestaande wetgeving of een betere uitvoeringspraktijk. Zaken die voor individuele burgers van groot belang kunnen zijn. Principiëler van aard is zijn voorstel om overheidsorganen strafrechtelijk aansprakelijk te kunnen stellen. Maar of dat voorstel het haalt, is nog maar de vraag. De strafrechtelijke aansprakelijkheid van de staat is een gevoelig onderwerp, dat al jaren de politieke gemoederen bezighoudt. Donner was als minister van justitie fel tegen, omdat hij principieel vindt dat de staat nooit verdachte mag zijn. De huidige minister Hirsch Ballin lijkt daar anders over te denken. Nu is het zo dat individuele ambtenaren die strafrechtelijke feiten plegen wel kunnen worden vervolgd, maar de overheid zelf niet, legt Wolfsen uit. Dat betekent dat een gemeente die milieudelicten pleegt en daar gaat het meestal om niet mag worden vervolgd, maar een individuele milieuambtenaar wel. Ik vind dát principieel onjuist. Als een burger iets niet mag, mag de overheid het ook niet. Om die reden bereidt Wolfsen, samen met twee andere Kamerleden, een nieuwe initiatiefwet voor die naar alle waarschijnlijkheid nog net voor zijn vertrek wordt ingediend. Als die wet zou worden aangenomen, zou dat een kleine revolutie betekenen, vindt Wolfsen. In concreto zou het betekenen dat een gemeente die zich schuldig heeft gemaakt aan bijvoorbeeld het storten van vervuilde grond een reparatoire sanctie zou kunnen krijgen. Gewoon betalen en de boel weer in de oorspronkelijke toestand brengen. Dat vind ik een belangrijk signaal. Opmerkelijk is ook het idee om rechterlijke colleges open te stellen voor niet-juristen. Wolfsen ziet daarin een goede mogelijkheid om de rechtspraak kwalitatief te verbeteren, én begrijpelijker te maken. Ik zie niet in waarom experts op bepaalde gebieden niet bij de rechtspraak zelf betrokken zouden kunnen worden, zegt hij. Het zou ingewikkelde discussies over de waarde van deskundigenverklaringen kunnen voorkomen, en de kwaliteit van de rechtspraak als geheel ten goede komen. Vooralsnog beperken zijn ideeën zich tot de Raad van State waar ook niet-juristen zijn belast met een rechtsprekende taak. De minister 17

