Levensbeschouwing hoofdstuk 2.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Levensbeschouwing hoofdstuk 2."

Transcriptie

1 Levensbeschouwing hoofdstuk 2. Boek Menswaardigheid In deze module ging het om de vraag hoe je kunt bepalen waardoor/waarom bepaalde levenshoudingen niet deugen. We hebben ontdekt dat het begrip menswaardigheid bij het beantwoorden van deze vraag centraal staat. Het centrale begrip van deze module is menswaardigheid. Dit begrip is moeilijk te omschrijven: wel kunnen we aanvoelen waarnaar ermee verwezen wordt. Soms is het meteen duidelijk dat men ingaat tegen menswaardigheid (Auschwitz). Soms is er discussie mogelijk. Het beantwoorden van de vraag waarom/waardoor men blind en doof wordt voor deze eis is moeilijk. Daarom hebben we over begrippen als autonomie, heteronomie, waarden en waarheid gesproken. Ingaan tegen menswaardigheid is verkeerd. Het werkt verontmenselijkend; wat iemand tot een mens maakt wordt daardoor afgepakt. Je kunt ook zeggen dat een levensbeschouwing niet deugt omdat het de kwaliteit van identiteit zo erg aantast dat menswaardig leven onmogelijk wordt. Het geweten Met je geweten weeg je af of een bepaald gedrag goed of fout is. Verwant aan een bepaalde cultuur ontstaat een geweten, het ontwikkelt zich en krijgt een (mede door die eigen cultuur bepaalde) inhoud. Een geweten is onderdeel van een levensbeschouwing (de ethische vraag of iets goed of fout is, is een levensvraag). Iemand laat zich binnen een concrete situatie, bij keuzes tussen goed en kwaad, leiden door zijn geweten. Bij zulke momenten wordt duidelijk hoe(ver) zo n geweten ontwikkeld is. Gewetensvol kunnen handelen is belangrijk omdat je dan (zelf) minder last hebt van schuldgevoelens en spijt en omdat je daardoor beter rekening kunt houden met anderen. Want het is juist als mensen in alle vrijheid kunnen handelen, maar niet juist als ze dat doen zonder het besef dat hun gedrag nooit iets vrijblijvends is. Bij een open levenshouding hoort ook een ontwikkeld geweten. Als je in een maatschappij verontmenselijking wilt tegen gaan, heb je mensen nodig die gewetensvol kunnen oordelen en handelen.

2 Rechten van de mens Dat mensen, vaak zonder het te weten of te willen ingaan tegen menswaardigheid (en mensenrechten schenden), wordt duidelijk als je weet wat het verband is tussen min of meer autonome en heteronome levenshoudingen en menswaardigheid, welke waarde er aan soms in een concrete situatie een individueel mensenleven wordt toegekend en welke waarheidsopvattingen binnen bepaalde levenshoudingen een rol spelen. De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties (1948) is één van de vertalingen van de centrale waarde menswaardigheid in concrete normen. Universele waarde Er zijn twee levensbeschouwelijke stromingen die ieder op een eigen manier moeite hebben met het toepassen van het begrip menswaardigheid bij het bepalen of een bepaald gedrag deugt of niet. Het cultuurrelativisme: cultuurrelativisten geloven dat je nooit van buiten af een oordeel vellen over een andere cultuur. Dus ook niet de vraag kunt beantwoorden naar het wel of niet deugdzaam zijn ervan. Het fundamentalistisch universalisme: zulke fundamentalisten geloven dat zij in het bezit van de waarheid zijn en deze universeel kunnen toepassen op ale culturen en dat het in de eerste plaats gaat om de waarheid te dienen en niet om menswaardig bezig te zijn. De opvattingen van deze twee stromingen kunnen worden tegengesproken met een verwijzing naar de oorsprong van de waardetoekenning aan menswaardigheid. Steeds in de Algemene mensengeschiedenis komen er situaties (scharniermomenten) voor waarbinnen het besef ontstaat dat de unieke eigen waarde van iedere mens gerespecteerd dient te worden. Het is dus een bepaalde kernervaring, die binnen mensonwaardige omstandigheden, altijd en overal steeds weer het besef van eerbied voor elk individu doet ontstaan. Menswaardigheid binnen onze cultuur Zeker binnen onze multiculturele samenleving met haar talrijke waardegemeenschappen is het van belang om je te willen en kunnen verplaatsen in de ander. Als (groepen) mensen dat niet doen, wordt menswaardigheid bedreigd; in een democratische samenleving als de onze heb je mensen nodig met een open levenshouding. Mensen met een gesloten levenshouding, die zekerheid gevonden hebben binnen hun waardegemeenschap en zich daarin terugtrekken, kunnen moeilijk anderen recht doen, omdat het voor hen altijd buitenstaanders blijven. Relativering op allerlei terreinen is een kenmerk van onze dominante cultuur. Wij zijn gewend vanuit dit dominante perspectief naar allerlei waarden en

