STATUS CO CO-ASSISTENT & RECHT. Aanklaagcultuur in Nederland? Het recht van de co-assistent en Twee gloednieuwe columns en...meer...

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "STATUS CO CO-ASSISTENT & RECHT. Aanklaagcultuur in Nederland? Het recht van de co-assistent en Twee gloednieuwe columns en...meer..."

Transcriptie

1 STATUS CO Periodiek voor co-assistenten Een uitgave i.s.m de KO-Raad CO-ASSISTENT & RECHT Aanklaagcultuur in Nederland? Het recht van de co-assistent en Twee gloednieuwe columns en...meer... Jaargang nummer 2

2 TIJD OVER? Vast niet. Maar de status co zoekt medewerkers. Dus wil je schrijven, plakken, regelen of bedenken Mail dan naar:

3 STATUS CO REDACTIONEEL STATUS CO PERIODIEK VOOR CO ASSISTENTEN Jaargang 23 nummer 2 Juni 2005 REDACTIEADRES Universitair medisch centrum St Radboud Geert Grote Plein 15, kamer EZ Nijmegen tel: HOOFDREDACTEUR Sami Simons LAYOUT EN EINDREDACTIE Floor Pieper, John Stevens, Sami Simons REDACTIE Evelien Kuip, Jolijn van Baar, Heleen Ribbers, Judith Sparidans, Moniek de Goeij,, Marieke de Jong, Erik Wierda PENNINGMEESTER Judith Sparidans SECRETARIS John Stevens Drukwerk Copycenter The Print, Nijmegen, oplage: 500 Plaatsing van artikelen, mededelingen of brieven houdt niet noodzakelijkerwijs in dat de redactie de boodschap, doelstellingen of meningen van de instelling of persoon in kwestie onderschrijft. De redactie behoudt zich het recht voor artikelen, brieven of mededelingen te wijzigen, in te korten of niet te plaatsen. Niets in dit tijdschrift mag openbaar worden gemaakt door middel van druk, microfilm of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming aan de redactie. Status co is een periodiek voor alle co-assistenten van de RU Nijmegen en verschijnt zo n 4 keer per jaar. Status co wordt verzonden naar alle coassistenten, afdelingen van St. Radboud, geaffilieerde ziekenhuizen en verpleeghuizen waar co-assistenten van de RU Nijmegen aanwezig zijn. VOORWOORD Laatst stuurde ik voor de eerste keer iemand naar huis zonder dat mijn huisarts haar had gezien. Toen ik haar verhaal in het dossier intoetste, schrok ik plotseling. Ik was vergeten naar haar longen te luisteren. Wat nu te doen? Gewoon longen gda intoetsen of niet. En wat als zij ernstig benauwd wordt, omdat ik iets heb gemist? Rechtszaken, waarschuwingen van het tuchtcollege, bergen met schadevergoedingen, ik zag ze allemaal boven mijn hoofd hangen. Maar kan dat allemaal wel? Zijn wij als coassistenten tuchtrechtelijk te vervolgen? En wat moet ik als co-assistent doen als ik een medische fout maak? Zware kost? Ja, maar op deze vragen wil de status co, die je nu in handen hebt, op heldere wijze antwoord geven. Daarnaast gaat de status co weer internationaal. We vervolgen het onderzoeksavontuur van onze Africo. Ook krijgen we weer te horen wat John en Evelien de laatste weken in Nicaragua en Ghana hebben uitgespookt. Veel leesplezier, Sami 1

4 De rechtspositie van de co-assistent Het is niet altijd makkelijk om een co-assistent te zijn. Wat mag je nu eigenlijk allemaal en wat moet je? Vele van jullie weten zeker wel dat alle regels ergens uitgebreid op papier staan, maar die informatie is meestal niet voorhanden als je het nodig hebt! Vandaar dat je hier een korte samenvatting vindt van de belangrijkste aandachtspunten van de rechtspositie van de co-assistent. Marieke de Jong De positie van de co-assistent is slechts ten dele in de wetgeving geregeld. In 2000 zijn de landelijke richtlijnen positie co-assistenten opgesteld door het Disciplineoverlegorgaan Medische Wetenschappen (DMW) en de Vereniging van Universiteiten (VSNU). Deze richtlijnen zijn enerzijds bedoeld ter bescherming van co-assistenten en anderzijds ter uniformering van regels die overal geldig zijn. Iedere faculteit moet een eigen regeling maken, waarbij de DMW-richtlijnen als uitgangspunt en hulpmiddel kunnen dienen. De exacte richtlijnen zijn na te lezen op "the word slave is degrading, why don t we call you intern?" De wet- en regelgeving rondom coassistenten is een vrij taaie materie. Aan de hand van enkele praktische vragen worden meerdere van deze regels besproken. Zitten er grenzen aan m n werktijden? De maximaal te eisen tijdsduur van actieve inzet van de co-assistent, inclusief zelfstudietijd, bedraagt gemiddeld 46 uur per week. Je kunt niet verplicht worden tot het vervullen van een aanwezigheidsdienst langer dan 24 uur. Na een dienst van 14 tot 24 uur heb je recht op een vrije periode van 24 uur. Ben ik verplicht om een infuus bij een HIV-besmette patiënt te inbrengen? Om een voorbehouden handeling (conform Wet BIG) uit te voeren moet een co-assistent opdracht krijgen van een arts en zijn/haar aanwijzingen opvolgen. Daarnaast moet je bij jezelf nagaan of je beschikt over de bekwaamheid om de opdracht naar behoren uit te voeren. De opdrachtgevende arts dient ook rekening te houden met de beperkingen in kennis en ervaring van de co-assistent. Het is dus een afweging die je moet maken over je eigen competentie en je bent zeker niet verplicht bij deze patiënt een infuus in te brengen. HIVbesmette patiënten vormen daarnaast een uitzondering, deze patiënten dienen te worden geprikt door ervaren personeel. Moet ik een vaginaal toucher onder narcose zonder toestemming van de patiënt wel of niet uitvoeren, omdat de opleider dit van mij vraagt? Een co-assistent kan niet worden verplicht om in het kader van de patiëntenzorg een handeling te verrichten dan wel daaraan medewerking te verlenen indien dat > 2

5 3

6 strijdig is met zijn geweten. Het is wel tijdig mede te delen aan de verantwoordelijke arts. Hoe zit het nu precies met onze geheimhoudingsplicht? Co-assistenten hebben (nog) geen eigen beroepsgeheim, zijn of haar zwijgplicht is afgeleid van het beroepsgeheim van de behandelend arts. Het beroepsgeheim is stevig in ons recht verankerd, namelijk in het Wetboek van Strafrecht, Wet BIG en Wet geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO). De privacywetgeving is ontwikkeld voor terughoudende en zorgvuldige verzameling, bewaring en gebruik van persoonsgegevens; dit is o.a. bij wetenschappelijk onderzoek een belangrijk aspect. Het kopiëren van statussen is natuurlijk erg handig voor de CC-blokken, maar de patiëntgegevens mogen hierop niet meer herkenbaar zijn. Ook zouden we er beter op moeten letten wat we wel en niet aan elkaar kunnen vertellen in bijvoorbeeld de kantine of de trein. Moet ik een foutje in m n handelen melden of liever stilzwijgen? Binnen gezondheidszorginstellingen gelden vaak regels voor het melden van incidenten die zich in de patiëntenzorg voordoen. De MIPregeling (Melding Incidenten Patiëntenzorg) is bedoeld om incidenten te onderzoeken en maatregelen te nemen om herhaling te voorkomen. Co-assistenten moeten ook aan dergelijke regeling voldoen. Hoe snel heb ik een klacht aan m n broek hangen? Indien over het handelen of nalaten van een co-assistent door een patiënt een klacht wordt ingediend, wordt de coassistentenopleider daarvan op de hoogte gebracht. Deze draagt zorg voor de noodzakelijke begeleiding van de co-assistent. De co-assistent is zelf niet aan het tuchtrecht onderworpen, maar wel de opdrachtgever of opleider. De co-assistent kan strafrechtelijk of civielrechtelijk aansprakelijk zijn. In de praktijk komen dergelijke gevallen zelden voor en vaak wordt dan de gezondheidszorginstelling aangesproken. Seksuele intimidatie, wat moet ik er mee? Grensoverschrijdend gedrag van patiënten richting co-assistenten komt regelmatig voor, zeker bij psychiatrische patiënten. Je kunt hierbij denken aan fysiek en verbaal geweld of seksueel getinte intimidatie. In deze gevallen is het van belang dat co-assistenten hun verhaal en ervaringen in een veilig omgeving kwijt kunnen. Seksuele intimidatie van begeleiders is een ander verhaal, hierbij speelt de ongelijke machtspositie een belangrijke rol. Jammer genoeg bestaat er nog geen duidelijke regelgeving voor dit probleem. Het weten waar je recht op hebt, is nog iets anders dan het in de praktijk toepassen van de regels. Vaak kom je in situaties waarbij het moeilijk kan zijn om een beroep te doen op je rechten. Probeer toch je eigen grenzen aan te geven met bovenstaande informatie in je achterhoofd. Literatuur Gunning-Schepers LJ. Grensoverschrijdend gedrag. Ned Tijdschr Geneeskd, 2005;149(14): Infectiepreventie in het medisch onderwijs. Onderwijs Management Team UMC St Radboud, Landelijke richtlijnen voor de regeling van de positie van de co-assistenten. DMW-VSNU, Wiersinga WJ, Schimmer B, Levi M (red.). Handboek voor de co-assistent. Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, Wijmen GCB van. Positie co-assistenten geregeld. Med. Contact 2001;

