PurSang. Gerard Krans. In gesprek met Hubèr Agterberg over een ondernemersdroom. Magazine van Van Lanschot Bankiers

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "PurSang. Gerard Krans. In gesprek met Hubèr Agterberg over een ondernemersdroom. Magazine van Van Lanschot Bankiers"

Transcriptie

1 Macro-economische ontwikkelingen PurSang Gezonde ambities van Healthy People Grondstoffen blijven interessant Nout Wellink over de lessen van de crisis PurSang Magazine van Van Lanschot Bankiers Gerard Krans In gesprek met Hubèr Agterberg over een ondernemersdroom

2 De maan als nachtlampje SLAPEN IN EEN STARBED LOISABA LODGE / KENIA Bij Talisman zijn uw wensen altijd ons uitgangspunt en wordt elke reis helemaal op maat gemaakt. Neem contact op met één van onze Kenia Experts en ontwerp samen met Dewi of Rosalie uw ideale droomreis. t Middenin de wildernis en dus ver verwijderd van lichtvervuiling slaapt u onder de blote sterrenhemel in uw eigen Starbed. De maan en sterren schijnen hier zo helder dat u bijna de neiging heeft uw nachtlamp te willen uitdoen, tot u tot de ontdekking komt dat u deze helemaal niet heeft! De Starbeds behoren bij de Loisaba Lodge en worden gerund door de Samburu en Masai. Uw hemelbed op wielen staat op een houten veranda, pal onder de Keniase sterrenhemel. U valt in slaap met de fonkelende sterren boven u, en de geluiden uit de Afrikaanse bush op de achtergrond. Geïnspireerd geraakt? Kijkt u dan op

3 EvEry rolex is made for greatness. the day-date, introduced in 1956, was the first watch to display the date, as well as the day in its EntirEty. a powerful ExprEssion of ElEgancE and style, its classic design quickly became a favourite among world leaders. the day-date

4 Het neveneffect van de Jaguar XJ: overtuigend charisma. Rijden in een Jaguar XJ maakt wat los. De charismatische aanwezigheid van de saloon dwingt de aandacht af met gedurfde lijnen die zorgen voor een natuurlijk overwicht. Sluit een moment uw ogen en stel u zelf voor, genietend in het zachtgelooide leder. Boven u het glazen panoramadak. Voor u een virtueel instrumentarium en een dashboard met high definition touch screen. Badend in futuristisch, fosfor blauw licht, waarin het weelderig hout bijzonder fraai uitkomt. Voelt u het? Het design van de Jaguar XJ, gecombineerd met krachtige prestaties zorgen voor een overtuigende beleving: vol charisma en overrompelend aangenaam.» Ervaar het neveneffect van de Jaguar XJ bij uw regionaal Jaguar centrum. jaguar.nl GEMIDDELD BRANDSTOFVERBRUIK VARIEERT VAN 7,0 L/100 KM TOT 12,1 L/100 KM. GEMIDDELDE CO 2 -UITSTOOT VARIEERT VAN 184 G/KM TOT 289 G/KM. 3 JAAR FABRIEKSGARANTIE zonder KILOMETERBEPERKING. CONSUMENTENPRIJS VANAF ,- INCL. BTW EN BPM. PRIJS- EN SPECIFICATIEWIJzIGINGEN VOORBEHOUDEN.

5 Voorwoord PurSang Van lanschot private & business banking Mark Buitenhuis Voorzitter directie Private & Business Banking Vertrouwen, de basis van bankieren Uw vertrouwen in ons bepaalt ons succes. Het doet ons erg goed te constateren dat wij in staat zijn gebleken ook ten tijde van de crisis uw vertrouwen te behouden. Dit mede door ons intensief persoonlijk contact. We zien dit ook terug in de uitkomsten van ons cliënttevredenheidsonderzoek. Het vertrouwen in de banker maakt vaak het onderscheid, versterkt door de kracht en stabiliteit van de bank daarachter. Daarbij speelt de kwaliteit van bankers, dienstverlening en producten een grote rol. De stabiliteit wordt verder onderstreept door het feit dat wij ruim op tijd aan de verwachte nieuwe eisen met betrekking tot kapitaal en liquiditeit voldoen. Het zal u duidelijk zijn, vertrouwen is het thema van deze PurSang. In het hoofdartikel vertelt de heer Krans over ondernemen en het toeval dat op zijn pad kwam bij Het Grachtenhuis, een uniek monument over de totstandkoming van de Amsterdamse grachten. Hij wil met dit en andere projecten een bijdrage leveren aan de gemeenschap. Wat is het geheim van zijn succes en welke rol speelt vertrouwen daarbij? Het komt uitgebreid aan bod in dit verhaal. In deze uitgave komen verder de successen en lessen op het gebied van vertrouwen van andere ondernemers aan bod. Verderop in dit nummer leest u over duurzaam beleggen en het omgaan met vertrouwen van beleggers. En vertelt de heer Wellink over zijn vier tropenjaren, de lessen van de crisis en het Bekende Nederlanderschap tegen wil en dank. Mede dankzij uw vertrouwen kunnen wij krachtig verder bouwen aan onze visie, het worden van de beste private bank van Nederland en België. Ik wens u veel leesplezier. Mark Buitenhuis

6 PurSang is het relatiemagazine van Van Lanschot Bankiers en verschijnt periodiek. U kunt PurSang ook online bekijken op Uw mening telt Uw mening is cruciaal voor ons. Daarom zijn wij benieuwd naar uw reactie op PurSang en nodigen u van harte uit om uw opinie kenbaar te maken. U kunt uw reactie mailen naar Adreswijziging/afmelden Indien uw adres is gewijzigd of u geen prijs meer stelt op het ontvangen van PurSang, kunt u dit doorgeven aan uw contactpersoon. Beleggingsstrategie We blijven kwetsbaar 24 Healthy People Gezonde vruchtensappen 10 ISSN: Jaargang 3, nummer 2 Mei 2011 Van Lanschot Bankiers T.a.v. Redactie PurSang Postbus HC s-hertogenbosch Internet: Hoofdredactie: Jeroen Rovers, Rowena van Limpt Eindredactie: Bram Donkers (Barnyard Publishers) Redactie: Hans Schmitz, John Smulders, Lucien Claessens, Regina van Hoof, Mark Rab, Harm Theuns Gant als succesvol merk Het applaus dat de ondernemer nodig heeft Aanvullend videomateriaal over Gant ziet u op 28 Uitgever: Dirk Jasper Coördinatie: Hans Felix Art director: Frans Mooren Redactiestaf: Egbert Jan Riethof Studio: Marcel Boshuizen, Peter Schlumpf, Maarten Uilenbroek, Jethro Jefferson Basisvormgeving: Mountain Design Eén miljoen banen voor vrouwen Women on Wings 39 Maak nader kennis met Eric de Bruijn, zevende generatie Wijnkopers op Deze uitgave is milieuvriendelijk en CO2-neutraal geproduceerd, gebruikmakend van 100% plantaardige inkten en FSC-papier. Drukwerk: Chevalier International CO2-neutraal verstuurd met Nieuwe wijncolumnist Eric de Bruijn over Bordeaux 10 43

7 Inhoudsopgave PurSang Grachtenhuis als ondernemersdroom 18 Hubèr Agterberg spreekt Gerard Krans Grondstoffen Minicollege over beleggen in grondstoffen 46 En verder: 8 In the picture: voedselprijzen 14 Lars Dijkstra: Haalt de euro 2016? 22 Bestemming Antwerpen 32 Maatwerk in de beleggingsportefeuille 36 Duurzaam beleggen: een casus 48 Beleggingsfondsen selecteren 50 Portret: Fernande Hora Siccama 52 Obligaties voor Dummies In gesprek met Nout Wellink Terugkijkend op enerverende jaren Meet the Investment Manager 60 Pensioen in eigen beheer voor DGA 62 Maarten Lafeber 63 Mindstyle: Wie kunt u vertrouwen? 64 Floris Deckers: hoe voelt een vertrouwensrelatie?

