Regio Midden- en West-Brabant FEITENKAART DISCRIMINATIE 2008

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Regio Midden- en West-Brabant FEITENKAART DISCRIMINATIE 2008"

Transcriptie

1 Regio Midden- en West-Brabant FEITENKAART DISCRIMINATIE 2008

2

3 RADAR RADAR is een organisatie waar mensen die discriminatie hebben ervaren of getuige zijn van discriminatie hiervan melding kunnen doen. RADAR biedt advies en ondersteuning aan de melder en/of het slachtoffer van discriminatie. Alle meldingen worden geregistreerd. De voorliggende feitenkaart is gebaseerd op de meldingen van discriminatie die in 2008 bij RADAR Midden- en West-Brabant zijn gemeld. Naast deze meldingen zijn ook meldingen over discriminatie opgenomen die door de politie bij RADAR zijn aangeleverd. Ook signalen over discriminatie uit de lokale media zijn meegenomen in de rapportage. Bij deze registraties gaat het veelal om gevoelens van discriminatie. Niet elke melding is (juridisch of anderszins) getoetst op daadwerkelijke discriminatie. Een gevoel van discriminatie is niet altijd een geval van discriminatie en ook andersom levert niet ieder geval van discriminatie ook een gevoel van discriminatie op. Deze publicatie is dus gedeeltelijk gebaseerd op meldingen die niet juridisch getoetst zijn. Voor de gedupeerde maakt het immers niet uit of het een gevoel of een geval was. Naar het sociologische Thomas theorema verschilt een werkelijke gebeurtenis niet met een gebeurtenis zoals die ervaren is, omdat de reactie van de betrokkene in beide gevallen hetzelfde is. uit dat slechts een kwart van degenen, die in het afgelopen jaar een of meerdere keren te maken hebben gehad met discriminatie, een of meerdere van die incidenten heeft gemeld bij een antidiscriminatiebureau, de politie of een andere instelling. Hierbij kiest, afhankelijk van de etnische achtergrond van de respondenten, tussen acht en twaalf procent voor een melding bij de politie, tussen nul en vijf procent van de gevallen wordt gemeld bij een antidiscriminatievoorziening 1. De voorliggende feitenkaart levert geen volledig beeld van discriminatie-incidenten in Middenen West-Brabant. Uit onderzoek blijkt dat er bij discriminatie sprake is van een sterke onderrapportage. Slechts een klein deel van de mensen die zich gediscrimineerd voelen, maakt hier melding van. Zo wijst een grootschalig belevingsonderzoek naar rassendiscriminatie De in 2008 door RADAR geregistreerde discriminatie-incidenten zijn geanalyseerd aan de hand van de aard van de discriminatie, de discriminatiegronden, het maatschappelijk terrein waarop de incidenten zich voordeden, de etnische herkomst van de slachtoffers en de geografische spreiding. 1 Boog, I., Donselaar, J. van, Houtzager, D., Rodrigues, P.R. & Schriemer, R. (2005). Monitor Rassendiscriminatie Rotterdam: Landelijk Bureau ter Bestrijding van Rassendiscriminatie

4 Meldingen van discriminatie Discriminatie betekent letterlijk onderscheid maken: maar niet ieder onderscheid staat gelijk aan discriminatie. De wet bepaalt welk onderscheid wel of niet geoorloofd is. Wettelijk gezien wordt alleen onderscheid op de volgende gronden gerekend tot ongeoorloofd onderscheid (=discriminatie): herkomst, nationaliteit, godsdienst, sekse, seksuele gerichtheid, leeftijd, handicap, levensovertuiging, politieke overtuiging, burgerlijke staat en arbeidsduur. In 2008 registreerde RADAR Midden- en West- Brabant 253 klachten en meldingen van discriminatie. Naast de klachten en meldingen die rechtstreeks bij RADAR worden gemeld (n=156), registreerde RADAR Midden- en West-Brabant in 2008 ook discriminatieklachten die bij de politie worden gemeld (n=78) en signalen van discriminatie uit de lokale media (n=19). Het aantal meldingen dat rechtstreeks bij RA- DAR Midden- en West-Brabant in 2008 binnen kwam (n=156) is nagenoeg hetzelfde als in Sinds 2002 schommelen de geregistreerde klachten en meldingen echter. Het aantal klachten varieerde in de afgelopen zeven jaar tussen 154 en 426. De reden voor de schommeling vindt zijn oorzaak in de verschillende bronnen van informatie die in de afgelopen jaren zijn benut. Zo werden er in de afgelopen jaren verschillende afspraken gemaakt met politie en gemeentelijke meldpunten om aldaar binnengekomen klachten en meldingen van discriminatie-incidenten door te geven aan RADAR voor registratiedoeleinden. Dit leidde in de loop der jaren tot veranderingen in de geregistreerde discriminatie-incidenten. Zo registreerde RADAR Midden- en West-Brabant in 2007 incidenten van discriminatoire graffiti die door de gemeentelijke lokale meldpunten werden gesignaleerd. Deze informatie is echter niet voor het hele werkgebied beschikbaar. Ook was de omschrijving van de incidenten veelal zo beperkt dat RADAR de informatie niet kon toetsen op discriminatieaspecten. In 2008 is er daarom voor gekozen om deze informatie niet meer te gebruiken De politie gaf in 2008 veel minder informatie door aan RADAR. Het aantal politie-meldingen is bijna gehalveerd ten opzichte van Door deze veranderingen in de aangeleverde meldingen daalde het aantal registraties in 2008 over de gehele linie. Discriminatiegronden Rassendiscriminatie Discriminatie op grond van godsdienst Volgens de gelijkebehandelingswetgeving is het maken van onderscheid op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, seksuele gerichtheid, chronische ziekte of handicap en burgerlijke staat niet toegestaan. Daarnaast is ook het maken van onderscheid op grond van arbeidsduur en leeftijd verboden in arbeidsmarktsituaties. Net als andere antidiscriminatiebureaus registreert RADAR klachten over antisemitisme apart, hoewel antisemitisme geen op zichzelf staande discriminatiegrond is. Meldingen die geen bescherming genieten volgens de Nederlandse wetgeving worden geregistreerd onder het kopje overig. Hieronder vallen bijvoorbeeld klachten over discriminatie op grond van uiterlijk. Net als in de voorafgaande jaren gaan de meeste meldingen over discriminatie op grond van herkomst. Bijna tweederde (n=159) van alle discriminatieregistraties had betrekking op deze grond. Rassendiscriminatie deed zich in 2008 voor op alle maatschappelijke terreinen met uitzondering van publieke en politieke opinie. De politie en RADAR ontvingen veel klachten over rassendiscriminatie in de openbare ruimte (n=29), buurten en wijken (n=29), de arbeidsmarkt (n=21) en horeca (n=18). In 2008 is 17 maal melding gedaan van discriminatie op grond van godsdienst. Het ging in de meeste gevallen (n=15) om discriminatie op grond van het islamitische geloof. In acht van deze gevallen werden vrouwen gediscrimineerd vanwege hun hoofddoek. Zo ontving RADAR een klacht over een sportschool waar het sporten met hoofddoeken niet is toegestaan. Maar er is bijvoorbeeld ook een incident gemeld waarbij een moskee werd beklad met hakenkruisen en white power tekens. Andere discriminatiegronden In 12 gevallen hadden de meldingen betrekking op homodiscriminatie. Incidenten die zich richtten tegen homo s hadden veelal de vorm van vijandige bejegening (n=7). In 2008 is 13 maal melding gemaakt van discriminatie op grond van handicap en chronische ziekte en eveneens 13 meldingen hadden betrekking op seksediscriminatie. Zowel de meldingen over seksediscriminatie als over discriminatie van gehandicapten hadden betrekking op omstreden behandeling (n=12). Slachtoffers van seksediscriminatie waren evenveel mannen (n=5) als vrouwen (n=5). RADAR ontving twee klachten van mensen die zich gediscrimineerd voelden op grond van hun transseksualiteit. Negen gedupeerden deden melding van leeftijdsdiscriminatie. Over discriminatie op grond van nationaliteit kwamen in 2008 zes meldingen binnen. Antisemitisme werd vijf keer gemeld evenals discriminatie op grond van politieke overtuiging. Een melding had betrekking op discriminatie op grond van burgerlijke staat en een melding kwam binnen van discriminatie op grond van levensovertuiging.