7 Amerikaanse toestanden In januari 1999 zat ik in een auto op weg naar Denver, Colorado toen deze vanachter werd aangereden op de snelweg. Erik Wierda Ik was in de Verenigde Staten vanwege een jaar uitwisseling en ging naar een High School in Albuquerque, New Mexico. Met vrienden van mijn gastouders ging ik skiën en de reis van Albuquerque naar Denver duurde ongeveer 8 uur. Het sneeuwde hevig die avond en het zicht was slecht. Op de linkerrijstrook was een ongeluk gebeurd en wij moesten hier sterk voor afremmen. De auto achter ons had helaas minder krachtige remmen en veroorzaakte een kopstaartbotsing. Door de grote kracht van de botsing en het gladde wegdek kwam onze auto 100 meter verder total loss tot stilstand tegen de vangrails. Geluk bij dit ongeluk was dat vanwege het andere eerder genoemde ongeval de ambulancebroeders snel ter plaatse waren. Mijn opmerking over een pijnlijke nek was de aanleiding voor het in werking treden van een whiplash protocol. Er werd een halsband omgelegd en de ambulance spoedde zich richting het Denver hospital. Twee uur en twee foto s later werd ik met de uitslag there s nothing to see en het advies rustig aan te doen weer naar huis gestuurd. Vooral vanwege de voor mij gunstige uitslag was ik verbaasd twee weken later een telefoontje te krijgen van de advocaat van de bestuurder van de auto die ons had aangereden. Ervan uitgaande dat ik hem (de bestuurder) toch wel zou gaan aanklagen vanwege de kans op mogelijk nekletsel wilde hij graag een schikkingsvoorstel doen van 550 dollar. Bovengenoemd voorbeeld geeft mijn eigen ervaringen weer met de hier in Nederland vaak gebruikte term Amerikaanse toestanden van de gezondheidszorg. Maar wat wordt er eigenlijk bedoeld met deze term? Wij denken dan aan de Amerikaanse claimcultuur en aan rechtszaken die enorme schadevergoedingen toekennen aan patiënten die te maken hebben gehad met kleine medische fouten of misstanden. In de Arts&Auto van april dit jaar werden twee van dergelijke rechtszaken beschreven die erg tot de verbeelding spreken. De eerste ging over het Amerikaanse bedrijf Cheerios, producent van cornflakes en andere ontbijtproducten. Een slimme advocaat had via oproepen in kranten en op tv duizenden mensen verzameld die mogelijk negatieve gevolgen hadden ondervonden van een aan de cornflakes toegevoegd additief. Hoewel van dit additief nooit bewezen was dat dit schadelijk was, gaf Cheerios er de voorkeur aan een schadevergoeding te betalen om negatieve publiciteit rond het bedrijf te voorkomen. Het bedrag van de schadevergoeding: twee miljoen dollar. Deze twee miljoen dollar werd niet hoofdelijk verdeeld onder de claimanten maar ging rechtstreeks naar de bankrekening van de advocaat. De claimanten kregen overigens wel een coupon voor maar liefst één gratis pak cornflakes. 5

8 De tweede zaak betrof de 79-jarige mw. Liebeck. Toen zij s morgens bij de McDrive een kopje koffie had gehaald gooide zij deze per ongeluk tijdens het rijden over haar benen. Zij liep hierbij derdegraads brandwonden op over zes procent van haar lichaam. Tijdens de rechtszaak werd McDonalds aansprakelijk gesteld en gedwongen een schadevergoeding te betalen aan Mw. Liebeck van drie miljoen dollar. Reden waarom de eis gegrond werd geacht: de schade zou er niet zijn geweest als McDonalds de koffie niet met zo n hoge temperatuur had geserveerd! De vraag die ons hier al een tijdje bezighoudt is of deze Amerikaanse toestanden nu ook overwaaien naar Nederland. En als dat het geval is, in hoeverre dat proces zich hier al aan het voltrekken is. Een proces als tegen Cheerios ziet men in Nederland gelukkig nauwelijks. Maar processen waarin de geleden schade na een autoongeluk in de vorm van whiplash wordt vergoed komt in Nederland en België wel steeds vaker voor. Als je in de zoekmachine Google de woorden whiplash en advocaat intypt krijg je na een zoekactie van slechts 0,2 seconde 1210 resultaten die pagina s weergeven van letselschadeadvocaten die gespecialiseerd zijn in whiplash. Hoewel het aantal claims van schadevergoeding in Nederland en België dan lijkt te stijgen, van een echte explosie met als resultaat een claimcultuur zoals in de Verenigde Staten lijkt hier niet te ontstaan. Hier zijn een aantal redenen voor te noemen. Ten eerste heeft Nederland, zeker in vergelijking met de Verenigde Staten een goed sociaal zekerheidsstelsel en kan men een beroep doen op WAO of ziektekostenverzekering. Een Amerikaan die arbeidsongeschikt raakt heeft soms geen andere mogelijkheid dan zijn weggevallen inkomen te compenseren met de inkomsten uit een schadeclaim. Een bijkomend verschil hierbij met Nederland is dat Amerikaanse advocaten vaak werken volgens het no cure no pay principe. De gedupeerde werknemer hoeft dan in geval van een verloren rechtszaak niets te betalen aan de advocaat. Een tweede oorzaak voor het uitblijven van een claimcultuur in Nederland is dat de negatieve gevolgen daarvan, ook in de Verenigde Staten steeds beter zichtbaar worden. Amerikaanse websites als sickoflawsuits.com en freedomworks.org stellen deze negatieve gevolgen aan de kaak en voeren hier actie tegen. Bekend werd dat 79% van de Amerikaanse artsen meer onderzoek laat verrichten dan volgens medische maatstaven noodzakelijk is uit angst voor aanklagers. Geschat wordt dat jaarlijks vijftig miljard dollar wordt uitgegeven aan testprocedures die alleen maar nodig zijn om artsen te verdedigen tegen mogelijke claims. Voorlopig lijkt het in Nederland wel mee te vallen met de claimcultuur. Hoewel men al jaren vreest voor de Amerikaanse toestanden, worden deze gelukkig nog niet in dezelfde mate hier waargenomen. Hierdoor blijven wij gevrijwaard van in elk geval één groot nadeel van de claimcultuur. Wij blijven de patiënt zien als iemand met een ziekte, en niet, zoals 72% van de Amerikaanse artsen volgens bovenstaande websites doen, als iemand die hem of haar mogelijk gaat aanklagen in de toekomst. Literatuur Arts&Auto, april

