Kwaliteit RC-opleidingen is goed

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kwaliteit RC-opleidingen is goed"

Transcriptie

1 Kwaliteit RC-opleidingen is goed In 2010 en 2011 zijn de EMFC-opleidingen voor de tweede keer gevisiteerd door een commissie van onafhankelijke deskundigen onder voorzitterschap van prof. dr. J. van der Meer-Kooistra. MCA vroeg haar naar de bevindingen van deze recente visitatie: Wat zijn de voornaamste conclusie(s) van de commissie? Hoe staan de opleidingen er in vergelijking met 6 jaar geleden voor? In 2005 hebben vanuit hun streven naar kwaliteit de acht RC-opleidingen zich in nauw overleg met de VRC aangesloten bij het nationale accreditatiesysteem van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO), dat de Europees ingevoerde Bachelor/Master-structuur bewaakt. Sinds april 2006 zijn de opleidingen dan ook officieel geaccrediteerd en mogen de afgestudeerden de titel Executive Master of Finance and Control (EMFC) voeren. Daarnaast mogen zij, na aanmelding bij de VRC, ook de kwalificatie RC voeren. Om de accreditatie te behouden worden de opleidingen elke zes jaar beoordeeld door een zogeheten Visiterende en Beoordelende Instantie (VBI). De meeste universitaire opleidingen kiezen voor de stichting Quality Assurance Netherlands Universities (QANU) als VBI. De QANU stelt dan een visitatiecommissie van deskundigen samen en begeleidt de visitatie. Deze commissie brengt schriftelijk advies uit aan de NVAO over de kwaliteit van de gevisiteerde opleiding. De NVAO beslist op basis van dit advies over de accreditatie van de opleiding. In 2010 en 2011 zijn de EMFC-opleidingen voor de tweede keer gevisiteerd door een commissie van onafhankelijke deskundigen onder voorzitterschap van prof. dr. J. van der Meer-Kooistra. In april 2012 hebben de opleidingen het definitieve besluit van de NVAO ontvangen van de positieve beoordeling van de accreditatie. Professor dr. J. (Jeltje) van der Meer-Kooistra is emeritus hoogleraar Financieel Management bij de vakgroep Accounting van de faculteit Economie en Bedrijfskunde van de RUG. Op het terrein van Management Accounting & Control doet zij met name onderzoek naar de beheersing van (transactionele) relaties binnen en vooral tussen ondernemingen in het kader van strategische allianties (zoals uitbestedingsrelaties, joint ventures, en samenwerking in R&D-projecten). Jan Bots en Arne Lasance vroegen haar naar de bevindingen van deze recente visitatie: Wat zijn de voornaamste conclusie(s) van de commissie? Hoe staan de opleidingen er in vergelijking met 6 jaar geleden voor? Wat zijn de belangrijkste sterkten / zwakten / kansen / bedreigingen van en voor de EMFC-opleidingen? Wij hebben ons in de eerste plaats laten leiden door het accreditatiekader, zoals opgesteld door de NVAO [zie box aan het eind van dit artikel]. Daarnaast hebben we gebruik gemaakt van het accreditatiekader zoals dat ons door de VRC is voorgelegd, het domeinspecifieke kader. Beide kaders vormden voor ons bij de visitatie van de opleidingen de leidraad. Beide geven ze aan, op welke aspecten we moesten letten als commissie. Uiteindelijk moesten we rapporteren: voldoen deze opleidingen aan de kwaliteitseisen, zoals deze zijn geformuleerd in beide kaders. Belangrijke aandachtspunten waren onder meer: wat wil men met de opleiding (visie en strategie), zit de maatschappij te wachten op de afgestudeerden, wat zijn de eindkwalificaties van de opleiding en passen de gegeven vakken daarbij? Zijn die vakken ook aan de maat, heeft de gebruikte literatuur het vereiste wetenschappelijke niveau, staan er goede docenten voor de klas, zijn de voorzieningen in orde, wordt de kwaliteit regelmatig bewaakt en beoordeeld? Kunnen de studenten voldoen aan de eisen die gesteld worden? Het is met andere woorden een heel brede beoordeling van opleider zowel als opleiding. Mevrouw van der Meer, wat waren de belangrijkste conclusies van deze visitatieronde? Allereerst moeten we vaststellen dat een visitatie gemeenlijk volgt op een eerdere, zes jaar daarvoor. We hebben dus eerst gekeken of de op- en aanmerkingen van de vorige visitatiecommissie bij de beoordeelde opleidingen zijn opgepakt, en of ze de aanbevelingen van destijds hebben opgevolgd. Als eerste hebben we geconstateerd dat dit inderdaad het geval was. Dat was dus onze eerste belangrijke conclusie; dat men de aanbevelingen van de vorige keer opgepakt en ingevoerd heeft. De tweede belangrijke conclusie was dat alle opleidingen voldoen aan de basis-kwaliteitseisen zoals gesteld door de twee accreditatiekaders. En niet met de hakken over de sloot, maar ruimschoots. Alle opleidingen kunnen derhalve hun accreditatie behouden. 1