5 AANTAL KLACHTEN BRON VAN KLACHTEN EN MELDINGEN 2008 RADAR Politie Media DISCRIMINATIEGRONDEN

6 Discriminatiegronden naar meldplek Discriminatieterrein naar meldplek Meldingen van rassendiscriminatie kunnen zowel bij RADAR als bij de politie worden gedaan. Bij de politie komen meldingen binnen van pamfletten, stickers, posters of graffiti zoals gekalkte hakenkruisen of white power tekens (n=31). Daarnaast registreert de politie ook veel beledigingen (n=33). De beledigingen richten zich vooral tegen mensen met een allochtone achtergrond. In geringere mate registreerde de politie beledigingen van autochtone Nederlanders (n=3). Bij de politie werden ook meldingen neergelegd van antisemitisme en discriminatie op grond van politieke overtuiging. De politie registreerde tevens meldingen van discriminatie op grond van godsdienst, seksuele gerichtheid en overige discriminatiegronden, ook al werd voor deze gronden vaker gebruik gemaakt van een melding bij de antidiscriminatievoorziening. Bij RADAR zijn in 2008 naast meldingen van discriminatie op grond van herkomst, godsdienst, seksuele gerichtheid en overige discriminatiegronden ook meldingen binnengekomen van discriminatie op grond van geslacht, handicap, burgerlijke staat, leeftijd, levensovertuiging en nationaliteit. Net als in 2007 worden discriminatie-incidenten vooral bij de politie gemeld als de openbare orde in het geding is. Klachten over discriminatie in buurten en in de openbare ruimte worden vaak bij de politie neergelegd. In 2007 werden hiernaast ook klachten over discriminatie in de privé sfeer vaak gemeld bij de politie. Voor alle andere maatschappelijke terreinen geldt dat klachten vaker bij RADAR worden gemeld dan bij de politie. Maatschappelijk terrein van de discriminatiegevallen In 2008 kwamen 45 meldingen binnen over discriminatie in de openbare ruimte. 20 klachten hadden betrekking op discriminatoire leuzen, pamfletten, stickers, posters of graffiti. Ten opzichte van 2007 is het aantal meldingen over discriminatie in de openbare ruimte bijna gehalveerd. Dit komt door de reeds vermelde afname van de door de politie en de gemeentelijke meldplekken aangeleverde registraties. Het aantal klachten over discriminatoire incidenten in de buurten en wijken is eveneens licht gedaald (n=39). Meer dan de helft van deze klachten betreft burenruzies (n=22). 44 klachten hadden betrekking op de arbeidsmarkt. Dit is iets meer dan in 2007 (n=38). Veel van de klachten over de arbeidsmarkt gingen over discriminatie op de werkvloer (n=19) en discriminatie bij werving en selectie (n=13). Bijna de helft van deze klachten heeft betrekking op rassendiscriminatie (n=21), gevolgd door discriminatie op grond van leeftijd (n=7) en handicap (n=4). Discriminatie op grond van ras doet zich veelal voor op de werkvloer (n=12); discriminatie op grond van leeftijd wordt met name gemeld bij werving en selectie (n=6). In 2008 kwamen er meer klachten (n=31) binnen over discriminatie bij collectieve voorzieningen zoals (lokale) overheden (n=4), gezondheidszorg (n=6) en uitkeringsinstanties (n=5). Van deze klachten betroffen 14 rassendiscriminatie. Zes van deze klachten hadden betrekking op discriminatie op grond van handicap en chronische ziekte. Het aantal klachten over discriminatie door commerciële dienstverleners is daarentegen gedaald van 23 in 2007 naar 12 in Dergelijke klachten kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op uitsluiting van dienstverlening of discriminatoire bejegening door winkelpersoneel. Acht klachten over discriminatie door commerciële dienstverleners gingen over rassendiscriminatie. Het aantal klachten over discriminatie door horecagelegenheden daalde naar 26 in Vooral allochtonen zijn de dupe van deze vorm van discriminatie (n=18). Naast de klachten die regulier binnenkwamen nam RADAR in 2008 ook klachten in behandeling die bij het Panel Deurbeleid binnenkwamen. Bij elkaar opgeteld werd er in 2008 vaker melding gedaan van horecadiscriminatie. Het Panel doet afzonderlijk verslag van de activiteiten in Negen klachten van discriminatie op maatschappelijk terrein hadden betrekking op discriminatoir optreden door politie (n=6) of vreemdelingendienst (n=3). De ingediende klachten over de vreemdelingendienst hadden betrekking op de regelgeving in verband met inburgering en pardonregeling. De meeste klachten over de politie hadden betrekking op het optreden van politiemensen. De klagers hadden veelal het gevoel dat politiemensen onderscheid maakten op grond van ras en dat allochtone klagers sneller een proces verbaal kregen of aangehouden werden. Bij discriminatie op maatschappelijk terrein gingen acht klachten over discriminatie in de privésfeer. De afname van klachten over discriminatie in de privésfeer komt wederom door de afname van het aantal door de politie aangeleverde registraties. Over discriminatie bij sport en recreatie werden in 2008 eveneens acht meldingen geregistreerd. Zes klachten hadden betrekking op discriminatoir optreden van woningbouwverenigingen (n=4), makelaars (n=1) of andere verhuurders (n=1). Vier klachten kwamen binnen over discriminatoire uitspraken van politici en andere opinieleiders. Twee klachten hadden betrekking op discriminatoire uitingen in media en reclame.

7 DISCRIMINATIEGROND NAAR MELDPLEK MAATSCHAPPELIJK TERREIN

8 Aard van de geregistreerde discriminatieincidenten Discriminatie uit zich in verschillende vormen. RADAR onderscheidt vijf categorieën: omstreden behandeling, vijandige bejegening, geweld, bedreiging en een restcategorie overig. Omstreden behandeling Meldingen van omstreden behandeling werden in 2008 bijna uitsluitend neergelegd bij RADAR Midden- en West-Brabant. Van deze meldingen hadden 59 betrekking op discriminatie in de vorm van weigering. 26 melders klaagden over een discriminatoire toepassing of uitwerking van regels. Het aantal meldingen over omstreden behandeling was in vergelijking met 2007 nagenoeg hetzelfde. Klachten over weigering hebben veelal betrekking op weigering bij horecagelegenheden (n=23). Deze klachten doen zich vooral voor in Breda (n=14) en Tilburg (n=8). Zo klaagde een autochtone mevrouw erover dat zij vaak bij horecagelegenheden wordt geweigerd als de Marokkaanse vriend van haar zus mee gaat, terwijl zij in gezelschap van Nederlanders altijd zonder problemen alle horecagelegenheden binnenkomt. 20 klachten over weigering hadden betrekking op arbeidsmarktdiscriminatie en deed zich vooral voor op grond van leeftijd (n=7) en herkomst (n=7). Vijandige bejegening De zaken over vijandige bejegening die rechtstreeks bij RADAR werden geregistreerd hadden in 2008 veelal de vorm van beledigingen (n=22). Hoewel deze beledigingen zich vaak richten tegen allochtonen, zijn ook andere groepen er de dupe van. RADAR Midden- en West-Brabant registreerde bijvoorbeeld ook vier gevallen van belediging van homoseksu- ele mannen. Een homostel diende een klacht in over discriminatie door een buurvrouw, die hen beledigde en uitschold vanwege hun seksuele gerichtheid. De klachten over vijandige bejegening die door de politie werden geregistreerd hebben veelal de vorm van belediging (n=33), discriminatoire leuzen, pamfletten, stickers of posters (n=31). In 2008 daalde het aantal Herkomst van de slachtoffers Geografische spreiding Van discriminatie-incidenten die bij RADAR Midden- en West-Brabant werden gemeld waren de meeste slachtoffers van allochtone komaf (n=69). Onder de slachtoffers bevonden zich 19 mensen van Marokkaanse komaf, 13 van Turkse komaf en 13 van Afrikaanse origine. Acht gedupeerden waren afkomstig uit Europese landen en zeven gedupeerden hadden een Antilliaanse achtergrond. Vier gedupeerden hadden een Surinaamse achtergrond en vier slachtoffers waren van Aziatische origine. Eén gedupeerde had een Molukse achtergrond. De meldingen van discriminatie-incidenten waarbij allochtonen de gedupeerden waren hadden veelal betrekking op rassendiscriminatie. Marokkaanse of Turkse slachtoffers ervoeren tevens discriminatie op grond van godsdienst. Slachtoffers uit overig Europa klaagden ook over discriminatie op grond van nationaliteit. RADAR Midden- en West-Brabant ontving 53 meldingen van discriminatie waarbij autochtonen het slachtoffer waren. Deze meldingen hadden betrekking op uiteenlopende discriminatiegronden. In 34 gevallen was de afkomst van het slachtoffer niet bekend. Bij de politie was de herkomst van het slachtoffer in 55 gevallen niet bekend. In zes gevallen ging het om een autochtoon slachtoffer en in 11 gevallen om een allochtoon slachtoffer. RADAR Midden- en West-Brabant is werkzaam in vier verschillende politiedistricten: Breda, Bergen op Zoom/Roosendaal, Oosterhout/ Waalwijk en Tilburg. In 2008 werden de meeste klachten gemeld uit het district Oosterhout/ Waalwijk (n=75). Veel van de aldaar gesignaleerde discriminatie-incidenten werden geregistreerd door de politie (n=47). 67 klachten zijn afkomstig uit het politiedistrict Breda. Deze klachten kwamen voor een groot gedeelte binnen bij RADAR. Twee incidenten werden gesignaleerd in de lokale media. De politie leverde voor het politiedistrict Breda in 2008 geen registraties aan. Het is opvallend dat bij RADAR Midden- en West-Brabant vooral veel klachten binnenkomen uit het politiedistrict Breda. Een mogelijke verklaring hiervoor is de lange traditie van dienstverlening op het gebied van klachtbehandeling in Breda en omstreken. 57 discriminatie-incidenten deden zich voor in het politiedistrict Tilburg. 40 incidenten werden rechtstreeks gemeld bij RADAR, 13 gevallen bij de politie en vier discriminatie-incidenten werden gesignaleerd in de media. meldingen over discriminatie in de vorm van vijandige bejegening (n=105) ten opzichte van 2007 (n=172). De reden hiervoor is de reeds vermelde afname van het aantal politieregistraties. Meldingen van vijandige bejegening worden vaak door de politie gesignaleerd. Ook de gesignaleerde graffitimeldingen vielen in 2007 onder vijandige bejegening. Uit het district Bergen op Zoom/Roosendaal kwamen 40 meldingen binnen, waarvan 18 bij RADAR, 17 bij de politie en vijf signalen uit de media. In 2008 kwam net als in 2007 het grootste aantal incidenten voor in een van de twee grote steden van het werkgebied: Breda of Tilburg. Het aantal meldingen is gedaald; dit is vooral te wijten aan de afname van het aantal meldingen dat door de politie en de centrale meldplekken is aangeleverd. Het aantal meldingen waarvan de plaats van voorval niet bekend was, is eveneens gedaald. Ook dit heeft te maken met de afname van de aangeleverde discriminatieregistraties. Uit Bergen op Zoom, Oosterhout en Waalwijk heeft RADAR in 2008 meer meldingen binnen gekregen dan in Het aantal meldingen uit Roosendaal is gedaald ten opzichte van Uit alle vier deze gemeenten heeft RADAR meer dan tien meldingen binnengekregen. Uit de overige gemeenten waren dat minder dan tien meldingen. Bij een aantal van de kleinere gemeenten is het aantal registraties gedaald ten opzichte van 2007; bij andere gemeenten is het aantal juist toegenomen.