9 7

10 Het allesrecht van de zorgverzekeraars Tijdens mijn co-schap huisartsgeneeskunde meldde één van de zorgverzekeraars per brief dat de staaroperaties alleen nog in een bepaald ziekenhuis in de regio zouden worden vergoed. Dit schepte enige verbazing. Het komt er dus op neer dat als een patiënt zijn hele leven bij een oogarts in een ander ziekenhuis onder behandeling is geweest, nu naar het ziekenhuis moet waar de zorgverzekeraar een gunstige deal mee afgesloten heeft. Dit riep bij mij toch de nodige vragen op: Krijgen de zorgverzekeraars inderdaad veel meer te zeggen? Hoe ziet het nieuwe zorgstelsel eruit? En moet je hier als co-assistent iets over weten? Marieke de Jong Beginnend met de laatste vraag is mijn antwoord: JA! Het is inderdaad erg saaie, oninteressante en ingewikkelde stof, maar je krijgt er in de praktijk jammer genoeg wel mee te maken. De nieuwe Zorgverzekeringswet De heer Hoogervorst, minister van Volksgezondheid, zadelt iedere burger volgend jaar op met een nieuwe zorgpolis. Per 1 januari 2006 treedt de nieuwe Zorgverzekeringswet in werking en gaat er veel veranderen in het Nederlandse zorgstelsel. Er komt één zorgverzekering voor alle Nederlanders. Het onderscheid tussen particulier en ziekenfondsverzekering verdwijnt. Alle inwoners van Nederland zijn verplicht zich te verzekeren. Verzekeraars zijn op hun beurt verplicht om iedereen die zich voor de verzekering aanmeldt, te accepteren. De overheid stelt een wettelijk standaardpakket samen van noodzakelijke, op genezing gerichte zorg. Maar wat valt er straks allemaal onder deze verzekering? Zal de toegankelijkheid van de zorg verminderen? Kan iedereen zich een aanvullende verzekering permitteren? Verschillende polissen De dekking van de nieuwe zorgverzekering komt grotendeels overeen met het huidige ziekenfondspakket. Daarnaast is het mogelijk een aanvullende verzekering af te sluiten voor de behandelingen die buiten de zorgverzekering vallen. De zorgverzekeraar kan verschillende polissen aanbieden: een polis met vooraf gecontracteerde zorg en een polis met kostenvergoeding. Dit zou de keuzevrijheid van zorgverzekeraars en verzekerden vergroten. De verzekerde kan kiezen voor zorg in natura bij aanbieders waar de zorgverzekeraar contracten mee heeft, of voor een kostenvergoeding bij zelf gekozen aanbieders. Verzekerden kunnen kiezen voor een eigen risico oplopend tot 500 euro. Financiële aspect Naast een inkomensafhankelijke bijdrage van verzekerden die door de Belastingsdienst wordt geïnd, betalen de verzekerden een nominale premie aan hun zorgverzekeraar. Per zorgverzekeraar kan de nominale premie van polissen verschillen, maar voor een zelfde polisvariant wordt dezelfde premie gevraagd. De Zorgverzekeringswet verplicht werkgevers bij te dragen aan de financiering van de verzekering. Regierol van de zorgverzekeraar De zorgverzekeraars krijgen de regie in de zorg. Een voorbeeld: verzekeraars hebben getracht de inkoop van apothekers te sturen naar bepaalde leveranciers en hen te dwingen 8

11 bepaalde merken te leveren. De apotheker wordt op deze manier niet meer serieus genomen in zijn professionele verantwoordelijkheid. De fysiotherapeuten hebben de marktwerking in de zorg ook aan de lijve ondervonden, toen vorig jaar de fysiotherapie uit het basispakket is geschrapt. Scherpe onderhandelingen met zorgaanbieders moeten leiden tot de goede deals, zodat de premies laag kunnen blijven. Zorgaanbieders zijn echter niet opgeleid tot goede onderhandelaars. Voor wie is deze taak dan wel weggelegd? In het nieuwe systeem mag de zorgverzekeraar ook winst maken. Dit is o.a. te merken aan hun dure reclamecampagnes die nu overal in het land te zien zijn. Het komt toch vreemd over dat er begin dit jaar miljoen euro is uitgegeven aan marketing om cliënten te winnen. Hadden ze met dit geld geen andere dingen kunnen doen? Het is natuurlijk begrijpelijk dat de grenzen van de betaalbaarheid van de zorg een keer bereikt worden. De vraag is of de toename van de regie in de zorg van de zorgverzekeraars de beste oplossing voor dit probleem is. Hoogervorst is echter verzekerd van zijn succes. Als het fout gaat, is mijn ministerschap mislukt. Hier word ik op afgerekend. Maar het gaat niet verkeerd. Tja, ik zal maar zeggen dat ik benieuwd ben hoe het er volgend jaar om deze tijd allemaal uitziet. Co-schap van het jaar verkiezing 24 juni 05 In combinatie met de COSTA-borrel om 18:00 Officiële uitreiking in de Lammerszaal voor opleiders en co-assistenten De genomineerden: Heelkunde Doetinchem Neurologie UMCN Ouderenzorg Rijnstate Gynaecologie Winterswijk Intro co-schap Heelkunde UMCN & Borrel in café de aesculaaf Gratis fust!! Komt allen!! 9

12 Een onderzoeker in Afrika (2) Zoals elke geneeskundestudent, heb ook ik een onderzoeksstage gedaan. Ik heb onderzoek gedaan naar malaria. De vorige status co ben ik begonnen met het vertellen van mijn verhaal. Dit is het vervolg. De AfriCo 2 september Het onderzoeksdorp Het onderzoeksdorp Kedougou ligt er werkelijk prachtig bij tussen de Baobabbomen. Er waait hier altijd een verkoelend briesje, heel anders dan de verstikkende hitte van Dakar. De eerste dag heb ik lekker gekletst met de onderzoeksgroep op het schoolpleintje van het dorp. Ik heb ze de foto s van Nijmegen laten zien; er werd het hardst gelachen om de foto van de fietsenstalling, een garage voor fietsen! Naast alle moderne techniek waarmee de onderzoeksgroep in dit dorp is neergestreken (een microscoop, een auto) ben ik volgens mij de hoofdattractie van het dorp. Als ik over straat loop hoor ik de voetstappen van de kinderen al achter mij aan komen. Toubab! <<blanke!>> Hoor ik ze roepen, zwaaiend met hun handen, lachend als ik eens een keer terugzwaai. Of ze komen beetje bij beetje naar me toe schuifelen als ik ergens zit. Bonsjoerrr. Fluisteren ze dan als ik ze aankijk, het enige woordje Frans dat ze kennen. Voor sommige kleintjes is het de eerste keer dat ze een blanke zien. De kinderen van Kedougou hebben nog die kinderlijke nieuwsgierigheid. Dat is wat ik mis als ik in de ogen kijk van de kinderen van Dakar; te vroeg afgestompt door het leven op straat. 3 september Onderzoek in Afrika Als Senegalesen kletsen wordt er steevast Senegalese thee gezet. Dit gebeurt volgens een vast ritueel. Eerst wordt er een dikke prut van inktzwarte thee getrokken, waar ten minste 15 suikerklontjes in gaan. Ik begin te begrijpen waarom ik vaak tegen zwarte tanden aankijk als ze naar mij glimlachen. De thee wordt daarna overgegoten in een theeglaasje. Ik als Nederlander dacht toen te gaan drinken en ben er zelfs goed voor gaan zitten. Maar de thee wordt overgegoten in andere theeglaasjes, waar het een dikke schuimlaag geeft. Dit wordt eindeloos herhaald. Na een kwartier ben ik weer gaan liggen op een van de stretchers die klaar was gelegd (later ben ik erachter gekomen dat het de kunst is een zo groot mogelijke schuimkraag te maken). Voor het eerst sinds mijn aankomst in Senegal voelde ik me rustig. Malik (een van de onderzoekers) was continue thee aan het zetten, mijn glas telkens vol schenkend. Is dit de Afrikaanse manier van iemand dronken voeren? Onderzoek werd er natuurlijk ook gedaan. Dat is hier heel lastig. In het dorp waar we zitten blijkt namelijk heel weinig malaria voor te komen; het beetje regen dat er valt stroomt gelijk door de zanderige grond, zodat er geen plassen water (broedplaatsen voor de malariamug) kunnen ontstaan. En vaak is ook het benodigde materiaal niet aanwezig (zo was er geen goede medicatie meer te krijgen voor de > 10

13 11

14 behandeling van malaria) of werkt het niet meer (microscopen). Hierdoor gaat alles hier tergend langzaam. Nee, afrika laat zich niet inpassen in een onderzoeksprotocol van één A4-tje. Ondertussen loop Bouffon iedereen hier te commanderen om het beetje onderzoek dat nog gedaan kan worden gedaan te krijgen. Zijn probleem is alleen dat hij wel zegt dat Afrikanen niets kunnen, maar dat hij tegelijkertijd hen ook niet de gelegenheid geeft het zelf te doen: alles moet op zijn manier, dus doet hij alles liever zelf. Zou hij de personificatie zijn van de manier waarop het Westen met Afrika omgaat? Eén ding is zeker, zodra Bouffon de deur van zijn auto dichttrekt, keert de rust terug in het dorp. Het gaat misschien wat langzamer, maar gezelliger is het wel. 4 september De markt Het leven hier op het platteland geeft me wel een bepaald gevoel van vrijheid; poepen in de buitenlucht en jezelf wassen door een emmer water over je heen te gooien. Maar na een week ben ik wel weer toe aan een douche, wat een held ben ik toch. Ik ben vanochtend teruggekomen in Dakar. Daar heb ik samen met de zoon van de huishoudster een marktje in de buurt bezocht. Zij was namelijk zo geschrokken van de prijzen die ik moest betalen. Dat is de reden dat ik vandaag met een vijftienjarige voetbalidolate hiphopper op stap ben gegaan. 12 De markt Castor is op een kruispuntje hier in de buurt. In een wirwar van kleine nauwe straatjes loop je opeens tegen deze markt aan. Wederom was ik de enige blanke daar. Als ik niet elke dag Bouffon zou zien, zou ik bijna geloven dat ik de enige op aarde was. Het marktje vond ik gezellig, geen opdringerige mannetjes te zien, dus ik en Jojo konden rustig rondslenteren, of kwam het door de goede bescherming die hij mij bood? Bij het afdingen had ik echter niets aan hem hij was veel te schattig- dus op een gegeven moment heb ik het zelf maar geprobeerd. Het wérkte, ik had zowaar 25 CFA afgedongen, een wereldbedrag van 0,07 euro! Zo trots als een pauw heb ik de knoflook weggeborgen in mijn tas. Daarna ben ik naar het strand gegaan in het noorden van Dakar. Senegalesen en strand zijn een vermakelijke combinatie en ik heb me die middag dan ook geen minuut hoeven vervelen. Senegalese mannen zijn heel erg ijdel. Je ziet ze dus continu over het strand paraderen, hun buik inhoudend en een biceps oppompend. Soms zelfs zover dat ze blauw aanlopen van zuurstoftekort. Of je ziet ze zich in het zweet werken, zich opdrukken, of rondrennen om daarna uit te puffen in de branding, heel stoer om heen kijkend. Senegalesen zwemmen ook niet, ze badderen. Ze staan met zijn allen op elkaar in de branding. Als je dus jezelf door deze mensenmassa hebt gewurmd heb je de hele zee voor