8 8 PurSang In the picture Mais wordt vlees en biobrandstof Sinds enkele jaren is de maismarkt sterk in beweging. In 2010 werd nog $ 350,- betaald voor een schepel mais (25,4 kilogram). Dit jaar is dat al opgelopen tot $ 750,-. Hoe dat komt? Door sterke vraag en afnemende voorraden. Er zijn twee redenen voor de groei in de vraag naar mais. Ten eerste consumeren opkomende markten steeds meer vlees. De bevolking van opkomende landen, zoals China, wordt steeds rijker. En dat zorgt voor veranderingen in het eetpatroon. Om aan de vraag van vlees te kunnen voldoen, is er steeds meer vee nodig. En in het verlengde daarvan al die dieren hebben meer voedsel nodig. De belangrijkste voedselbron voor vee is mais. De tweede reden van de grotere vraag naar mais is het gebruik van biobrandstof ethanol. De schatting van de Amerikaanse overheidsinstantie voor landbouw is dat in % van de maisoogst in de benzinetank belandt, terwijl dit in 2007 nog 20% was. De groei in het aanbod kan simpelweg de groei in de vraag niet bijhouden. Dus ondanks het verwachte hoge aanbod van mais in de VS (de grootste maisexporteur) zullen landen als China en India mais in grote hoeveelheden blijven afnemen, waardoor de voorraden op gevaarlijk lage niveaus kunnen komen. En dat vergroot de kans op opwaartse prijsschokken. Het einde is nog niet in zicht. Zie ook pagina 46 Fotografie: Seth Perlman

9 In the picture PurSang

10 10 PurSang Het roer om Arjanneke Teeuw: Zelf ondernemen speelde in mijn achterhoofd Zes miljoen gezonde vruchtensappen Arjanneke Teeuw zei in 2005 haar carrière in de wereld van de multinationals vaarwel om lekkere, gezonde vruchtensappen te gaan produceren. Anderhalf jaar later volgde haar man Joost de Bruijne. Samen bouwden ze Healthy People uit tot een onderneming die jaarlijks zes miljoen sapjes produceert. Tekst: Froukje Wattel Fotografie: Willem Jan Ritman Op de vergadertafel staat een schaal met fruit, en ook op de bureaus van de medewerkers prijken druiven, bessen, bananen, appels... Natuurlijk, ze hebben ook koffie voor hun gasten, maar de meeste bezoekers kiezen een vruchtensapje uit eigen keuken, hier in het hoofdkantoor van Healthy People aan het Haagse Noordeinde. De meeste sapjes worden hier aan tafel bedacht en geproefd, vertelt Arjanneke Teeuw, die in 2005 thuis op de zolderkamer het merk Healthy People begon. Nu, ruim vijf jaar later, runt ze samen met haar man Joost de Bruijne Healthy People, een onderneming met vijf vaste en vier freelance medewerkers. Positieve insteek Toen Arjanneke startte als ondernemer, had ze een commerciële carrière bij multinationals als Procter & Gamble en Philips achter de rug. Daar heb ik veel geleerd, maar zelf ondernemen speelde wel in mijn achterhoofd. Joost en ik hadden altijd veel belangstelling voor voeding en gezondheid. We houden van koken en lekker eten. Maar het viel ons op dat de negatieve insteek overheerst in de voedingsbranche. Het gaat steeds over light-producten, of hoeveel zout erin zit, of hoeveel vet. Je zou bijna vergeten dat eten en drinken ook lekker en gezond is. Dat moet anders kunnen, dacht ik, dus begon ik in 2005 voor mezelf. Voordat de eerste drie sapjes in 2006 het licht zagen, moest er nog veel gebeuren. Recepturen ontwikkelen en heel veel fruit inkopen natuurlijk, maar vooral distributiekanalen vinden. Al wist Arjanneke de weg in de retailwereld, ze had nooit in de drankenretail gewerkt en kende geen inkopers die haar aan een plek op het supermarktschap konden helpen. Daar binnenkomen was dus een kwestie van koude acquisitie. Dat moet anders kunnen dacht ik Een stevige businesscase, bellen en een goed verhaal houden, aldus Arjanneke. Uiteindelijk konden we starten bij Laurus (Konmar, Edah en Super De Boer), C1000 en enkele kleinere supermarktketens. Inmiddels is het merk in vrijwel alle Nederlandse supermarkten te koop en staan er ook pakken in de schappen in IJsland en België. Geen reclamegeld De levering van de eerste zending sapjes staat Arjanneke nog duidelijk op het netvlies. Als je aan supermarkten gaat leveren, begin je meteen op grote schaal. Daar stonden ze dan, pallets en pallets met pakken vruchtensap. Nu moest ik ze alleen nog verkopen, dat was wel even slikken. De retailers had ik overtuigd en als ik nog bij multinational had

11 Macro-economische Met de cliënt ontwikkelingen in gesprek PurSang gewerkt, had ik er een reclamecampagne van een paar miljoen tegenaan gegooid om de consument te overtuigen. Maar dat budget had ik niet. Het is bovendien heel moeilijk om consumenten via tv-commercials, radio en printadvertenties te winnen voor een nieuw product. Daarmee bereik je hooguit de groep die elk nieuwtje even probeert en net zo snel weer overstapt op het volgende nieuwe product. Ik was op zoek naar een trouw, gemotiveerd publiek dat zelf Healthy People ontdekt had. Daarom hielden we alleen kortingsacties en proeverijen in de supermarkten en adverteerden we in supermarktfolders. Zo werken we nog steeds. We doen geen consumentenonderzoek, maar kopen alleen marktdata in. Het geld voor grote reclamecampagnes stoppen wij liever in onze productkwaliteit. Ook zonder reclame liep de verkoop vanaf het begin goed, zodat Arjanneke na een jaar iemand in dienst kon nemen. En Joost hielp s avonds al veel mee. Hij heeft de financiële kennis en ik de commerciële en retailkennis. Superfruit Lekker en goed vruchtensap is de basis van Healthy People. Sappen uit bekende fruitsoorten als appels, sinaasappels, frambozen en bosbessen, al dan niet gemengd met het sap van superfruit zoals acerola, granaatappel of açai-bes. Arjanneke Teeuw: Onze sappen zijn vooral lekker, en zeker niet als medicijn bedoeld. Maar we kijken ook naar de gezonde aspecten, zoals vitaminen, anti-oxidanten, de broodnodige vezels en gezonde bijwerkingen, wat vaak op oude inheemse kennis teruggaat. De Indianen in het Amazone-gebied eten al eeuwen de açai-bes, een powerfruit dat het uithoudingsvermogen bevordert. De granaatappel, die celveroudering tegengaat, stond bij de Egyptenaren al voor onsterfelijkheid. De farao s kregen zelfs granaatappels mee in hun graf. En de acerola, een Braziliaans kersje, bevat dertig keer meer vitamine C dan een sinaasappel. Onze sappen zijn zeker niet als medicijn bedoeld Arjanneke is zich ervan bewust dat je fruit geen genezende kwaliteiten mag toedichten. Maar het is wel grappig om te zien dat onderdelen van die inheemse kennis intussen ook wetenschappelijk bewezen zijn, zegt ze. Daarmee doelt Arjanneke op het Okinawa-onderzoek, waarbij levens- en voedingsgewoonten van een geïsoleerde bevolkingsgroep 25 jaar lang werden onderzocht om te ontdekken waarom zij zo gezond bleven en zo oud werden. Een belangrijke reden was het eten en drinken: veel fruit, groente en vezels. >>