6 interview wil daaraan een einde maken, maar Wolfsen heeft, samen met zijn VVD-collega Laetitia Griffith, een amendement ingediend om dat te voorkomen. Wolfsen: De minister wil niet dat niet-juristen nog zitting kunnen hebben in de Raad van State. Ik ben daar tegen. Ik zou het zelfs heel mooi vinden als het verbod om in een rechterlijk college ook niet-juristen zitting te laten nemen, zou worden opgeheven. Ik heb in Amsterdam in de economische kamer gezeten en daar hadden we behoefte aan een econoom. Klassieke juristen zeggen dat je zo n expert kunt horen op de zitting, als deskundige. Maar dan moet je als rechter een dergelijk verhaal wel kunnen begrijpen en kunnen waarderen. Verschillende strafzaken zoals de Schiedammer parkmoord en de zaak van Lucia de B. hebben bewezen dat het soms lastig is deskundigen echt te begrijpen. Ook omdat deskundigen het soms niet met elkaar eens zijn. Ik ben ervan overtuigd dat het invoelingsvermogen van een rechterlijk college groter wordt als de aanwezige kennis in zo n college zelf gevarieerder is. Laat er maar een DNA-expert zitten in de meervoudige strafkamer. Bij tbs-zaken in appèl zitten er ook een psychiater en een psycholoog bij, in de pachtkamer zitten ook specialisten. De tendens is om dergelijke externe expertise uit de rechterlijke colleges te drukken, en dat vind ik onjuist. In mijn idee moet een college kunnen bestaan uit twee juristen en een niet-jurist. Een niet-jurist mag geen voorzitter zijn, hij Aleid Wolfsen Aleid Wolfsen (1960) studeerde rechten in Groningen. Na zijn afstuderen was hij griffier bij de rechtbank in Zwolle en hoofd van de afdeling juridische zaken en beleid op het ministerie van justitie. In 1998 werd hij rechter in Amsterdam en in 2001 vice-president van de Haarlemse rechtbank. Op 23 mei 2002 werd Wolfsen Tweede-Kamerlid voor de Partij van de Arbeid, waar hij zich vooral met justitie-onderwerpen bezighield. Begin januari 2008 wordt hij geïnstalleerd als burgemeester van Utrecht. mag ook niet alleen zitten, maar hij kan wel plaats hebben in een meervoudige kamer. En dat zou ook als plaatsvervanger kunnen, wat mij betreft. Intellectueel eigendom en letselschade zijn typisch zaken waarin experts de rechterlijke macht zouden kunnen versterken. Sommige bouwbedrijven gaan tegenwoordig liever een arbitrage aan, waarin een jurist voorzitter is met twee niet-juristen erbij, omdat arbiters beter zouden begrijpen wat er leeft in de bouw. Dat vind ik echt gemiste kansen voor de Nederlandse rechtspraak. Leken als rechters ziet Wolfsen niet zitten. Hij is dan ook een erkend tegenstander van juryrechtspraak. Rechtspreken is en blijft een vak apart, dat moet je niet aan Jan en alleman overlaten. Maar goed opgeleide, getrainde experts zouden wel kunnen helpen de begrijpelijkheid van de rechtspraak te vergroten. Gewoon, door op te letten dat er niet te veel jargon wordt gebruikt. En dat is waar burgers op zitten te wachten. Ze hoeven helemaal niet zelf te oordelen. Maar ze willen het wel begrijpen. Onverwachte rampen Het is precies dat begrip dat Wolfsen de komende jaren als burgervader wil kweken onder de bevolking van de stad Utrecht. Bang voor grootstedelijke rellen zoals in de wijk Ondiep is hij niet, hoewel het hem moeilijk lijkt om te gaan met onverwachte rampen. Als rechter, als parlementariër en als bestuurder wil je iets doen. Daarom dien je een publiek belang. Maar soms ís er niets te doen. Als er in jouw stad iets gebeurt, moet je naar de mensen toe. Direct. Er zijn. Soms kun je niets meer doen dan dat. Dat lijkt me het zwaarst als burgemeester. Dat je soms alleen maar kunt luisteren. 19

Instructie Machtenscheidingsquiz

Instructie Machtenscheidingsquiz Instructie Machtenscheidingsquiz Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest elk

Nadere informatie

Embargo tot 18 okt. 2012, 12.30 uur

Embargo tot 18 okt. 2012, 12.30 uur Embargo tot 18 okt. 2012, 12.30 uur Toespraak van de Nationaal rapporteur mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen mr. Corinne Dettmeijer-Vermeulen Ter gelegenheid van de aanbieding van het rapport

Nadere informatie

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website. Naam Leerling: Klas:. 3.0 a.

Nadere informatie

Wie bestuurt de gemeente?

Wie bestuurt de gemeente? Wie bestuurt de gemeente? De gemeente iedereen heeft er op een of andere manier mee te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw huishoudelijk afval wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden

Nadere informatie

U hebt een schadevergoeding toegewezen gekregen

U hebt een schadevergoeding toegewezen gekregen Regelingen en voorzieningen CODE 6.5.3.7 U hebt een schadevergoeding toegewezen gekregen bronnen www.cjib.nl, januari 2011 Openbaar Ministerie, brochure: Hoe krijg ik mijn schade vergoed? januari 2011

Nadere informatie

Ik hoop u hiermee nog extra informatie te hebben gegeven, die misschien verduidelijkend kan werken.

Ik hoop u hiermee nog extra informatie te hebben gegeven, die misschien verduidelijkend kan werken. Dames en heren, De kliniek waar ik nu 6 jaar verblijf, heeft helaas voor een impasse gezorgd door een behandelcoördinator van de long stay afdeling, Ed Schutguns, een risico taxatie in het kader van de

Nadere informatie

Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging

Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging TBS voor Dummies Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging Auteur: Miriam van der Mark, advocaat-generaal en lid van de Kerngroep Forum TBS Algemeen De terbeschikkingstelling

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2003 - I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2003 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. POLITIEK 1p 1 Welk orgaan behoort niet tot de overheid? A de Provinciale Staten B de vakcentrale FNV C het college van burgemeester

Nadere informatie

Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren

Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren Rollenspel Befje op Befje af Hoger Lager Dilemma s Hoe lossen we dit op? Opgepakt, wat dan? Rechtenteller Landenspel

Nadere informatie

Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de openbare terechtzitting van 26 maart 2013 in de zaak tegen: thans gedetineerd in de.

Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de openbare terechtzitting van 26 maart 2013 in de zaak tegen: thans gedetineerd in de. vonnis RECHTBANK NOORD-HOLLAND Afdeling Publiekrecht, Sectie Straf Locatie Schiphol Meervoudige strafkamer Parketnummer: Uitspraakdatum: 8 april 2013 Tegenspraak Strafvonnis Dit vonnis is gewezen naar

Nadere informatie

Commissie Bestuurlijk Domein. Commissie Ruimtelijk Domein. Commissie Sociaal en Economisch Domein. Informerende Commissie. Bespreken.

Commissie Bestuurlijk Domein. Commissie Ruimtelijk Domein. Commissie Sociaal en Economisch Domein. Informerende Commissie. Bespreken. Raad VOORBLAD Onderwerp Bestuurlijke boete of strafbeschikking Agendering Commissie Bestuurlijk Domein Gemeenteraad Commissie Ruimtelijk Domein Lijst ingekomen stukken Commissie Sociaal en Economisch Domein

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2010 857 Wet van 3 december 2009 tot wijziging van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren, de Wet op de rechterlijke organisatie en enige andere

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Voegen in het strafproces

Voegen in het strafproces Voegen in het strafproces Voegen in het strafproces april 2011 U bent slachtoffer geworden van een misdrijf of overtreding en u heeft daarbij schade geleden. Eén van de mogelijkheden om uw schade vergoed

Nadere informatie

HoE krijg Ik mijn ScHADE vergoed?

HoE krijg Ik mijn ScHADE vergoed? Hoe krijg ik mijn schade vergoed? De schadevergoedingsmaatregel Heeft u als gevolg van een misdrijf schade geleden, dan is het strafproces een manier om uw schade vergoed te krijgen. Als de rechter vindt

Nadere informatie

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat?

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Scheiding der machten De rechters zijn gescheiden www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website*. Naam Leerling:...Klas:...

Nadere informatie

U moet terechtstaan. Inhoud

U moet terechtstaan. Inhoud U moet terechtstaan Inhoud Deze brochure 3 Dagvaarding 3 Bezwaarschrift 3 Rechtsbijstand 4 Slachtoffer 4 Inzage in uw dossier 4 Getuigen en deskundigen 5 Uitstel 5 Aanwezigheid op de terechtzitting 6 Verstek

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer

Eindexamen maatschappijleer Opgave 3 Criminaliteit in Nederland tekst 1 2 30 3 40 4 In Nederland worden per jaar zo n vijf en een half miljoen misdrijven gepleegd. Ruim anderhalf miljoen daarvan komt ter kennis van de politie. Uiteindelijk

Nadere informatie

Ingekomen stuk D10. Datum uw brief

Ingekomen stuk D10. Datum uw brief Directie Bestuursstaf Ingekomen stuk D10 aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 91 11 Telefax (024) 323 59 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

WIE BESTUURT DE GEMEENTE?

WIE BESTUURT DE GEMEENTE? WIE BESTUURT DE GEMEENTE? De gemeente dichtbij Dagelijks heeft u met de gemeente te maken. Zo zorgt de gemeente ervoor dat uw vuilnis wordt opgehaald en dat er wegen en fietspaden worden aangelegd. Bij

Nadere informatie

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl pagina 2 van 14 Inhoudsopgave 1 Opdracht 1: Kennisvragen bij www.rechtvoorjou.nl 3 Werkblad 1:

Nadere informatie

STOP ELECTRONISCHEWAPENS STOP GROEPSTALKING

STOP ELECTRONISCHEWAPENS STOP GROEPSTALKING Openbaar Ministerie Parket-Generaal T.a.v. De directie Postbus 20305 2500 EH Den Haag Datum: 10 oktober 2011 Betreft: Onvolkomenheden in de bewijsvoering van het Openbaar Ministerie naar de geestelijke

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl geschiedenis en staatsinrichting II

Eindexamen vmbo gl/tl geschiedenis en staatsinrichting II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland 1p 1 De nieuwe grondwet van 1848 zorgde voor een verandering in het kiessysteem. De leden van de

Nadere informatie

Als uw kind in aanraking komt met de politie

Als uw kind in aanraking komt met de politie Als uw kind in aanraking komt met de politie Inhoud 3 > Als uw kind in aanraking komt met de politie 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het traject in jeugdstrafzaken 7 > Officier van justitie en