3 normen, gewoontes en gebruiken van mensen te kijken en vinden dat iedereen binnen zijn eigen cultuur een leven mag leiden zoals hij of zij zelf wil. Dat heeft alles te maken met onze multiculturele samenleving, verdraagzaamheid, individuele vrijheid. Het moet duidelijk zijn dat er een grens is aan tolerantie. Die grens heeft te maken met menswaardigheid. Cultuurrelativisme kan leiden tot indifferentisme ten opzichte van de eis tot menswaardigheid; men voelt zich niet verantwoordelijk met wat anderen buiten de eigen cultuur overkomt. Ook fundamentalisme kan blind maken voor de eis tot menswaardigheid. Een fundamentalist is niet in staat tot een dialoog. Binnen een dialoog is namelijk sprake van gelijkwaardigheid en een fundamentalist kijkt vaak neer op een ander (die de waarheid niet accepteert). Conclusie in deze module ging het om de vraag hoe je kunt bepalen waardoor/waarom bepaalde levenshoudingen niet deugen. We hebben ontdekt dat het begrip menswaardigheid bij het beantwoorden van deze vraag centraal staat. Soms is het meteen duidelijk dat men ingaat tegen menswaardigheid (Auschwitz). Soms is er discussie mogelijk. Het beantwoorden van de vraag waarom/waardoor men blind en doof wordt voor deze eis is moeilijk. Daarom hebben we over autonomie, heteronomie, waarden en waarheden gesproken. Daarom hebben we ook aan de ene kant het cultuurrelativisme met neiging tot indifferentisme en aan de andere kant het fundamentalisme met zijn ingebakken onverdraagzaamheid besproken. Zeker binnen onze multiculturele samenleving met haar talrijke waardegemeenschappen is het van belang om je te willen en kunnen verplaatsen in de ander. Als (groepen) mensen dat niet doen, wordt menswaardigheid bedreigd en dat is toch onze hoogste waarde. Anders gezegd; in een democratische samenleving als de onze heb je mensen nodig met een open levenshouding. Mensen met een gesloten levenshouding, die zekerheid gevonden hebben binnen hun waardegemeenschap en zich daarin terugtrekken, kunnen moeilijk anderen recht doen omdat het voor hen altijd buitenstaanders blijven. Bij een open levenshouding hoort ook een ontwikkeld geweten. Als je in een maatschappij verontmenselijking wilt tegen gaan, heb je mensen nodig die gewetensvol kunnen oordelen en handelen.

4 Aantekeningen. 1. Menswaardigheid. Autonomie Heteronomie Waarde : zin-nut Waarheid : waar-juist-mooi Kaderbegrippen: begrippen die je gebruitk als je een levensbeschouwelijke invalshoek aanneemt. Lb-Benadering: Hoe doe je dat? o situatie = analyse feiten. o Inleven in de betrokkenheid. o Slotconclusie: Bij keuzes maken spelen een rol: - Waarden - Normen - (levens)visies Je maakt een keuze nooit zomaar! Contrastervaring: Tegenstelling tussen hoe iets is en hoe ioets zou moeten zijn (tussen ideaal en werkelijkheid). Verontmenselijking: Verontmenselijking menswaardigheid Wat maakt iemand tot mens? Wat is de waarde van een mens? - Elk mens is uniek uniciteit - Alle mensen zijn gelijkwaardig gelijkwaardigheid - Vertaling in mensenrechten Mensenrechten: universeel optioneel (politiek niet verplicht) inherent (aangeboren) Thuis Huis Zin: gevoelens, mening Nut: Feit, algemeen bepaald

5 Universeel: voor iedereen, altijd en overal geldig. De vooroordelen-ladder. Trede a: grapjes Trede b: ontwijken en uit de weg gaan Trede c: discriminatie Trede d: lichamelijk geweld & aanslagen Trede e: lynchpartijen en pogroms Trede f: massamoorden en volkerenmoord 2. Autonomie 3. Heteronomie Jezelf de wet stellen Ik bepaal alles zelf (vrijheid) de wet ligt vast, ik volg die (verantwoordelijk, plicht) Conclusie: Mensen zijn autonoom EN heteronoom, afhankelijk van situatie, waarden en visie van dàt moment. Waarheid Waar Juist Mooi Objectief Subjectief Begrippen Menswaardigheid Elke mens is uniek, alle mensen gelijkwaardig. Kwaliteit van identiteit De mate waarin je tevreden bent met jezelf. Helikoptervisie Feiten leren kennen. Cultuurrelativisme Opvatting waarin culturen als autonoom gezien worden waarover je niet kunt oordelen, zonder er zelf lid van te zijn. Cultuurfundamentalisme Opvatting waarin uitgegaan wordt van een vaststaande waarheid waaraan iedereen zich moet houden/ gesloten LB.

6 Waarderen Wat waardevol voor je is Nuthebbende waarden Instrumentele waarden, hulpmiddelen, makkelijk te beschrijven, vaak materieel. Zingevende waarde Doelverwijzende waarden, moeilijk te beschrijven, vaak niet-materieel. Intrinsieke waarde Wat van zichzelf al waardevol is Extrinsieke waarde Toegevoegde waarde Levensbeschouwelijke waardegemeenschap Groep mensen met dezelfde LB. Dominante cultuur (over)heersende cultuur Kernervaring Scharnierervaring, contrastervaring Contrastervaring Tegenstelling tussen hoe iets is en zou moeten zijn. Waarheidsopvatting Wat vanzelfsprekend is. Perspectiefwisselend Inleven in, verplaatsen in iemand anders. Dialoog Inlevingsgesprek. Geweten Innerlijke instantie die bepaald wat goed of fout is. Dominant perspectief Heersende visie. Indifferentisme Grote mate van onverschilligheid, vaak gekoppeld aan een relativistische houding Permissieve samenleving Een doorgeslagen liberale samenleving waarin zoveel mogelijk geoorloofd is. Passieve tolerantie Elkaar accepteren, zonder belangstelling voor elkaar te hebben.