12 12 PurSang Het roer om Milieuvriendelijk verpakt Niet alle fruitsoorten komen zomaar terecht in een Healthy Peoplepak. We hebben strenge kwaliteitseisen voor het fruit dat we over de hele wereld inkopen, legt Arjanneke uit. Het moet eerlijk verhandeld zijn en een goede, constante kwaliteit en smaak hebben. En het moet in voldoende hoeveelheden beschikbaar zijn. Want een Indiase granaatappel smaakt heel anders dan de mediterrane variant, dus die kun je niet zomaar vervangen. We testen het ingekochte fruit uitgebreid voordat het volgens onze receptuur gemixt wordt. We hebben de soort verpakking als uitgangspunt genomen voor de productie, want we wilden een milieuvriendelijke verpakking, aldus Arjanneke. Zo kwamen we uit bij Tetrapak, die bomen terugplant voor de kartonnen verpakkingen die ze maken. Dus moesten we productielocaties zoeken die met Tetrapakmachines werken. Die vonden we in België en Duitsland, waar we gebruikmaken van de overcapaciteit van bestaande productielijnen. De sapjes worden kort verhit (gepasteuriseerd) en in een steriele omgeving zodanig verpakt dat er geen licht en lucht bij kan. Conserveringsmiddelen, zoetstoffen of E-nummers komen er niet aan te pas. Betekent dit dat een sapje net zo gezond is als vers fruit? Bijna, zegt Arjanneke. Natuurlijk is vers fruit nog net wat gezonder, want bij de productie gaat er ietsje van de vitamine C verloren, maar de anti-oxidanten en de vezels blijven behouden. Dus het is een goed alternatief. Grote speler worden Vijf jaar baas in eigen onderneming. Het bevalt Arjanneke en Joost nog beter dan ze verwacht hadden. We hebben er goed over nagedacht voordat we allebei in Healthy People stapten. We proberen thuis niet altijd over het werk te praten, want dan protesteren de kinderen: Gaat het nu wéér over granaatappels? Al vinden ze het, met hun acht en tien jaar, wel stoer om tijdens het boodschappen doen even te kijken hoe onze sapjes erbij staan in de supermarkt. Bij de start van Healthy People was Arjanneke van plan om het helemaal anders te doen. Lean & mean, korte lijnen en snel op zaken inspringen, dat kan veel beter in een kleine organisatie. Bij ons duurt het vier maanden voordat een nieuw idee in de supermarktschappen staat. Bij een multinational is dat twee jaar. Die snelheid is onze kracht. Met een assortiment van negen literpakken, elf kartonnen pakken en drie meeneemflesjes heeft Healthy People voorlopig de limiet nog niet bereikt, denkt ze. We blijven innoveren en denken na over andere producten. Waarover precies, dat is nog geheim. Maar, wil Arjanneke wel kwijt, ons uiteindelijke doel is om een grote speler in gezonde voeding te worden, ook buiten de vruchtendranken. Okinawa-onderzoek Amerikaanse onderzoekers volgden 25 jaar lang de bevolking van het afgelegen Japanse eiland Okinawa om het geheim van hun lange levensverwachting te ontdekken. De bekende Westerse ziekten zoals kanker (borstkanker, prostaatkanker), hart- en vaatziekten en Alzheimer komen hier nauwelijks voor. Wat is het geheim? Er blijken vier dingen heel belangrijk te zijn om gezond te blijven en heel oud te worden: Voeding: veel fruit, groente, vezels, vette vis, soja en calciumrijk voedsel. En weinig tot zeer weinig vlees en alcohol. Beweging: Okinawanen blijven tot op hoge leeftijd bewegen, wandelen, sporten, dansen. Sociale contacten: op het Japanse eiland bestaan hele sterke sociale banden, vriendschappen en onderlinge hulp is vanzelfsprekend. Meditatie: weinig stress en een positieve levenshouding door aandacht voor spirituele zaken.

13 Varia PurSang PurSang Visie 2011 Kunst van het echtpaar De Mol van Otterloo Bedrijfsopvolgers rond de tafel Magazine van Van Lanschot Bankiers Van Lanschot beste lokale bank van Nederland Eerlijke Bankwijzer: weer een stap vooruit Breed kunstaanbod tijdens PAN Pleidooi voor betrokkenheid Het langetermijndenken van Ruud Lubbers Waardering voor PurSang PurSang2011-1_werkdoc.indd :38:35 Ieder jaar doet het tijdschrift Euromoney onderzoek naar de beste private banken van de wereld. Uit het Private Banking and Wealth Management Survey 2011 komt Van Lanschot naar voren als de beste lokale bank van Nederland. Van Lanschot is uiterst content met deze score. Want lokaal en persoonlijk zijn belangrijke kernbegrippen binnen de Van Lanschotdienstverlening. Ranking Van Lanschot in Euromoney-categorieën 1e Beste lokale bank 1e Cliënten met een vermogen van $ 0,5 tot 1 miljoen 2e Cliënten met een vermogen van $ 1 tot 10 miljoen 2e Relationship management Van Lanschot stelt alles in het werk om de hoge scores de komende jaren te behouden en waar mogelijk nog verder te verbeteren, in lijn met haar ambitie de beste Private Bank van Nederland en België te zijn. In april publiceerde de Eerlijke Bankwijzer de nieuwe duurzaamheidsscores voor Nederlandse banken. Net als in januari jl. maakte Van Lanschot een belangrijke stap voorwaarts. Ditmaal betrof het de score op het thema maakindustrie. De Eerlijke Bankwijzer schrijft voor dat banken die kredieten verlenen aan de maakindustrie denk bijvoorbeeld aan producenten van kleding, speelgoed en meubels hun kredietnemers toetsen op de aanwezigheid van een milieu-, arbeidsomstandigheden- en mensenrechtenbeleid. Via het recent vastgestelde MVO-kredietbeleid voldoet Van Lanschot inmiddels aan deze eis. De Eerlijke Bankwijzer is een initiatief van enkele maatschappelijke organisaties waaronder Oxfam Novib, Amnesty International en Milieudefensie. Het doel van de Eerlijke Bankwijzer is het vergelijken en beoordelen van de duurzaamheid van Nederlandse banken. Van Lanschot, dat sinds begin 2010 is opgenomen in het onderzoek, heeft zich voor 2011 ten doel gesteld de eigen positie in de Eerlijke Bankwijzer verder te verbeteren. PAN Amsterdam is de belangrijkste nationale kunst- en antiekbeurs en een aanrader voor iedere kunstliefhebber. Van 20 tot en met 27 november vindt het evenement weer plaats in de Parkhal van de RAI. De inspirerende PAN heeft vele gezichten: hedendaagse en moderne kunst en design gaan hand in hand met kunstobjecten die een lange geschiedenis hebben. Kwaliteit staat voorop, elk object wordt gekeurd op authenticiteit, artistieke kwaliteit en conditie. Daarvoor zijn ruim tachtig experts verantwoordelijk. PAN Amsterdam trok in 2010 meer dan bezoekers. Van jong tot oud, van musea tot particuliere kunstliefhebbers, kunstadviseurs en binnenhuisarchitecten. Van Lanschot is hoofdsponsor van PAN Amsterdam. Voor cliënten van Van Lanschot zijn vanaf medio september, net als vorig jaar, twee gratis toegangskaarten beschikbaar via In februari heeft een lezerskringonderzoek plaatsgevonden over PurSang. Over de hele linie scoort PurSang hoog. De overgrote meerderheid van de ondervraagden geeft aan PurSang te lezen, waarvan 20% vrijwel alles leest en 60% een beperkt deel. De respondenten ontvangen de PurSang het liefste per post. De artikelen over beleggen en de coverstory spreken de respondenten het meeste aan. De begrijpelijkheid, de lengte van de artikelen en het aantal pagina s wordt door de lezers gewaardeerd. De waardering voor de fotografie en vormgeving van het blad is hoog. Een grote meerderheid is het met de stelling eens dat het magazine bij Van Lanschot past. De redactie is blij met het gemiddelde eindcijfer van 7,3. Naast de complimenten zijn er ook kritische opmerkingen en suggesties voor verbetering, zoals een jongere uitstraling. De makers van PurSang nemen ze ter harte.