Nadere informatie

Speech Gerbrandy-debat

Speech Gerbrandy-debat Speech Gerbrandy-debat Goedemiddag allemaal, Woorden doen ertoe. Vandaag en toen. De woorden van premier Gerbrandy hebben een belangrijke rol gespeeld in de Nederlandse geschiedenis. Via de radio sprak

Nadere informatie

Puzzel: De rechtszaal

Puzzel: De rechtszaal Puzzel: De rechtszaal Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen vullen in wie waar zit of staat in de rechtszaal. Leerdoel: De leerlingen kennen de opstelling van een rechtszaal en ze weten welke actoren

Nadere informatie

NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen

NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen NRGD Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen Het Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen (NRGD) vergroot het vertrouwen in de Nederlandse rechtspraak door het waarborgen van een constante hoge

Nadere informatie

613093 omslag terechtstaan 16-08-2006 10:07 Pagina 2. U moet terechtstaan

613093 omslag terechtstaan 16-08-2006 10:07 Pagina 2. U moet terechtstaan 613093 omslag terechtstaan 16-08-2006 10:07 Pagina 2 U moet terechtstaan 613093 binnenwerk terechtstaan 16-08-2006 10:08 Pagina 2 613093 binnenwerk terechtstaan 16-08-2006 10:08 Pagina 1 Inhoud Deze brochure

Nadere informatie

Twee eeuwen. Openbaar Ministerie

Twee eeuwen. Openbaar Ministerie Twee eeuwen Openbaar Ministerie Met dank aan Napoleon Slechts drie jaar heerste Napoleon Bonaparte over Nederland. Toch heeft deze korte periode belangrijke sporen nagelaten in ons dagelijkse leven. Zo

Nadere informatie

Interview 66 nr.11 2006

Interview 66 nr.11 2006 Interview 66 nr.11 2006 De twijfel van Ca m b o dja-t r i b u n a a l- rechter Katinka Lahuis Niets is vanzelfsprekend Mr. Katinka Lahuis (47) is raadsheer bij het gerechtshof in Leeuwarden en sinds juli

Nadere informatie

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8

LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie. 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA. LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB Project 2 Politiek-Juridische dimensie 2 e schooljaar periode 8 voor AA en DA LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015 / 1 van 8 LB 2 e jaar periode 8 cohort 2013 voor AA, DA maart 2015

Nadere informatie

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Directoraat-Generaal Jeugd en Sanctietoepassing Directie Sanctie- en

Nadere informatie

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat Wat is rechtspraak? Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een ander. Stel je hebt een conflict met

Nadere informatie

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE Opsporen en vervolgen Wie doet dat eigenlijk? De ene moord is nog niet gepleegd of je ziet alweer de volgende ontvoering. Politieseries en misdaadfilms zijn populair

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag DGOBR Directie Organisatie- en Personeelsbeleid Rijk www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage

Examen HAVO. maatschappijwetenschappen. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage Examen HAVO 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen Bij dit examen hoort een bijlage Het examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten te behalen.

Nadere informatie

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011

Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Vrouwen in de politiek geactualiseerde versie, januari 2011 Bij de landelijke verkiezingen in juni 2010 zijn er 61 vrouwen in het parlement gekozen, zes meer dan bij de verkiezingen van 2003 en van 2006.

Nadere informatie

ARRONDISSEMENTSPARKET Oost-Nederland

ARRONDISSEMENTSPARKET Oost-Nederland Openbaar Ministerie ARRONDISSEMENTSPARKET Oost-Nederland Postadres Postbus 9032, 6800 EP Arnhem J.A.E. Dijkstra Bietenakker 43 8091 MC Wezep Bezoekadres Eusebiusbinnensingel 28 6811 BX Arnhem Tel. 088-6991900

Nadere informatie

Doodstraf in Nederland

Doodstraf in Nederland Doodstraf in Nederland Naar aanleiding van een onderzoek in De Volkskrant van 5 april 2008 waar een vraag is gesteld over de doodstraf in relatie tot Trots op Nederland heeft een uitgebreid onderzoek plaatsgevonden

Nadere informatie

Samenvatting. 1 Letterlijk: Ontzegging van de Bevoegdheid Motorrijtuigen te besturen.

Samenvatting. 1 Letterlijk: Ontzegging van de Bevoegdheid Motorrijtuigen te besturen. Op 24 juni 1998 is de Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994) gewijzigd. Deze wijziging komt voort uit de wens van de Tweede Kamer om te komen tot een strengere aanpak van gevaarlijk rijgedrag in het verkeer.