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN

PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN PROCESDOEL 3 HUMANISEREN VAN HET SAMENLEVEN MET ANDEREN 3.1 Exploreren, verkennen en integreren van de mogelijkheden van de mens 3.2 Exploreren, verkennen en integreren van de grenzen van de mens 3.3 Ontdekken

Nadere informatie

Filosofie en actualiteit. Tweede bijeenkomst

Filosofie en actualiteit. Tweede bijeenkomst Filosofie en actualiteit Tweede bijeenkomst Journalistieke vragen Over wat voor soort gebeurtenis hebben we het? Wat is de oorzaak? Wat gebeurt er verder? Hoe moeten we deze gebeurtenis beoordelen? Filosofische

Nadere informatie

Beginselverklaring van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, 1980

Beginselverklaring van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, 1980 Beginselverklaring van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, 1980 Noot van de editor De beginselprogramma's zijn gescand, en zover nodig gecorrigeerd. Hierdoor is het mogelijk dat de tekst niet meer

Nadere informatie

2.1 Exploreren, verkennen en integreren van waarden

2.1 Exploreren, verkennen en integreren van waarden 2.1 Exploreren, verkennen en integreren van waarden Opmerking:dit procesdoel zal normaal gezien bij elke les terugkomen. Het belang ervan is dat leerlingen beseffen dat heel veel keuzes in het leven waardegeladen

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 4: beleven van de democratie

Bijzonder procesdoel 4: beleven van de democratie Bijzonder procesdoel 4: beleven van de democratie Eerste leerjaar B 4.1. Herkennen en verkennen Mijn gedrag - hoe gedraag ik mij en waarom? - mijn waarden: - aan welke waarde(n) hecht ik belang? - thuis

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel 1 november 2015 Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014.

Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Actief burgerschap en sociale integratie op de Schakel Mei 2014. Dit document is bedoeld als verantwoording voor wat wij op dit moment doen aan actief burgerschap en sociale integratie en welke ambities

Nadere informatie

Charter van de Vlaamse Interlevensbeschouwelijke Dialoog

Charter van de Vlaamse Interlevensbeschouwelijke Dialoog Charter van de Vlaamse Interlevensbeschouwelijke Dialoog I. Preambule Levensbeschouwingen zijn waardevol in onze samenleving. Ze zijn een belangrijke zingever voor mensen en dragen bij aan de gemeenschapsvorming.

Nadere informatie

Ontmoetingskerk Laren NH 1 mei Johannes 14

Ontmoetingskerk Laren NH 1 mei Johannes 14 Ontmoetingskerk Laren NH 1 mei 2016 Johannes 14 Als iemand in deze tijd zou zeggen: Ik ben de weg, de waarheid en het leven, zouden we hem al snel fundamentalistisch noemen. We leven in een multiculturele

Nadere informatie

Analyse-instrument seksuele diversiteit in leermiddelen

Analyse-instrument seksuele diversiteit in leermiddelen Analyse-instrument seksuele diversiteit in leermiddelen Een instrument voor de analyse van hoe seksualiteit en seksuele diversiteit voorkomt in leermiddelen voor leerlingen van 4 tot 15 jaar Inleiding

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/36569 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Zee, Machteld Eveline Title: Choosing Sharia? Multiculturalism, Islamic Fundamentalism

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Ethiek in de ouderenzorg Over waarden, dialoog en grondhoudingen

Ethiek in de ouderenzorg Over waarden, dialoog en grondhoudingen Visies Visies Artevelde Algemene op op Hogeschool zorgrelatie zorgrelatie casus Gent Gent, 24 mei 2016 Ethiek in de ouderenzorg Over waarden, dialoog en grondhoudingen Axel Liégeois KU Leuven Broeders

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Identiteit in woorden Stichting St. Josephscholen Nijmegen

Identiteit in woorden Stichting St. Josephscholen Nijmegen Identiteit in woorden Stichting St. Josephscholen Nijmegen Inleiding De commissie identiteit, in opdracht van het bestuur en de directies van de Stichting St. Josephscholen, heeft de identiteit van de

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens. Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

De leerlingen leren zorg te dragen voor de lichamelijke en psychische gezondheid van henzelf en de ander.

De leerlingen leren zorg te dragen voor de lichamelijke en psychische gezondheid van henzelf en de ander. Burgerschapsvorming en sociale integratie De visie van de school We zijn een openbare basisschool. We werken volgens de richtlijnen en doelstellingen zoals beschreven in de Wet Primair Onderwijs. Het doel

Nadere informatie

Hoofdstuk 9 Oefeningen

Hoofdstuk 9 Oefeningen Hodstuk 9 De eerste stap in werken aan jezelf is ook meteen de belangrijkste stap: Het durven onderkennen van je innerlijke conflicten en dat je daardoor je emoties nog niet voor je kan laten werken. De

Nadere informatie

Kernleerplan actief burgerschap en sociale integratie

Kernleerplan actief burgerschap en sociale integratie SLO is het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling. Al 35 jaar geven wij inhoud aan leren en innovatie in de driehoek beleid, wetenschap en onderwijspraktijk. De kern van onze expertise betreft

Nadere informatie

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013

Vorm en inhoud geven aan burgerschap. MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Vorm en inhoud geven aan burgerschap MaatschapJIJ, passie voor vorming CNV Onderwijs, 30 januari 2013 Inhoud Inleiding Bespiegelingen burgerschap Praktische middelen: - Kijk in mijn wijk - Geen grapjes

Nadere informatie

De VrijBaan Vragenlijst (Algemeen)

De VrijBaan Vragenlijst (Algemeen) De VrijBaan Vragenlijst (Algemeen) Inleiding Veel mensen ervaren moeilijkheden om werk te vinden te behouden, of van baan / functie te veranderen. Beperkingen, bijvoorbeeld als gevolg van een gezondheidsprobleem,

Nadere informatie

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z Samen doen Zorgvisie Zorg- en dienstverlening van A tot Z Wat en hoe? 3 W Samen met de cliënt bepalen we wát we gaan doen en hóe we het gaan doen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen op diverse

Nadere informatie

PROGRAMMA. Interculturele Hulpverlening: Wie past zich aan, aan wie? . WELKOM. FILMPJES. THEORIE. STELLINGEN (interactief)