9 MAATSCHAPPELIJK TERREIN PER MELDPLEK AARD VAN DE MELDING NAAR MELDPLEK HERKOMST VAN SLACHTOFFERS GEOGRAFISCHE SPREIDING PER POLITIEDISTRICT

10 Geografische spreiding naar meldplek Uitgelicht: Breda Discriminatie kan gemeld worden bij RADAR, maar ook bij de politie. De meeste meldingen van discriminatie werden in 2008 geregistreerd door RADAR. Zo werden alle meldingen waarvan het incident zich in Breda heeft voorgedaan, geregistreerd door RADAR. Ook de incidenten die zich in Aalburg, Alphen Chaam, Baarle Nassau, Oisterwijk, Rucphen en Woudrichem hebben voorgedaan werden uitsluitend gemeld bij RADAR. In de gemeenten van het politiedistrict Oosterhout-Waalwijk zijn daarentegen veel meldingen geregistreerd door de politie. RADAR Midden- en West-Brabant heeft in meldingen van discriminatie ontvangen uit Breda. Het grootste deel van de Bredase discriminatiegevallen had de vorm van omstreden behandeling (n=43). 26 melders klaagden over weigering en in 11 gevallen werden zaken neergelegd bij RADAR over discriminatoire toepassing of uitwerking van regels. Acht meldingen betroffen vijandige bejegening, vooral beledigingen (n=7). Voorts werd een bedreiging gemeld. Vier meldingen waren niet onder te brengen in een van de bestaande categorieën. Veruit de meeste klachten uit Breda (n=29) gingen over discriminatie op grond van herkomst, kleur of ras. Vijf klachten hadden betrekking op leeftijdsdiscriminatie en vier maal werd melding gedaan van discriminatie op grond van godsdienst. Over discriminatie op grond van geslacht, nationaliteit en seksuele gerichtheid kwamen telkens twee meldingen binnen. Over discriminatie op grond van levensovertuiging werd één keer melding gedaan, evenals over discriminatie op grond van handicap en chronische ziekte. De meeste klachten in Breda hadden betrekking op horecadiscriminatie (n=15), gevolgd door discriminatie op de arbeidsmarkt (n=11). Zes meldingen gingen over collectieve voorzieningen. Vijf keer werd melding gedaan van discriminatie in de buurt. Telkens vier meldingen kwamen binnen over discriminatie door commerciële dienstverleners, het onderwijs en de politie. Twee klachten hadden betrekking op discriminatie in de privésfeer en evenveel klachten gingen over discriminatie bij huisvesting. Telkens één klacht had betrekking op discriminatie in de openbare ruimte, in de publieke en politieke opinie en bij sport en recreatie. De meeste slachtoffers van discriminatie zijn van autochtone afkomst (n=19). 30 slachtoffers zijn van allochtone komaf, waarvan tien een Marokkaanse achtergrond hebben, zes een Turkse, en telkens vier een andere Afrikaanse, Aziatische of Europese herkomst. Eén slachtoffer heeft een Antilliaanse achtergrond en één een Molukse achtergrond. Van zeven melders is de etniciteit niet bekend.

11 GEOGRAFISCHE SPREIDING PER MELDPLEK DISCRIMINATIEGROND BREDA HERKOMST MELDERS BREDA MAATSCHAPPELIJK TERREIN BREDA 11

12 Uitgelicht: Tilburg In 2008 heeft RADAR 52 discriminatie-incidenten geregistreerd die zich voordeden in Tilburg. Een groot deel is rechtstreeks gemeld bij RADAR (n=37). 11 incidenten zijn door de politie geregistreerd en vier gevallen zijn gesignaleerd in de media. De onderstaande tabellen hebben alleen betrekking op de gevallen die door RADAR Midden- en West Brabant of de politie zijn gesignaleerd. De meeste meldingen die bij RADAR binnen zijn gekomen hadden betrekking op omstreden behandeling (n=27). Hierbij ging het in 15 gevallen om weigering. Zeven maal werd melding gedaan van een discriminatoire toepassing of uitwerking van regels. Bij de politie kwamen twee meldingen binnen van omstreden behandeling. In Tilburg werd 13 maal melding gedaan van vijandige bejegening. Bij RADAR werden vooral meldingen neergelegd van belediging (n=6); bij de politie werd vaker melding gedaan van discriminatoire leuzen, bekladdingen en uitingen bij demonstraties. In 2008 zijn tevens drie meldingen geregistreerd van bedreiging. Evenveel meldingen gingen over discriminatoire geweldszaken. Veruit de meeste zaken gingen over discriminatie op grond van herkomst (n=30). Zes maal werd melding gedaan van discriminatie op grond van godsdienst. Discriminatie op grond van geslacht en handicap leidde elk tot vier meldingen. Twee melders klaagden over leeftijdsdiscriminatie en een melder klaagde over discriminatie op grond van nationaliteit. Ook werd een geval gemeld van homodiscriminatie. Drie meldingen vielen onder de categorie overig. De melders benaderden de politie met meldingen over discriminatie op grond van herkomst, godsdienst en seksuele gerichtheid. Voor meldingen over discriminatie op alle andere gronden werd uitsluitend gebruik gemaakt van RADAR. De meeste klachten uit Tilburg hadden betrekking op discriminatie door collectieve voorzieningen (n=8) en op horecadiscriminatie (n=8). Zes klachten gingen over discriminatie in de openbare ruimte en ook zes over discriminatie in de buurt. Over discriminatie op de arbeidsmarkt kwamen vijf meldingen binnen. Drie klachten hadden betrekking op onderwijsdiscriminatie, evenveel meldingen gingen over discriminatie door commerciële dienstverleners. Discriminatie in de privésfeer werd drie keer gemeld en discriminatie bij huisvesting, sport en door politie, vreemdelingendienst of het openbaar ministerie leidde tot telkens twee klachten. Van de discriminatie-incidenten die zich in Tilburg voordeden waren autochtone Nederlanders in 13 gevallen het slachtoffer. In zeven gevallen hadden de gedupeerden een Turkse achtergrond en in vijf gevallen was het slachtoffer van Afrikaanse origine. Drie discriminatie-incidenten richtten zich tegen mensen van Marokkaanse komaf en twee keer waren mensen met een Antilliaanse/Arubaanse achtergrond het slachtoffer. In twee gevallen had het slachtoffer een andere Europese achtergrond en één slachtoffer was van Surinaamse origine. In 15 gevallen was de etniciteit van het slachtoffer niet bekend. Vooral in de door de politie aangeleverde registraties ontbraken gegevens over de etnische achtergrond van het slachtoffer.