Nadere informatie

U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een straf of maatregel

U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een straf of maatregel U bent veroordeeld U bent onlangs veroordeeld door de strafrechter. Hij* heeft u een straf of maatregel opgelegd. In deze brochure leest u welke verschillende soorten straffen en maatregelen er bestaan,

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal Centraal Informatiepunt

Eerste Kamer der Staten-Generaal Centraal Informatiepunt Eerste Kamer der Staten-Generaal Centraal Informatiepunt Den Haag, 3 november 2006 Aan de leden en de plv. leden van de Vaste Commissie voor Justitie OVERZICHT van stemmingen in de Tweede Kamer betreffende

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2000 616 Wet van 13 december 2000 tot herziening van een aantal strafbepalingen betreffende ambtsmisdrijven in het Wetboek van Strafrecht alsmede

Nadere informatie

U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES

U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES U BENT GETUIGE IN EEN STRAFPROCES Als u getuige of slachtoffer bent geweest van een strafbaar feit kan u worden gevraagd een getuigenverklaring af te leggen. De rechter die over de zaak beslist, kan deze

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 27 834 Criminaliteitsbeheersing Nr. 22 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 3

Nadere informatie

National Elections for the House of Representatives 2010

National Elections for the House of Representatives 2010 National Elections for the House of Representatives 2010 Vragenlijst afgenomen in het LISS panel Versie 1.0 Datum december 2010 Auteur(s) Maarten Streefkerk T: +31 13 466 2149 E: M.IJ.C.Streefkerk@uvt.nl

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de klas

Kijktip: Nieuwsuur in de klas Kijktip: Nieuwsuur in de klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen leren over de gemeentepolitiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren over belangrijke

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken 32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid Nr. 5 Brief van de minister van Buitenlandse Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 26 april 2012 Mede namens de Staatssecretaris

Nadere informatie

opleiding BOA Wet op de rechterlijke organisatie

opleiding BOA Wet op de rechterlijke organisatie Deze reader geeft een overzicht van de die zijn genoemd, versie juni 2005. Hoofdstuk 2. Rechtspraak Afdeling 1. Algemene bepalingen Artikel 2 De tot de rechterlijke macht behorende gerechten zijn: a. de

Nadere informatie

De concrete voorstellen in dit pamflet dragen in de optiek van de VVD bij aan het verwezenlijken van deze doelstellingen.

De concrete voorstellen in dit pamflet dragen in de optiek van de VVD bij aan het verwezenlijken van deze doelstellingen. Slachtoffer zijn van een misdrijf is ingrijpend. Het draagt bij aan de verwerking van dit leed als slachtoffers het gevoel hebben dat zij de aandacht krijgen die zij verdienen. Dat zij zo goed mogelijk

Nadere informatie

Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker

Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker Informatie folder Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker Pagina 2 van 16 Onderzoek door het Openbaar Ministerie Informatiefolder voor de medewerker Landelijke versie,

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

een als misdrijf omschreven feit proces-verbaal procureur des Konings parket of van het Openbaar Ministerie

een als misdrijf omschreven feit proces-verbaal procureur des Konings parket of van het Openbaar Ministerie uitgave juni 2015 Minderjarigen kunnen volgens de Belgische wet geen misdrijven plegen. Wanneer je als jongere iets ernstigs mispeutert, iets wat illegaal is, pleeg je een als misdrijf omschreven feit

Nadere informatie

Zoekresultaat - inzien document. ECLI:NL:RBOBR:2015:5776 Permanente link: Uitspraak. Rechtbank Oost-Brabant

Zoekresultaat - inzien document. ECLI:NL:RBOBR:2015:5776 Permanente link: Uitspraak. Rechtbank Oost-Brabant Zoekresultaat - inzien document ECLI:NL:RBOBR:2015:5776 Permanente link: http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ec Instantie Datum uitspraak 07-10-2015 Datum publicatie 07-10-2015 Rechtbank Oost-Brabant

Nadere informatie

V Vergadering van de Eerste Kamer op dinsdag 5 maart 2013. Toespraak van de Voorzitter van de Eerste Kamer, Mr. G.J. de Graaf