14 14 PurSang Macro-economische ontwikkelingen Verenigd Duitsland anno 2011, de economische motor van Europa Haalt de euro 2016? De Europese Centrale Bank (ECB) besteedt miljarden euro aan steunmaatregelen en houdt de rente laag om de zwakke eurolanden overeind te houden en hun economie te stimuleren. Sterke eurolanden betalen de rekening en vrezen het gevaar van oplopende inflatie die de spaartegoeden uitholt. Hoe lang willen de sterke landen de zwakke eurolanden nog steunen? Wanneer stapt een zwak land uit de euro? Ofwel: heeft onze euro nog wel een toekomst? Tekst: Eugène van Diepen Fotografie: Paul Prescott Sinds het knappen van de vastgoedzeepbel in de Verenigde Staten beheerst een zware financiële crisis onze economie. De val van de Amerikaanse bank Lehman Brothers leidde tot wereldwijde financiële paniek. De subprimecrisis raakte de Europese banken, die steun moesten vragen bij hun overheden om te overleven. Sommige nationale overheden kunnen de steunmaatregelen niet zelf financieren. Europa en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) moeten te hulp schieten en goedkope leningen verstrekken, anders gaan landen failliet. Gaan de steunmaatregelen de kracht van de euro te boven? Lars Dijkstra, CIO van Kempen Capital Management, geeft opheldering. Europa heeft de problemen met de euro aan zichzelf te wijten. Landen voeren hun eigen economische politiek om de inwoners tevreden te stellen en vergeten het belang van Europa. Lars Dijkstra: Bij de introductie van de euro, 12 jaar geleden, wist iedereen al dat een land zijn zwakke concurrentiepositie niet meer kon verbeteren door devaluatie. Spanje en Italië devalueerden in 1992 nog met meer dan 30% om meer concurrentiekracht te krijgen. Sinds de invoering van de euro zijn de lonen en prijzen in Griekenland, Italië en Spanje sneller gestegen dan in Duitsland. Dat heeft deze landen in tien jaar tijd 30% concurrentiekracht gekost, een fundamentele onevenwichtigheid die maar op één manier opgelost kan worden: de lonen en prijzen ten opzichte van Duitsland zullen moeten dalen. Vertrouwt de internationale financiële gemeenschap de euro nog wel? Dijkstra: Dit is geen eurocrisis, maar een landen- en bankencrisis. Banken hadden te weinig eigen vermogen op hun balans om tegenvallers op te vangen en gingen technisch failliet door de vastgoedcrisis in de VS, Ierland en Spanje. Nationale overheden hebben hun banken gesteund om het financiële systeem overeind te houden. In Griekenland, Ierland en Portugal is de staatssteun inclusief het tekort van de overheid zo groot, dat de financiële markten de staatsschuld niet meer tegen een betaalbare rente willen financieren. Daarmee werd de bankencrisis een landencrisis en moesten Europa en het IMF steun verlenen tegen een lage rente. Hebben de Ieren de problemen zelf veroorzaakt door de economie te stimuleren met een lage vennootschapsbelasting? Dijkstra: De Ieren hebben bedrijven gelokt met hun lage vennootschapsbelasting en hebben in Dublin een financieel centrum ontwikkeld. De sterke economische groei liet de lonen en de huizenprijzen sterk stijgen. Na de vastgoedcrisis zakte de bankensector in en daarmee de economie en werd er een neerwaartse spiraal ingezet. De vastgoedmarkt klapte in elkaar en Ierse banken zaten met een oninbare hypotheekschuld. Met hun Angelsaksische mentaliteit zetten de Ieren snel de tering naar de nering. Lonen en prijzen dalen al twee, drie jaar met zo n 5%. Daardoor verbetert hun concurrentiepositie en trekt de export aan. Zo komt Ierland uiteindelijk uit de problemen, iets dat Griekenland en Portugal nog niet echt lijken te begrijpen. Maar ook de Ieren hebben de hulp van Europa nodig om de problemen de baas te worden en zullen in ruil daarvoor concessies moeten doen aan bijvoorbeeld de lage vennootschapsbelasting. De Griekse bevolking wil geen loonsverlaging en ontduikt op grote schaal belastingen. Is de Griekse economie te zwak om haar schulden te betalen? Hoe breng je een begrotingstekort van 10% à 11% terug naar 3%, terwijl de rente op je schuld op de kapitaalmarkt oploopt? Griekenland betaalt tot 2013 slechts 5,5% rente over de 80 miljard steun van Europa en het IMF terwijl de markt meer dan 12,5% vraagt. Griekse staatsobligaties noteren tegen 60% van de nominale waarde, wat betekent dat de obligatiemarkt denkt dat Griekenland zijn schuld met 40% moet herstructureren, dus afschrijven. Belastingverhogingen en

15 Macro-economische ontwikkelingen PurSang bezuinigingen normaliter het recept om uit de crisis te komen raken de economie zo zwaar dat deze in een negatieve spiraal komt van lagere belastingopbrengsten en hogere sociale uitkeringen. Zakt de Europese munt door zijn hoeven als Spanje ook om steun vraagt? Lars Dijkstra: Zover zal men het niet laten komen, anders wordt het een enorme rekening, met veel schade voor Frankrijk en Duitsland. Ook in Spanje wordt de crisis door de ingestorte huizenmarkt veroorzaakt. Veel regionale banken zijn technisch failliet en moeten verplicht fuseren of hun schulden herstructureren. Dat is niet zo n probleem, maar Banesto en Santander, de grote banken, mogen niet omvallen. Dan is het vertrouwen in de sector weg. Spanje komt uit de crisis als de economie in Europa een jaar of vijf goed groeit. De Spaanse economie kan dan meeliften met Europa, wat leidt tot stijgende belastingopbrengsten en dalende uitgaven. De burgers van de sterke landen, Duitsland, Frankrijk, Nederland, Oostenrijk en Finland willen een sterke noordelijke euro. Hoe lang denkt u dat ze de zwakkere landen nog willen steunen? Uit de euro stappen lost niets op. Als Griekenland uitstapt omdat hun problemen te groot zijn, devalueert hun nieuwe munt onmiddellijk, terwijl hun schuld in euro blijft staan en onbetaalbaar wordt. Als sterke landen uitstappen kost dat enorm veel vertrouwen, terwijl de oude euro devalueert. Daarmee worden de vorderingen op de oude eurolanden minder waard. Daar win je dus niets mee. Europa kan uit de interne crisis komen door sterke en zwakke landen naar elkaar toe te laten groeien. De lonen in de zwakke landen moeten langzamer stijgen dan die in de sterke landen. Een loondaling is nog beter om de Europese concurrentiekracht te verbeteren. In Duitsland zou de rente omhoog moeten om de inflatiedreiging te beteugelen, terwijl zwakke landen een lage rente nodig hebben om de economie te stimuleren. Staat de ECB voor een dilemma? Dijkstra: De ECB gaat meer naar de economische motor van Europa kijken. Duitsland, Frankrijk en Italië vormen samen bijna 80% van de Europese economie. Een hoge inflatie in deze landen verzwakt de Europese exportpositie. Uiteindelijk gaat dat ook veel pijn doen in de zwakke landen. Duitsland exporteert veel naar China en de opkomende markten en verdient hiermee het geld om Europa uit de malaise te halen. We moeten ons niet blindstaren op de interne problemen van Europa, want er is in de opkomende markten veel geld te verdienen. We zijn binnen Europa veel te veel bezig met de problemen in onze eigen periferie. Als we niet oppassen, is Europa straks zelf de periferie. Waar staat de euro over vijf jaar? Dijkstra: Dan bestaat de euro nog steeds. Spanje, Portugal en Ierland kunnen zelfstandig uit de problemen komen, maar Griekenland zal zijn schuld waarschijnlijk moeten herstructureren. Vooral Griekse banken, maar ook Franse en Duitse banken én de ECB hebben Griekse staatsleningen en alle Europese banken hebben leningen aan elkaar uitstaan. Als Griekse banken door de herstructurering omvallen heeft iedereen daar last van. Dat zal pijn doen, maar de banken zijn veel sterker dan enkele jaren geleden en zullen het beter kunnen opvangen. Het meest logische langetermijndoel voor Europa is een fiscale unie en één Europese begroting, waarbij de coördinatie en de economische macht centraal in Europa liggen. Dat zal het eurogebied overeind houden.

16 16 PurSang Varia Van Lanschot Lecture Van Lanschot Familiebedrijven Barometer Op 20 juni organiseert Van Lanschot in samenwerking met de Universiteit van Tilburg de jaarlijkse Van Lanschot Lecture. Dit jaar maakt de vooraanstaande hoogleraar Obstfeld zijn opwachting. Maurice Obstfeld is Professor of Economics aan the University of California in Berkeley. Zijn lezing is getiteld: Global Imbalances, the Financial Crisis and the International Monetary System. Obstfeld zal ingaan op de grote onevenwichtigheden waar de wereldeconomie momenteel mee worstelt en op de spanningen die deze veroorzaken. Zo eisen de Verenigde Staten van de opkomende landen, met name van China, dat zij hun wisselkoersen drastisch verhogen. Deze landen lijken dit echter niet van zins te zijn. Wat betekent dit voor de wereldeconomie en welke rol moet Europa hierbij spelen? De Lecture vindt plaats op de Universiteit van Tilburg op 20 juni Aanmelden kan op lecture2011. Van Lanschot heeft eind 2010 een barometeronderzoek laten uitvoeren naar de laatste trends en ontwikkelingen onder Nederlandse directeuren-grootaandeelhouders (DGA s) bij familiebedrijven. Het onderzoek wordt elk half jaar herhaald en bestaat uit twee variabele en twee vaste onderwerpen (de conjunctuur- en de issuebaro meter). Het eerste onderzoek, waaraan 227 DGA s hebben meegewerkt, is uitgevoerd door Intomart GfK. Het omvatte de volgende onderwerpen: - Conjunctuurbarometer: wat zijn de verwachtingen van de DGA voor de economische vooruitzichten? - Issuebarometer: wat houdt de DGA bezig, zowel zakelijk als privé? - Risicomanagement: welke risico s spelen er en welke maatregelen nemen DGA s? - Politiek: hoe kijken DGA s aan tegen het huidige kabinet en de aangekondigde bezuinigingen? De belangrijkste conclusies uit het onderzoek zijn: Ondernemers van familiebedrijven zijn positiever over de economische vooruitzichten van hun bedrijven voor het komende halfjaar dan over het afgelopen halfjaar. Bijna de helft van de ondernemers verwacht groei, zowel in orderportefeuille als omzet. Ondernemers vinden dat de beschikbaarheid van kredieten in de afgelopen zes maanden is verslechterd. Vooral kleinere bedrijven hebben hier last van. 64% van de ondernemers voelt de negatieve gevolgen van de crisis in de eigen onderneming, maar bijna de helft ziet ook positieve gevolgen (meer creativiteit, de heilzame werking van saneren, medewerkers staan op scherp en zijn saamhorig). Markt- en concurrentierisico s worden als meest dringend ervaren. Ook wet- en regelgeving vormt in de ogen van ondernemers een risico, ondanks allerlei initiatieven die de afgelopen periode zijn ontwikkeld om hier verandering in aan te brengen. Regeldruk, prijsontwikkeling en liquiditeit vormen de top-3 van zorgen van de ondernemers. De DGA is kwetsbaar. Arbeidsongeschiktheid en overlijden liggen als risico s op de loer. Voor het eigen gezin is van alles geregeld, maar voor het bedrijf aanzienlijk minder. Hier liggen kansen om met relatief eenvoudige ingrepen de belangrijkste risico s voor de continuïteit van de onderneming weg te nemen. Het huidige kabinet krijgt het voordeel van de twijfel; vier van de tien ondernemers staan overigens neutraal tegenover het kabinet. Zes van de tien ondernemers steunen de bezuinigingen, maar willen minder bezuinigen op sociale zekerheid en zorgpremies. Dit hele onderzoek is te downloaden via: familiebedrijvenbarometer Eind juni volgt de nieuwe meting van de Familiebedrijven Barometer.