PROGRAMMA. Interculturele Hulpverlening: Wie past zich aan, aan wie? . WELKOM. FILMPJES. THEORIE. STELLINGEN (interactief) Simeacongres 8 april 2011 PROGRAMMA Interculturele Hulpverlening: Wie past zich aan, aan wie?. WELKOM. FILMPJES. THEORIE. STELLINGEN (interactief) Theodora van Hall Greetje Heerlien-Poll Marionne Smit

Nadere informatie

Academiejaar 2008-2009. Programmagids. Ergotherapie (PBA) 3eBa ergotherapie

Academiejaar 2008-2009. Programmagids. Ergotherapie (PBA) 3eBa ergotherapie Academiejaar 2008-2009 Programmagids Ergotherapie (PBA) 3eBa ergotherapie Opleidingsonderdeel Groep Stp Semester Deeltijds (OO)Maatschappelijke vorming 4.0 1+2 Deeltijds (OA) Filosofie 0.0 2 Deeltijds

Nadere informatie

PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES

PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES PROCESDOEL 4 VERANTWOORDELIJKHEID VOOR HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE GENERATIES Bijzondere procesdoelen 4.1 Verantwoordelijkheid tegenover zichzelf 4.2 Eerbied voor de anderen 4.3 Zorg voor de anderen 4.4 Eerbied

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE . > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

BEGINSELVERKLARING. Vastgesteld door de 125 e algemene vergadering op 15 november 2008 te Rotterdam

BEGINSELVERKLARING. Vastgesteld door de 125 e algemene vergadering op 15 november 2008 te Rotterdam BEGINSELVERKLARING Vastgesteld door de 125 e algemene vergadering op 15 november 2008 te Rotterdam 1. Missie en Visie De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) wil een Nederland waar mensen de ruimte

Nadere informatie

Normen en waarden: wat is het verschil?

Normen en waarden: wat is het verschil? Normen en waarden: wat is het verschil? Normen en waarden zijn niet hetzelfde Ze worden vaak achter elkaar in één adem genoemd: normen en waarden. In het verleden is deze discussie, met name onder het

Nadere informatie

PROCESDOEL 2 MOREEL DENKEN TEGEN ONVERSCHILLIGHEID, VOOR BETROKKENHEID

PROCESDOEL 2 MOREEL DENKEN TEGEN ONVERSCHILLIGHEID, VOOR BETROKKENHEID PROCESDOEL 2 MOREEL DENKEN TEGEN ONVERSCHILLIGHEID, VOOR BETROKKENHEID Bijzondere procesdoelen 2.1 Exploreren, verkennen en integreren van waarden 2.2 Ontdekken van morele problemen 2.3 Ontwikkelen van

Nadere informatie

Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat

Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Democratiequiz met achtergrondinformatie over democratie en rechtstaat Beschrijving van de activiteit De quiz wordt gespeeld op de wijze van petje op, petje af. In de plaats van petjes krijgen de kinderen

Nadere informatie

Eerst je eigen toekomst bedenken, voordat je samen een toekomst bedenkt. Aantrekkelijk voelen Pak je echte wens

Eerst je eigen toekomst bedenken, voordat je samen een toekomst bedenkt. Aantrekkelijk voelen Pak je echte wens Trainen en coachen Psycholoog Mirella Brok Skype Tilburg Made Den Bosch psycholoog@psycholoogmirellabrok.nl 06 1771 2728 KvK 51743256 Lid Nederlandse Beroepvereniging voor Toegepaste Psychologie Opwarmoefening

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 3: zorg voor de anderen

Bijzonder procesdoel 3: zorg voor de anderen Bijzonder procesdoel 3: zorg voor de anderen Eerste leerjaar B 3.1. Herkennen en verkennen van de zorg en de inzet voor anderen De zorg en de inzet op zich * Als individu in een groep: - gezin, familie,

Nadere informatie

Brief voor ouder over thema 1

Brief voor ouder over thema 1 Brief voor ouder over thema 1 Steeds meer scholen besteden aandacht aan sociaal-emotionele vaardigheden en gezondheidsvaardigheden. Niet alleen om probleemgedrag te bestrijden en om ongewenst gedrag te

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Dit is een schoolpaspoort. Niet zomaar een stukje tekst. Het is ons identiteitsbewijs, het DNA van onze school. Het beschrijft wie we zijn en waar we

Dit is een schoolpaspoort. Niet zomaar een stukje tekst. Het is ons identiteitsbewijs, het DNA van onze school. Het beschrijft wie we zijn en waar we SCHOOLPASPOORT Dit is een schoolpaspoort. Niet zomaar een stukje tekst. Het is ons identiteitsbewijs, het DNA van onze school. Het beschrijft wie we zijn en waar we in geloven. Onze kernwaarden, onze ambitie.

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Geloof, waarden, ervaringen

Hoofdstuk 3. Geloof, waarden, ervaringen Hoofdstuk 3 Geloof, waarden, ervaringen Kennis en geloof Kennis is descriptief Heeft betrekking op feiten Is te rechtvaardigen Geloof is normatief Heeft betrekking op voorschriften Is subjectief Geldt

Nadere informatie

OVERIGE METHODEN ETHIEK EN LEVENSBESCHOUWING MBO

OVERIGE METHODEN ETHIEK EN LEVENSBESCHOUWING MBO OVERIGE METHODEN ETHIEK EN LEVENSBESCHOUWING MBO Behalve de methoden, die elders in dit nummer worden gepresenteerd, is voor het mbo nog een aantal andere methoden beschikbaar. Deels gaat het hierbij om

Nadere informatie

Eindexamen Filosofie havo I

Eindexamen Filosofie havo I Opgave 2 Denken en bewustzijn 8 Een goed antwoord bevat de volgende elementen: een omschrijving van het begrip bewustzijn 2 argumentatie aan de hand van deze omschrijving of aan Genghis bewustzijn kan