2 Dat roept de vraag op: had er ook iemand een tien? Voor elk van de facetten van het NVAO-kader kan een opleiding een onvoldoende/voldoende/goed dan wel excellent scoren. We hebben nergens een onvoldoende hoeven geven; we hebben veel voldoendes en af en toe een goed toegekend. Wij maken als commissie geen onderlinge vergelijking als alle rapporten openbaar zijn geworden, kan iedereen zijn eigen vergelijking maken. Overigens kun je uit zo n optelsom niet per se concluderen dat de opleiding met opgeteld de hoogste scores ook de beste zal zijn. Anderzijds zouden opleidingen, elkaars beoordelingen vergelijkend, ook van elkaar kunnen leren, natuurlijk! We hebben ook kunnen constateren dat het kwaliteitszorgsysteem overal adequaat functioneert. Daar was door de vorige commissie her en der nog wel wat over gezegd, dat daar stappen gemaakt konden worden. Daarbij aansluitend hebben we kunnen vaststellen dat het opleidingsmanagement ook verder geprofessionaliseerd is, sinds de vorige keer. Aan dat aspect worden, omdat het een wetenschappelijke Masteropleiding is, ook wettelijke eisen gesteld. Zo moet er bijvoorbeeld een examencommissie en een opleidingscommissie zijn. Dat waren de belangrijkste algemene conclusies van de commissie. De volgende vraag is dan: hoe staan de opleidingen er voor, vergeleken met zes jaar geleden? Uit onze conclusies kun je afleiden dat de profilering van de programma s duidelijk sterker geworden is. Natuurlijk is zo n programma meer dan alleen de optelsom van de gegeven vakken. We hebben kunnen vaststellen dat de opleidingen beter ingebed zijn in het wetenschappelijk onderzoek op de relevante vakgebieden, en er is een beter evenwicht gekomen tussen onderzoek en praktijk. Daar is duidelijk de afgelopen jaren meer aandacht voor gekomen, naar aanleiding van opmerkingen van de vorige commissie. Ook zijn de wetenschappelijke en didactische kwaliteiten van de docenten duidelijk verbeterd. De kwaliteit van het onderwijs als zodanig blijkt ook beter geborgd. Wat wel aardig is om vast te stellen is Er wordt dezer dagen nogal eens afgegeven op het management in onderwijsinstellingen. Als je bij deze groep opleidingen kijkt naar het opleidingsmanagement, de directies, dan mag je constateren dat het overal om mensen gaat die echt met de laarzen in de modder van de onderwijspraktijk staan. Het management hier weet uit eigen ervaring wat er op de werkvloer gebeurt en speelt. Heeft u inhoudelijke verschuivingen kunnen vaststellen, qua content van de opleidingen? Een van de aanbevelingen van de vorige visitatiecommissie was om in de opleidingen meer aandacht te besteden aan het gebied Finance. Finance wordt nu ook in het VRC-kader als een der hoofdvakken aangemerkt en blijkt ook in alle opleidingen als zodanig opgenomen. Direct na de vorige visitatie zijn de opleidingen, dat weet ik vanuit de voorloper van het QAC [ het overlegorgaan van de gezamenlijke RC-opleidingen, het Quality Assurance Committee] bij elkaar gekomen om dat op te lossen. Vanuit de behoefte om de opleidingen beter te profileren zijn ook enkele verschuivingen voortgekomen. Zeker binnen de verschillende vakken sluit men goed aan bij ontwikkelingen in de praktijk en de wetenschap. Wat zijn de sterke en zwakke punten van de EMFC-opleidingen volgens de visitatiecommissie? Als eerste sterke punt kunnen we vaststellen dat het gaat om een controllersopleiding op het hoogste niveau. Dat lijkt aan te sluiten bij de vraag van de markt: die heeft behoefte aan professionals met dit soort kwalificaties. Door de globalisering neemt de complexiteit van organisaties almaar toe dat gaat gelijk op met de steeds zwaardere eisen die worden gesteld aan de controller. Dat hoge niveau moeten de opleidingen zien vast te houden. Een tweede sterkte is de combinatie van wetenschap en praktijk. Die interactie komt in alle vakken terug, en ook in de afstudeeropdracht. Een derde sterke punt is dat je ziet dat de opleidingen zo veel mogelijk proberen in te spelen op actuele ontwikkelingen. Er is ook duidelijk sprake van veel interactie tussen studenten en docenten, maar zeker ook tussen de studenten onderling. Men weet en erkent dat studenten veel van elkaar leren en dat wordt ook bevorderd, bijvoorbeeld door de werkvormen. Er wordt veel samengewerkt in groepjes als visitatiecommissie hebben we ook zeker gekeken naar de manier waarop free-rider gedrag wordt voorkomen. De meeste vakken worden met een individueel tentamen afgesloten en ook de afstudeerscriptie is een individueel werkstuk. De eigen werkervaring van de studenten draagt ook echt bij aan de nauwe relatie tussen theorie en praktijk van deze opleidingen. 2

3 Waar zouden ze aan moeten werken? Wij vinden dat de profilering nog wel sterker zou kunnen. De opleidingen zouden nog explicieter moeten zijn in de visie op de opleiding, wat de daarvan afgeleide strategie is, en wat dat betekent voor de profilering van de opleiding. En als dat eenmaal verwoord is: hoe wordt dat vertaald in de samenstelling en inhoud van het vakkenpakket? Vaak kregen we zodra we dergelijke onderwerpen ter sprake brachten wel antwoorden, maar we konden wat beweerd werd vaak maar moeilijk terugvinden in de zelfstudies. Het waren met andere woorden vaak meer impliciete doelen dan expliciete en wij denken dat daar nog wel wat stappen gezet zouden kunnen worden. Men zou de rode draad van de opleidingen meer zichtbaar kunnen maken door deze meer te expliciteren. En met name daarna ook de rode draad te delen met en onder alle geledingen van de opleiding, niet in de laatste plaats de docenten. Zo af en toe kregen we het idee dat het opleidingsmanagement wel een beeld kon schetsen van waar men heen wilde, maar dat we dat, als we ernaar vroegen, bij de docenten nauwelijks terugzagen. Zij zullen toch als eerste invulling moeten geven, binnen hun vakgebied, aan het profiel dat de opleiding voor ogen staat! Een heel ander punt dat ons in algemene zin zorgen baarde, is de doorlooptijd van het afstudeertraject. Door de specifieke situatie van de (deeltijd)studenten wil zeker die laatste fase nogal eens uitlopen. De vorige visitatiecommissie formuleerde destijds de aanbeveling om meer aansluiting te zoeken bij de wetenschap. Dat dit gewenst was bleek onder meer uit het feit dat de eindscripties toen soms teveel van een HBO-werkstuk weg hadden. Daar is, zo hebben wij geconstateerd, door de opleidingen goed op ingesprongen. Maar voor sommige studenten, die na het meer gestructureerde deel van de deeltijdopleiding met succes afgelegd te hebben helemaal alleen een wetenschappelijk verantwoord eindonderzoek moeten opzetten, blijkt de verleiding om die laatste etappe uit te stellen te groot. En dat is niet goed voor de opleiding, want dat maakt dat de rendementen slechter worden. En het is evenmin goed voor het imago van de opleiding bij de organisaties die hun controllers naar de opleiding laten gaan. Het is wel erg jammer als studenten, nadat ze veel tijd en energie in de opleiding hebben gestoken, deze uiteindelijk toch niet afmaken omdat ze de laatste etappe niet halen. In het begin afvallen is tot daar aan toe maar helemaal aan het eind, dat is extra zonde. En dat kan soms wel 10% van de beginpopulatie zijn. Er zijn daarnaast ook nog enkele actuele ontwikkelingen, waar wel aandacht aan besteed wordt, maar die niet expliciet gemaakt worden in de eindtermen van de opleidingen. Denk aan de oorzaken achter de huidige crisis, of de vermeende wantoestanden rond bonussen. Dat zijn natuurlijk actuele ontwikkelingen die prachtig materiaal voor de opleiding opleveren. Maar maak dat dan wel expliciet. Pas als je dat expliciet maakt, kun je ook zien wat je er aan doet, en vaststellen of dat voldoende is. Een ander concreet voorbeeld is risicomanagement; daar is best wel aandacht voor tijdens de opleiding, maar het is niet altijd even duidelijk wat men er precies aan en mee doet. Hetzelfde geldt voor informatietechnologie, en zeker ook persoonlijke vaardigheden. Dat zijn gebieden waarvan wij vinden dat duidelijker gemaakt zou moeten worden in de eindtermen wat men er aan doet. Een laatste concrete punt van zorg betreft het volgende. Wij vinden dat er meer aandacht voor en uniformering van de berekening van de studiebelasting gewenst is, van de opleiding in haar geheel maar ook van de afzonderlijke vakken. Het is niet heel helder hoe die berekening of toedeling per instelling tot stand komt, met als gevolg dat je daar nogal uiteenlopende resultaten ziet. Een vak kan bij de ene opleiding 6 EC [studiebelastingpunten via het European Credit Transfer System; één EC staat voor 28 studie-uren] opleveren, terwijl het bij een andere instelling ver over de tien scoort. Je zou dan denken dat dat vak bij de één veel diepgaander bestudeerd wordt dan bij de ander, maar dat is niet altijd duidelijk aantoonbaar. Tussen de opleidingen als geheel lopen de totale aangekondigde studiebelastinguren ook nogal uiteen. De vraag is dus: hoe komt een en ander tot stand? In elk geval zou daar meer eenheid en transparantie in moeten komen. Daar ligt een schone taak voor de VRC. Zijn dergelijke verschillen misschien ook een manier om je te onderscheiden? Dat is best, maar dan zou je dat ook elders terug moeten zien, in de eindtermen en diepgang. En dat is niet altijd het geval nu. Daaruit concluderen wij dat de gebruikte systematiek niet overal gelijk is. Een andere aanbeveling is om her en der meer te doen aan het in stand houden en verdiepen van de relaties met alumni. Ook dat kan de kwaliteit van de opleiding borgen en verbeteren, denken wij. Dat bevordert ook de relaties met de praktijk, de organisaties achter de studenten en ex-studenten. Welke overige kansen en bedreigingen identificeert de visitatiecommissie voor de EMFC-opleiders? 3

4 De grootste kans is gelegen in de behoefte van organisaties aan mensen met de kwalificaties, die de studenten verwerven via de controllersopleiding! In dat kader moet je vaststellen dat het dienstmerk RC dat afgestudeerden mogen dragen in ons land herkenbaar en gekend is. Meer dan 20 jaar geleden is het keurmerk RC ingesteld, terwijl de EMFC-titel, die nu zes jaar bestaat, internationaal beter herkenbaar zou zijn. We moeten helaas vaststellen dat de internationale herkenbaarheid van de EMFC-titel onvoldoende is. Wij denken dat daar een taak en verantwoordelijkheid voor de VRC liggen, als organisatie die het dienstmerk RC beheert. Een andere belangrijke bedreiging ligt volgens ons in het onweerlegbare feit dat steeds meer hoofdkantoren van grote ondernemingen uit Nederland verdwijnen. En we hebben het dan niet over de brievenbusmaatschappijen, maar over echt grote organisaties met veel hoogwaardige werkgelegenheid. Ook dat onderstreept het belang dat onze jonge afgestudeerden in het buitenland herkenbaar zijn als hooggekwalificeerde control-professionals! Als laatste bedreiging hebben we ook gemeend te mogen wijzen op het gegeven dat van een RC verwacht mag worden dat hij of zij, ook al is men werknemer, verplicht is een onpartijdige en onvooringenomen houding aan te nemen en overeind te houden, ook in zwaar weer. Het is zeker voor de buitenwereld niet altijd zichtbaar welke rol de controller bijvoorbeeld in de discussies over bonussen speelt of heeft gespeeld. Dat zou anders moeten, wil je het vak en de rol van de controller positief voor het voetlicht brengen, ook bij toekomstige studenten! Hier en daar zie je al dat ethiek of ethisch ondernemen een plaats in het curriculum krijgt. Je kunt natuurlijk niet alles leren in een opleiding maar het is in elk geval zaak dat de opleiders zichzelf de vraag stellen hoe ze effectief aan dergelijke aspecten aandacht kunnen besteden in de programma s. Je ziet die beweging overigens al wel heel duidelijk in de grote internationale MBA-opleidingen, het streven naar good business. Dat levert natuurlijk niet de garantie dat de alumni wat dit betreft altijd de rug recht zullen houden maar je hebt als opleider daar wel degelijk een verantwoordelijkheid. Je wilt uiteindelijk toch goedfunctionerende controllers afleveren! Ook opleiders hebben een verantwoordelijkheid voor de goede naam en faam van het beroep. Denk alleen al aan de huidige discussie over en rond accountants! Over imago gesproken: hoe zouden de opleidingen zich zelf beter kunnen profileren? Als visitatiecommissie hebben wij primair te maken met de kwaliteits- en inhoudelijke eisen van de twee accreditatiekaders van NVAO en VRC. Die formuleren de basiseisen waaraan elke opleiding moet voldoen. Dat wil niet zeggen dat je je daarbovenop niet zou kunnen onderscheiden. We hebben het hiervoor al gehad over de profilering: Wat is je visie als opleider? Wat is je strategie, die aan die visie handen en voeten probeert te geven? Hoe breng je die strategie in de praktijk? Wat zijn jouw sterke punten, welke uitmuntende docenten kun je bieden? Dat maakt een opleiding tot meer dan een optelsom van losse vakken. En juist dáár zou je je kunnen onderscheiden van je collega-opleiders. En van aanpalende functies, zoals accountants-in-business. Maar dat ligt buiten de rol van ons als visitatiecommissie natuurlijk. Tot slot: hoe heeft u zelf het werk als visitatiecommissie ervaren? We hebben heel breed en diepgaand naar de opleidingen gekeken. We hebben de zelfstudies bestudeerd natuurlijk. Maar we lazen ook afstudeerverslagen, zodat we een indruk kregen van het finale werkstuk van de studenten. Tijdens het onderzoek ligt ook al het studiemateriaal op tafel, je voert gesprekken met alle betrokken partijen aan al die stakeholders kun je héél veel vragen stellen. Daarmee kregen we echt een goed beeld van de opleidingen. En het was opvallend dat we ondanks of misschien wel dankzij de samenstelling van de visitatiecommissie, met leden met heel verschillende achtergronden, van hoogleraar tot practitioner en student, het steeds snel eens konden worden over wat we vonden van de kwaliteit van de opleiding of een onderdeel van het curriculum. Zeker de studenten waren bijzonder kritisch! In de rapporten die we aan elke opleiding afzonderlijk hebben uitgebracht, hebben we voorin een deel algemene bevindingen opgenomen, waarin we samenvatten wat ons tijdens ons onderzoek in algemene zin is opgevallen, opmerkingen en ontwikkelingen die naar onze mening voor alle opleiders relevant zijn. We hebben het kortom met heel veel plezier gedaan. Het was een interessante en nuttige exercitie. We hebben er veel tijd en energie in gestopt, in het besef dat we in de unieke positie verkeerden dat we mee konden denken: hoe kunnen we de opleidingen de volgende stappen laten zetten? We hebben heel open kunnen discussiëren met de betrokkenen, over problemen en bedreigingen maar ook over sterke punten en kansen voor de toekomst. Dat hebben wij als leden van de visitatiecommissie erg op prijs gesteld en dat maakt het visiteren ook tot een aantrekkelijke bezigheid! 4

5 Mevrouw van der Meer, mogen wij u hartelijk danken voor dit kijkje in de visitatiekeuken? Heren, het was mij een genoegen. Het accreditatiekader van de NVAO omvat 6 onderwerpen die met elkaar 21 facetten dekken. Dit is een universeel kader geldig voor alle opleidingen. Onderstaand worden de onderwerpen en facetten verkort weergegeven. Onderwerp Doelstellingen de opleiding Programma van Inzet van personeel Voorzieningen Interne kwaliteitszorg Resultaten Facet Sluiten de eindkwalificaties aan bij algemeen te stellen eisen? Sluiten de eindkwalificaties aan bij de eisen van een master? Sluiten de eindkwalificaties aan bij die van wetenschappelijk onderwijs? Sluit het programma aan bij de criteria van een WO opleiding? Sluiten leerdoelen en inhoud aan op de eindkwalificaties? Is het een inhoudelijk samenhangend programma? Is het programma studeerbaar? Sluit het programma aan bij de kwalificaties van de instromende studenten? Voldoet het programma aan de formele eisen van omvang? Is het didactische concept in lijn met de doelstellingen en sluiten de werkvormen hierbij aan? Wordt adequaat getoetst of studenten de leerdoelen hebben bereikt? Wordt het onderwijs voor een belangrijk deel verzorgd door onderzoekers die een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van het vakgebied? Is er voldoende personeel? Is het personeel gekwalificeerd? Zijn de huisvesting en materiële voorzieningen toereikend? Zijn studiebegeleiding en informatievoorziening adequaat? Wordt de opleiding periodiek geëvalueerd? Leiden de uitkomsten van deze evaluaties tot aantoonbare verbeteringen? Zijn de diverse stakeholders actief betrokken bij de kwaliteitszorg? Stemmen de gerealiseerde eindkwalificaties overeen met de nagestreefde eindkwalificaties? Voldoet het onderwijsrendement aan de geformuleerde streefcijfers en zijn deze streefcijfers conform met wat te doen gebruikelijk is? Het QANU-bestuur heeft in overleg met de Quality Assurance Committee (QAC) van de Vereniging van Registercontrollers (VRC) een zo evenwichtig mogelijke visitatiecommissie samengesteld, met inbreng vanuit de wetenschap, het beroepenveld, het onderwijs en de ervaring als student. De samenstelling was als volgt: prof. dr. J. van der Meer-Kooistra, emeritus hoogleraar Financieel Management, Rijksuniversiteit Groningen (voorzitter); prof. dr. J.G. Kuijl RA, hoogleraar Bedrijfseconomie, Universiteit Leiden; prof. dr. ir. R. Slagmulder, docent Accounting and Control, Vlerick Leuven Gent Management School; drs. M.G. Goedhart RC, onafhankelijk consultant; drs. J.C. Lobbezoo RA, adviseur en commissaris TMC Eindhoven en FEI Inc. Portland USA; drs. H.J. Spee RC, student EMFC Nyenrode Business University; drs. A.J.A. van Dongen, student EMFC VU Amsterdam. Gepubliceerd in MCA 20 juni 2012 Auteurs: Jan Bots, hoogleraar Controlling bij Business University Nyenrode, en Arne Lasance, freelance journalist 5

KWALITEIT RC-OPLEIDINGEN IS GOED PROFILERING EN INTERNATIONA- LE ERKENNING ZIJN NIEUWE UITDAGINGEN

KWALITEIT RC-OPLEIDINGEN IS GOED PROFILERING EN INTERNATIONA- LE ERKENNING ZIJN NIEUWE UITDAGINGEN Interview: KWALITEIT RC-OPLEIDINGEN IS GOED PROFILERING EN INTERNATIONA- LE ERKENNING ZIJN NIEUWE UITDAGINGEN In 2010 en 2011 zijn de EMFC-opleidingen voor de tweede keer gevisiteerd door een commissie

Nadere informatie

Maak de sprong naar de opleiding tot registercontroller. business in control

Maak de sprong naar de opleiding tot registercontroller. business in control Alleen de top biedt het perspectief Maak de sprong naar de opleiding tot registercontroller business in control De registercontroller als business partner voor het management De functie van controller

Nadere informatie

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

& control. opleiding

& control. opleiding VU post- GRADUATE school of accounting & control opleiding Controlling (RC/EMFC) De VU-opleiding tot Executive Master of Finance and Control (RC) Allround Controller bedrijfseconomisch geweten en adviseur

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit datum 19 januari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde ons kenmerk NVAO/20050113/CT

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van bestuur. Hanzehogeschool Groningen. Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van bestuur Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Facility

Nadere informatie

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen b.v. (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding

Nadere informatie

Doelstellingen Onderwerp niet behandeld tijdens de verkorte procedure na tijdelijke erkenning.

Doelstellingen Onderwerp niet behandeld tijdens de verkorte procedure na tijdelijke erkenning. Ontwerp van accreditatierapport en -besluit met een positieve beoordeling van de accreditatieaanvraag voor de opleiding Master of Science in de architectuur (master) van de Universiteit Antwerpen (na tijdelijke

Nadere informatie

Toetsing en beoordeling en de beperkte opleidingsbeoordeling

Toetsing en beoordeling en de beperkte opleidingsbeoordeling Toetsing en beoordeling en de beperkte opleidingsbeoordeling Conferentie Onderwijsinspectie, Amersfoort, 20 mei 2015 Sietze Looijenga, QANU In deze workshop: Hoe wordt in visitaties aandacht besteed aan

Nadere informatie

EXECUTIVE MASTER OF FINANCE AND CONTROL ERASMUS SCHOOL OF ACCOUNTING & ASSURANCE. Erasmus Universiteit Rotterdam

EXECUTIVE MASTER OF FINANCE AND CONTROL ERASMUS SCHOOL OF ACCOUNTING & ASSURANCE. Erasmus Universiteit Rotterdam EXECUTIVE MASTER OF FINANCE AND CONTROL ERASMUS SCHOOL OF ACCOUNTING & ASSURANCE Erasmus Universiteit Rotterdam Uitgave: Quality Assurance Netherlands Universities (QANU) Catharijnesingel 56 Postbus 8035

Nadere informatie

EXECUTIVE MASTER OF FINANCE AND CONTROL NYENRODE BUSINESS UNIVERSITY

EXECUTIVE MASTER OF FINANCE AND CONTROL NYENRODE BUSINESS UNIVERSITY EXECUTIVE MASTER OF FINANCE AND CONTROL NYENRODE BUSINESS UNIVERSITY Maart 2011 Uitgave: Quality Assurance Netherlands Universities (QANU) Catharijnesingel 56 Postbus 8035 3503 RA Utrecht Telefoon: 030

Nadere informatie

Bachelor of SPI. SPIDER meets HBO. Inleiding door Esther Hageraats. Bachelor of SPI, 20 nov 2007 1

Bachelor of SPI. SPIDER meets HBO. Inleiding door Esther Hageraats. Bachelor of SPI, 20 nov 2007 1 Bachelor of SPI SPIDER meets HBO Inleiding door Esther Hageraats Bachelor of SPI, 20 nov 2007 1 Saxion Hogescholen Vestigingen in Enschede, Deventer en Apeldoorn 18000 studenten, 1800 medewerkers waarvan

Nadere informatie

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Aan het Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport Hogeschool Dirksen B.V. De heer D. van der Mark, directeur Postbus 3090 6802 DB ARNHEM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor

Nadere informatie

and lt van de Open Universiteit Open Universiteit Nederland wo-master Business Process Management and lt (60 ECTS) 20 december 2012

and lt van de Open Universiteit Open Universiteit Nederland wo-master Business Process Management and lt (60 ECTS) 20 december 2012 s e accr e d tat eo rga nisat e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-master Business Process Management and lt van de Open Universiteit Nederland datum I 2 november

Nadere informatie

Oordeel Positief oordeel over de kwaliteit van de nieuwe opleiding hbo-master Techno MBA van de Universiteit van de Nederlandse Antillen

Oordeel Positief oordeel over de kwaliteit van de nieuwe opleiding hbo-master Techno MBA van de Universiteit van de Nederlandse Antillen se a ccr e ditat eorga nisati e Oordeel Positief oordeel over de kwaliteit van de nieuwe opleiding hbomaster Techno MBA van de Universiteit van de Nederlandse Antillen datum 27 januari 2014 ondeniverp

Nadere informatie

EXECUTIVE MASTER OF FINANCE AND CONTROL FACULTEIT DER ECONOMISCHE WETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE. Vrije Universiteit Amsterdam

EXECUTIVE MASTER OF FINANCE AND CONTROL FACULTEIT DER ECONOMISCHE WETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE. Vrije Universiteit Amsterdam EXECUTIVE MASTER OF FINANCE AND CONTROL FACULTEIT DER ECONOMISCHE WETENSCHAPPEN EN BEDRIJFSKUNDE Vrije Universiteit Amsterdam Maart 2011 Uitgave: Quality Assurance Netherlands Universities (QANU) Catharijnesingel

Nadere informatie

ICLON Powerpoint sjabloon

ICLON Powerpoint sjabloon ICLON Powerpoint sjabloon Een voorbeeld van een ICLON presentatie Piet Presentator & Co Copresentator (ICLON) Coby Collega (Leiden University) Max Medewerker (Instituut voor Cooperatie) [Congresnaam, Plaats,

Nadere informatie

~ ~,Y1VQ0 _~ nederlands - vlaamse accreditatieorganisatie

~ ~,Y1VQ0 _~ nederlands - vlaamse accreditatieorganisatie ~ ~,Y1VQ _~ nederlands - vlaamse accreditatieorganisatie Technische Universiteit Eindhoven College van bestuur Postbus 513 56 MB EINDHOVEN Nummer : T3 - ktgek. : Actie : T - w datum 24 november 28 onderwerp

Nadere informatie

EXECUTIVE MASTER OF FINANCE AND CONTROL TIASNIMBAS BUSINESS SCHOOL

EXECUTIVE MASTER OF FINANCE AND CONTROL TIASNIMBAS BUSINESS SCHOOL EXECUTIVE MASTER OF FINANCE AND CONTROL TIASNIMBAS BUSINESS SCHOOL Maart 2011 Uitgave: Quality Assurance Netherlands Universities (QANU) Catharijnesingel 56 Postbus 8035 3503 RA Utrecht Telefoon: 030 230

Nadere informatie

De NVAO heeft op 11 april 2005 een gesprek gevoerd met de LOI om over een aantal aspecten van de opleidingen een nadere toelichting te krijgen.

De NVAO heeft op 11 april 2005 een gesprek gevoerd met de LOI om over een aantal aspecten van de opleidingen een nadere toelichting te krijgen. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de hbo-bachelor opleiding

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM

Besluit. College van bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM College van bestuur Hogeschool van Amsterdam Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM Besluit Besluit strekkende tot positieve beoordeling van een aanvraag Toets nieuwe opleiding hbo-master Integraal Leiderschap

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool NAO nederlands- vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool Datum: 1 oktober

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Controlling & Accounting De cursus Controlling & Accounting duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Training examencommissies

Training examencommissies Training examencommissies N.a.v. midterm review instellingstoets kwaliteitszorg 5 maart 2015 Linda Verbeek 1 Voorstellen Drs Scheikunde (UU) MSc Onderwijskundig ontwerp en advisering (UU) Nu: Beleidsmedewerker

Nadere informatie

De NVAO beoordeelt het onderwerp doelstellingen opleiding derhalve voldoende.

De NVAO beoordeelt het onderwerp doelstellingen opleiding derhalve voldoende. College van Bestuur van de Christelijke Hogeschool Windesheim Postbus 10090 8000 GB ZWOLLE Besluit datum 10 februari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde van de Christelijke

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie

Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie Politieonderwijs & externe kwaliteitszorg op weg naar accreditatie dr. Steven Van Luchene [VLIR Cel Kwaliteitszorg] op weg naar accreditatie 1. routebeschijving: tno visita e accredita e 2. de meet: generieke

Nadere informatie

consequenties voor de inrichting en aansturing van de postinitiële Controllersopleidingen / Executive Masters of Finance and Control

consequenties voor de inrichting en aansturing van de postinitiële Controllersopleidingen / Executive Masters of Finance and Control controlling Relevante thema s en ontwikkelingen: consequenties voor de inrichting en aansturing van de postinitiële Controllersopleidingen / Executive Masters of Finance and Control Jeltje van der Meer-Kooistra

Nadere informatie

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Voorlichtingsdag Bedrijfskunde. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Voorlichtingsdag Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde PROGRAMMA Bedrijfskunde@VU: hoe, wat en waarom? Prof. dr. W.E.H. Dullaert, Opleidingsdirecteur bachelor bedrijfskunde

Nadere informatie

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf Format samenvatting aanvraag Opmerking vooraf Mocht u de voorkeur geven aan openbaarmaking van de gehele aanvraag in plaats van uitsluitend onderstaande samenvatting dan kunt u dat kenbaar maken bij het

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Notenboom. Postbus 307 5600 AH EINDHOVEN

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Notenboom. Postbus 307 5600 AH EINDHOVEN College van bestuur Hogeschool Notenboom Postbus 307 5600 AH EINDHOVEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de hbo-bachelor opleiding Hoger Toeristisch

Nadere informatie

VISITATIE TOEGEPASTE TAALKUNDE

VISITATIE TOEGEPASTE TAALKUNDE VISITATIE TOEGEPASTE TAALKUNDE EEN KIJK VAN ONDERUIT Prof.dr. Rita Godyns, decaan Faculteit Toegepaste Taalkunde Hogeschool Gent Universiteit Gent Overzicht: situering van de opleiding het visitatieproces

Nadere informatie

Beoordeling. Standaard 1: Beoogde eindkwalificaties

Beoordeling. Standaard 1: Beoogde eindkwalificaties Advies van de beoordelingscommissie onderzoeksmasteropleidingen Maatschappijwetenschappen van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen ten behoeve van de Nederlands-laamse Accreditatieorganisatie

Nadere informatie

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor se a ccreditati eorganísati e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Psychologie van de Rijksuniversiteit Groningen datum 23 januari 201 3 onderwerp Defìnitief

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Vrije Universiteit Amsterdam. De Boelelaan 1105 1081 HV AMSTERDAM

Besluit. College van bestuur. Vrije Universiteit Amsterdam. De Boelelaan 1105 1081 HV AMSTERDAM College van bestuur Vrije Universiteit Amsterdam De Boelelaan 1105 1081 HV AMSTERDAM Besluit datum 26 januari 2006 onderwerp Definitief besluit Toets NO voor de onderzoeksmaster Cognitive Neuropsychology

Nadere informatie

Besluit. Oordeel en samenvattend advies van de visitatiecommissie De beoordeling betreft een verkorte procedure na tijdelijke erkenning.

Besluit. Oordeel en samenvattend advies van de visitatiecommissie De beoordeling betreft een verkorte procedure na tijdelijke erkenning. se a ccr ed tati eorga n t s att e Besluit Accreditatierapport en -besluit met een positieve beoordeling van de accreditatieaanvraag voor de opleiding Bachelor of Arts in de taal- en letterkunde: combinatie

Nadere informatie

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Leiden. Postbus 382 2300 AJ LEIDEN

Besluit. College van bestuur. Hogeschool Leiden. Postbus 382 2300 AJ LEIDEN College van bestuur Hogeschool Leiden Postbus 382 2300 AJ LEIDEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Personeel en Arbeid

Nadere informatie

Conceptkaders HBO5 3 november 2009

Conceptkaders HBO5 3 november 2009 Conceptkaders HBO5 3 november 2009 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Toetsing van tot HBO 5 om te vormen opleidingen 5 2.1 Opzet 5 2.2 Beoordelingskader voor tot HBO 5 om te vormen opleidingen 6 2.2.1 Basisgegevens

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

Besluit. Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de hbo-bachelor opleiding

Nadere informatie

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport

2. Bevindingen met betrekking tot het VBI-rapport College van bestuur Hogeschool Rotterdam Postbus 25035 3001 HA ROTTERDAM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Trade Management

Nadere informatie

Besluit Besluit strekkende tot het veilenen van accreditatie aan de opleiding wo-master Accountancy van de Nyenrode Business Universiteit

Besluit Besluit strekkende tot het veilenen van accreditatie aan de opleiding wo-master Accountancy van de Nyenrode Business Universiteit n ed erl an ds - v I aamse a ccr editati eorgani sati e Besluit Besluit strekkende tot het veilenen van accreditatie aan de opleiding wo-master Accountancy van de Nyenrode Business Universiteit datum 6

Nadere informatie

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP

Besluit. Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Aan het bestuur van de Leidse Onderwijsinstellingen (LOI) Postbus 4200 2350 CA LEIDERDORP Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de hbo-bachelor opleiding

Nadere informatie

Dat de instellingen en evaluatieorganen voldoende kwaliteitsbewustzijn zullen tonen om de verbeterfunctie van de externe kwaliteitszorg

Dat de instellingen en evaluatieorganen voldoende kwaliteitsbewustzijn zullen tonen om de verbeterfunctie van de externe kwaliteitszorg Accreditatie hoger onderwijs Onder welke voorwaarden kan accreditatie in de toekomst een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de kwaliteit van het Nederlandse en Vlaamse hoger onderwijs. Blijvend succes

Nadere informatie

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen 22 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 2.1 Uitgangspunten voor de beoordeling van het bijzonder

Nadere informatie

11 juli 2012 Beleidsreactie advies NVAO m.b.t. kwaliteit en niveau van BE, VTM, CE en MEM bij Hogeschool Inholland

11 juli 2012 Beleidsreactie advies NVAO m.b.t. kwaliteit en niveau van BE, VTM, CE en MEM bij Hogeschool Inholland a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Bacheloropleiding Accountancy en masteropleidingen Accountancy en Auditing en Accountancy en Controlling NIVRA-Nyenrode Nyenrode Business Universiteit

Bacheloropleiding Accountancy en masteropleidingen Accountancy en Auditing en Accountancy en Controlling NIVRA-Nyenrode Nyenrode Business Universiteit Bacheloropleiding Accountancy en masteropleidingen Accountancy en Auditing en Accountancy en Controlling NIVRA-Nyenrode Nyenrode Business Universiteit Juni 2007 Versie t.b.v. aanvraag accreditatie Uitgave:

Nadere informatie

: 180 ECTS en 60 ECTS : 12 december 2011 '. 25 en 26 januari 2012 : 21 juni 2012 : 7 mei 2013

: 180 ECTS en 60 ECTS : 12 december 2011 '. 25 en 26 januari 2012 : 21 juni 2012 : 7 mei 2013 nederlands - vlaamse accredttatieorganisatie Oordeel Positief onvoorwaardelijk oordeel over de aanvragen toets nieuwe opleid ng van de: wo-bachelor Business & Economics; wo-bachelor Accountancy and Gontrolling

Nadere informatie

hbo wo accountancy & fiscale economie - Keuzegids Universiteiten 2014 Keuzegids Masters 2014 - www.keuzegids.org

hbo wo accountancy & fiscale economie - Keuzegids Universiteiten 2014 Keuzegids Masters 2014 - www.keuzegids.org Page 1 of 5 Keuzegids Masters 2014 - www.keuzegids.org HBO WO ACCOUNTANCY & FISCALE ECONOMIE In de ondernemingswereld is er altijd behoefte aan financieel advies. Als accountant houd je je bezig met de

Nadere informatie

Bedrijfskunde. Faculteit Managementwetenschappen, Open Universiteit

Bedrijfskunde. Faculteit Managementwetenschappen, Open Universiteit Bedrijfskunde Faculteit Managementwetenschappen, Open Universiteit Quality Assurance Netherlands Universities (QANU) Catharijnesingel 56 Postbus 8035 3503 RA Utrecht The Netherlands Telefoon: 030 230 3100

Nadere informatie

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-master Psychologie van de Rijksuniversiteit Groningen

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-master Psychologie van de Rijksuniversiteit Groningen n ederl an ds - v I a amse a ccredítati eorga nísatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-master Psychologie van de Rijksuniversiteit Groningen datum 23 januati

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 0 0 3 88 Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleid Nr. 304 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009

Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Alumnionderzoek opleiding Bedrijfseconomie Hogeschool Arnhem en Nijmegen 2009 Van de deelnemers aan het onderzoek heeft 80% ( 121 studenten) de voltijd gedaan en 20% (30 studenten) de deeltijdopleiding.

Nadere informatie

18 september 2014. voltijd Groningen 28 november 2014. 15 februari 2015. Beoordelingskaders bijzonder kenmerk ondernemen d.d.

18 september 2014. voltijd Groningen 28 november 2014. 15 februari 2015. Beoordelingskaders bijzonder kenmerk ondernemen d.d. se a ccr editat eor ga ní sat e Besluit Besluit strekkende tot het toekennen van het bijzonder kenmerk Ondernemen aan de minor Sport Business lnnovatie van de hbo-bacheloropleiding Sport, Gezondheid en

Nadere informatie

Beoordelingskader Beoordelingskader voor de uitgebreide toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt.2014, nr. 9832).