V Vergadering van de Eerste Kamer op dinsdag 5 maart 2013. Toespraak van de Voorzitter van de Eerste Kamer, Mr. G.J. de Graaf V Vergadering van de Eerste Kamer op dinsdag 5 maart 2013 Toespraak van de Voorzitter van de Eerste Kamer, Mr. G.J. de Graaf Herdenking Dr. P.H. (Pieter) Kooijmans (1933-2013) Op 13 februari jongstleden

Nadere informatie

Rapport. Datum: 21 december 2006 Rapportnummer: 2006/384

Rapport. Datum: 21 december 2006 Rapportnummer: 2006/384 Rapport Datum: 21 december 2006 Rapportnummer: 2006/384 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat het Centraal Justitieel Incasso Bureau bij de te late terugbetaling van een bekeuring niet standaard wettelijke

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

Proeftoets E1 vwo 4. 1 Wat is een waarde en wat is een norm? I. Liefde. II. Regels. III. Veiligheid. IV. Plicht.

Proeftoets E1 vwo 4. 1 Wat is een waarde en wat is een norm? I. Liefde. II. Regels. III. Veiligheid. IV. Plicht. 1 Wat is een waarde en wat is een norm? I. Liefde. II. Regels. III. Veiligheid. IV. Plicht. A. I en II zijn waarden; III en IV zijn normen. B. I en III zijn waarden; II en IV zijn normen. C. I en II zijn

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 28 170 Gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid, beroep en beroepsonderwijs (Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid)

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland 1p 1 Op welke manier werd de Tweede Kamer tussen 1848 en 1917 samengesteld? A De leden werden benoemd

Nadere informatie

Speech Voorzitter bij het afscheid van Jan de Wit op 1 april 2014

Speech Voorzitter bij het afscheid van Jan de Wit op 1 april 2014 Speech Voorzitter bij het afscheid van Jan de Wit op 1 april 2014 Geachte heer de Wit, beste Jan, Een paar weken geleden kwam je mijn kamer in lopen met een mooie bos bloemen. Voor mij! Je kwam me vertellen

Nadere informatie

Onderwerp: Aanpassen reglement functioneringsgesprekken en herbenoemingsgesprekken burgemeester

Onderwerp: Aanpassen reglement functioneringsgesprekken en herbenoemingsgesprekken burgemeester Vergadering: 12 december 2006 Agendanummer: 15 Status: bespreekstuk Behandelend ambtenaar mr. P.M.H. van Ruitenbeek E-mail: ruitenb@winsum.nl Aan de gemeenteraad, Onderwerp: Aanpassen reglement functioneringsgesprekken

Nadere informatie

Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs

Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs Verdieping: DNA alleen onvoldoende bewijs Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen luisteren naar een radiofragment van Goedemorgen Nederland en lezen een tekst uit dagblad Trouw over de bewijsvoering

Nadere informatie

Over rechtspraak in Nederland

Over rechtspraak in Nederland Over rechtspraak in Nederland De drie machten Rechtsprekende macht: de Rechtspraak De macht van de Nederlandse staat is verdeeld over de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtsprekende macht.

Nadere informatie

Slachtofferhulp. concept wetsvoorstel betreffende hétieggen van conservatoir beslag door de staat voor slachtoffers van misdrijven.

Slachtofferhulp. concept wetsvoorstel betreffende hétieggen van conservatoir beslag door de staat voor slachtoffers van misdrijven. ~,tl~ 3 / Nootailfafiltoor 7: ~.,1 e d 1ff 0 Postbus 14208 3508 SH Utrecht Pallas Athertedreef 27 3561 PE Utrecht 03023401 16 F 030 231 76 55 info@s~achtofferhuip.fli w www.s}achtofferhulp.ni / Ministerie

Nadere informatie

Over rechtspraak in Nederland

Over rechtspraak in Nederland Over rechtspraak in Nederland De drie machten Rechtsprekende macht: de Rechtspraak De macht van de Nederlandse staat is verdeeld over de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtsprekende macht.