13 DISCRIMINATIEGROND TILBURG HERKOMST MELDERS TILBURG MAATSCHAPPELIJK TERREIN TILBURG 13

14 Uitgelicht: Bergen op Zoom In 2008 registreerde RADAR 18 klachten die zich voordeden in Bergen op Zoom. Acht klachten kwamen rechtstreeks bij RADAR binnen; de politie registreerde zeven klachten. Hiernaast zijn er drie klachten gesignaleerd in de lokale media. Op grond van de lage aantallen hebben onderstaande tabellen betrekking op alle discriminatie-incidenten die zich voordeden in Bergen op Zoom. In 2008 vond in Bergen op Zoom een demonstratie van de rechtsextreme partij NVU plaats. De NVU gaf aan dat de keuze op Bergen op Zoom was gevallen omdat de partij daar aanhangers heeft. Over deze demonstratie werd in de landelijke media bericht. In Bergen op Zoom ontstonden lokale initiatieven die zich uitspraken tegen extreem-rechts. De demonstratie zelf zorgde voor twee registraties. Ten eerste werd verslag gedaan van de demonstratie in de lokale pers. Ten tweede kwam er een melding binnen over antisemitische leuzen die tijdens de demonstratie werden gescandeerd. De politie in Bergen op Zoom registreerde rond de demonstratie ook verschillende graffiti die zich tegen de NVU en extreemrechts richtte. RADAR registreerde in 2008 vijf gevallen van omstreden behandeling, twee gevallen van vijandige bejegening en een geweldsincident. De meeste klachten uit Bergen op Zoom hadden betrekking op rassendiscriminatie (n=10). Voorts hadden vier klachten betrekking op discriminatie op grond van politieke overtuiging. Het ging hierbij in alle gevallen om discriminatie jegens mensen met een extreemrechtse overtuiging. Zoals reeds vermeld werd er rond de demonstratie graffiti gesignaleerd die zich richtte tegen de NVU en haar aanhangers. Eén registratie had betrekking op discriminatie op grond van chronische ziekte en handicap en ook één over discriminatie op grond van seksuele gerichtheid en burgerlijke staat. Tevens werd in Bergen op Zoom een antisemitisch incident geregistreerd. De meeste incidenten deden zich voor in de openbare ruimte (n=7). Drie incidenten gingen over discriminatie in het onderwijs. Arbeidsmarktdiscriminatie werd twee keer geregistreerd. Ook discriminatie in de buurt werd twee keer gerapporteerd. Twee meldingen hadden betrekking op discriminatoir optreden door collectieve voorzieningen en een klacht had betrekking op discriminatoire uitingen in media en reclame. Eén incident ging over discriminatie op het gebied van huisvesting. Van de meeste slachtoffers is de etnische afkomst niet bekend (n=5). In vijf gevallen waren autochtonen de dupe van discriminatie. Eén slachtoffer was afkomstig uit Turkije. één slachtoffer had een Marokkaanse achtergrond en een ander was afkomstig uit Bosnië. Samenvatting In 2008 registreerde RADAR Midden- en West- Brabant in totaal 253 klachten en meldingen van discriminatie. Het aantal meldingen dat rechtstreeks bij RADAR werd gemeld is nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van De meeste geregistreerde incidenten hadden de vorm van omstreden behandeling, waarbij met name weigering in de horeca en op de arbeidsmarkt hoog scoren. Bijna tweederde van alle meldingen had betrekking op rassendiscriminatie. Rassendiscriminatie doet zich op bijna alle terreinen voor. Op alle andere gronden kwamen verhoudingsgewijs veel minder meldingen binnen. Bij klachten over rassendiscriminatie zijn veelal allochtonen de dupe. Bij discriminatie op andere gronden zijn het meestal autochtonen die de klacht bij RADAR of de politie neerleggen. In 2008 deden de meeste klachten zich voor in de openbare ruimte. Ook over discriminatie in de buurt en wijken kwamen veel klachten binnen. Bij deze klachten ging het in veel gevallen om burenconflicten. Rond 17% van de registraties had betrekking op de arbeidsmarkt. Iets minder dan de helft van deze klachten had betrekking op discriminatie op de werkvloer. Het aantal klachten over discriminatie door collectieve voorzieningen is in vergelijking met 2007 toegenomen. De meeste klachten waren afkomstig uit de twee grote steden in het werkgebied: Tilburg en Breda. Vier van de tien geregistreerde discriminatie-incidenten deed zich voor in een van deze twee steden.

15 DISCRIMINATIEGRONDEN BERGEN OP ZOOM MAATSCHAPPELIJK TERREIN BERGEN OP ZOOM HERKOMST MELDERS BERGEN OP ZOOM 15

16 Dit is een uitgave van: RADAR Midden- en West-Brabant Delpratsingel AM Breda Grafisch ontwerp en infographics: Daisy ontwerp & illustratie

Registratie gemeentelijke antidiscriminatievoorziening. Gemeente Maasdriel 2012

Registratie gemeentelijke antidiscriminatievoorziening. Gemeente Maasdriel 2012 Registratie lijke antidiscriminatievoorziening Gemeente 2012 Naam antidiscriminatievoorziening Rapportage voor Jaar van registratie 2012 Inleiding Voor u ligt de registratie van discriminatieklachten van

Nadere informatie

Feitenkaart discriminatie 2008, RADAR Rotterdam-Rijnmond

Feitenkaart discriminatie 2008, RADAR Rotterdam-Rijnmond Feitenkaart discriminatie 2008, RADAR Rotterdam-Rijnmond RADAR is het bureau voor gelijke behandeling en tegen discriminatie, werkzaam in Rotterdam- Rijnmond, Zuid-Holland-Zuid en Midden- en West-Brabant.

Nadere informatie

Feitenkaart Discriminatie 2010 Zuid-Holland-Zuid

Feitenkaart Discriminatie 2010 Zuid-Holland-Zuid Feitenkaart Discriminatie Zuid-Holland-Zuid 00 Feitenkaart Discriminatie 00 Zuid-Holland-Zuid Feitenkaart Discriminatie Zuid-Holland-Zuid 00 Inhoud INLEIDING MELDINGEN VAN DISCRIMINATIE 4 LANDELIJKE CAMPAGNE

Nadere informatie

Aantal meldingen per jaar

Aantal meldingen per jaar WEBDOSSIER meldpunt RADAR 2014 RADAR is het bureau voor gelijke behandeling en tegen discriminatie voor de regio s Brabant-Noord (BN), Midden- en West-Brabant (MWB), Rotterdam-Rijnmond (RR) en Zuid-Holland-Zuid

Nadere informatie

Registratie discriminatieklachten 2011

Registratie discriminatieklachten 2011 Centraal Bureau voor de Statistiek- Registratie discriminatieklachten 2011 Methode en uitkomsten Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen, augustus 2012. Inhoud 1 INLEIDING... 2 2 METHODE...

Nadere informatie

GEMEENTE BEUNINGEN INGEKOMEN U FEB 2012

GEMEENTE BEUNINGEN INGEKOMEN U FEB 2012 iederl gelijk Bureau Gelijke Behandeling Gelderland Zuid GEMEENTE BEUNINGEN INGEKOMEN U FEB 2012 Arend Noorduijnstraat 15 6512 BK Nijmegen T (024) 324 04 00 info@ieder1gelijk.nl www.ieder1gelijk.nl Het

Nadere informatie

Feitenkaart Discriminatiemeldingen Midden- en West-Brabant

Feitenkaart Discriminatiemeldingen Midden- en West-Brabant Feitenkaart Discriminatiemeldingen Midden- en West-Brabant Inhoud Inleiding... 2 Meldingen van discriminatie... 3 Aard van de discriminatie... 4 Discriminatiegrond... 6 Maatschappelijk terrein... 9 Herkomst

Nadere informatie

Jaarcijfers Bureau Discriminatiezaken Midden en West Brabant

Jaarcijfers Bureau Discriminatiezaken Midden en West Brabant Jaarcijfers Bureau Discriminatiezaken Midden en West Brabant Een overzicht van klachten en meldingen over discriminatie in Midden en West Brabant 2006 Colofon April, 2007 Tekst: Omslag: drs. S. Bouteba

Nadere informatie

Melden heeft zin! te oud. Nationaliteit. te homo. te zwanger. te allochtoon. te mannelijk. voor de discotheek?! te gehandicapt. voor zorgtaken?!

Melden heeft zin! te oud. Nationaliteit. te homo. te zwanger. te allochtoon. te mannelijk. voor de discotheek?! te gehandicapt. voor zorgtaken?! Burgerlijke staat (gehuwd/ongehuwd) Handicap/ Chronische ziekte Politieke gezindheid Ras te oud voor je baas?! te homo voor je buren?! te zwanger voor contractverlenging?! te allochtoon voor de discotheek?!