Nadere informatie

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft)

De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) De VrijBaan Vragenlijst (specifiek voor iemand die geen werk heeft) Inleiding Veel mensen ervaren moeilijkheden om werk te vinden te behouden, of van baan / functie te veranderen. Beperkingen, bijvoorbeeld

Nadere informatie

1.2 Mediation en migranten: transculturele hulpverlening. Irma Dalinghaus Serjik Safarlou

1.2 Mediation en migranten: transculturele hulpverlening. Irma Dalinghaus Serjik Safarlou 1.2 Mediation en migranten: transculturele hulpverlening Irma Dalinghaus Serjik Safarlou Sectoren en secties Sectoren en secties Mensenrechten Interculturele familietherapie Avicenna Nl. Antropologie Meten

Nadere informatie

Wijziging pagina 5: het centraal examen duurt 180 minuten FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

Wijziging pagina 5: het centraal examen duurt 180 minuten FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V Wijziging pagina 5: het centraal examen duurt 180 minuten FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.09.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens

Nadere informatie

informatie Identiteit in woorden

informatie Identiteit in woorden informatie Identiteit in woorden Identiteit in woorden Stichting Sint Josephscholen Nijmegen Colofon Tekst brochure M.m.v. Vormgeving Foto s : Werkgroep Identiteit : Harriëtte Blankers en Tonnie Poort

Nadere informatie

' Dit is de tijd die niet verloren gaat: iedre minuut zet zich in toekomst om.' M. Vasalis

' Dit is de tijd die niet verloren gaat: iedre minuut zet zich in toekomst om.' M. Vasalis IDENTITEITS- BEWIJS ' Dit is de tijd die niet verloren gaat: iedre minuut zet zich in toekomst om.' M. Vasalis 2 Onderwijs draait om mensen Als wij in onze onderwijsinstelling iets willen bereiken, dan

Nadere informatie

Bijzonder procesdoel 3: ethische beleving

Bijzonder procesdoel 3: ethische beleving Bijzonder procesdoel 3: ethische beleving Eerste leerjaar B Beroepsvoorbereidend leerjaar 3.1. Herkennen en verkennen van mijn morele houding * Een na te strev: - de waarden van het vrijzinnig humanisme

Nadere informatie

filosofie havo 2015-I

filosofie havo 2015-I Opgave 3 Wat is de Wat 11 maximumscore 1 Een goed antwoord bevat het volgende element: een uitleg dat Eggers zich met morele vraagstukken bezighoudt: hij vraagt zich af wat hij zelf vanuit zijn eigen normen

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE Heutink ICT ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE op de C.B.S. De Bruinhorst 22-5-2012 Inhoudsopgave Inleiding 3 Pagina 1. Burgerschap op de Bruinhorstschool 3 2. Kerndoelen 3 3. Visie 4 4. Hoofddoelen

Nadere informatie

Doelenlijst Relationele Vorming in de Basisschool in combinatie met de IK-zinnen

Doelenlijst Relationele Vorming in de Basisschool in combinatie met de IK-zinnen Doelenlijst Relationele Vorming in de Basisschool in combinatie met de IK-zinnen RV 1 Kinderen hebben vertrouwen in zichzelf. RV1.1 RV1.2 RV1.3 RV1.4 Ontdekken dat iedereen uniek is. Ik heb door dat iedereen

Nadere informatie

GOUDEN REGELS SODALIS VERSIE - VRIJ NAAR PYTHAGORAS

GOUDEN REGELS SODALIS VERSIE - VRIJ NAAR PYTHAGORAS GOUDEN REGELS SODALIS VERSIE - VRIJ NAAR PYTHAGORAS VOORBEREIDING 1. EER DE GODEN. DENK NA OVER DE FUNDAMENTELE KRACHTEN OF OERTYPEN DIE WERKZAAM ZIJN IN HET LEVEN VAN EEN MENS. VERDIEP VOORTDUREND JE

Nadere informatie

Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie

Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie Jenaplanbasisschool De Oostpoort Burgerschapsvorming en sociale integratie 1 1. Inhoudsopgave: pagina 2. Visie op burgerschapsvorming en sociale integratie 3 3. Populatie van de Oostpoort 5 4. Beleid 5

Nadere informatie

NIET-LIMITATIEVE ASPECTEN VAN DE THEMA S BINNEN DE VERSCHILLENDE THEMAVELDEN

NIET-LIMITATIEVE ASPECTEN VAN DE THEMA S BINNEN DE VERSCHILLENDE THEMAVELDEN THEMAVELD 8 : Alle kinderen hebben rechten! Recht op inspraak en participatie Het recht op inspraak en maatschappelijke participatie vormt een van de sleutelbegrippen van het Kinderrechtenverdrag. Door

Nadere informatie

Spreekpunten mw Bijleveld Nationale herdenking Slavernijverleden 1 juli

Spreekpunten mw Bijleveld Nationale herdenking Slavernijverleden 1 juli Spreekpunten mw Bijleveld Nationale herdenking Slavernijverleden 1 juli 2009-06 Slavernij, dames en heren. Eén van de ergste dingen die mensen elkaar kunnen aandoen is proberen een ander te ontmenselijken.