15 jezelf. De grote vraag is alleen, hoe kom je weer terug? Toen ik terugkwam van het strand begon de ellende. Was het een zonnesteek, of toch het avondeten? Hoe het ook zij, de volgende twee dagen heb ik op bed doorgebracht. Alles, maar dan ook echt alles wat er in mijn darmen zat is er wel een of meerdere keren uit geweest. Wat heb ik me ellendig gevoeld. Afrika is alleen leuk door de ogen van een gezonde maag. Het voelde dan voor mij ook als een godsgeschenk toen er drie dagen later weer een gewone drol uitrolde. 7 september De vooruitgang Zoals in zovele Afrikaanse landen neemt de president een speciale plaats in binnen de Senegalese samenleving. De president wordt in dit land op handen gedragen. Overal zie ik posters met zijn glimlach ja, standbeelden zijn zo achterhaald- en het nieuws opent steevast met hetgeen de president die dag gedaan heeft. Als ik zijn naam noem beginnen de ogen van mijn Senegalese collega s te glimmen. Deze president heeft net als zijn voorganger een lied gemaakt en dat lied was het eerste wat mijn collega s mij wilde leren: Sénégal, oh Sénégal, le pays de la liberté. Oh Afrika, oh Afrika, on avance, on avance, on avance <<Senegal, oh Senegal, het land van de vrijheid. Oh Afrika, oh Afrika, wij gaan vooruit, wij gaan vooruit, wij gaan vooruit.>>. Deze vooruitgang neemt in Senegal soms vreemde vormen aan. Vooruitgang betekent voor de president stoepen maken. Dus overal waar ik kijk verrijzen brede avenues. Hiervoor moeten zelfs wegen worden versmald. De enige uitvalsweg vanuit mijn wijk is nu zo smal dat er maar 1½ auto doorheen kan, zodat s ochtends uren files voor mijn deur staan. Een ander briljant plan is om iedere Senegalese scholier bekend te maken met een computer. Dit plan is bedacht in samenwerking met de grote filantroop Bill Gates. Zo krijgt nu elke school in elke uithoek van Senegal een computer. Dat zij daar geen stroom hebben doet er natuurlijk niet toe. En als ik uit mijn raam kijk over mijn wijk en zie dat het merendeel geen stromend water heeft of soms zelfs geen fatsoenlijk dak boven zijn hoofd kan ik alleen maar zuchten: Rare jongens, die Senegalesen... Tussen Afrika en Midden-Amerika (2) Twee van onze redactieleden zaten voor drie maanden in het buitenland in verband met hun co-schap. Zij e- mailden elkaar over hun avonturen. John Juan- Stevens & Evelien Kuip Hee Obruni! Leuk zeg, al je verhalen! Hier heeft het leven ook niet stil gestaan. Ik heb de afgelopen 3 weken de mannen-afdeling gerund. Loop hier zelf elke ochtend visite en alle problemen kon ik bespreken met een Ghanese arts. Toch wel leuk hoor, dat je zelf eindelijk wat meer zelfstandigheid krijgt! Verbaas jij je af en toe ook zo over de manier waarop mensen hun klachten presenteren? Acute hysterie is hier gewoon een regelmatig terugkerende diagnose die je hier op de eerste hulp stelt. Hebben we in Nederland de moeheid, fibromyalgie en de whiplash. Hier zijn de veelgehoorde klachten 'bitterness of the mouth', 'itchyness over the whole body' en 'general body weakness'. Daarnaast kan je hier met 13

16 gemak een boekje samen met de titel '1001 manieren om een abortus te plegen'. Ze doen het met kruiden (oraal of vaginaal), gunpowder, rattengif, zeeeeer sterke koffie gemengd met cola, anti-malaria-medicatie, melk enz. Het 1 is natuurlijk meer geschikt dan het ander... O ja, en dat van de medicijnen voorschrijven al is het maar hoestsiroop dat doen we hier ook zo. Je bent geen echte dokter als je geen pillen voorschrijft. Dus mijn absolute favoriet is dan ook multivite 1 tablet per dag voor 1 week. Verder behandel je praktisch iedereen met koorts voor malaria, en iedereen die daar weer hoofdpijn bij heeft, geef je paracetamol. Dus een beetje patiënt mag toch al gauw 3 verschillende pillen slikken op een dag... Gisteren zag ik toevallig in mijn dienst 2 kindjes (2 en 4 jaar oud) en die vonden al die pillen ook wel leuk. Ze hadden thuis de pillentrommel gevonden en enthousiast alles uitgeprobeerd (rood met gele, oranje, witte grote, witte kleine pillen enz), dus die kwamen al heftig kotsend binnen. Die hebben we toen maar op ER gelaten, en ze waren toen ze eenmaal al eruit hadden gegooid, weer goed bij hun positieven. Ben trouwens nu begonnen op de kinderafdeling, om daar de laatste 3 weken visite te lopen en de afdeling een beetje onder de knie te krijgen... ben benieuwd. Veel succes en plezier daar met de laatste weken! Evelien Hola amiga, De tijd staat niet stil merk ik, nog maar twee en een halve week en het coschap zit er al weer op. Ongelofelijk wat kan de tijd snel gaan! Ik werk nog steeds op het puesto de salud en doe steeds meer zelfstandig, veel patiënten die ik zie bespreek ik niet meer met de arts en handel ik zelf af. Nu zijn er nog geen echte hele spannende zaken voorbij gekomen hoor. Maar ja het zelfstandige gaat me wel steeds beter af. Ik merk wel dat de antibiotica echt de deur uit vliegt hier. We hadden laatst daarom maar weer een keertje les van de kinderarts die het ook een beetje te gortig vond worden. Zij legde nogmaals uit dat een kind met droge hoest, geen versnelde ademhaling en geen koorts echt geen antibiotica nodig heeft. Want dit is hoogstwaarschijnlijk een viraal infect. Dit was afgelopen vrijdag, ik ben benieuwd wat er maandag bij de artsen nog is blijven hangen. Mijn onderzoek gaat gestaag door, mijn begeleider hier is een echte epidemioloog en dat merk je. Als ik er even niet meer uitkom dan ga ik naar hem toe en dan verteld hij me weer hoe het allemaal zit met odds ratios en relatieve risico s. Ja je leest het goed ik doe niet zo maar een status onderzoekje, maar ik werk met significante cijfers (mijn P waarden liggen ver onder de 0,05). En dat wil dus zeggen dat vrouwen die tussen de leeftijd jaar, meer dan 6 kinderen hebben gebaard en hun eerste seksuele relatie voor de 16 jaar hebben 14