Nadere informatie

Feitenkaart Discriminatie 2011. Rotterdam-Rijnmond

Feitenkaart Discriminatie 2011. Rotterdam-Rijnmond Feitenkaart Discriminatie 2011 Rotterdam-Rijnmond Inhoud Inleiding... 3 Meldingen van discriminatie... 4 Aard van de discriminatie... 5 Discriminatiegrond... 7 Maatschappelijk terrein... 11 Herkomst van

Nadere informatie

Factsheet Discriminatieklachten op grond van homoseksuele gerichtheid 2012

Factsheet Discriminatieklachten op grond van homoseksuele gerichtheid 2012 Factsheet Discriminatieklachten op grond van homoseksuele gerichtheid 2012 Bureau Discriminatiezaken Kennemerland, april 2013 Discriminatieklachten op grond van (homo)seksuele gerichtheid bijna verdrievoudigd

Nadere informatie

Discriminatie in Rotterdam: de resultaten van de Omnibusenquête 2014

Discriminatie in Rotterdam: de resultaten van de Omnibusenquête 2014 Discriminatie in Rotterdam: de resultaten van de Omnibusenquête 214 In het kort: de uitkomsten De Omnibusenquête 214 die jaarlijks door de gemeente Rotterdam wordt uitgevoerd, bevat een aantal vragen over

Nadere informatie

Registratie discriminatieklachten 2013

Registratie discriminatieklachten 2013 Registratie discriminatieklachten 2013 Methode en uitkomsten Moniek Coumans Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen, oktober 2014. Inhoud 1 INLEIDING 2 2 METHODE 2 3 UITKOMSTEN 5 3.1 TOTAAL

Nadere informatie

commissie-informatiebrief inzake jaarstukken 2011 Anti Discriminatievoorziening Limburg (ADV-L)

commissie-informatiebrief inzake jaarstukken 2011 Anti Discriminatievoorziening Limburg (ADV-L) uw nummer uw datum ons nummer onze datum verzonden inlichtingen bij sector/afdeling doorl^iesnr. E. Berkx SECR/Kabinet en Communicatie 0475-359 401 AAN de voorzitter van de commissie Bestuur en ivliddelen

Nadere informatie

Campagne leidt tot forse stijging discriminatieklachten

Campagne leidt tot forse stijging discriminatieklachten Campagne leidt tot forse stijging discriminatieklachten Inleiding Van 22 juni tot en met 2 augustus is door de rijksoverheid een landelijke campagne gevoerd om discriminatie en de mogelijkheid om discriminatie

Nadere informatie

Vergelijking discriminatiemeldingen 2012 binnen de G32

Vergelijking discriminatiemeldingen 2012 binnen de G32 Vergelijking discriminatiemeldingen 2012 binnen de G32 Toelichting Benadrukt dient te worden dat de discriminatiecijfers van de G32 onderling moeilijk vergelijkbaar zijn. Als een bepaalde gemeente (op

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. MiND Meldpunt Internet Discriminatie

Jaarverslag 2014. MiND Meldpunt Internet Discriminatie MiND Meldpunt Internet Discriminatie 1 Jaarcijfers In 2014 heeft MiND 305 meldingen ontvangen over discriminerende uitingen op internet. Ook in 2014 gingen de meeste meldingen (52%) over discriminatie

Nadere informatie

Jaarverslag 2013. MiND Meldpunt Internet Discriminatie

Jaarverslag 2013. MiND Meldpunt Internet Discriminatie MiND Meldpunt Internet Discriminatie 2 Inhoudsopgave Voorwoord 3 1 Meldingen 4 1.1 Werkwijze 4 1.2 Jaaroverzicht 5 1.3 Bron van de uitingen 6 1.4 Vervolgacties naar aanleiding van meldingen 7 2 Discriminatiegronden

Nadere informatie

JAARRAPPORT DISCRIMINATIE 2015. Over discriminatie in de politie-eenheid Zeeland en West-Brabant

JAARRAPPORT DISCRIMINATIE 2015. Over discriminatie in de politie-eenheid Zeeland en West-Brabant JAARRAPPORT DISCRIMINATIE 2015 Over discriminatie in de politie-eenheid Zeeland en West-Brabant Colofon Tekst Simone Kroes, Saskia van Bon, Manu van der Linden Uitgave Anti Discriminatie Bureau Zeeland

Nadere informatie

Art.1 Midden Nederland. Gemeentelijke rapportage januari juni 2012

Art.1 Midden Nederland. Gemeentelijke rapportage januari juni 2012 Art.1 Midden Nederland Gemeentelijke rapportage Inleiding Voor u ligt de rapportage van de geregistreerde meldingen over discriminatie in de periode. Dit jaar ontvangt u deze cijfers alleen digitaal. Indien

Nadere informatie

Monitor Gemeentelijke Rapportage 2010

Monitor Gemeentelijke Rapportage 2010 Monitor Gemeentelijke Rapportage 2010........................................................................ Antidiscriminatievoorziening Limburg Februari, 2011.....................................................................

Nadere informatie

Discriminatie van MOE-landers

Discriminatie van MOE-landers - FACTSHEET MOE-LANDERS - Discriminatie van MOE-landers Samenvatting De MOE-landers vormen een bevolkingsgroep die in Nederland de afgelopen jaren behoorlijk in omvang is toegenomen. Met MOE-landers worden

Nadere informatie

Discriminatie in Rotterdam

Discriminatie in Rotterdam Discriminatie in Rotterdam Het Stadsbeeld discriminatie geeft een overzicht van de beschikbare feiten en cijfers over de aard en omvang van discriminatie in Rotterdam. Waar mogelijk schetsen wij een beeld

Nadere informatie

Homoseksuelen in Amsterdam

Homoseksuelen in Amsterdam Homoseksuelen in Amsterdam Projectnummer 9150 In opdracht van de Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Marlon Nieuwenhuis drs. Marcel Janssen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012

Nadere informatie

Discriminatieklimaat Gelderland-Zuid

Discriminatieklimaat Gelderland-Zuid Discriminatieklimaat Gelderland-Zuid oktober 2009 Drs. Marion Holzmann Layla Leerschool MSc. Drs. Ankie Lempens Colofon Uitgave I&O Research BV Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.: 0229-282555 Rapportnummer

Nadere informatie

JAARBERICHT DISCRIMINATIE GELDERLAND-MIDDEN

JAARBERICHT DISCRIMINATIE GELDERLAND-MIDDEN JAARBERICHT DISCRIMINATIE GELDERLAND-MIDDEN Jaarcijfers 2014 Het is alweer vijf aar geleden dat onze stichting de deuren opende. De afgelopen jaren hebben we een enorme groei doorgemaakt. We zien dat we,

Nadere informatie

Discriminatiecijfers 2014 Antidiscriminatievoorzieningen Oost-Nederland

Discriminatiecijfers 2014 Antidiscriminatievoorzieningen Oost-Nederland Discriminatiecijfers 2014 Antidiscriminatievoorzieningen Oost-Nederland Colofon Discriminatiecijfers 2014 Antidiscriminatievoorzieningen Oost-Nederland Datum September 2015 Auteurs Marten Verheijen, Artikel

Nadere informatie

Jaarverslag 2014. Bureau Discriminatiezaken Kennemerland Postbus 284 2000 AG Haarlem. 023-5315842 info@bdkennemerland.nl www.bdkennemerland.

Jaarverslag 2014. Bureau Discriminatiezaken Kennemerland Postbus 284 2000 AG Haarlem. 023-5315842 info@bdkennemerland.nl www.bdkennemerland. Jaarverslag 2014 Bureau Discriminatiezaken Kennemerland Postbus 284 2000 AG Haarlem 023-5315842 info@bdkennemerland.nl www.bdkennemerland.nl Bureau Discriminatiezaken 1 jaarverslag 2014 IInhoudsopgave

Nadere informatie

FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld. Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf

FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld. Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf Dit onderzoek is uitgevoerd door het Bonger Instituut voor Criminologie van de Universiteit

Nadere informatie

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29%

Grafiek 26.1a Het vóórkomen van verschillende vormen van discriminatie in Leiden volgens Leidenaren, in procenten 50% 18% 19% 17% 29% 26 DISCRIMINATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het vóórkomen en melden van discriminatie in Leiden en de bekendheid van en het contact met het Bureau Discriminatiezaken. Daarnaast komt aan de orde

Nadere informatie

Provinciale Monitor Discriminatie 2005

Provinciale Monitor Discriminatie 2005 Discriminatie in Zuid-Holland Provinciale Monitor Discriminatie 2005 ADB Dordrecht Bureau Discriminatiezaken Haaglanden Meldpunt Discriminatie Leiden RADAR December 2006 Inhoudsopgave Inleiding 5 1 Overzicht

Nadere informatie

Kerncijfers 2004. Jaaroverzicht discriminatieklachten bij antidiscriminatiebureaus en meldpunten

Kerncijfers 2004. Jaaroverzicht discriminatieklachten bij antidiscriminatiebureaus en meldpunten Kerncijfers 2004 Jaaroverzicht discriminatieklachten bij antidiscriminatiebureaus en meldpunten Tekst: Uitgave: Marcel Coenders (Radboud Universiteit Nijmegen) Jessica Silversmith (LVADB) Igor Boog (LBR)

Nadere informatie

Trendrapport. zichtbaar TOPJE. ijsberg. onzichtbaar IJSBERG 2003-2007

Trendrapport. zichtbaar TOPJE. ijsberg. onzichtbaar IJSBERG 2003-2007 Trendrapport TOPJE zichtbaar ijsberg onzichtbaar IJSBERG 2003-2007 klachten en meldingen van discriminatie in Kennemerland 2003-2007 Bureau Discriminatiezaken Kennemerland Postbus 284 2000 AG Haarlem Tel.