Nadere informatie

HET FUNDAMENT. Identiteit en kernwaarden BOOR: een stevig fundament voor het omgaan met culturele dilemma s

HET FUNDAMENT. Identiteit en kernwaarden BOOR: een stevig fundament voor het omgaan met culturele dilemma s HET FUNDAMENT Identiteit en kernwaarden BOOR: een stevig fundament voor het omgaan met culturele dilemma s Omdat we met diversiteit opgroeien in Rotterdam, wil dat nog niet zeggen dat we er vanzelf mee

Nadere informatie

buro balans www.buro-balans.nl Ridderstraat 72 4902 AC Oosterhout tel. 0162 420200

buro balans www.buro-balans.nl Ridderstraat 72 4902 AC Oosterhout tel. 0162 420200 buro balans www.buro-balans.nl Ridderstraat 72 4902 AC Oosterhout tel. 0162 420200 Clusters van problemen Criminaliteit, overlast en intimidatie in wijken/gebieden: 1. De klassieke knelpunten: het netwerk

Nadere informatie

Sessie 1 De eudaimonistische ethiek van Aristoteles

Sessie 1 De eudaimonistische ethiek van Aristoteles Sessie 1 De eudaimonistische ethiek van Aristoteles Wat vertelde Aristoteles lang geleden in Athene in zijn colleges aan het Lyceum over ethiek? Wat beschouwde hij als het doel van handelen? Wat verstond

Nadere informatie

Gedragscode Versie: januari 2016 Vastgesteld: januari 2016 Door: Coördinatieteam Netwerk Gewoon Samen Evaluatiedatum: Januari 2017

Gedragscode Versie: januari 2016 Vastgesteld: januari 2016 Door: Coördinatieteam Netwerk Gewoon Samen Evaluatiedatum: Januari 2017 Gedragscode Versie: januari 2016 Vastgesteld: januari 2016 Door: Coördinatieteam Netwerk Gewoon Samen Evaluatiedatum: Januari 2017 Beste vrijwilliger van Netwerk Gewoon Samen, Netwerk Gewoon Samen heeft

Nadere informatie

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Inleiding De tekst die voor jou ligt, verduidelijkt onze visie bij het organiseren van vrijwilligerswerk in het buitenland. We sturen je niet zo maar naar het

Nadere informatie

SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN

SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN SOEFISME IN HET DAGELIJKS LEVEN Een leerling van Hazrat Inayat Khan (Een kopie van de uitgave van) The Sufi International Headquarters Publishing Society 1 Liefde ontwikkelt zich tot harmonie en uit harmonie

Nadere informatie

De essentie van het leven

De essentie van het leven De essentie van het leven Eerste druk, 2014 2014 Lucien M. Verkooijen Coverbeeld: schilderij Mystieke reis ei tempera op board door Lia Vonk Fotografie: Fred van Welie Correctors: Elly van de Vlugt, José

Nadere informatie

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE

ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE 1 ACTIEF BURGERSCHAP EN SOCIALE INTEGRATIE OP DE VALKENHEUVEL De wetgever schrijft scholen in Nederland voor om zich actief in te spannen om het besef van kinderen

Nadere informatie

VRIJMETSELARIJ WAT IS DAT EIGENLIJK?

VRIJMETSELARIJ WAT IS DAT EIGENLIJK? VRIJMETSELARIJ WAT IS DAT EIGENLIJK? ZES MILJOEN REDENEN Wereldwijd zijn er zo n 6 miljoen vrijmetselaren. Ieder van hen had zijn eigen reden om lid te worden. Intellectuele verdieping, in vrijheid zoeken

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 1 Je Zelfbeeld Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 1 Je Zelfbeeld Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 1 Je Zelfbeeld Inhoud 2 1. Welk zelfbeeld heb je nu? 3 2. De basis van je zelfbeeld sterker maken 5 3. Leer je rechten kennen! 6 4. Je bent goed zoals je bent! 12 5. Wat heb je al in

Nadere informatie

Vrijheid en verdraagzaamheid - en verantwoordelijkheid?

Vrijheid en verdraagzaamheid - en verantwoordelijkheid? Vrijheid en verdraagzaamheid - en verantwoordelijkheid? W. van der Burg Het beginsel van vrijheid en verdraagzaamheid is voor mij het meest kenmerkend remonstrantse in de Beginselverklaring. Dat een kerk

Nadere informatie

Onderwijssociologie & Diversiteit

Onderwijssociologie & Diversiteit Onderwijssociologie & Diversiteit Hoorcollege 1: inleiding sociologie en burgerschap IVL Leike van der Leun Om deze presentatie te kunnen volgen op je mobiele telefoon, tablet of laptom, ga je naar: www.presentain.com

Nadere informatie

Oefening 3: Keuzes maken

Oefening 3: Keuzes maken Oefening 3: Keuzes maken In oefening 2 heeft u gezien dat keuzes gemaakt kunnen worden op basis van belangrijkheid en urgentie. Wat belangrijk is wordt deels extern bepaald en is deels persoonlijk. De

Nadere informatie

Opgave 2 Doen wat je denkt

Opgave 2 Doen wat je denkt Opgave 2 Doen wat je denkt 7 maximumscore 2 een argumentatie waarom Swaab het bestaan van vrije wil verwerpt op grond van de experimenten van Libet: bewustzijn komt pas na de beslissingen van de hersenen

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014

Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014 Actief Burgerschap op Eijkhagen 2013-2014 In de samenleving ontstaan nieuwe opvattingen over de manier waarop individuele burgers in de maatschappij behoren te staan: meer betrokken, meer gericht op het

Nadere informatie

De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs

De Vreedzame School. Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs De Vreedzame School Sociale competentie en actief burgerschap in het basisonderwijs Aanleidingen voor het ontstaan van De Vreedzame School (1999) toenemende gedragsproblematiek in scholen grensoverschrijdend

Nadere informatie

Levensbeschouwelijke competenties voor dialoog en samenwerking. september2013

Levensbeschouwelijke competenties voor dialoog en samenwerking. september2013 Levensbeschouwelijke competenties voor dialoog en samenwerking. september2013 Samenwerking LBV Inspectie-begeleiding LBV Commissie levensbeschouwelijke vakken vanaf 1994 vzw Nascholingsinstituut levensbeschouwelijke

Nadere informatie

Werken in Teamverband Vragen voor een groepsgesprek

Werken in Teamverband Vragen voor een groepsgesprek Werken in Teamverband Vragen voor een groepsgesprek Don Boscocollege Hechtel Hieronder vind je een tekst en bijbehorende vragen waarmee de gangmakers in Hechtel een gesprek op gang willen brengen in verschillende

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Samenleven > niet gelijk, maar gelijkwaardig > aantrekkelijke, ecologische woonstad > iedereen een eerlijke kans op de arbeidsmarkt Samenleven Mensen zijn niet allemaal gelijk, maar wel gelijkwaardig.