17 gehad een significant hoger risico hebben op het ontwikkelen van een voorstadium van baarmoederhals kanker. Het is maar dat je het weer even weet. Wat nog het meeste opvalt aan het onderzoek is dat ik nu significant zeker weet dat ik een medicus ben en geen epidemioloog. Oh ja deze artikelen over mijn gebeurtenissen hier zullen niet de primeur zijn, ik ga mijn wetenschappelijke stage lopen bij huisartsgeneeskunde en ben daarbij meteen gevraagd om een artikel voor hun blaadje te schrijven. Onder de rubriek 'Een kijkje in de andere keuken' heb ik een artikel geschreven over mijn gebeurtenissen hier. Dus misschien hebben de status co lezers al 'een kijkje in mijn andere keuken' gekregen? Zo het is weer tijd om af te sluiten en mij weer te gaan richten op mijn werkzaam heden voor morgen. Zoals gezegd nog 2 en een halve week en dan kan voor mij de vakantie hier beginnen. Dan ga ik Nicaragua van een hele andere manier bekijken. Saludos, Juan (advertentie) Arts-assistenten voor de afdeling cardiologie Rijnstate Ziekenhuis Arnhem Wij zijn regelmatig op zoek naar arts-assistenten die willen werken op de afdeling cardiologie van het Rijnstate Ziekenhuis in Arnhem Onze afdeling heeft een erkenning voor de B-opleiding cardiologie in samenwerking met de afdeling Cardiologie van het UMC Nijmegen De afdeling cardiologie bestaat uit een Eerste Hart Hulp/CCU van 20 bedden Daarnaast zijn er 48 vervolg bedden verdeeld over 3 afdelingen. Naast de basiscardiologie hebben wij een uitgebreide afdeling interventie cardiologie en elektrofysiologie. Mocht je belangstelling hebben en binnenkort je bul halen Bel dan met een van ons of stuur een mailtje Frank Willems & Hans Bosker

18 SAMI kijkt omhoog H E T E I N D E I N Z I C H T Sami Simons Je herkent een co-groep aan het einde van hun co-schappen aan de dagelijkse bezigheden. Waar je aan het begin van je co-schappen vooral bezig was met het invullen van statussen en het ophalen van weggezakte kennis, zie je co-assistenten aan het einde van hun co-schappen zich vooral bezighouden met het opleuken van hun CV. Onderzoeken en case-reports schieten als paddestoelen uit de grond, commissies worden overladen met verzoekjes van co-assistenten om hun laatste maanden zinnig te besteden en co-schapdagen worden onderbroken voor sollicitaties van Groningen tot aan Maastricht. Je herkent een co-groep aan het einde van hun co-schappen aan de gespreksonderwerpen die worden aangesneden. Waar in het in het begin van de co-schappen ging over het eerste infuus dat was raak geprikt of het handige opzoekboekje dat je had aangeschaft, gaan de gesprekken bij laatstejaars co-assistenten vooral over toekomstige opleidingsplekken, AGIKO-constructies en sollicitatiemogelijkheden. Je herkent een co-groep aan het einde van hun co-schappen aan de vragen die ze elkaar stellen. Gingen de vragen in het begin over de normaalwaarde van natrium of de plek waar statussen gelegd moeten worden, aan het einde van de co-schappen gaan de vragen vooral over de toekomst: Wat ga jij doen? Gelijk in opleiding of eerst een paar jaar freewheelen? Chirurgie? Of toch huisartsgeneeskunde? Eén ding is echter niet veranderd na twee jaar co-schappen. Vraag iedere beginnend co-assistent of iedere afsluitend co: Wat ga jij doen? Het antwoord zal in beide gevallen vaak zijn: Ik weet het nog niet. 16

19 CO-lumn B L O N D e n C O Moniek de Goeij Ik hoor er helemaal bij na mijn co-schap interne. Op en top kern-co. Vergroeid met m n palmtop. Dat ben ik. Een aantal maanden geleden riep ik nog dat de existentiële crisis die menig co kenmerkt voor mij nog een ver van m n bed show was. Inmiddels heb ik er een stuk of 20 achter de rug. Na me gespiegeld te hebben aan diverse assistenten en specialisten, bij wie ik naast positieve eigenschappen af en toe ook wat botte en narcistische trekjes heb mogen signaleren moest ik af en toe even zoeken naar wie ik eigenlijk ben en wie ik wil worden. Godzijdank heeft CC01 mij de spiegel der al dan niet thematische zelfreflectie voorgehouden en heb ik mijn eigen identiteit op het nippertje hervonden: blond en co. Met beide eigenschappen zal ik voorlopig nog even vooruit moeten. Wordt blond en co vaak geassocieerd met onnozelheid, zo klinkt blond en dokter natuurlijk lang niet gek. Nog even door de zure appel heen bijten dus tijdens die co-schappen. Uiteindelijk zal het allemaal lonen. Zoals ik bij psychiatrie nog opkeek bij elk hoestje en pijntje, zo sloeg de gewenning al snel toe bij interne. Ik heb veel zieke mensen gezien de afgelopen maanden. Ziek, zieker, ziekst. Met vallen en opstaan is het uiteindelijk toch nog wat geworden met dat lichamelijk onderzoek van me. Eerst twijfelde ik aan mijn stethoscoop, (staat dat goedkope rotding eigenlijk wel op het membraan?) vervolgens twijfelde ik aan mijn gehoor, (staat m n mp3-speler dan toch altijd wat te hard?) maar na het zelfstandig opsporen van mijn eerste souffle graad I/VI kon ik al deze twijfels glorieus aan de kant schuiven. Zelfs het ECG heeft al een stuk minder geheimen voor me dan voorheen. Dit geldt ook voor het slag volk dat cardioloog heet. Vooral als blonde vrouw moet je het ernstig ontgelden bij deze soort. Op een dag was ik in het gezelschap van een eveneens blonde arts-assistent. De cardioloog die passeerde kon het blijkbaar niet laten: Hee, twee blondjes! Maar liefst twee hersencellen bij elkaar. Oh nee. Jij bent co. Eén hersencel dus. Sinds deze dag scheer ik alle cardiologen over één kam. Als zij dat doen, doe ik dat namelijk ook. Nou moet ik eerlijk toegeven dat ik me af en toe ook best wel blond gedroeg. Eens op de poli bleef ik maar niets vermoedend om een zekere meneer Habraken roepen in de wachtkamer. Enige reactie bleef uit. Na mijn derde poging kwam een patiënt met de toch wel nuttige informatie dat hij zo niet heette maar dat hij er wel woonde, en wel op nummer 12. Dus. Om teveel haarkleur gerelateerde avonturen te voorkomen zet ik tegenwoordig elke dag als bliksemafleider mijn bril op mijn blonde hoofd vol hersencellen. Het dragen van een bril biedt een hoop voordelen. Een bril oogt intelligent, verhoogt het aanzien en als je eens niks te doen hebt heb je mooi iets om te poetsen. Mijn bril en ik komen die co-schappen wel door. 17

20 Notulen Ko-Raadvergaderingen Notulen dd Mededelingen Positieve reactie van dr. Schoonderwaldt per mail ontvangen. Voortaan wordt de werkgroep het neurologisch onderzoek uit CC-1 de laatste 3 kwartier begeleid. Post Brief naar dr Prick (CWZ, afd. neuro) met het verzoek co-assistenten niet als groep, maar individueel te beoordelen. De laatste co-assistenten hebben daar een individuele beoordeling gekregen. Verslagen LOCA Er is gesproken over het landelijke probleem van te grote co-groepen en daar is brief over opgesteld en gestuurd naar het ministerie van onderwijs (zie hun website) OMT-2 Evaluatie OWL: het opstellen van kwaliteitseisen (naar aanleiding van prikaccidenten) verloopt moeizaam. Omgang klachten co-schappen: Stap 1 bespreken met opleider ter plaatse Stap 2 bespreken met stage coördinator uit het Radboud ziekenhuis En ben je niet tevreden over je eindbeoordeling dan kun je in beroep gaan bij bij de examencommissie. Meta Michiels volgt Barbara Schouten op en is de nieuwe aanwinst van het OMT- 2 team. Op OWL zullen de risicovolle handelingen worden beperkt om prikaccidenten te voorkomen. Vooralsnog is niet duidelijk hoe het juridisch geregeld is wanneer een coassistent op OWL bijvoorbeeld HIV oploopt. Bij de visitatie van Rijnstate is er gesproken over: o Dat co-assistenten opleiders menen dat de co-assistenten meer geobserveerd zouden moeten worden, maar zij zien hier nog niet zo een oplossing voor komen vanwege tijdgebrek van artsen en assistenten. o Kennistoetsing van coassistenten aan het einde van ieder coschap o Gebrek aan studieruimte voor co-assistenten en een nieuwe leerhuis. 18

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand

Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand. Plakrand zgt.nl Wat heb je nodig? - De 2 bouwplaten - Schoenendoos (niet te klein) - Stiften of kleurkrijtjes - Schaar of prikpen - Lijm - Eventueel gekleurde vouwblaadjes De doos Knip de twee hoeken van de lange

Nadere informatie

Wat heb je nodig? De doos

Wat heb je nodig? De doos zgt.nl Wat heb je nodig? - De 2 bouwplaten - Schoenendoos (niet te klein) - Stiften of kleurkrijtjes - Schaar of prikpen - Lijm - Eventueel gekleurde vouwblaadjes De doos Knip de twee hoeken van de lange

Nadere informatie

Inventarisatie 2. Dienstcompensatie

Inventarisatie 2. Dienstcompensatie Inventarisatie 2. Dienstcompensatie Inventarisatie 2 - Dienstcompensatie Inleiding In de Landelijke richtlijnen voor de regeling van de positie van coassistenten door Disciplineoverlegorgaan Medische Wetenschappen

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie

Zaken voor mannen. Verhalen van mannen met epilepsie Zaken voor mannen Verhalen van mannen met epilepsie Introductie Niet alle mannen vinden het prettig om over hun gezondheid te praten. Ieder mens is anders. Elke man met epilepsie ervaart zijn epilepsie

Nadere informatie

Dit onderzoeksrapport is opgesteld door: Sinds februari 2015 is dit:

Dit onderzoeksrapport is opgesteld door: Sinds februari 2015 is dit: Dit onderzoeksrapport is opgesteld door: Sinds februari 2015 is dit: Inventarisatie Seksuele Intimidatie 2014 Emily Boersma Gijsje Snijders Sanne Wubbels Inleiding In 2005 maakte het Nederlands Tijdschrift

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS Huisartsenpraktijk Dalfsen ARGO BV 2014 Rapportage wachtkamerinterview Inleiding Onder de cliënten van huisartsenpraktijk Dalfsen zijn de afgelopen 2 jaren tevredenheidsonderzoeken

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Het thema van deze les is Gezondheid. Dit is Les 1 Beginners. Een afspraak maken

Het thema van deze les is Gezondheid. Dit is Les 1 Beginners. Een afspraak maken Tekst Audio Les 1 /m 6 Radio Amsterdam LES 1. Beginners. Een afspraak maken Track 1 Jingle Track 2 Het thema van deze les is Gezondheid. Dit is Les 1 Beginners. Een afspraak maken Track 3 HET GESPREK.

Nadere informatie

Docent: James M. Boekbinder

Docent: James M. Boekbinder Thema/Opdracht: Creëer een persona Ting Yuen (0777483) Klas 1A Docent: James M. Boekbinder Opdracht 1: Functional speciation Voor docenten - Het becijferen van het gemaakte werk - Feedback geven van het

Nadere informatie

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige.

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Burn out Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Ik was al een tijd druk met mijn werk en mijn gezin. Het viel mij zwaar, maar ik moest dit van mezelf doen om aan de omgeving te laten zien

Nadere informatie

De MS van Tess Als elke dag onzeker is

De MS van Tess Als elke dag onzeker is Morgen gaan we naar de huisarts, zegt haar moeder s middags. Ik weet niet wat er met je is. Je bent zo moe de laatste tijd. En nu heb je ook nog last van je oog. De juf zegt dat ik misschien een bril moet,

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Luisteren Oefening 2 hobby Willem Linda hockeyen squashen tennissen voetballen bioscoop theater ballet kroegbezoek concertbezoek popmuziek jazz klassieke muziek Spreken Oefening

Nadere informatie

Hoe gaat het in z n werk daar? Wat is er anders dan een gewone poli?

Hoe gaat het in z n werk daar? Wat is er anders dan een gewone poli? INTERVIEW d.d. 28 december 2009 Coeliakiepoli Op het interview-wenslijstje van Nynke en Zara staat Dr. Luisa Mearin. Zij is kinderarts MDL in het LUMC te Leiden en heeft als eerste met haar collega s in

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Protocol medisch handelen en medicijnverstrekking aan leerlingen

Protocol medisch handelen en medicijnverstrekking aan leerlingen Protocol medisch handelen en medicijnverstrekking aan leerlingen 2015 Voorwoord: De maatschappij vraagt en verwacht steeds meer van scholen om kinderen optimaal te begeleiden en te stimuleren. Dat is goed

Nadere informatie

Maar gelukkig is er nog de Zing-Piet. Die zorgt ervoor dat alle Pieten alle Sinterklaasliedjes goed kunnen zingen. Dus ook:

Maar gelukkig is er nog de Zing-Piet. Die zorgt ervoor dat alle Pieten alle Sinterklaasliedjes goed kunnen zingen. Dus ook: Weten jullie hoe Sinterklaas van Spanje naar Nederland komt? Ja? Met de fiets? Nee! Met de stoomboot, natuurlijk! Het is een heel gedoe voordat Sinterklaas en zijn Pieten kunnen vertrekken. Je wil niet

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Protocol medisch handelen op scholen (DEF VERSIE 11-9-2015)

Protocol medisch handelen op scholen (DEF VERSIE 11-9-2015) Protocol medisch handelen op scholen (DEF VERSIE 11-9-2015) Inhoud Soorten medische handelingen op school 3 Het kind wordt ziek op school 4 Het verstrekken van medicijnen op verzoek 4 Opbergen van medicijnen

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen

Neus correctie 2012. Aanleiding. Intake gesprek. Stap 1: Wat gaan we doen Neus correctie 2012 Aanleiding Al een tijdje heb ik last van mijn neus. Als kind van een jaar of 5 kreeg ik een schep tegen mijn neus, wat er waarschijnlijk voor heeft gezorgd dat mijn neus brak. Als kind

Nadere informatie

Bent u ziekenfonds of particulier?

Bent u ziekenfonds of particulier? Uitgave: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Postadres: Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Juli 2005 Informatie Wilt u na het lezen van deze brochure

Nadere informatie

Tussen arts en leverpatiënt Tips en aandachtspunten voor gesprekken met uw arts

Tussen arts en leverpatiënt Tips en aandachtspunten voor gesprekken met uw arts Tussen arts en leverpatiënt Tips en aandachtspunten voor gesprekken met uw arts Nederlandse Leverpatiënten Vereniging De communicatie tussen hulpverlener en patiënt is een essentieel onderdeel van goede

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Deze les gaat over praten in de wachtkamer. Meneer Bashir gaat naar de huisarts. Hij moet even wachten. Hij zit in de wachtkamer. Er zitten veel mensen. Ze praten.

Nadere informatie

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter De dageraad Fragment Frank Norbert Rieter Copyright Frank Norbert Rieter Alle rechten voorbehouden. Correspondentieadres: St Geertruidestraat 27 6521 KG Nijmegen toneelteksten@ijlbode.nl De dageraad Personages

Nadere informatie

CZ helpt u met het kiezen van uw zorgverzekering

CZ helpt u met het kiezen van uw zorgverzekering CZ Zorgverzekeringen 2015 1 2 CZ helpt u met het kiezen van uw zorgverzekering U wilt graag verzekerd zijn van goede zorg. Zorg die beschikbaar is wanneer u het nodig heeft en aansluit bij uw wensen en

Nadere informatie

De PZP helpt u met het kiezen van uw zorgverzekering

De PZP helpt u met het kiezen van uw zorgverzekering Brochure 2015 1 2 De PZP helpt u met het kiezen van uw zorgverzekering U wilt graag verzekerd zijn van goede zorg. Zorg die beschik baar is wanneer u het nodig heeft en aansluit bij uw wensen en behoeften.

Nadere informatie

UMC St Radboud. Dubbeltaakonderzoek. Parkinson

UMC St Radboud. Dubbeltaakonderzoek. Parkinson UMC St Radboud Dubbeltaakonderzoek bij Parkinson Patiënteninformatie U ontvangt deze folder omdat u de polikliniek Neurologie van het UMC St Radboud te Nijmegen bezocht in verband met de ziekte van Parkinson.

Nadere informatie

koploper Oktober/ November 2013

koploper Oktober/ November 2013 koploper NIEUWS Oktober/ November 2013 Kinderboekenweek De kinderboekenweek was erg leuk, het ging over sport. Wij moesten een sport bedenken voor meneer GertJan. Zijn knie deed zeer en toen moest hij

Nadere informatie

De zorgverzekeringswet

De zorgverzekeringswet De zorgverzekeringswet De invoering van de Zorgverzekeringswet (ZVW) en de wet op de Zorgtoeslag vanaf 1 januari 2006 is een feit. Hierdoor ontstaat er één zorgverzekering voor iedereen, waarmee het onderscheid

Nadere informatie

Polikliniek Keel- Neus- en Oorheelkunde

Polikliniek Keel- Neus- en Oorheelkunde Polikliniek Keel- Neus- en Oorheelkunde In overleg met uw behandelend arts heeft u een afspraak gemaakt op de polikliniek Keel- Neus- Oorheelkunde (KNO) van het Radboudumc. In deze folder informeren wij

Nadere informatie

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE TAALWERKBLAD PARTICIPATIE aanpak coach cultuur deelnemen doel eigenschappen heden integreren kwaliteiten meedoen mentor nu plan samenleving toekomst vaardigheden verleden verwachtingen wensen DE WERKWOORDSTIJDEN

Nadere informatie

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja Voorwoord Verliefd zijn is super, maar ook doodeng. Want het kan je heel onzeker maken. En als het uiteindelijk uitgaat, voel je je intens verdrietig. In dit boek lees je over mijn liefdesleven, de mooie,

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

We gaan dit keer met z n drieën. Eerst dus maar even een voorstelrondje.

We gaan dit keer met z n drieën. Eerst dus maar even een voorstelrondje. Reisverslag Ghana april/mei 2015 zondag 19 april 2015 Nog één week. Dan zijn we onderweg! Op weg naar Accra. Dit is het eerste stukje van hopelijk een reeks dagelijkse verslagjes die we vanuit Drobo hopen

Nadere informatie

INHOUD OPDRACHTEN ORGANISATIE VAN DE GEZONDHEIDSZORG

INHOUD OPDRACHTEN ORGANISATIE VAN DE GEZONDHEIDSZORG OPDRACHTEN ORGANISATIE VAN DE GEZONDHEIDSZORG INHOUD Inleiding...1 Hoofdstuk 2 Huisarts...1...1 Open vraag...1...1 Hoofdstuk 4 Apotheken en zorg voor geneesmiddelen...3...3 Open vraag...3...3 Hoofdstuk

Nadere informatie

Patiëntenrechten van ouders en kind. Vrouw - Moeder - Kind centrum

Patiëntenrechten van ouders en kind. Vrouw - Moeder - Kind centrum 00 Patiëntenrechten van ouders en kind Vrouw - Moeder - Kind centrum In deze folder geven wij u informatie over de patiëntenrechten van u en uw kind. Deze folder is geschreven voor ouders. In de folder

Nadere informatie

Eindverslag SLB module 12

Eindverslag SLB module 12 Eindverslag SLB module 12 Marthe Verwater HDT 3C 0901129 Inhoudsopgave: Eindreflectie.. Blz.3 Reflectieverslag les 1.. Blz.4 Reflectieverslag les 2.. Blz.6 Reflectieverslag les 3.. Blz.8 2 Eindreflectie

Nadere informatie

Les 1. Bij de huisarts

Les 1. Bij de huisarts http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 1. Bij de huisarts Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren met de huisarts. Uw klachten beschrijven. Vragen stellen aan de huisarts. Vragen van de huisarts

Nadere informatie

Protocol voor medicijnverstrekking en medisch handelen Protocol voor medicijnverstrekking en medisch handelen

Protocol voor medicijnverstrekking en medisch handelen Protocol voor medicijnverstrekking en medisch handelen Protocol voor medicijnverstrekking en medisch handelen M.M. Oosterbaan Oktober 2013 1 Inhoudsopgave: 0. Inleiding over medicijnverstrekking en medisch handelen 1. Het kind wordt ziek op school 2. Het verstrekken

Nadere informatie

De epilepsie van Annemarie Als je hersens soms op hol slaan

De epilepsie van Annemarie Als je hersens soms op hol slaan Annemarie begreep er niks van. Had ze zo raar op de grond liggen doen? Wat stom. Zelf wist ze alleen nog maar dat haar buik naar aanvoelde en dat ze heel bang werd. Van de rest wist ze niets. Annemaries

Nadere informatie

Geachte heer/mevrouw,

Geachte heer/mevrouw, Geachte heer/mevrouw, Wij vragen u vriendelijk om mee te doen aan een medisch-wetenschappelijk onderzoek. Meedoen is vrijwillig. Om mee te doen is wel uw schriftelijke toestemming nodig. U ontvangt deze

Nadere informatie

Een kind zonder kankerdag

Een kind zonder kankerdag Een kind zonder kankerdag Eerste druk, maart 2011 2011 Maurice de Keijzer Schilderij cover: Roel Hofman isbn: 978-90-484-1732-2 nur: 402 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel

Nadere informatie

Advies, thuisbezorging en alle andere diensten van uw apotheek

Advies, thuisbezorging en alle andere diensten van uw apotheek Advies, thuisbezorging en alle andere diensten van uw apotheek Bij de apotheek kunt u terecht voor medicijnen. Dat weet iedereen. Maar wat doet de apotheek nog meer voor u? En wat gebeurt er eigenlijk

Nadere informatie

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS

RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS RAPPORTAGE WACHTKAMERINTERVIEWS Gezondheidscentrum Heelkom ARGO BV 2015 Rapportage wachtkamerinterview Inleiding Onder de cliënten van Gezondheidscentrum Heelkom is vorig jaar een tevredenheidsonderzoek

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

Take a look at my life week 5&6

Take a look at my life week 5&6 Take a look at my life week 5&6 Maandag 27 januari 2014 Zou vandaag gaan werken, maar heb op het laatste moment afgezegd omdat het nogal glad was op de weg. Dus ik durfde het niet aan om op de fiets naar

Nadere informatie

Les 5. In het ziekenhuis.

Les 5. In het ziekenhuis. http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Les 5. In het ziekenhuis. Wat leert u in deze les? Een gesprek in het ziekenhuis begrijpen. Woorden omschrijven. Welke vragen u kunt stellen in het ziekenhuis. Vragen

Nadere informatie

zomer Vakantie zomer

zomer Vakantie zomer NieuwsBrief nr.3, 2011 Naar Binnen Beste lezer, Het is weer tijd voor de zomer. In het midden van Nederland is afgelopen week de zomervakantie begonnen. De kinderen hebben zes weken geen school. Zes weken

Nadere informatie

19.15-19.45 uur : Inloop met koffie en thee 19.45-20.00 uur : Opening door directie 20.00-20.30 uur : Univé zorg in 2015 20.30-21.

19.15-19.45 uur : Inloop met koffie en thee 19.45-20.00 uur : Opening door directie 20.00-20.30 uur : Univé zorg in 2015 20.30-21. 19.15-19.45 uur : Inloop met koffie en thee 19.45-20.00 uur : Opening door directie 20.00-20.30 uur : Univé zorg in 2015 20.30-21.00 uur : Pauze 21.00-21.30 uur : Veranderingen in de AWBZ 21.30-22.30 uur

Nadere informatie

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag.

Brandweerman. 1 Brandweerman, brandweerman. Red die kat, als je kan. Zet je ladder neer en draag snel die kat omlaag. vanaf 4 jaar tekst: Marian van Gog muziek: Ton Kerkhof ouplet Brandweerman Intro D7 G man, Refrein brand -weer - man. Red die kat, Brand-weer Œ Œ Œ G Œ Ó als je kan. Zet je lad - der neer en draag snel

Nadere informatie

Protocol Medisch Handelen & Medicijnverstrekking op het Johannes Fontanus College

Protocol Medisch Handelen & Medicijnverstrekking op het Johannes Fontanus College Protocol Medisch Handelen & Medicijnverstrekking op het Johannes Fontanus College 1 INLEIDING BELANGRIJKE AANDACHTSPUNTEN In dit protocol wordt een onderscheid gemaakt tussen medisch handelen in het algemeen

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken. Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de

Nadere informatie

Achmea Personenschade: aangenaam!

Achmea Personenschade: aangenaam! Achmea Personenschade: aangenaam! INHOUD Achmea Personenschade: aangenaam! 3 Wat doen wij voor u? 4 Hoe doen wij dat? 5 Met wie krijgt u te maken? 7 Wat doet u? 9 Wat betalen wij? 10 Zoekt u extra hulp?

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer

Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Thema Gezondheid. Lesbrief 2. De wachtkamer Deze les gaat over praten in de wachtkamer. Een man, meneer Wong, gaat naar de huisarts. Hij moet even wachten. Hij zit in de wachtkamer. Er zitten veel mensen.

Nadere informatie

Het zorgstelsel als onderwerp van gesprek Factsheet Databank Communicatie

Het zorgstelsel als onderwerp van gesprek Factsheet Databank Communicatie Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Het zorgstelsel als onderwerp van gesprek. J. Noordman, C. van Dijk, P. Verhaak. Utrecht: NIVEL, 2008) worden gebruikt.

Nadere informatie

Prostaatkanker Hoe ontdek je het en dan?

Prostaatkanker Hoe ontdek je het en dan? Prostaatkanker Hoe ontdek je het en dan? Eerste druk, 2014 2014 Henri Pieter www.henripieter.nl Schilderij cover: Irma Boogh-van der Burg isbn: 9789048433735 nur: 860 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer

Nadere informatie

Onderzoek werknemers met kanker

Onderzoek werknemers met kanker Onderzoek werknemers met kanker Dinsdag 15 april 2013 Over dit onderzoek Dit onderzoek is gehouden in samenwerking met de Nederlandse Federatie voor Kankerpatiëntenorganisaties (NFK). Aan het onderzoek

Nadere informatie

CZ Zorgverzekeringen 2015

CZ Zorgverzekeringen 2015 CZ Zorgverzekeringen 2015 Fincover 1 2 CZ helpt u met het kiezen van uw collectieve zorgverzekering U wilt graag verzekerd zijn van goede zorg. Zorg die beschikbaar is wanneer u het nodig hebt en aansluit

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Navelbreuk operatie bij kinderen. poli Chirurgie

Navelbreuk operatie bij kinderen. poli Chirurgie 00 Navelbreuk operatie bij kinderen poli Chirurgie 1 Uw kind wordt binnenkort verwacht in het ziekenhuis voor de behandeling van een navelbreuk. Waarschijnlijk heeft u al het een en ander gehoord over

Nadere informatie

Deel 1: Trrrring! De wekker geeft met veel lawaai aan dat het tijd is om op te staan. Je hoort een langgerekte geeuw, het is pas 6 uur s ochtends. Maar Jordie moet er uit want hij moet zijn krantenwijk

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

Verslagen partijen 2 e ronde

Verslagen partijen 2 e ronde Verslagen partijen 2 e ronde Geschreven door Dewi van den Bos Het Roode Hert en de rest van het bestuur van het toernooi kunnen niet aansprakelijk gesteld worden. 13 april 2012, 6 e en laatste speelavond

Nadere informatie

97, 42. Speciaal voor u: De collectieve ziektekostenverzekering BASISPREMIE 2012

97, 42. Speciaal voor u: De collectieve ziektekostenverzekering BASISPREMIE 2012 Speciaal voor u: De collectieve ziektekostenverzekering voor medewerkers werkzaam in de kinderopvang, jeugdzorg en maatschappelijke dienstverlening BASISPREMIE 2012 97, 42 p/m * * Op basis van wettelijk

Nadere informatie

Arbeidsongeschikt. En dan?

Arbeidsongeschikt. En dan? Arbeidsongeschikt. En dan? Inhoud Voor wie is deze folder bedoeld? 5 Ik heb een aanvraag tot uitkering ingediend. Wat gebeurt er nu? 5 Beroepsarbeidsongeschiktheid 5 Passende arbeid 5 Gangbare arbeid

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af.

Alles onder de knie? 1 Herhalen. Intro. Met de docent. 1 Werk samen. Lees het begin van de gesprekjes. Maak samen de gesprekjes af. Intro Met de docent Wat ga je doen in dit hoofdstuk? 1 Herhalen: je gaat herhalen wat je hebt geleerd in hoofdstuk 7, 8 en 9. 2 Toepassen: je gaat wat je hebt geleerd gebruiken in een situatie over werk.

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

Calamiteitenprotocol instellingen Wmo, gemeenten in de regio Eemland

Calamiteitenprotocol instellingen Wmo, gemeenten in de regio Eemland Calamiteitenprotocol instellingen Wmo, gemeenten in de regio Eemland Inleiding Calamiteiten bij zorg en ondersteuning kunnen helaas niet altijd voorkomen worden. Ze hebben een grote impact op betrokkenen

Nadere informatie

VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN

VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN VIEREN DOOR/VOOR JONGEREN VOORBEDE Soms moeten gebeurtenissen en dingen met naam worden genoemd. Soms moet je de dingen meer openlaten, opdat iedereen zijn eigen ervaringen erin kan herkennen. De voorbede

Nadere informatie

kritieke diensten voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de Spoedgevallendienst Ga je mee? UZ Gent, Spoedgevallendienst

kritieke diensten voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de Spoedgevallendienst Ga je mee? UZ Gent, Spoedgevallendienst voor kinderen die op bezoek komen kritieke diensten Raf gaat een kijkje nemen op de Spoedgevallendienst Ga je mee? UZ Gent, Spoedgevallendienst Inhoud Voorwoord Welkomstwoordje van Raf 3 Stel jezelf even

Nadere informatie

Time management - logboekanalyse en Eisenhowerschema

Time management - logboekanalyse en Eisenhowerschema pag.: 1 van 5 Time management - logboekanalyse en Eisenhowerschema Tijd is een schaars goed. U heeft als inkoper slechts een beperkte hoeveelheid tijd tot uw beschikking om uw taken uit te voeren. Deze

Nadere informatie

Zorgverzekering 2016. Waar u rekening mee moet houden bij de keuze van uw zorgverzekeraar voor 2016

Zorgverzekering 2016. Waar u rekening mee moet houden bij de keuze van uw zorgverzekeraar voor 2016 Zorgverzekering 2016 Waar u rekening mee moet houden bij de keuze van uw zorgverzekeraar voor 2016 Einde van het jaar Het einde van het jaar is weer aangebroken en dat betekent dat u weer mag veranderen

Nadere informatie

Liesbreuk operatie bij kinderen. polikliniek Chirurgie

Liesbreuk operatie bij kinderen. polikliniek Chirurgie 00 Liesbreuk operatie bij kinderen polikliniek Chirurgie Uw kind wordt binnenkort verwacht in het ziekenhuis voor de behandeling van een liesbreuk. Waarschijnlijk heeft u al het een en ander gehoord over

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

Introductie. Dansvoorstelling

Introductie. Dansvoorstelling Door: John van Sambeek Introductie Ja, je ziet het goed. Daar is alweer een nieuwe schoolkrant! De schoolkrantredactie bestaande uit allemaal leerlingen heeft in een paar weken tijd veel leuke en interessante

Nadere informatie

Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld

Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld Wie wil geen vervuld leven? 7 Een comfortabel leven 11 Een gezond leven 17 Een leven in geluk en liefde 23 Liefde beoefenen 29 Oefen je binnenwereld meer liefde 39 Oefen je met de buitenwereld meer evenwicht

Nadere informatie

De PZP helpt u met het kiezen van uw zorgverzekering

De PZP helpt u met het kiezen van uw zorgverzekering Brochure 2016 1 2 De PZP helpt u met het kiezen van uw zorgverzekering U wilt graag verzekerd zijn van goede zorg. Zorg die beschik baar is wanneer u het nodig hebt en aansluit bij uw wensen en behoeften.

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

Senior coschap Interne Geneeskunde in het SEHOS op Curaçao

Senior coschap Interne Geneeskunde in het SEHOS op Curaçao St. Elisabeth Hospitaal (SEHOS), Willemstad Inleiding Het St. Elisabeth Hospitaal (SEHOS) te Curaçao is een middelgroot ziekenhuis met 430 bedden. Het ziekenhuis ligt nogal centraal in Willemstad, in de

Nadere informatie

Over deze gids: inzicht in hoofdlijnen. 1 Wat verandert er in 2016? 3 De kernpunten van ons zorgstelsel: wat u in élk geval zou moeten weten

Over deze gids: inzicht in hoofdlijnen. 1 Wat verandert er in 2016? 3 De kernpunten van ons zorgstelsel: wat u in élk geval zou moeten weten Inhoud Voorwoord Over deze gids: inzicht in hoofdlijnen 1 Wat verandert er in 2016? 2 Overstappen van zorgverzekeraar: hoe doet u dit, en tot welke datum kan dat precies? 3 De kernpunten van ons zorgstelsel:

Nadere informatie

informatie voor verzekerden De Goudse Zorg Polis Productkenmerken voor verzekerden

informatie voor verzekerden De Goudse Zorg Polis Productkenmerken voor verzekerden informatie voor verzekerden De Goudse Zorg Polis Productkenmerken voor verzekerden De Goudse Zorg Polis Productkenmerken De Goudse Zorg Polis is een verzekering die uitstekende dekking biedt voor ziektekosten.

Nadere informatie

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf.

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf. 1. Susan Susan ligt op een bed in haar tuinhuisje. De twee deuren van het huisje staan wijd open, zodat er frisse lucht naar binnen komt. Vanuit haar bed kan Susan precies tussen de struiken door de achterdeur

Nadere informatie

Zorg. buiten Nederland. Praktische tips voor zorg in de Europese Unie

Zorg. buiten Nederland. Praktische tips voor zorg in de Europese Unie Zorg buiten Nederland Voel Alle aandacht je goed verzekerd voor uw zorgverzekering met VGZ 2006 www.vgz.nl Praktische tips voor zorg in de Europese Unie Zorg buiten Nederland Alle aandacht voor uw zorgverzekering

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

Help, ik moet naar het ziekenhuis!

Help, ik moet naar het ziekenhuis! Help, ik moet naar het ziekenhuis! Tips voor mensen met een verstandelijke beperking en voor ziekenhuismedewerkers Inhoud Inleiding Informatie over het ziekenhuis 1 Hoofdstuk 1 Een bezoek aan het ziekenhuis

Nadere informatie

Take a look at my life week 26

Take a look at my life week 26 Take a look at my life week 26 Zo weer een week voorbij, wat vliegen ze ineens om. Voorheen gingen mijn dagen nooit zo snel maar nu met een kleine in huis kom ik gewoon tijd te kort. Daan is inmiddels

Nadere informatie