Nadere informatie

JAAROVERZICHT DISCRIMINATIEKLACHTEN BIJ ANTIDISCRIMINATIEBUREAUS EN MELDPUNTEN

JAAROVERZICHT DISCRIMINATIEKLACHTEN BIJ ANTIDISCRIMINATIEBUREAUS EN MELDPUNTEN KERNCIJFERS 2003 JAAROVERZICHT DISCRIMINATIEKLACHTEN BIJ ANTIDISCRIMINATIEBUREAUS EN MELDPUNTEN Kerncijfers 2003 1 2 Kerncijfers 2003 Kerncijfers 2003 Jaaroverzicht discriminatieklachten bij antidiscriminatiebureaus

Nadere informatie

Doorzenden rapportage discriminatieklachten

Doorzenden rapportage discriminatieklachten Collegevoorstel Openbaar Onderwerp Doorzenden rapportage discriminatieklachten Programma / Programmanummer Veiligheid / 1012 BW-nummer Portefeuillehouder H.M.F. Bruls Samenvatting Op grond van de Wet gemeentelijke

Nadere informatie

Discriminatieklimaat Groningen

Discriminatieklimaat Groningen Discriminatieklimaat Groningen November 2009 Drs. Marion Holzmann Layla Leerschool MSc. Drs. Ankie Lempens Colofon Uitgave I&O Research BV Van Dedemstraat 6c 1624 NN Hoorn Tel.: 0229-282555 Rapportnummer

Nadere informatie

8. Werken en werkloos zijn

8. Werken en werkloos zijn 8. Werken en werkloos zijn In 22 is de arbeidsdeelname van allochtonen niet meer verder gestegen. Onder autochtonen is het aantal personen met werk nog wel licht toegenomen. De arbeidsdeelname onder Surinamers,

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

Programma van Emcemo/ Meldpunt Islamofobie en Discriminatie e

Programma van Emcemo/ Meldpunt Islamofobie en Discriminatie e EMCEMO Programma van Emcemo/ Meldpunt Islamofobie en Discriminatie e van oktober tot en met eind december 2014 Racisme en Islamofobie Islamofobie Uit recent onderzoek van TNS/NIPO (september 2014) blijkt

Nadere informatie

Jaarverslag 2004 Bureau Discriminatiezaken West Brabant. Breda Oosterhout Werkendam Woudrichem Moerdijk

Jaarverslag 2004 Bureau Discriminatiezaken West Brabant. Breda Oosterhout Werkendam Woudrichem Moerdijk Jaarverslag 2004 Bureau Discriminatiezaken West Brabant Breda Oosterhout Werkendam Woudrichem Moerdijk Bureau Discriminatiezaken West Brabant - jaarverslag 2004 pagina 1 COLOFON Uitgave Bureau Discriminatiezaken

Nadere informatie

Kerncijfers 2012-2014. Landelijk overzicht van klachten en meldingen over discriminatie, geregistreerd bij de antidiscriminatievoorzieningen.

Kerncijfers 2012-2014. Landelijk overzicht van klachten en meldingen over discriminatie, geregistreerd bij de antidiscriminatievoorzieningen. Kerncijfers 2012-2014 Landelijk overzicht van klachten en meldingen over discriminatie, geregistreerd bij de antidiscriminatievoorzieningen. Tekst en samenstelling Wies Dinsbach (zelfstandig onderzoeker)

Nadere informatie

Feitenkaart discriminatie 2013 over de regio Midden- en West-Brabant

Feitenkaart discriminatie 2013 over de regio Midden- en West-Brabant Feitenkaart discriminatie 2013 over de regio Midden- en West-Brabant April 2014 1 In het kort Het aantal discriminatiemeldingen in Midden- en West-Brabant stijgt voor het derde jaar op rij. In 2013 bedraagt

Nadere informatie

Meldingen van. discriminatie. in Nederland

Meldingen van. discriminatie. in Nederland Meldingen van discriminatie in Nederland Meldingen van discriminatie in Nederland Iris Andriessen en Henk Fernee Sociaal en Cultureel Planbureau Den Haag, november 2012 Het Sociaal en Cultureel Planbureau

Nadere informatie

Wettelijke kaders & Regelgeving: Handreikingen voor toepassing in de praktijk

Wettelijke kaders & Regelgeving: Handreikingen voor toepassing in de praktijk Wettelijke kaders & Regelgeving: Handreikingen voor toepassing in de praktijk Introductie op Module 4 Training Selecteren zonder Vooroordelen Voor de beste match! Dit opleidingsaanbod is tot stand gekomen

Nadere informatie

Kerncijfers 2015. Landelijk overzicht van klachten en meldingen over discriminatie, geregistreerd bij de antidiscriminatievoorzieningen.

Kerncijfers 2015. Landelijk overzicht van klachten en meldingen over discriminatie, geregistreerd bij de antidiscriminatievoorzieningen. Kerncijfers 2015 Landelijk overzicht van klachten en meldingen over discriminatie, geregistreerd bij de antidiscriminatievoorzieningen. Tekst en samenstelling Wies Dinsbach (zelfstandig onderzoeker) Jessica

Nadere informatie

Kerncijfers 2012-2014. Landelijk overzicht van klachten en meldingen over discriminatie, geregistreerd bij de antidiscriminatievoorzieningen.

Kerncijfers 2012-2014. Landelijk overzicht van klachten en meldingen over discriminatie, geregistreerd bij de antidiscriminatievoorzieningen. Kerncijfers 2012-2014 Landelijk overzicht van klachten en meldingen over discriminatie, geregistreerd bij de antidiscriminatievoorzieningen. Tekst en samenstelling Wies Dinsbach (zelfstandig onderzoeker)

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Gelijke behandeling. informatie voor werknemers

Gelijke behandeling. informatie voor werknemers Gelijke behandeling informatie voor werknemers Gelijke behandeling: informatie voor werknemers Het is wettelijk bepaald dat iemand niet ongelijk behandeld mag worden vanwege zijn godsdienst, levensovertuiging,

Nadere informatie

Klachten en meldingen over discriminatie in Rotterdam 2001-2005

Klachten en meldingen over discriminatie in Rotterdam 2001-2005 Klachten en meldingen over discriminatie in Rotterdam 2001-2005 Trends en ontwikkelingen in de geregistreerde discriminatieklachten van RADAR Iris Kappelle Rita Schriemer 21 maart 2006 RADAR Grotekerkplein

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

JAARBERICHT 2014. 2014 Het jaar van de Tolerantie

JAARBERICHT 2014. 2014 Het jaar van de Tolerantie JAARBERICHT 2014 2014 Het jaar van de Tolerantie Uit het onderzoek Ervaren Discriminatie in Nederland van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) blijkt dat 25% van de Nederlandse bevolking discriminatie

Nadere informatie

Monitor Rassendiscriminatie 2009

Monitor Rassendiscriminatie 2009 Monitor Rassendiscriminatie 2009 Monitor Rassendiscriminatie 2009 Redactie Igor Boog (landelijk expertisecentrum van Art.1) Wies Dinsbach (landelijk expertisecentrum van Art.1) Jaap van Donselaar (Universiteit

Nadere informatie

Reageren op racisme in Nederland

Reageren op racisme in Nederland Reageren op racisme in Nederland european network against racism europees netwerk tegen racisme Inleiding In 2004 heeft Nederland de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB) aangepast, naar aanleiding van

Nadere informatie

FACTSHEET. Buurtveiligheidsonderzoek AmsterdamPinkPanel

FACTSHEET. Buurtveiligheidsonderzoek AmsterdamPinkPanel Resultaten LHBT-Veiligheidsmonitor 2015: Kwart maakte afgelopen jaar een onveilige situatie mee; veiligheidsgevoel onder transgenders blijft iets achter. De resultaten van het jaarlijkse buurtveiligheidsonderzoek

Nadere informatie

Discriminatie van transgenders

Discriminatie van transgenders Transgender Netwerk Nederland Discriminatie van transgenders Meldingen bij anti-discriminatievoorzieningen Rapportage over 2012 Verzameld door: Transgender Netwerk Nederland Contact: info@transgendernetwerk.nl

Nadere informatie

Discriminatie in de Amsterdam-Amstelland gemeenten

Discriminatie in de Amsterdam-Amstelland gemeenten Discriminatie in de Amsterdam-Amstelland gemeenten Projectnummer: 11252 In opdracht van: Bestuursdienst Gemeente Amsterdam OOV dr. Laure Michon Sanna de Ruiter MSc dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Protocol ongewenste omgangsvormen

Protocol ongewenste omgangsvormen Protocol ongewenste omgangsvormen Versiebeheer: revisienummer datum omschrijving verandering 4-03-2013 Vaststelling in bestuursvergadering 4 maart 2013, met ingang van 1 maart 2013 Protocol ongewenste