Nadere informatie

LES 2: Ontwikkel een mindset voor groei PRESENTATIE 2: Waar komt een fixed mindset vandaan?

LES 2: Ontwikkel een mindset voor groei PRESENTATIE 2: Waar komt een fixed mindset vandaan? Veel introverten hebben een fixed mindset ontwikkeld ten aanzien van zichtbaarheid en profileren. Ze denken dat het voor hen niet weggelegd is om zich overtuigend te profileren. Deze presentatie gaat in

Nadere informatie

naar: Jed McKenna, Jed McKenna s theorie van alles, Samsara, 2014

naar: Jed McKenna, Jed McKenna s theorie van alles, Samsara, 2014 Opgave 2 Spiritueel scepticisme tekst 6 Jed McKenna is de schrijver van verschillende boeken over spiritualiteit. In zijn boeken speelt hij de hoofdrol als leraar van een leefgemeenschap. McKenna is spiritueel

Nadere informatie

Sociale kaders: Hoofdstuk 16 Cultuur

Sociale kaders: Hoofdstuk 16 Cultuur Sociale kaders: Hoofdstuk 16 Cultuur Begrippen: -Cultuur -Cultureel relativisme -Cultuur patroon -Cultural lag -Culturele uitrusting -Subcultuur -Contracultuur Definitie Cultuur Samenhangend geheel van

Nadere informatie

LEVENSBESCHOUWING BEGRIPPENLIJST MIJN VERHAAL

LEVENSBESCHOUWING BEGRIPPENLIJST MIJN VERHAAL LEVENSBESCHOUWING BEGRIPPENLIJST MIJN VERHAAL Hoofdstuk 1: Rara, wie ben ik? Mythe Overgeleverd godenverhaal Idealen Waarden/doelen die je na wilt streven. Per se Noodzakelijk Radicaal/fundamenteel Volkomen

Nadere informatie

Burgerschap en integratie op t Heem

Burgerschap en integratie op t Heem Burgerschap en integratie op t Heem Inleiding Je kunt geen krant openslaan, of er staat wel iets over waarden en normen. Vaak wordt er op een negatieve manier over waarden en normen gesproken : normen

Nadere informatie

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl

obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl obs Jaarfke Torum 15 9679 CL Scheemda Postbus 60 9679 ZH Scheemda 0597 592524 jaarfke@planet.nl 1 Actief burgerschap en sociale integratie: Door de toenemende individualisering in onze samenleving is goed

Nadere informatie

VOICING DE STEM VAN DE LEERLING ALS IEDERE STEM TELT. WIB herfst 2015 Week van de interne begeleiders Marianne den Otter m.denotter@fontys.

VOICING DE STEM VAN DE LEERLING ALS IEDERE STEM TELT. WIB herfst 2015 Week van de interne begeleiders Marianne den Otter m.denotter@fontys. VOICING DE STEM VAN DE LEERLING ALS IEDERE STEM TELT WIB herfst 2015 Week van de interne begeleiders Marianne den Otter m.denotter@fontys.nl VOICING Welke associaties heb je? VOICING VOICING INNERLIJKE

Nadere informatie

Het normatieve, het subjectieve en het objectieve.

Het normatieve, het subjectieve en het objectieve. Wat is een ethisch dilemma? Het normatieve, het subjectieve en het objectieve. Wat is een ethisch dilemma? Dilemma s s, issue s s en problemen. Casus. Di Drie bedreigingen bd i van het moreel bewustzijn.

Nadere informatie

I N F O R M A T I E B R O C H U R E

I N F O R M A T I E B R O C H U R E I N F O R M A T I E B R O C H U R E BESTE OUDERS Het is de droom van ieder van ons dat onze kinderen en jongeren zich ontplooien tot fijne mensen die in staat zijn later hun eigen weg te gaan. Daarbij

Nadere informatie

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1

& Sociale Integratie. Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP. Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 Beleidsstuk ACTIEF BURGERSCHAP & Sociale Integratie Actief burgerschap & Sociale integratie. Het Palet MeerderWeert 1 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1: Visie op actief burgerschap & sociale integratieactie Hoofdstuk

Nadere informatie

Meisleiding van het Brein Het Fundamentalisme. Prof. John A. Dick

Meisleiding van het Brein Het Fundamentalisme. Prof. John A. Dick Meisleiding van het Brein Het Fundamentalisme Prof. John A. Dick Inleiding 1. Een Amerikaan in Vlaanderen 2. Sprekend over het fundamentalisme kan verrassingen brengen 3. Fundamentalisme verschijnt soms

Nadere informatie

Verantwoordelijk burgerschap

Verantwoordelijk burgerschap Verantwoordelijk burgerschap Een kwestie van geven en nemen www.handvestburgerschap.nl Reacties naar: www.handvestburgerschap.nl Deze brochure is een uitgave van: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Nadere informatie

Interlevensbeschouwelijke competenties voor dialoog en samenleven

Interlevensbeschouwelijke competenties voor dialoog en samenleven GODSDIENST Interlevensbeschouwelijke competenties voor dialoog en samenleven 1 Inleidend De 'interlevensbeschouwelijke competenties in het kader van dialoog en samenwerking tussen levensbeschouwingen op