17 Macro-economische ontwikkelingen Column PurSang Column Lucien Claessens Van verkoper naar trusted advisor Wat bepaalt het vertrouwen in de financiële wereld? Hoogleraar economische psychologie Fred van Raaij van de Universiteit van Tilburg schreef hier een artikel* over. Volgens hem gaat het bij vertrouwen om de volgende factoren: Competentie: kennis van de klant en zijn/haar behoeften, kennis van financiële producten en de competentie om deze kennis over te brengen op klanten. Kennis van risicoprofielen behoort hierbij om de juiste producten aan de juiste klant te kunnen adviseren en verkopen. Stabiliteit is de continuïteit en solvabiliteit van de financiële dienstverlener. Voor klanten moet de financiële dienstverlener nog bestaan als na de looptijd, tot dertig of veertig jaar, het spaargeld, de polis of het pensioen moet worden uitgekeerd. Integriteit is de eerlijkheid en zorgvuldigheid in procedures en het op gelijke wijze behandelen van klanten, volgens de afgesproken gedrags- of beroepscode. Goede bedoelingen (benevolentia). Dat behelst het geven van adviezen en communiceren vanuit de belangen van de klant en niet (alleen) vanuit eigenbelang. Dit komt tot uiting in zorgzaamheid (zorgplicht) en empathie (meeleven) met de klant. Dit impliceert ook dat langetermijnrelaties met klanten belangrijker zijn dan winstgevende transacties op de korte termijn. Open architectuur versterkt het idee dat klanten en hun behoeften centraal staan. Deze eerste vier punten zijn overwegend noodzakelijke voorwaarden, ofwel dissatisfiers. Bij het niet voldoen aan deze determinanten is geen vertrouwen mogelijk. Bovendien zijn ze niet te compenseren door andere eigenschappen, zoals een reclamecampagne. Maar er zijn meer voorwaarden, de zogeheten satisfiers. Dat zijn: Transparantie, dit is openheid en begrijpelijk taalgebruik over producten. Waardecongruentie is de overeenstemming van belangrijke waarden en normen tussen een bedrijf en zijn klanten. Hierdoor ontstaat identificatie van klanten met de dienstverlener. Voorbeeld hiervan is de Triodos Bank, die duurzaamheid als waarde centraal stelt en niet belegt in bijvoorbeeld de wapenindustrie. Waardecongruentie is een goede basis voor binding, trouw en een langdurige relatie. Reputatie is de waardering van een financiële dienstverlener op grond van het gedrag en de communicatie uit het verleden. Het voldoen aan een enkele voorwaarde (of alledrie) kan het vertrouwen van neutraal naar positief brengen en kan een financiële dienstverlener onderscheiden van zijn concurrenten. Boven een bepaald niveau verandert competentie van een dissatisfier in een satisfier. Bij het herstel van vertrouwen moeten financiële dienstverleners dus allereerst werken aan de noodzakelijke voorwaarden voor vertrouwen. Pas als deze verbeterd zijn, is het zinvol om het vertrouwen uit te breiden en te verbeteren. Geen speld tussen te krijgen. Toch wil ik een paar punten toevoegen die mijns inziens onderbelicht blijven. Advisering moet meer gericht zijn op waardecreatie. Klanten (vooral ondernemers) doen meer aan eigen onderzoek vooraf. Ze weten grotendeels via hun netwerk en internet al welke producten en diensten een financiële instelling aanbiedt. Weg met de verkooppitch! Dit houdt in dat adviseurs meer naar informatie moeten vragen dan informatie verschaffen. Ze moeten de klant als het ware helpen met het inkopen van oplossingen die waarde toevoegen. Dit vraagt een veel breder kennisspectrum en andere vaardigheden dan die van adviseurs van vroeger. Het werken in projectteams om de juiste langetermijnoplossingen te bieden en waarde te creëren zal meer regel dan uitzondering worden en open architecture wordt echt open; ook daar waar dit niet-bancaire oplossingen betreft. Dit is in de praktijk enorm lastig, want waar het op neerkomt is dat de informatieverschaffer moet veranderen in een trusted advisor die de beloften altijd waar moet kunnen maken. Business- en verdienmodel financiële instellingen: het huidige verdienmodel van de financiële instellingen is overwegend gericht op de snelle deal; waardecreatie vergt evenwel tijd, namelijk investering in toekomstige klantwaarde. Dit schreeuwt om een ander verdienmodel voor de financiële instellingen. Te denken valt aan uurtarieven, vaste tarieven voor dienstenpakketten en performance fees. Zijn er al partijen die zo opereren? Nee, ik zie ze nog niet. Ik zie wel steeds vaker de term trusted advisor in wervingscampagnes opduiken. Aan u om te bepalen of het een holle kreet is, of dat u op waardecreatie kunt vertrouwen. Lucien Claessens is directeur Centrale DGA Desk bij Van Lanschot *Fred van Raaij, 2009, Hoe krijgt de financiële sector het vertrouwen weer terug?, Me Judice, jaargang 2, 14 mei 2009.

18 18 PurSang Coverstory

19 Coverstory PurSang Hubèr Agterberg ontmoet Gerard Krans Van Transmark naar Het Grachtenhuis Tekst: Sandra Jongenelen Fotografie: Rob Acket Gerard Krans wil, nu veel subsidies wegvallen, aantonen dat return on capital mogelijk is Gerard Krans werkte twintig jaar bij Shell, voor hij tien jaar geleden eigenaar werd van Transmark Holding, wereldspeler op de energiemarkt. Op 1 april jongstleden opende hij Het Grachtenhuis, een uniek museum over de totstandkoming van de Amsterdamse grachtengordel. Sinds vorig jaar staat de zeventiende-eeuwse uitbreiding op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Op het dakterras van zijn penthouse, een stukje verderop aan de Herengracht, ontvangt Gerard Krans de directeur Van Lanschot Private Office, Hubèr Agterberg. Een gesprek over ondernemerschap en vertrouwen. Met het Paleis op de Dam op de achtergrond vertelt Agterberg over zijn eerste ontmoeting met Krans. Een kennismaking was het eigenlijk niet. De bankier zag hoe de ondernemer met zijn team vergaderde over de openingsdatum van Het Grachtenhuis. De architect en vertegenwoordigers van de overheid dachten de klus in twee jaar te klaren. Krans mikte op krap een jaar. Scherpe deadlines Agterberg: Terwijl die mensen allemaal barrières opwierpen, zei jij: We gaan gewoon op 1 april open. Ik vond dat tamelijk uniek. Is dat kenmerkend voor je stijl van werken? Krans: Jazeker. Niks is onmogelijk. Ik houd van scherpe deadlines. Het voordeel is dat iedereen hard werkt, waardoor het goedkoper wordt. Waar ik profijt van had, was dat de gemeente bij een groot aantal projecten haar les heeft geleerd. Daardoor durven ze meer, al kregen we alle vijfentwintig benodigde vergunningen pas de dag vóór de opening. Het Grachtenhuis is een publiek-private samenwerking en kent een stuurgroep met onder andere Wim Pijbes, directeur van het Rijksmuseum, en Esther Agricola, directeur van Bureau Monumentenzorg & Archeologie. Krans vertelt dat het initiatief bij toeval op zijn pad kwam doordat hij voor de verkoop van een van zijn bedrijven veel in New York vertoefde. Een nichtje van hem was daar betrokken bij de festiviteiten rondom de viering van de 400-jarige vriendschap tussen Nederland en de VS. Ze nodigde hem uit voor een diner in het Metropolitan Museum met onder andere prins Willem-Alexander en prinses Maxima. Krans: Mij leek het niks, maar volgens haar zouden er ook leuke mensen komen. Uiteindelijk zat ik naast Wim Pijbes, voor mij geheel onbekend. Verkeerde plek Na een geanimeerd gesprek maakte de ondernemer aan het eind van de avond één van de ergste fouten van zijn leven. Zijn afscheids zinnetje