Nadere informatie

Regeling Vertrouwenspersoon aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG)

Regeling Vertrouwenspersoon aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) Regeling Vertrouwenspersoon aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) Begripsbepalingen Artikel 1 In deze regeling wordt verstaan onder: ongewenst gedrag: seksuele intimidatie, agressie, geweld en discriminatie;

Nadere informatie

Onderwerp : Ontwikkelingen omtrent onze antidiscriminatievoorziening

Onderwerp : Ontwikkelingen omtrent onze antidiscriminatievoorziening Gemeente Ede Memo Aan : Gemeenteraad Van : College van burgemeester en wethouders Datum : 8 september 2015 In afschrift aan : Afd. Samenleving & Beleid, Afd. Veiligheid Zaaknummer : 32823 Bijlage(n) :

Nadere informatie

Discriminatiecijfers Politie 2014

Discriminatiecijfers Politie 2014 Discriminatiecijfers Politie 2014 Bas Tierolf Niels Hermens Lisanne Drost Arnoud Ens Discriminatiecijfers Politie 2014 Bas Tierolf Niels Hermens Lisanne Drost Arnoud Ens, Recherchekundige i.o., Eenheid

Nadere informatie

Discriminatiecijfers in de provincie Noord-Holland onder de loep

Discriminatiecijfers in de provincie Noord-Holland onder de loep Discriminatiecijfers in de provincie Noord-Holland onder de loep Een uitgave van: De samenwerkende anti-discriminatiebureaus in de provincie Noord-Holland. Samenstelling: Peter Kruize en Paul Gruter Ateno

Nadere informatie

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld

Rapport. van Kamer van Koophandel Nederland. Startersprofiel 2012. Datum uitgave. Januari 2013. onderwerp Startende ondernemers in beeld Rapport Startersprofiel 2012 van Datum uitgave Januari 2013 onderwerp Startende ondernemers in beeld Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Kerncijfers startende ondernemers... 4 2.1 Meer

Nadere informatie

Tweede rapportage racisme, antisemitisme en extreemrechts geweld in Nederland

Tweede rapportage racisme, antisemitisme en extreemrechts geweld in Nederland Tweede rapportage racisme, antisemitisme en extreemrechts geweld in Nederland Incidenten, aangiftes, verdachten en afhandeling in 2012 Bas Tierolf Niels Hermens Deze rapportage is uitgevoerd in opdracht

Nadere informatie

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid,

FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, FORUM Factsheet Jeugdwerkloosheid, @ FORUM, Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling, september 29 Samenvatting De werkloosheid onder de 1 tot 2 jarige Nederlanders is in het 2 e kwartaal van 29 met

Nadere informatie

Discriminatie in de woonomgeving

Discriminatie in de woonomgeving - FACTSHEET 1 2011-3: WOONOMGEVING - Discriminatie in de woonomgeving Samenvatting Na de arbeidsmarkt is de woonomgeving het maatschappelijk terrein waar de meeste discriminatieklachten betrekking op hebben.

Nadere informatie

10. Veel ouderen in de bijstand

10. Veel ouderen in de bijstand 10. Veel ouderen in de bijstand Niet-westerse allochtonen ontvangen 2,5 keer zo vaak een uitkering als autochtonen. Ze hebben het vaakst een bijstandsuitkering. Verder was eind 2002 bijna de helft van

Nadere informatie

Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen

Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen FACTSHEET Thema: Veiligheid, Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen Publicatiedatum: oktober 2010 Bron: Bureau O+S Toelichting Ingevoegd rapport geeft goed weer hoe Amsterdammers

Nadere informatie

Advies: De RIB 'Gemeentelijke BZK rapportage 2014' vast te stellen en ter kennisname te sturen aan de Raad

Advies: De RIB 'Gemeentelijke BZK rapportage 2014' vast te stellen en ter kennisname te sturen aan de Raad VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & RAADSINFORMATIEBRIEF Van: S. Stam Tel nr: Nummer: 15A.00335 Datum: 30 maart 2015 Team: Onderwijs, Welzijn en Zorg Tekenstukken: Ja Bijlagen: 4 Afschrift aan: n.v.t.

Nadere informatie

Opmaak 1 17-5-2006 17:22 Pagina 1 MONITOR RASSENDISCRIMINATIE 2005

Opmaak 1 17-5-2006 17:22 Pagina 1 MONITOR RASSENDISCRIMINATIE 2005 Opmaak 1 17-5-2006 17:22 Pagina 1 MONITOR RASSENDISCRIMINATIE 2005 Opmaak 1 17-5-2006 17:22 Pagina 2 Opmaak 1 17-5-2006 17:22 Pagina 3 MONITOR RASSENDISCRIMINATIE 2005 Redactie: Igor Boog Jaap van Donselaar

Nadere informatie

Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill.

Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill. Bijna de helft van de geweldsmisdrijven wordt in de openbare ruimte gepleegd / foto: Inge van Mill. secondant #2 april 2009 7 Geweldsdelicten tussen - Daling van geweld komt niet uit de verf Crimi-trends

Nadere informatie

Stichting Magenta, Meldpunt Discriminatie Internet Tel: 020-77 666 06, fax 020-62 359 29 e-mail MDI: buro@meldpunt.nl website: www.meldpunt.

Stichting Magenta, Meldpunt Discriminatie Internet Tel: 020-77 666 06, fax 020-62 359 29 e-mail MDI: buro@meldpunt.nl website: www.meldpunt. Jaarcijfers 1 Stichting Magenta, Meldpunt Discriminatie Internet Tel: 2-77 666 6, fax 2-62 359 29 e-mail MDI: buro@meldpunt.nl website: www.meldpunt.nl April 2 1 in cijfers 1 e lijnsactiviteiten Meldingen

Nadere informatie

Stemmingen en Koersen. Discriminatie in 2015, een overzicht in vogelvlucht

Stemmingen en Koersen. Discriminatie in 2015, een overzicht in vogelvlucht Stemmingen en Koersen Discriminatie in, een overzicht in vogelvlucht Discriminatie in, een overzicht in vogelvlucht Inleiding Maatschappelijk klimaat en publieke discussies Ontwikkelingen in discriminatiebestrijding

Nadere informatie

RADAR. vóór gelijke behandeling tegen discriminatie. Vrijbaan

RADAR. vóór gelijke behandeling tegen discriminatie. Vrijbaan RADAR R vóór gelijke behandeling tegen discriminatie Vrijbaan discriminatie op de arbeidsmarkt 2003-2007 Cover_Discriminatie Arbeidsmarkt 3.indd 1 29-05-2008 18:46:21 Vrij Baan 2 Inhoud Inleiding... 8

Nadere informatie

Discriminatie op de arbeidsmarkt

Discriminatie op de arbeidsmarkt Discriminatie op de arbeidsmarkt. Informatie voor werknemers.............. Gelijke behandeling begint hier! Casus: Sollicitatie...................................... Een van oorsprong uit Afrika afkomstige

Nadere informatie

Startende ondernemers in Moerdijk 2005

Startende ondernemers in Moerdijk 2005 Startende ondernemers in Moerdijk 2005 I. Ontwikkeling startende ondernemers Aantal startende ondernemers licht gedaald In 2005 zijn in Moerdijk 136 personen een onderneming gestart 1. Dit zijn er 6 minder

Nadere informatie

POLDIS 2008. Criminaliteitsbeeld Discriminatie. Juni 2009. Samenstellers: Mr. Floris Tas (LECD) Drs. Wouter de Wit (ITS-Radboud Universiteit)

POLDIS 2008. Criminaliteitsbeeld Discriminatie. Juni 2009. Samenstellers: Mr. Floris Tas (LECD) Drs. Wouter de Wit (ITS-Radboud Universiteit) POLDIS 2008 Criminaliteitsbeeld Discriminatie Juni 2009 Samenstellers: Mr. Floris Tas (LECD) Drs. Wouter de Wit (ITS-Radboud Universiteit) Inhoud 1 Inleiding 3 2 Data(verzameling) 5 2.1 Huidige registratie

Nadere informatie

GEDRAGSCODE/REGELING TER VOORKOMING VAN SEKSUELE INTIMIDATIE, AGRESSIE, GEWELD (WAARONDER PESTEN) EN DISCRIMINATIE

GEDRAGSCODE/REGELING TER VOORKOMING VAN SEKSUELE INTIMIDATIE, AGRESSIE, GEWELD (WAARONDER PESTEN) EN DISCRIMINATIE GEDRAGSCODE/REGELING TER VOORKOMING VAN SEKSUELE INTIMIDATIE, AGRESSIE, GEWELD (WAARONDER PESTEN) EN DISCRIMINATIE Breda, maart 2013 1 Voorwoord In artikel 1 van de grondwet is te lezen: Allen die zich