Nadere informatie

Filosofie en actualiteit. Zesde avond

Filosofie en actualiteit. Zesde avond Filosofie en actualiteit Zesde avond Wat is identiteit? Je bent identiek met jezelf I. is wat je van anderen onderscheidt I. is een rode draad door ruimte en tijd Je vereenzelvigt je met een bepaalde groep

Nadere informatie

Verwerking data nulmeting toets filosofische vragen

Verwerking data nulmeting toets filosofische vragen Verwerking data nulmeting toets filosofische vragen Aantal leerlingen: 28 Klas: 4VWO De leerlingen hebben in het kader van dit ontwerponderzoek en de lessenreeks politieke filosofie vijf filosofische vragen

Nadere informatie

gedragenheid onvoorwaardelijke acceptatie van het zijn & niet van het doen het krijgen van bestaansrecht vanuit de omgeving - erbij mogen horen & erbi

gedragenheid onvoorwaardelijke acceptatie van het zijn & niet van het doen het krijgen van bestaansrecht vanuit de omgeving - erbij mogen horen & erbi Samen gaan we ervoor! over het begeleiden van kinderen in hun vrije tijd Waar gaan we voor? ontwikkeling van kinderen met een sterke ik, een sterke persoonlijkheid, een weerbaar individu met goeie vaardigheden

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

Schooluniformen. Ledenpeiling 22 september tot en met 3 oktober

Schooluniformen. Ledenpeiling 22 september tot en met 3 oktober Schooluniformen Ledenpeiling 22 september tot en met 3 oktober Aanleiding Schooluniformen zijn terugkerend onderwerp in het nieuws. Ook recent weer, een particuliere school Almere heeft besloten om schooluniformen

Nadere informatie

Wat is? filosofie? Wat is. en kwaad. Hoofdstu

Wat is? filosofie? Wat is. en kwaad. Hoofdstu Wat is filosofie? Hoofdstuk 1 1 filosoferen: doordenken! 5 e vragen 6 2 gewone vragen en filosof isch 9 3 aanleidingen om te filosoferen 12? eren 4 waarom filosof 5 samen filosoferen 14 17 6 filosof ie

Nadere informatie

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie.

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Via dit mailadres kunt u ook informatie aanvragen over de docentenhandleiding

Nadere informatie

PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN

PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN PROCESDOEL 1 VRIJ EN ZELFSTANDIG LEREN DENKEN EN HANDELEN Bijzondere procesdoelen 1.1. Groei naar volwassenheid 1.2. Zelfstandig denken 1.3. Zelfstandig handelen 1.4. Postconventionele instelling 1.1 Groei

Nadere informatie

Movies that Matter @ school begeleidt en adviseert bij het vertonen van mensenrechtenfilms op school.

Movies that Matter @ school begeleidt en adviseert bij het vertonen van mensenrechtenfilms op school. Movies that Matter @ school begeleidt en adviseert bij Opdrachtenblad Naam film: Aanduidingen Kijkwijzer: Regie: Jaar: Duur: Eventueel website van de film: Leerdoelen 1. Je kunt op een kaart aanwijzen

Nadere informatie

Relationele en seksuele vorming voor de bovenbouw van de basisschool

Relationele en seksuele vorming voor de bovenbouw van de basisschool Zo zit dat dus met 10+ Relationele en seksuele vorming voor de bovenbouw van de basisschool Werken met vormingsthema s Zo zit dat dus met 10+ Relationele en seksuele vorming voor de bovenbouw van de basisschool

Nadere informatie

Opdracht behorende bij de Atlas of European Values

Opdracht behorende bij de Atlas of European Values Leertekst: materialisme en postmaterialisme, modernisme en postmodernisme Geert Hofstede laat zien hoe culturen dus op die 5 dimensies van elkaar verschillen en/of overeenkomen. Er zijn natuurlijk ook

Nadere informatie

Burgerschapsvorming op CCZ

Burgerschapsvorming op CCZ Burgerschapsvorming op CCZ Visie Een groot deel van alle leerlingen in het voortgezet onderwijs zit op het VMBO. Jonge mensen met verschillende achtergronden, capaciteiten, culturen en leerstijlen. Zij

Nadere informatie

Stand for Secularism and Human Rights!

Stand for Secularism and Human Rights! EU ELECTIONS 2014 Stand for Secularism and Human Rights! EHF Manifesto November 2013 E uropean elections in May 2014 will be crucial for humanists in Europe. The rise of radical populist parties, the persisting

Nadere informatie

Actief Burgerschap. o.b.s. de Wezeboom Ruinerwold (Oosteinde) 1 Actief Burgerschap versie o.b.s. de Wezeboom

Actief Burgerschap. o.b.s. de Wezeboom Ruinerwold (Oosteinde) 1 Actief Burgerschap versie o.b.s. de Wezeboom Actief Burgerschap o.b.s. de Wezeboom Ruinerwold (Oosteinde) 1 Actief Burgerschap versie 10-07-2016 o.b.s. de Wezeboom 1. Bovenschools gedeelte Actief Burgerschap Actief burgerschap verwijst naar de bereidheid

Nadere informatie

Uit het leerplan schetsen we eerst wat achtergrond om daarna tot concrete doelen te komen.

Uit het leerplan schetsen we eerst wat achtergrond om daarna tot concrete doelen te komen. Uit het leerplan schetsen we eerst wat achtergrond om daarna tot concrete doelen te komen. Diversiteit Uit het leerplan blz. 43 en 44 "De levensbeschouwelijke veelheid in onze maatschappij, die kinderen

Nadere informatie