20 20 PurSang Coverstory Met een keur aan animatie- en projectietechnieken biedt Het Grachtenhuis een totaal nieuw museumconcept luidde: Als ik iets voor je kan betekenen, laat het me weten. Twee weken later kreeg hij een uitnodiging om langs te komen bij het Rijks. Krans: Ik voelde nattigheid. Samen met twaalf medewerkers had Pijbes een presentatie voorbereid over de inrichting van een stijlkamer. Aan Krans werd gevraagd of hij als financier wilde optreden. Hij luisterde beleefd, maar weigerde. Stijlkamers zijn mij veel te statisch. Dat past niet. Mijn bedrijf kent een enorme dynamiek. Na het uitdelen van die dreun zag Krans aan de andere kant van de tafel zulke gezichten. Lachend: Ik maakte me nog minder geliefd door te zeggen dat het Rijksmuseum eigenlijk op de verkeerde plek staat. De kunst is gerelateerd aan de zeventiende eeuw en aan de grachtengordel. Waarom is daar geen dependance? Pijbes bleek dat idee al langer te koesteren, maar kon vanwege geldgebrek geen kant uit. Krans: En toen was ik daar. De opening van een tweede filiaal bleek uiteindelijk lastig. Om het pand geschikt te maken voor het tonen van rijksbezit was buiten het aankoopbedrag van een pand een investering nodig van zes miljoen euro. Het idee voor een voorportaal van de grachten was een vondst die al pratend ontstond. Krans: Het is een gat in de markt; een totaal nieuw concept. In plaats van te concurreren met andere musea, zijn we aanvullend. Clinton, Jobs Ligt het aan Krans, dan wordt Het Grachtenhuis op termijn uitgebreid met een sterrenrestaurant. Ook staat een jaarlijkse conferentie met topmensen over de vraag wat mensen excellent maakt op zijn verlanglijst. Tijdens de aanleg van de grachtengordel beleefde Amsterdam zijn bloeiperiode. Krans: Hoe kon dat gebeuren? Op die vraag geven we in Het Grachtenhuis wat antwoorden. Ik ben benieuwd wat topmensen van nu Bill Clinton, Steve Jobs daarover zeggen. Dergelijke bijeenkomsten kunnen plaatsvinden in de fraai gedecoreerde stijlkamers op de begane grond. De ruimtes zijn te huur voor diners met zo n honderd gasten, de enige stijlkamer binnen de grachtengordel waar dat kan. Niet iedere huurder is welkom. De initiatiefnemer wil het exclusief houden. Krans: Zou het iets zijn voor Van Lanschot? Agterberg: Absoluut. Wij houden van zulke panden. De ruimte creëert intimiteit. We willen graag dat mensen elkaar ontmoeten en dat kan hier uitstekend. Daarbij sluit het naadloos aan op onderwerpen waar wij en onze cliënten mee bezig zijn: Cultuurmecenaat en De Volgende Generatie. Misschien niet toevallig staat ook de geschiedenis van Het Grachtenhuis in het teken van bankieren. Het pand werd gebouwd op twee kavels die in 1663 werden gekocht door koopman Karel Gerards, een naam die qua klank sterk doet denken aan de huidige eigenaar Gerard Krans. Aan het eind van de achttiende eeuw kwam het in handen van Jan Willink, die als een van de eerste bankiers een miljoenenbedrag leende aan de latere Amerikaanse president John Adams. De Nederlander zegde 29 miljoen florijnen toe en werd daarmee medefinancier van zowel de Amerikaanse onafhankelijkheidsstrijd als de bouw van New Amsterdam, het huidige New York. Return on capital Agterberg: Je bent opgegroeid in Meppel als zoon van een notaris. Waarom wilde je iets doen voor Amsterdam? Krans: Allereerst omdat ik hier woon, maar dat is maar een deel van het verhaal. De verkoop van een van mijn bedrijven leverde veel geld op. Dat kan ik van mijn leven niet opmaken. Door een van de mooiste panden van Amsterdam te kopen, zorg ik voor een langeretermijnbelegging voor mijn achterkleinkinderen. Maar er is nog een reden. Nu veel subsidies wegvallen, wil ik aantonen dat return on capital mogelijk is. Misschien volgen er meer initiatieven. Krans maakt een rekensommetje. Komen er volgens een conservatieve schatting het eerste jaar dertigduizend bezoekers, dan draait het museum quitte. Staan we volgend jaar in de brochures, dan groeien we volgens Wim Pijbes naar de honderdduizend. In dat geval is er een winst van vijf à zes ton. Bij een investering van tien miljoen euro is dat een keurig bedrag. Agterberg: Een mooie cashflow, terwijl het ook als rendabele operatie wordt doorgegeven aan de volgende generatie. Geothermie Tot dusver wist Krans zijn anonimiteit redelijk te behouden. Hij wil projecten doen die een belangrijke bijdrage leveren aan de gemeenschap, bijvoorbeeld in Turkije. Daar investeert hij in geothermie. Het betreft een techniek waarbij kokend water van 200 graden Celsius in de vorm van stoom uit de aarde langs een turbine wordt geleid voor het opwekken van elektriciteit. Het afgekoelde water gaat weer terug, waardoor er volgens Krans bijna sprake is van een perpetuum mobile. De turbine die hij wil bouwen kan een stad als Izmir bijna 2,5 miljoen inwoners van stroom voorzien. De ontwikkeling staat nog in de kinderschoenen. Maar met mijn olie- en gasachtergrond denk ik aan Rockefeller. Aan het eind van de negentiende eeuw boorde hij naar olie op een diepte van vier- à vijfhonderd meter. Nu zitten we duizenden meters diep. Dat zal hier ook gebeuren. Dan kunnen we ook in Nederland, waar het kokende water op vijfduizend meter diepte zit, gebruikmaken van geothermie. Het is puur schone energie. Stop/Go-bus Dichter bij huis richt Krans zijn pijlen op de hoofdstedelijke Stop/ Gobus. Nadat hij in de wijkkrant over de opheffing las, nam hij contact op met een voormalig buschauffeur die een reddingsactie wilde beginnen. Het Gemeentelijk Vervoerbedrijf (GVB) had becijferd dat de lijn van het Centraal Station naar de Hermitage driehonderdduizend euro verlies draaide. Volgens Krans was de lijn weldegelijk rendabel en dankzij zijn goede contacten bij de gemeente kon hij hem overnemen. Zijn bus rijdt nu min of meer dezelfde route met een extra stop bij zijn museum. Met enorme reclame voor Het Grachtenhuis aan de zijkant van het voertuig levert dit particulier initiatief veel op. Mensen hebben hun bus terug, Het Grachtenhuis heeft een eigen busstop en vier keer per uur maak ik er rijdend reclame voor. Agterberg: Deze editie van PurSang gaat vooral over vertrouwen. Je verzamelt goede mensen om je heen. Is dat het geheim van je succes? Krans: Natuurlijk moet je ook geluk hebben, maar inderdaad: creativiteit en vertrouwen zijn essentieel. Ik ga uit van het goede van mijn mensen en delegeer veel. Ze moeten geen informatie achterhouden en me naar de mond praten. Boos worden over domme dingen doe ik nooit. Waar gewerkt wordt, gaat wel eens iets mis. Zijn hoofdkantoor is met drie mensen minuscuul. Een van de onderdelen van Transmark levert afsluiters van pijpleidingen, goed voor een omzet van een half miljard dollar. Op dat kantoor werken vier man.