Nadere informatie

Discriminatie op de arbeidsmarkt

Discriminatie op de arbeidsmarkt - FACTSHEET ARBEIDSMARKT - Discriminatie op de arbeidsmarkt Samenvatting Uit onderzoek blijkt dat rassendiscriminatie bij werving en selectie voorkomt. Vooroordelen bij personeelsselecteurs zouden hier

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2004 ANTI DISCRIMINATIE BUREAU

JAARVERSLAG 2004 ANTI DISCRIMINATIE BUREAU JAARVERSLAG 2004 ANTI DISCRIMINATIE BUREAU regio HAARLEM Anti Discriminatie Bureau regio Haarlem Doelstraat 6 Postbus 284 2000 AG Haarlem telefoon 023 531 58 42 fax 023 532 35 12 e-mail adbhlem@tref.nl

Nadere informatie

RESULTATEN PINK PANEL UTRECHT

RESULTATEN PINK PANEL UTRECHT RESULTATEN PINK PANEL UTRECHT De jaarlijkse enquête van Pink Panel Utrecht is afgesloten en betrof het thema dienstverlening. We hebben de resultaten binnen en deze zijn hieronder te lezen. We bedanken

Nadere informatie

1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen

1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen Beleid ongewenste omgangsvormen en de vertrouwenspersoon 1. Aanleiding beleid bij ongewenste omgangsvormen Helaas vinden er soms ongewenste situaties op of rondom het voetbalveld plaats die betiteld kunnen

Nadere informatie

gelijke behandeling en passend onderwijs 25 maart 2014 Actieweek passend onderwijs

gelijke behandeling en passend onderwijs 25 maart 2014 Actieweek passend onderwijs gelijke behandeling en passend onderwijs 25 maart 2014 Actieweek passend onderwijs Voorstellen Domenica Ghidei lid van het College voor de Rechten van de Mens Dick Houtzager lid van het College voor de

Nadere informatie

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V.

6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. 6.21. Gedragscode THUIS met zorg Zaanstreek B.V. Inleiding Wij willen graag dat de cliënten van THUIS met zorg Zaanstreek thuiszorg tevreden zijn over de zorg die aan hen wordt geboden. Ook vinden we het

Nadere informatie

Nieuwe dadergroep vraagt aandacht

Nieuwe dadergroep vraagt aandacht Er is een nieuwe groep van jonge, zeer actieve veelplegers die steeds vaker met de politie in aanraking komt / foto: Pallieter de Boer. Nieuwe dadergroep vraagt aandacht Jongere veelplegers roeren zich

Nadere informatie

Risicobeperking of discriminatie?

Risicobeperking of discriminatie? - FACTSHEET POSTCODEDISCRIMINATIE - Risicobeperking of discriminatie? Samenvatting Eind mei 2009 ontstond ophef over berichtgeving dat ING zich schuldig zou maken aan postcodediscriminatie. Het is niet

Nadere informatie

Discriminatie op de arbeidsmarkt

Discriminatie op de arbeidsmarkt Discriminatie op de arbeidsmarkt rapport over klachten gemeld bij Antidiscriminatievoorzieningen in Nederland november 2014 Voorwoord Pesten, uitsluiten en discriminatie zijn allemaal uitingsvormen van

Nadere informatie

Uitkomsten Werkgelegenheidsenquête 2012 Regio West-Brabant

Uitkomsten Werkgelegenheidsenquête 2012 Regio West-Brabant , Uitkomsten Werkgelegenheidsenquête 2012 Regio West-Brabant Rapportage Datum: November 2012 In opdracht van: Regio West-Brabant Uitgave: Gemeente Breda Afdeling Onderzoek en Informatie NEN-ISO 20252 gecertificeerd

Nadere informatie

Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh

Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh ANNEX Monitor racisme en extreem-rechts, zesde rapportage: Ontwikkelingen na de moord op Van Gogh Jaap van Donselaar Peter R. Rodrigues Anne Frank Stichting, Onderzoek en Documentatie Universiteit Leiden,

Nadere informatie

jaarbeeld discriminatie 2012

jaarbeeld discriminatie 2012 jaarbeeld discriminatie 2012 jaarbeeld discriminatie 2012 Bureau Discriminatiezaken Hollands Midden en Haaglanden juni 2013 jaarbeeld discriminatie Inhoudsopgave Inleiding 5 1. Arbeidsmarkt 7 2. Woonomgeving

Nadere informatie

Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013

Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013 Aanvullende seksualiteitshulpverlening: de cijfers over 2013 1. Inleiding De aanvullende seksualiteitshulpverlening (ASH) is laagdrempelige zorg waar jongeren tot 25 jaar gratis en indien gewenst anoniem

Nadere informatie

M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E R A C I S T I S C H E N E X T R E E M R E C H T S G E W E L D I N 2 0 0 8

M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E R A C I S T I S C H E N E X T R E E M R E C H T S G E W E L D I N 2 0 0 8 M O N I T O R R A C I S M E & E X T R E M I S M E R A C I S T I S C H E N E X T R E E M R E C H T S G E W E L D I N 2 0 0 8 W I L L E M W A G E N A A R J A A P V A N D O N S E L A A R * Anne Frank Stichting

Nadere informatie

ROC LEEUWENBORGH MAASTRICHT/SITTARD REGLEMENT ONGEWENST GEDRAG

ROC LEEUWENBORGH MAASTRICHT/SITTARD REGLEMENT ONGEWENST GEDRAG ROC LEEUWENBORGH MAASTRICHT/SITTARD REGLEMENT ONGEWENST GEDRAG Inhoudsopgave Voorwoord 1 Reglement inzake ongewenst gedrag 2 Klachtenregeling ongewenst gedrag 4 VOORWOORD In deze nota Preventie en bestrijding

Nadere informatie

Casussen. Uit economische- en duurzaamheidsoverwegingen is dit jaarverslag alleen in een digitale versie beschikbaar.

Casussen. Uit economische- en duurzaamheidsoverwegingen is dit jaarverslag alleen in een digitale versie beschikbaar. jaarverslag 2013 Inhoud Voorwoord 3 1 Kerntaken en activiteiten 5 2 Klachten en informatieverzoeken 6 3 Wettelijk kader 8 4 Klachtenbehandeling 15 5 Discriminatiegrond van de klacht 20 6 Terrein van de

Nadere informatie

Al eerder heeft u de cijfers over de meldingen in 2011 in uw gemeente ontvangen; het onderhavige verslag gaat over alle activiteiten.

Al eerder heeft u de cijfers over de meldingen in 2011 in uw gemeente ontvangen; het onderhavige verslag gaat over alle activiteiten. Bureau Discriminatiezaken Kennemerland Gemeente Heemstede afdeling Welzijnszaken t.a.v. mevrouw S. Hoogland en mevrouw M. Hofman Postbus AJ Heemstede Al, *-, 8 april Betreft: jaarverslag Geachte mevrouw

Nadere informatie

Fort van de Democratie

Fort van de Democratie Fort van de Democratie Stichting Vredeseducatie / peace education projects Het Fort van de Democratie WERKT! Samenvatting van een onderzoek door de Universiteit van Amsterdam naar de effecten van de interactieve

Nadere informatie

MONITOR Bureau Gelijke Behandeling Flevoland

MONITOR Bureau Gelijke Behandeling Flevoland MONITOR Bureau Gelijke Behandeling Flevoland NOORDOOSTPOLDER URK 9 14 LELYSTAD DRONTEN ALMERE ZEEWOLDE Over discriminatiemeldingen in de provincie Flevoland Monitor Bureau Gelijke Behandeling Flevoland

Nadere informatie

4. Kans op echtscheiding

4. Kans op echtscheiding 4. Kans op echtscheiding Niet-westerse allochtonen hebben een grotere kans op echtscheiding dan autochtonen. Tussen de verschillende groepen niet-westerse allochtonen bestaan in dit opzicht echter grote

Nadere informatie

POLDIS rapportage 2013

POLDIS rapportage 2013 POLDIS rapportage 213 met themarapportage moslimdiscriminatie Bas Tierolf Aukelien Scheffelaar Niels Hermens Lisanne Drost POLDIS rapportage 213 met themarapportage moslimdiscriminatie Bas Tierolf Aukelien

Nadere informatie

Casussen. Uit economische- en duurzaamheidsoverwegingen is dit jaarverslag alleen in een digitale versie beschikbaar.

Casussen. Uit economische- en duurzaamheidsoverwegingen is dit jaarverslag alleen in een digitale versie beschikbaar. jaarverslag 2012 Inhoud Voorwoord 3 1 Kerntaken en activiteiten 4 2 Klachten en informatieverzoeken 5 3 Wettelijk kader 7 4 Klachtbehandeling 13 5 Discriminatiegrond van de klacht 18 6 Terrein van de klacht

Nadere informatie

Wettelijke kaders & regelgeving

Wettelijke kaders & regelgeving Wettelijke kaders & regelgeving Handreikingen voor toepassing in de praktijk Introductie op Module 4 Cursus Selecteren zonder vooroordelen: Voor de beste match! Dit opleidingsaanbod is tot stand gekomen

Nadere informatie