Beoordelingskader Beoordelingskader voor de uitgebreide toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt.2014, nr. 9832). n ed erl a n d s - v I a a m s e a ccr ed t tati eor gani sati e Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag toets nieuw Associate-degreeprogramma Facility Management van

Nadere informatie

Accountancy in deeltijd

Accountancy in deeltijd Amsterdam Business School Accountancy in deeltijd (MSc en RA) Accountancy in deeltijd samengevat Kernbegrippen: n Kortste route naar de RA-titel van Nederland n Goede combinatie van docenten uit wetenschap

Nadere informatie

Besluit. Hogeschool NCOI. T.a.v. Drs. R.A. van Zanten Postbus 447 1200 AK HILVERSUM

Besluit. Hogeschool NCOI. T.a.v. Drs. R.A. van Zanten Postbus 447 1200 AK HILVERSUM Hogeschool NCOI T.a.v. Drs. R.A. van Zanten Postbus 447 1200 AK HILVERSUM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Personeelsmanagement

Nadere informatie

Onderwijsvisitatie Economie Erasmus Universiteit Rotterdam

Onderwijsvisitatie Economie Erasmus Universiteit Rotterdam Onderwijsvisitatie Economie Erasmus Universiteit Rotterdam QANU, december 2009 Uitgave: Quality Assurance Netherlands Universities (QANU) Catharijnesingel 56 Postbus 8035 3503 RA Utrecht Telefoon: 030

Nadere informatie

Kwaliteitszorg en accreditatie

Kwaliteitszorg en accreditatie Infofiche Kwaliteitszorg en accreditatie Om kwaliteitsvol onderwijs te garanderen, worden opleidingen en instellingen beoordeeld. Enerzijds is er interne kwaliteitszorg die binnen de hogeschool of universiteit

Nadere informatie

Nieuw accreditatiestelsel: de opleidingsbeoordeling

Nieuw accreditatiestelsel: de opleidingsbeoordeling Wie zijn wij? Patrick van den Bosch Expert Kwaliteitszorg Patrick.vandenbosch@vluhr.be Nieuw accreditatiestelsel: de opleidingsbeoordeling Wouter Teerlinck Expert Kwaliteitszorg Wouter.teerlinck@vluhr.be

Nadere informatie

es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam

es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam m a o r nederlands - v/aamse accreditatieorganisatie es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam datum

Nadere informatie

Management & Organisatie

Management & Organisatie Management & Organisatie Algemeen De opleiding Bedrijfskunde MER (deeltijd) wordt verzorgd door het Instituut voor Bedrijfskunde, Hanzehogeschool Groningen. Steeds meer krijgen organisaties te maken met

Nadere informatie

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Financieel Economisch Management van de Hogeschool NCOI

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Financieel Economisch Management van de Hogeschool NCOI n ederl ønds - v I aamse a ccr edita Ei eo r gani satie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Financieel Economisch Management van de Hogeschool NCOI

Nadere informatie

In kaart brengen van leerlijnen en aanbrengen van toetsingskaders

In kaart brengen van leerlijnen en aanbrengen van toetsingskaders In kaart brengen van leerlijnen en aanbrengen van toetsingskaders FEWEB EMP Projectvoorstel vrije Universiteit amsterdam 2008 Vrije Universiteit, Amsterdam Projectvoorstel leerlijnen en toetsing FEWEB,

Nadere informatie

Visitatie van de opleiding informatie voor aios

Visitatie van de opleiding informatie voor aios Visitatie van de opleiding informatie voor aios introductie Visitatie van de opleiding: informatie voor aios Kwaliteit staat bij de medische vervolgopleidingen hoog in het vaandel. Om de kwaliteit te bewaken

Nadere informatie

5. KWALITEIT. Tevredenheid van studenten en werkveld. Kwaliteitszorg en accreditatie

5. KWALITEIT. Tevredenheid van studenten en werkveld. Kwaliteitszorg en accreditatie 5. KWALITEIT Tevredenheid van studenten en werkveld Kwaliteitszorg en accreditatie Jaarverslag 2010 Hanzehogeschool Groningen, University of Applied Sciences 72 5 Kwaliteit TEVREDENHEID VAN STUDENTEN EN

Nadere informatie

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding

Informatievergadering. Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Informatievergadering Hervisitatie Specifieke lerarenopleiding Wie zijn we? Besluit Vlaamse Regering Visitatieprotocol Planning ZER en beoordelingskader Visitatieproces Visitatiecommissie 23/04/2014 2

Nadere informatie

Eens per 6 jaar, voor visitatie. Evt.bijstelling bij mid-term

Eens per 6 jaar, voor visitatie. Evt.bijstelling bij mid-term Handreiking voor de adjunct-directeuren Iedere bachelor- of masteropleiding in de FWN wordt aangestuurd door een adjunct-directeur. Een adjunct-directeur kan meerdere opleidingen aansturen. Hij heeft hierbij

Nadere informatie

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accred tatie aan de opleiding wo-master Computer Science van de Open Universiteit

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accred tatie aan de opleiding wo-master Computer Science van de Open Universiteit n ede rl an ds - u I a a mse a ccre ditati eor ga ni sati e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accred tatie aan de opleiding wo-master Computer Science van de Open Universiteit datum 31 iuli

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Wo-ma Accounting, Auditing and Control Erasmus Universiteit Rotterdam. 28 juli 2009. NVAO Toets Nieuwe Opleiding

Wo-ma Accounting, Auditing and Control Erasmus Universiteit Rotterdam. 28 juli 2009. NVAO Toets Nieuwe Opleiding Wo-ma Accounting, Auditing and Control Erasmus Universiteit Rotterdam 28 juli 2009 NVAO Toets Nieuwe Opleiding Paneladvies 1 Samenvattend advies 3 2 Inleiding en verantwoording 6 2.1 Werkwijze panel 6

Nadere informatie

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland 17 december 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wanneer een Toets Nieuwe Opleiding? 4 3 Werkwijze Toets Nieuwe Opleiding 5 4 Aanvraagdossier ten behoeve van

Nadere informatie

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Life Science and Technology van de Universiteit Leiden

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Life Science and Technology van de Universiteit Leiden se acïed tatieorganisat e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Life Science and Technology van de Universiteit Leiden datum B augustus 2013 onderwerp

Nadere informatie

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken.

Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. ONDERWIJSVISIE OP HO OFDLIJNEN Geachte collega s, 1 Deze brochure schetst de onderwijsvisie van onze universiteit op hoofdlijnen. De doelen die horen bij die visie kunnen we alleen samen bereiken. We

Nadere informatie

Additionele beoordeling Faculteit der Rechtsgeleerdheid Universiteit Maastricht

Additionele beoordeling Faculteit der Rechtsgeleerdheid Universiteit Maastricht Additionele beoordeling Faculteit der Rechtsgeleerdheid Universiteit Maastricht Dit rapport hoort bij het rapport Rechtsgeleerdheid (VSNU, juli 2004) van de ongedeelde opleiding Nederlands Recht, Fiscaal

Nadere informatie

Naar een nieuw opleidingsmodel voor de Bachelor Accountancy

Naar een nieuw opleidingsmodel voor de Bachelor Accountancy Naar een nieuw opleidingsmodel voor de Bachelor Accountancy Inleiding Op 9 maart 2015 zijn, tijdens het middagprogramma van de tweedaagse, 3 verschillende scenario s besproken voor de gemeenschappelijke

Nadere informatie

Kwaliteitszorgactiviteiten reformatorische academische opleidingsschool (RAOS)

Kwaliteitszorgactiviteiten reformatorische academische opleidingsschool (RAOS) Kwaliteitszorgactiviteiten reformatorische academische (RAOS) Wat? (Kwaliteitsstandaarden NVAO) Hoe? Wanneer? Door wie? Bij wie? Output Standaard 1: Beoogde eindkwalificaties 1. De heeft een geëxpliciteerde

Nadere informatie

Additionele beoordeling van de bachelor- en masteropleiding Geneeskunde van de Universiteit Maastricht

Additionele beoordeling van de bachelor- en masteropleiding Geneeskunde van de Universiteit Maastricht Additionele beoordeling van de bachelor- en masteropleiding Geneeskunde van de Universiteit Maastricht Dit rapport vormt een aanvulling op het QANU-rapport Geneeskunde (juni 2004), waarin verslag wordt

Nadere informatie

Beknopte instructies voor het schrijven van een zelfevaluatierapport basiskwaliteit

Beknopte instructies voor het schrijven van een zelfevaluatierapport basiskwaliteit Beknopte instructies voor het schrijven van een zelfevaluatierapport basiskwaliteit QANU (Quality Assurance Netherlands Universities) Leidseveer 35 Postbus 8035 3503 RA UTRECHT T 030-2363800 F 030-2363805

Nadere informatie

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf

Format samenvatting aanvraag. Opmerking vooraf Format samvatting aanvraag Opmerking vooraf Mocht u de voorkeur gev aan opbaarmaking van de gehele aanvraag in plaats van uitsluitd onderstaande samvatting dan kunt u dat kbaar mak bij het bureau van de

Nadere informatie

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen september 2013 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 3 Beoordeling standaarden 10 pagina 2 1 Inleiding Vanuit

Nadere informatie

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor se acqed tati eorgantsat e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie van de Universiteit Utrecht datum

Nadere informatie

Samenvatting aanvraag

Samenvatting aanvraag Samenvatting aanvraag Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing Nieuwe opleiding is): Nieuw Ad programma Nieuwe hbo master Nieuwe joint degree 1 Verplaatsing bestaande opleiding Nevenvestiging

Nadere informatie

Arbeidsmarkt. Bedrijfskunde. Technische bedrijfskunde

Arbeidsmarkt. Bedrijfskunde. Technische bedrijfskunde wo bedrijfskunde Goede managers komen altijd aan de bak, ook in tijden van crisis. Maar nu het herstel tegen lijkt te vallen moet je wel voorbereid zijn op verrassingen. Veel bedrijfskunde-opleidingen

Nadere informatie

Beoordelingskader. Advies panel. Gegevens. Variant. 30 mei2012 3 juli 2012. Datum locatiebezoek Datum paneladvies

Beoordelingskader. Advies panel. Gegevens. Variant. 30 mei2012 3 juli 2012. Datum locatiebezoek Datum paneladvies Besluit strekkende tot een beoordeling positief onder voorwaarden van een aanvraeg toets nieuwe opleiding van de opleiding hbo-master Advanced Health lnformatics Practice van de Hogeschool lnholland datum

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING. Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen. Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2015-2016 Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen Deel 2 (Opleidingsspecifiek deel): Bachelor Wijsbegeerte Deze onderwijs- en examenregeling (OER-FFTR) treedt

Nadere informatie

Concept. Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA

Concept. Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA Versie juli 2013 Concept Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders NOVA Algemene toelichting bij de Accreditatiekaders April 2012 0 Inhoud Gebruikte begrippen en afkortingen... 2 Inleiding... 5 Opbouw

Nadere informatie

Executive Master of Finance and Control De post-masteropleiding tot registercontroller

Executive Master of Finance and Control De post-masteropleiding tot registercontroller Executive Master of Finance and Control De post-masteropleiding tot registercontroller Inhoud Het bedrijfseconomisch geweten van de organisatie 5 : iets voor u? 7 Groningse accenten: een waardevolle voorsprong

Nadere informatie

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten

FiT. Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten FiT Mastering Financiality. In tien maanden tijd je circle of influence vergroten Vergroot je circle of influence Niemand kan de financiële gevolgen van strategische beslissingen beter inzichtelijk maken

Nadere informatie

Besluit. - bijzonder Accountantscontrole en Hoogleraar-directeur Postdoctoral Accountants- en Controllorsopleiding, Universiteit Maastricht;

Besluit. - bijzonder Accountantscontrole en Hoogleraar-directeur Postdoctoral Accountants- en Controllorsopleiding, Universiteit Maastricht; se accr editat eorgan sat e Christelijke Hogeschool Windesheim College van bestuur Postbus 10090 sooo B ZWOLLE Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie

Nadere informatie

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015

Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 Highlights Nationale Studenten Enquête 2015 De Nationale Studenten Enquête (NSE) is een grootschalig landelijk onderzoek waarin jaarlijks alle Bachelor en Master studenten in het hoger onderwijs gevraagd

Nadere informatie

BROCHURE 2015- POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT

BROCHURE 2015- POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT BROCHURE 2015-2016 POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT Deficiëntieprogramma voor bachelors Bedrijfseconomie Hoofdprogramma voor bachelors Accountancy H. Verheggen Zuyd Hogeschool

Nadere informatie

Richtlijn beoordeling onderzoeksmasters vanaf 1 september 2015. 23 april 2015

Richtlijn beoordeling onderzoeksmasters vanaf 1 september 2015. 23 april 2015 Richtlijn beoordeling onderzoeksmasters vanaf 1 september 2015 23 april 2015 Parkstraat 28 Postbus 85498 2508 CD Den Haag P.O. Box 85498 2508 CD The Hague The Netherlands T +31 (0)70 312 2300 info@nvao.net

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Fontys Hogescholen

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Fontys Hogescholen ,nvao w nederlands - u/aamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Fontys Hogescholen datum 30 juni

Nadere informatie

De OU kiest een nieuwe koers. Lex Bijlsma 23 november 2013

De OU kiest een nieuwe koers. Lex Bijlsma 23 november 2013 De OU kiest een nieuwe koers Lex Bijlsma 23 november 2013 Accreditatie en visitaties Bachelor Informatiekunde: gevisiteerd 4 april 2012 Accreditatie definitief 13 juni 2013 Master Software Engineering:

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Lean- & Proces Management De cursus Lean & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen

Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen Toetsingskader Nieuwe om te vormen en nieuwe HBO5-opleidingen 20 september 2013 Inhoud 1 Opzet 3 2 Toetsingskader 4 2.1 Onderwerp 1: Programma/opleidingsprofiel 4 2.2 Onderwerp 2: Inzet van personeel 4

Nadere informatie