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop Interview Alex Wynaendts, Aegon Tekst: Martin Voorn Kop (suggestie 1:) Globalisering kan financiële markten hard raken (suggestie 2:) Verzekeren is lokale kennis wereldwijd inzetten (suggestie 3:) Globalisering

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012

Visie Van Lanschot 2012. BeterBusiness. Haarlem, 19 april 2012 Visie Van Lanschot 2012 BeterBusiness Haarlem, 19 april 2012 Welkom Frank Olde Agterhuis Directeur Van Lanschot Bankiers Haarlem Programma 16.40 tot 17.30 uur Visie Van Lanschot 2012 Slechte economie,

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch:

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch: Obligaties 4-4-2014 Algemeen economisch: Over de afgelopen maanden zet de bestaande trend zich door. De rente blijft per saldo onder druk, ondanks een tijdelijke hobbel na de start van het afbouwen van

Nadere informatie

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS Valutamarkt De euro op koers Havo Economie 2010-2011 VERS 2 Hoofdstuk 1 : Inleiding Opdracht 1 a. Dirham b. Internet c. Duitsland - Ierland - Nederland - Griekenland - Finland - Luxemburg - Oostenrijk

Nadere informatie

Visie op de toekomst

Visie op de toekomst Visie op de toekomst Wekelijks contact met uw klant Aanvulling op uw zorgplicht Hoogwaardige informatieve en commerciële respons Uw klant altijd op de hoogte Professionele toevoeging aan uw advies Doorlopend

Nadere informatie

Het 4 e kwartaal van 2014.

Het 4 e kwartaal van 2014. 1 Het 4 e kwartaal van 2014. Zoals werd aangegeven aan het einde van het derde kwartaal van 2014 zou voorzichtigheid betracht worden bij het investeren in aandelen. De kansen op topvorming werden zo groot

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2010. Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2010. Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2010 Algemeen Mijnwerkersfonds Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd Door de huidige dekkingsgraad en de onzekere economische omstandigheden heeft het bestuur, na advies van

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren

Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Presentatie kwalitatief onderzoek beleving respondenten moestuinproject Asten - Someren Dia 1: Hallo allemaal en welkom bij mijn presentatie. Ik heb onderzoek gedaan bij Moestuin d n Erpel in Someren.

Nadere informatie

Onderzoeksrapport Normaal Bankieren Nederland: bankieren moet anders

Onderzoeksrapport Normaal Bankieren Nederland: bankieren moet anders Onderzoeksrapport Normaal Bankieren Nederland: bankieren moet anders Bankieren kan echt anders en vooral normaler Beste lezer, Het vertrouwen in banken is historisch laag. En dat is niet verwonderlijk.

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres

Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak van staatssecretaris Dijksma bij het Groentecongres Toespraak 26-03-2015 Toespraak van de staatssecretaris Dijksma (EZ) bij het Groentecongres op 26 maart 2015 in het World Trade Centrum in Rotterdam.

Nadere informatie

Vraag naar duurzame producten blijkt crisisproof Duurzaamheidkompas #9 thema: Duurzaamheid in tijden van crisis

Vraag naar duurzame producten blijkt crisisproof Duurzaamheidkompas #9 thema: Duurzaamheid in tijden van crisis Vraag naar duurzame producten blijkt crisisproof Duurzaamheidkompas #9 thema: Duurzaamheid in tijden van crisis November 2012 Inleiding Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van

Nadere informatie

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN

DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DOUBLEDIVIDEND OUTLOOK 2015 KWALITEIT ONAFHANKELIJK BETROKKEN DECEMBER 2014 1. Economie VS blijg anker Het IMF verwacht een wereldwijde economische groei van 3,8% in 2015 Met een verwachte economische

Nadere informatie

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen

25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4. Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen 25-01-2015, Jaargang 2, Editie 4 Mario Draghi slaagt voor zijn eerste examen Het is alweer ruim twee jaar geleden, dat Mario Draghi een verdere verdieping van de crisis in Europa afwendde. Hij deed dat

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over de bank Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

DINEREN IN DE HOFTRAMMM

DINEREN IN DE HOFTRAMMM DINEREN IN DE HOFTRAMMM De bijzondere creatie van Bobby van Galen en Pierre Wind Foto s en tekst: Martien Versteegh Eigenaar en gastheer Bobby van Galen heet u van harte welkom Het begon met een droom

Nadere informatie

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012

SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN. Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 SCHULD EN BOETE IN HET WESTEN Jaap van Duijn Grip op je Vermogen 5 oktober 2012 1 Wie zijn de schuldenaren? Bedrijven zij lenen om te investeren Gezinnen zij lenen om een huis te kopen (of om de aankoop

Nadere informatie

Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst

Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst BEWAREN EN BEHOUDEN Wij vinden het heel normaal dat de supermarkt vol eten ligt. Vandaag, morgen, volgende week en daarna. Dat is mogelijk doordat

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2. WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4

HALLO ALLEMAAL LIKE BPF SCHILDERS OP FACEBOOK WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2. WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4 Pensioen voor pensioengerechtigdenblad maart 2016 WAT DE DEKKINGSGRAAD ONS VERTELT 2 Online klantenpanel GEZOCHT: MENSEN MET EEN MENING! 3 WAT IS ER VERANDERD IN 2016? Wijzigingen pensioenregeling 4 BELEGGEN

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies

De Vries Investment Services, Voor objectief en onafhankelijk beleggingsadvies Beste lezer, Voordat ik aan het onderwerp van deze nieuwsbrief begin wens ik alle lezers een gelukkig en gezond 2006. Ook wens ik een ieder een goed financieel 2006. Geregeld worden vragen door lezers

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management)

Nadere informatie

Enquête rond het familiebedrijf in België

Enquête rond het familiebedrijf in België www.pwc.be Enquête rond het familiebedrijf in België December 2010 Kernbevindingen 1. 1 op 2 respondenten ziet overheidsbeleid en regulering als één van de voornaamste externe uitdagingen voor hun onderneming.

Nadere informatie

Rendement = investeringsopbrengst/ investering *100% Reëel rendement = Nominaal rendement / CPI * 100-100 Als %

Rendement = investeringsopbrengst/ investering *100% Reëel rendement = Nominaal rendement / CPI * 100-100 Als % Inflatie Stijging algemene prijspeil Consumenten Prijs Indexcijfer Gewogen gemiddelde Voordeel: Mensen met schulden Nadeel: Mensen met loon, spaargeld Reële winst bedrijven daalt Rentekosten bedrijven

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten. Hebben bestuurders wél vertrouwen in de toekomst? kfofkfokofk

Onderzoeksresultaten. Hebben bestuurders wél vertrouwen in de toekomst? kfofkfokofk Onderzoeksresultaten Hebben bestuurders wél vertrouwen in de toekomst? kfofkfokofk Onderzoek naar vertrouwen (1/2) Van de respondenten is een ruime meerderheid er van overtuigd dat de eigen Titel onderneming

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI Trade van de Week Meeliften op het succes van BESI Wanneer we de in Nederland genoteerde aandelen bekijken sinds de start van 2009, dan komen we toch wel tot de conclusie dat BE Semiconductor N.V. (BESI)

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met Vooruit met natuur Stelt u zich voor een sterke, fitte, sprankelende natuur, waarvan je volop kunt genieten. Natuur dichtbij, die ontspant en die maakt dat je je prettig voelt op de plek waar je woont.

Nadere informatie

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Aan het kernteam worden een aantal vragen voorgelegd naar aanleiding van de adviezen uit de zevende

Nadere informatie

1. Leg uit dat het sparen door gezinnen een voorbeeld is van ruilen in de tijd. 2. Leg uit waarom investeren door bedrijven als ruilen over de tijd beschouwd kan worden. 3. Wat is intertemporele substitutie?

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Weet jij in welke opzichten jij en je partner een prima relatie hebben en in welke opzichten je nog wat kunt verbeteren? Na het doen van de test en het lezen van de resultaten,

Nadere informatie

IN TOPVORM TIJDENS YEAR_END

IN TOPVORM TIJDENS YEAR_END IN TOPVORM TIJDENS YEAR_END 4 TIPS voor een TOP jaarafsluiting 2014 Anja Lefeber Vit4Life 2 Dank je voor je interesse in dit e-book! Hartelijk bedankt voor het downloaden van mijn e-book In topvorm tijdens

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank!

Inhoudsopgave. Jouw spreekbeurt over De Bank! Jouw spreekbeurt over De Bank! Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk op die bank? En wat gebeurt er met jouw

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Algemeen Mijnwerkersfonds Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management) uitgevoerd.