Nadere informatie

De positie van het slachtoffer in het strafproces. 3.2. De benadeelde. 3.3. Nabestaanden. 3.4. Splitsing van de vordering door de benadeelde

De positie van het slachtoffer in het strafproces. 3.2. De benadeelde. 3.3. Nabestaanden. 3.4. Splitsing van de vordering door de benadeelde 3. Schadevergoeding (voegen) 3.2. De benadeelde Degene die rechtstreeks schade heeft geleden door een strafbaar feit, kan zich ter zake van zijn vordering tot schadevergoeding als benadeelde partij voegen

Nadere informatie

Examen HAVO. maatschappijleer

Examen HAVO. maatschappijleer maatschappijleer Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 2 juni 9.00 12.00 uur 20 04 Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 88 punten te behalen; het examen bestaat uit 40

Nadere informatie

Toetsmatrijs BOA Basisbekwaamheid rechtskennis 1 januari 2017

Toetsmatrijs BOA Basisbekwaamheid rechtskennis 1 januari 2017 walificatiedossier: BOA Basisbekwaamheid Rechtskennis Geldig vanaf 1 januari 2017 Toetsvorm: Toetsduur: Cesuur: 50 Gesloten vragen 90 minuten 55% met correctie voor de gokkans Onderwerp Begrip/Artikel

Nadere informatie

Je rijbewijs halen, ook als je autisme of ADHD, hebt. Het Kan!

Je rijbewijs halen, ook als je autisme of ADHD, hebt. Het Kan! Uitgebreid Artikel Rijles, autisme, adhd Je rijbewijs halen, ook als je autisme of ADHD, hebt. Het Kan! Inleiding Tegenwoordig kun je al starten met lessen als je 16,5 jaar bent. Iedere jongere wil wel

Nadere informatie

Verdieping: Positie van het slachtoffer

Verdieping: Positie van het slachtoffer Verdieping: Positie van het slachtoffer Korte omschrijving werkvorm: In de afgelopen jaren is de positie van het slachtoffer in het strafrecht almaar versterkt, maar in de huidige wetgeving is er geen

Nadere informatie

Datum 18 mei 2011 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over bericht Mishandelde bejaarde moet zelf achter daders aan

Datum 18 mei 2011 Onderwerp Beantwoording Kamervragen over bericht Mishandelde bejaarde moet zelf achter daders aan 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Staatssecretaris van Veiligheid en Schedeldoekshaven 100 2511 EX

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 1997 1998 Nr. 239 24 112 Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 (wijziging van de regelingen van de invordering en inhouding van rijbewijzen en de bijkomende

Nadere informatie

U wordt verdacht. Inhoud

U wordt verdacht. Inhoud Inhoud Deze brochure 3 Aanhouding en verhoor 3 Inverzekeringstelling 3 Uw advocaat 4 De reclassering 5 Verlenging van de inverzekeringstelling of niet 5 Beperkingen en rechten 5 Voorgeleiding bij de officier

Nadere informatie

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN Meer Democratie Mei 2015 Rapportage onderzoek Partijpolitieke benoemingen Meer Democratie 1 Persbericht NEDERLANDERS: PUBLIEKE FUNCTIES OPEN VOOR IEDEREEN

Nadere informatie

Notulen 05-02-14. Punt 1. Opening door Gepke. Punt 2. Vaststelling Agenda

Notulen 05-02-14. Punt 1. Opening door Gepke. Punt 2. Vaststelling Agenda Notulen 05-02-14 Aanwezig: Fenna, Martje, Charlotte, Anneke, Siebe, Peter, Rinke, Anne-Jan, André, Geppie, Hennie, Pim en Jan Steven Afmelding: Sarah en Arie Afwezig: Punt 1. Opening door Gepke Punt 2.

Nadere informatie

Incident? Actie! Sessie 2: 5 november 2015. Strafrecht in de praktijk

Incident? Actie! Sessie 2: 5 november 2015. Strafrecht in de praktijk Incident? Actie! Sessie 2: 5 november 2015 Strafrecht in de praktijk Incident? Actie! Drie bijeenkomsten 1 okt: Lessen Avontuur 2014-2015 5 nov: Strafrecht 8 dec: Geleerde lessen & borging Begeleiding

Nadere informatie

Aanhouding en inverzekeringstelling

Aanhouding en inverzekeringstelling Aanhouding en inverzekeringstelling 1 U bent aangehouden en meegenomen naar het politiebureau. Wat zijn uw rechten? U wordt verdacht van een strafbaar feit. De Rechercheur Opsporing van de Inspectie SZW

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over de hoofdofficier van justitie te Den Haag. Datum: 3 juni 2014. Rapportnummer: 2014/044

Rapport. Rapport over een klacht over de hoofdofficier van justitie te Den Haag. Datum: 3 juni 2014. Rapportnummer: 2014/044 Rapport Rapport over een klacht over de hoofdofficier van justitie te Den Haag. Datum: 3 juni 2014 Rapportnummer: 2014/044 2 Klacht Meneer Jansen1 klaagt erover dat de hoofdofficier van justitie onvoldoende

Nadere informatie

3963 Crans sur Sierre Chipshol Holding BV Zwitserland Boeingavenue 250 1119 PZ Schiphol-Rijk Telefoon: 020-653 5599

3963 Crans sur Sierre Chipshol Holding BV Zwitserland Boeingavenue 250 1119 PZ Schiphol-Rijk Telefoon: 020-653 5599 Drs J. Poot Correspondentieadres: 3963 Crans sur Sierre Chipshol Holding BV Zwitserland Boeingavenue 250 1119 PZ Schiphol-Rijk Telefoon: 020-653 5599 Ministerie van Veiligheid en Justitie Minister I.W.

Nadere informatie

Wet schadefonds geweldsmisdrijven in werking per 1.1.2012

Wet schadefonds geweldsmisdrijven in werking per 1.1.2012 Regelingen en voorzieningen CODE 6.5.6.32 Wet schadefonds geweldsmisdrijven in werking per 1.1.2012 bronnen Nieuwsbericht Schadefonds geweldsmisdrijven 6.6.2011; www.schadefonds.nl Wet van 6 juni 2011

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren.

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren. Quiz over politiek, Europa en staatsrechtelijke spelregels Toelichting In de periode 2008-2010 werkte ik als staatsrechtjurist binnen het projectteam versterking Grondwet bij het Miniserie van BZK. Dit

Nadere informatie

Beginselen van het Nederlands Staatsrecht

Beginselen van het Nederlands Staatsrecht Prof.mr. A.D. Belinfante Mr. J.L. de Reede Beginselen van het Nederlands Staatsrecht druk Samsom H.D. Tjeenk Willink Alphen aan den Rijn 1997 VOORWOORD II AFKORTINGEN 13 I INLEIDING 15 1. Benadering van

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Inhoud Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Onderwerp 1 Gelijkheid...13 De rechten van Tim... 14 Onderwerp 2 Toegankelijkheid...17 De rechten

Nadere informatie

Oprichting van strafuitvoeringsrechtbanken (2004-03-31)

Oprichting van strafuitvoeringsrechtbanken (2004-03-31) Persbericht van de Ministerraad Oprichting van strafuitvoeringsrechtbanken (2004-03-31) Op voorstel van mevrouw Laurette Onkelinx, Vice-Eerste Minister en Minister van Justitie, keurde de Ministerraad

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend.

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Criminaliteit en rechtsstaat 1 A 2 B 3 maximumscore 2 het recht om schadevergoeding te vragen 1 het recht om tijdens

Nadere informatie

De draad weer oppakken

De draad weer oppakken De draad weer oppakken na een ingrijpende gebeurtenis 0900-0101 (lokaal tarief) Slachtofferhulp N e d e r l a n d Een ingrijpende gebeurtenis, zoals een misdrijf of verkeersongeluk, zet uw leven in meer

Nadere informatie

Memorie van antwoord. Convenant actieve informatieplicht

Memorie van antwoord. Convenant actieve informatieplicht Memorie van antwoord Aan : de leden van de gemeenteraad Van : het college van burgemeester en wethouders en de griffier Datum : 26 januari 2015 Onderwerp : memorie van antwoord bij Nota geheimhouding,

Nadere informatie

Als uw kind in aanraking komt met de politie

Als uw kind in aanraking komt met de politie Als uw kind in aanraking komt met de politie Inhoud 3 > Als uw kind in aanraking komt met de politie 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het traject in jeugdstrafzaken 7 > Officier van justitie en

Nadere informatie

Examen VWO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen VWO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Examen VWO Vragenboekje Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 9.00 12.00 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

Datum 6 januari 2016 Onderwerp Gespreksnotitie Nationaal Rapporteur rondetafelgesprek kindermisbruik. Geachte voorzitter,

Datum 6 januari 2016 Onderwerp Gespreksnotitie Nationaal Rapporteur rondetafelgesprek kindermisbruik. Geachte voorzitter, 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. de voorzitter van de vaste commissie voor Veiligheid en Justitie mevrouw L. Ypma Postbus 20018 2500 EA Den Haag Turfmarkt

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2008-I

Eindexamen maatschappijleer vwo 2008-I Opgave 1 Tbs ter discussie 1 maximumscore 2 beveiliging van de samenleving Voorbeeld van juiste toelichting bij beveiliging van de samenleving: In de tekst staat dat er steeds minder mensen uitstromen

Nadere informatie