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013

Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 Consument minder ver dan retailer denkt De 10 retailtrends van 2013 accepteren en adapteren nieuwe diensten en technologieën steeds sneller. Zij zien vooral veel in het gebruik van een zelfscankassa, Click

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

T A S K. Wim Dubbink. Winst & Verlies. over zelfverbetering en morele excuses TASK. 13 mei 2015

T A S K. Wim Dubbink. Winst & Verlies. over zelfverbetering en morele excuses TASK. 13 mei 2015 T A S K Wim Dubbink 13 mei 2015 Winst & Verlies over zelfverbetering en morele excuses Waarom is een wethouder corrupt? Waarom schendt een Tweede Kamerlid de integriteitsregels? Waarom speculeert een directeur

Nadere informatie

Ontslaggolf op komst. Resultaten december 2008

Ontslaggolf op komst. Resultaten december 2008 Resultaten december 2008 Ontslaggolf op komst Foto Carel Richel De Nederlandse autodealers maken zich op voor een uitzonderlijk zwaar jaar. De verkopen nieuw blijven achter, de occasionmarkt is ingestort

Nadere informatie

Verkort Jaarverslag 2013

Verkort Jaarverslag 2013 Verkort Jaarverslag Han Thoman: Ons bestuur is zich echt goed bewust van de risico s die het pensioenfonds loopt. Voorzitter Han Thoman Onze financiële positie is redelijk maar moet nog beter Een jaar

Nadere informatie

Aan het college van burgemeester en schepenen,

Aan het college van burgemeester en schepenen, Ham, 19 september 2011 Aan het college van burgemeester en schepenen, Betreft: Schriftelijke vraag met schriftelijk antwoord over de Gemeentelijk Holding Geacht college, De Gemeentelijk Holding (verder:

Nadere informatie

Meer Investplan. Meer Rendement. Meer Zekerheid. Meer Invest B.V. Boeingavenue 215 1119 PD Schiphol-Rijk E-mail: Info@meerinvest.

Meer Investplan. Meer Rendement. Meer Zekerheid. Meer Invest B.V. Boeingavenue 215 1119 PD Schiphol-Rijk E-mail: Info@meerinvest. Meer Rendement Meer Zekerheid Meer Invest B.V. Boeingavenue 215 1119 PD Schiphol-Rijk E-mail: Info@meerinvest.nl Kvk: 61887331 2 Onze Visie Uw opgebouwde kapitaal op de bank zetten loont tegenwoordig niet

Nadere informatie

Ben jij een ondernemende samenwerker?

Ben jij een ondernemende samenwerker? Ben jij een ondernemende samenwerker? P1 Ben jij een ondernemende samenwerker? En zoek je het goede gezelschap van een groeiende formule? Jij wilt je eigen onderneming starten. Het liefst in een formule

Nadere informatie

SPEL VAN DE GOUDEN EEUW - LESMATERIAAL

SPEL VAN DE GOUDEN EEUW - LESMATERIAAL Amsterdam in 1594, aan het begin van de Gouden Eeuw. De Nederlandse kunst, wetenschap en vooral de economie bloeien op. Ondernemers krijgen nieuwe kansen en kunnen steeds grotere investeringen doen. De

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Begrotingsbeleid: Alles op zijn tijd! (column)

Begrotingsbeleid: Alles op zijn tijd! (column) 113 Begrotingsbeleid: Alles op zijn tijd! (column) C.W.A.M. van Paridon* Het zijn spannende tijden, zeker ook bij het begrotingsbeleid. In veel EU-landen stagneert de groei in 2012, loopt de werkloosheid

Nadere informatie

Kenneth Wyffels 2L2 19 JAARTAAK SEI 2011-2012

Kenneth Wyffels 2L2 19 JAARTAAK SEI 2011-2012 Kenneth Wyffels 2L2 19 JAARTAAK SEI 2011-2012 April- 30/04/ 12 Artikel 1. Jean-Luc Dehaene van de CD&V kan bijna 3 miljoen euro opstrijken. Door een aantal jaar geleden een pakket aandelenopties te kopen

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

blad Ontmoet Paul op www.onsbpfschilders.nl wat vinden blijft gelijk 5 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 Premie in 2015:

blad Ontmoet Paul op www.onsbpfschilders.nl wat vinden blijft gelijk 5 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 Premie in 2015: Pensioen blad voor ondernemers april 2015 Meer inzicht in je pensioen: met UPO & de Pensioenplanner 2 wat vinden we van ons pensioenfonds 4 Premie in 2015: pensioenpremie blijft gelijk 5 Welk pensioenloon

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

De ultieme manier om als klein merk machtig te worden

De ultieme manier om als klein merk machtig te worden De ultieme manier om als klein merk machtig te worden Independent Insurances Whitepaper 8/10 05-2015 De ultieme manier om als klein merk machtig te worden Independent Insurances Whitepaper 8/10 05-2015

Nadere informatie

Duurzaamheidk. Consument wil gezond kiezen tijdens dagje uit: aanbod blijft achter. Duurzaamheidkompas meting #14 mei 2015

Duurzaamheidk. Consument wil gezond kiezen tijdens dagje uit: aanbod blijft achter. Duurzaamheidkompas meting #14 mei 2015 Duurzaamheidk mpas Consument wil gezond kiezen tijdens dagje uit: aanbod blijft achter. Duurzaamheidkompas meting #14 mei 2015 Er is markt voor verkoop van gezonde producten bij attracties Gezond eten

Nadere informatie

Kwartaal Update. Gold&Discovery Fund. Er lijkt een einde gekomen aan de zware correctie in grondstofgerelateerde. januari 2012

Kwartaal Update. Gold&Discovery Fund. Er lijkt een einde gekomen aan de zware correctie in grondstofgerelateerde. januari 2012 Kwartaal Update Gold&Discovery Fund januari 2012 In de eerste maand van dit jaar steeg goud bijna 11%, zilver 21%, terwijl de koperprijs 12% steeg. De waarde van onze portfolio steeg zelfs circa 18%. Hiermee

Nadere informatie

SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Automotivescan De Automotivescan 2014 is 464 x ingevuld: 4 van de respondenten heeft een merk-garagebedrijf en 5 is universeel. 71% heeft een

Nadere informatie

Lekkere Lezing - met Amuses & Wijn

Lekkere Lezing - met Amuses & Wijn Lekkere Lezing - met Amuses & Wijn Korte interactieve lezing over een boeiend onderwerp. Lekker Luisteren! Locatie: Datum: Het Kook College Wijchen, Nieuwe weg 303(Woondrôme Wijchen) 20 december 2011 Tijd:

Nadere informatie

Spreektekst wethouder Hans Haring Werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013

Spreektekst wethouder Hans Haring Werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013 Spreektekst wethouder Hans Haring Werkconferentie Energiek Zoetermeer 11 juni 2013 Welkom allemaal! Om te beginnen fantastisch dat we met zo n grote groep en uit diverse geledingen hier bij elkaar zijn

Nadere informatie

De kredietverzekering

De kredietverzekering Euler Hermes Nederland De kredietverzekering Met een gerust hart zaken doen. Exclusief voor klanten van de Rabobank www.eulerhermes.nl Euler Hermes is wereldmarktleider op het gebied van kredietverzekeren

Nadere informatie

Relatie Financieel Adviseur - Klant

Relatie Financieel Adviseur - Klant Relatie Financieel Adviseur - Klant Dr Anita Vlam 28 maart 2012 Inhoud: Voorbeelden Het onderzoek Rentes Leningen Financieel Advies Expertise Tevreden met relatie Relatie adviseur en consument Aanbevelingen

Nadere informatie

Duurzaamheidk. Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014

Duurzaamheidk. Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014 Duurzaamheidk mpas Denken en doen over groente Duurzaamheidkompas meting #12 Mei 2014 Inleiding Het Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van milieu-, klimaat-, voedsel- en economische

Nadere informatie

Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger

Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger Isabel De Clercq (Wolters Kluwer) deelt haar kennis met ons Kennis delen maakt organisaties nog krachtiger Kennis delen heeft een positieve invloed op het innoverend vermogen en op het vinden van oplossingen

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75

Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 DEEL 3.4 DE EURO Deel 3. Wat doet de Europese Unie? 75 3.4. DE EURO DOEL - De leerlingen/cursisten ontdekken de voordelen van het gebruik van de eenheidsmunt: wisselen van geld is niet meer nodig, je spaart

Nadere informatie

Rabobank Helmond Een aandeel in elkaar

Rabobank Helmond Een aandeel in elkaar Medicidesk Rabobank Helmond Een aandeel in elkaar RABOBANK MEDICIDESK Persoonlijk advies speciaal voor medici In deze brochure maakt u kennis met de mensen en mogelijkheden van onze Medicidesk. De Medicidesk

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland COUNTRY PAYMENT REPORT 216 Nederland Country Payment Report 216: NEDERLAND Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia. Intrum Justitia verzamelt gegevens van duizenden bedrijven in Europa

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk

Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk Internationale vorderingen Nederlandse banken onder druk De vorderingen van Nederlandse banken op het buitenland zijn onder invloed van de financiële crisis en de splitsing van ABN AMRO in 2007 en 2008

Nadere informatie

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Valt het mee of tegen? a Als Yara een appartement koopt moet ze een hypotheek afsluiten. Hiervoor betaalt ze iedere maand een bepaald bedrag. Dit zijn haar

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie