Letselschade en de Fiscus. Enige fiscale aspecten van de vergoeding van letselschade, mede in het licht van de Wet IB 2002

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Letselschade en de Fiscus. Enige fiscale aspecten van de vergoeding van letselschade, mede in het licht van de Wet IB 2002"

Transcriptie

1 Letselschade en de Fiscus Enige fiscale aspecten van de vergoeding van letselschade, mede in het licht van de Wet IB 2002

2 2

3 Letselschade en de Fiscus Enige fiscale aspecten van de vergoeding van letselschade, mede in het licht van de Wet IB 2001 MR. A.F.J. BLONDEEL MR. D.J. TEN BOOM MR. R.PH. ELZAS MR. J.A. GIELINK MEVR. J. LAUMEN MR. S.D. LINDENBERGH PROF.DR. A.C. RIJKERS D.A.T. SCHILDERMAN Stichting Personenschade Instituut van Verzekeraars (PIV) Den Haag 2002

4 Realisatie: Uitgeverij Kerckebosch b.v. Zeist ISBN , Stichting Personenschade Instituut van Verzekeraars (PIV) Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. 4

5 Voorwoord Deze derde grote PIV-publicatie gaat over het thema Letselschade en de Fiscus. Bij de vergoeding van personenschade speelt immers een aantal fiscale aspecten, waarover zowel in de literatuur als in de jurisprudentie niet altijd met eenstemmigheid wordt geoordeeld. Dit schept naar zowel het slachtoffer als de aansprakelijke partij een stuk onzekerheid. Door de introductie van de Wet IB 2001 zijn nieuwe discussiepunten ontstaan, hoewel op andere punten wellicht wat meer helderheid is gekomen. Dit alles was dan ook aanleiding voor de Stichting Personenschade Instituut van Verzekeraars (PIV) dit boek te gaan maken. Wij hebben ervoor gekozen de nadruk te leggen op de relatie letselschade en inkomstenbelasting. Andere typen belastingen en ook de fiscale aspecten van de vergoeding van overlijdensschade komen slechts incidenteel aan de orde. Bij de vergoeding van letselschade gaat het met name om de schadecomponent verlies aan arbeidsvermogen, ook wel verlies aan verdienvermogen genoemd. De visie van het PIV is dat deze schadecomponent in beginsel onbelast is, waarbij het niet zou mogen uitmaken of sprake is van tijdelijke of van blijvende arbeidsongeschiktheid. In dit boek vindt u op verschillende plaatsen steun voor deze stelling. Wél is hierbij van belang met name wanneer het gaat om ondernemers dat in het dossier door zowel de aansprakelijkheidsverzekeraar als het slachtoffer en diens belangenbehartiger! de juiste terminologie wordt gehanteerd. Ook daar gaat het boek nader op in, zodat ook de praktische kant van het gekozen thema ruim aan bod komt. Tevens moet worden bedacht dat sommige termen voor de civilist een andere betekenis kunnen hebben dan voor de fiscalist. De term periodieke uitkering is hiervan een goed voorbeeld. Vandaar dat in dit boek ook een begrippenlijst is opgenomen. Het boek bestaat uit zeven hoofdstukken en een groot aantal bijlagen. In het eerste hoofdstuk geeft mr. S.D. Lindenbergh, universitair hoofddocent burgerlijk recht RUL, een inleidend overzicht van een aantal civielrechtelijke aspecten dat bij het algemene thema van het boek aan de orde komt, bijvoorbeeld de verschillende soorten schade. In hoofdstuk 2 werkt mr. R.Ph. Elzas, Dirkzwager Advocaten & Notarissen, dit verder uit en gaat in op praktische thema s als begrotingsmethode en rekenrente. Hoofdstuk 3 auteur mr. A.F.J. Blondeel, AMEV Personenschade behandelt de praktische aspecten van de afwikkeling van letselschade in relatie tot de fiscus, zoals de inrichting van dossiers en een model voor de tekst van een belastinggarantie. In hoofdstuk 4 gaat mr. D.J. ten Boom, Abz Branche Initiatieven, in op rekenmodellen inzake de begroting van personenschade, waarbij ook kapitalisatie en looptijd aan de orde komen. Mevrouw J. Laumen, Valau Rekenkundig Advies, borduurt hierop 5

6 VOORWOORD voort in hoofdstuk 5 met een uitgebreid overzicht van de aspecten die spelen bij de berekening van verlies van arbeidsvermogen. In de twee slothoofdstukken komt het fiscale recht aan de orde. In hoofdstuk 6 schetst prof.dr. A.C. Rijkers, hoogleraar belastingrecht UVT, de hoofdlijnen van het fiscale recht in het kader van het gekozen thema, waaronder de bronnentheorie, een aantal belangrijke arresten en de Wet IB Tenslotte behandelen mr. J.A. Gielink en D.A.T. Schilderman, beiden werkzaam bij Loyens & Loeff, in hoofdstuk 7 de fiscale kant van de begroting van letselschade, waarin een ruim overzicht wordt gegeven van de jurisprudentie op dat punt. Na deze zeven hoofdstukken vindt u een uitgebreid aantal bijlagen met de belangrijkste wetsartikelen, een aantal rechterlijke uitspraken en enige artikelen uit de vakliteratuur. In het algemeen betreft het stukken waar in de hoofdstukken naar wordt verwezen. Naast het zijn van een naslagwerk, beoogt dit boek uitdrukkelijk een praktische handleiding te zijn van de fiscale aspecten voor de vergoeding van letselschade. Ik dank alle auteurs voor hun mooie bijdragen en de interessante discussies die wij tijdens de redactievergaderingen mochten hebben; ook daar was wel eens sprake van verschillende inzichten. Gezien ieders achtergrond en ervaringen binnen het thema van dit boek, was dit echter ook wel te verwachten. Uiteindelijk is een fraai product afgeleverd. Tevens dank ik mr. Monique Volker en Jenny M. Polman voor hun redactionele ondersteuning. Het zou mooi zijn, als mede door dit boek de toekomstige procedures over belastbaarheid dan wel niet belastbaarheid van welke schadecomponent dan ook tot een minimum beperkt zouden blijven! Den Haag, augustus 2002 F. Theo Kremer, directeur PIV 6

7 Inhoudsopgave Voorwoord Begrippenlijst 1 Vergoeding van personenschade MR. S.D. LINDENBERGH 1.1 Inleiding 1.2 Het stelsel van het civiele aansprakelijkheidsrecht Aansprakelijkheid Schadevergoeding Concreet geleden schade 1.3 Soorten schade bij personenschade Vermogensschade en ander nadeel Vermogensschade Ander nadeel 1.4 Wanneer ontstaat het recht op schadevergoeding? Algemeen Verlies van arbeidsvermogen Vergoeding van immateriële schade 1.5 De verplichting om de schade te beperken Grondslag en betekenis Enige uitwerking 1.6 Besluit 2 De civiele kant van de fiscale component MR. R.PH. ELZAS 2.1 Inleiding 2.2 Fiscale schade? 2.3 Regres 2.4 Schadevergoedingsgerechtigden 2.5 Zwarte inkomsten 2.6 Soorten schade Tijdstip schade Duurschade 2.7 Begrotingsmethode 2.8 Rekenrente 2.9 Varia 2.10 Conclusie 3 Praktische aspecten MR. A.F.J. BLONDEEL 3.1 Belastinggarantie Inleiding Inhoud

8 INHOUD 3.2 Inrichting dossiers Algemeen Dossieradviezen Geen inkomensgarantie 3.3 Onderhandelen met de inspecteur 3.4 Invoering belastingstelsel IB 2001 en de letselschaderegelingspraktijk Algemeen Box 3, Vermogensrendementheffing over uitgekeerde schade Box 3 en belaste vermogensaanspraken Wettelijke rente Individualiserend effect van de invoering van de wet IB Suggestie redactie Belastinggarantie IB Rekenmodellen MR. D.J. TEN BOOM 4.1 Inleiding 4.2 Systematiek Letselschade Overlijdensschade Kapitalisatie Looptijd en leeftijd 4.3 Berekening fiscale component : Oort Vanaf 2001: Vermeend Kinderen 4.4 Impact Wet IB Bruto/netto Tarieven Eigen woning Auto van de zaak Heffingskortingen Brutering overhevelingstoeslag Totaal effect bruto/netto Fiscale component Rente- en vermogensvrijstelling Rendement en marginaal tarief Totaal effect fiscale component 4.5 Conclusie 5. Aspecten berekening verlies van arbeidsvermogen MEVROUW J. LAUMEN 5.1 Inleiding 5.2 Het arbeidsvermogen in de situatie zonder ongeval

9 INHOUD Werknemers Zelfstandigen 5.3 Het arbeidsvermogen na ongeval Werknemers Zelfstandigen 5.4 Van bruto naar netto Het fiscale traject Het consumptieve traject 5.5 Berekening verlies van arbeidsvermogen per jaar 5.6 Kapitalisatie 5.7 Belastingschade c.q. fiscale component 5.8 Rente en inflatie versus rekenrente 5.9 Rekenkundige 5.10 Lijst van te verzamelen gegevens ten behoeve van een berekening 5.11 Opbouw van een rekendossier 5.12 Varia 6 Hoofdlijnen fiscale behandeling van vergoedingen voor letselschade PROF.DR. A.C. RIJKERS 6.1 Fiscaalrechtelijke inleiding en begripsomschrijvingen Oorsprong van de bronnentheorie 6.2 Hoofdpunten van het nieuwe belastingstelsel 6.3 Componenten en kwalificatie schadevergoeding Terminologie en belastinggarantie 6.4 Jurisprudentie Wet IB Kernarrest BNB 1984/ Rechtspositionele aspecten Periodieke uitkeringen Conditio sine qua non irrelevant Waarderingsmaatstaven Schadevergoeding van derden 6.5 Ondernemers Tijdelijke arbeidsongeschiktheid Grijs gebied Illustratieve uitspraken 6.6 Resumé 6.7 Schadevergoedingen onder Wet IB Begroting van letselschade; de fiscale kant MR. J.A. GIELINK EN D.A.T. SCHILDERMAN 7.1 Inleiding 7.2 Privé-sfeer versus ondernemingssfeer Winst uit onderneming Causaliteit

10 INHOUD Finaliteit Milieu Privé-sfeer Loon uit dienstbetrekking Niet in dienstbetrekking verrichte werkzaamheden en diensten 7.3 Vervanging van inkomsten Inleiding Vervanging van inkomsten Bijzondere omstandigheden 7.4 Stand van zaken in de jurisprudentie inzake de fiscale behandeling van letselschade 7.5 Tijdelijke invaliditeit versus permanente invaliditeit 7.6 Elementen van een schadevergoeding Inleiding Vergoeding voor (im)materiële schade Verlies van arbeidsvermogen Te derven levensvreugde c.q. smartengeld Belastingschade 7.7 Belastingheffing in Box 3 onder Wet IB Gevolgen voor de te hanteren rekenrente Belastbaarheid van de component wettelijke rente Heffingsvrijstellingen wanneer gelaedeerde een partner heeft Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Relevante wetsartikelen Wet IB 1964, artikel 4 Wet IB 1964, artikel 21 Wet IB 1964, artikel 30 Wet IB 1964, artikel 31 Wet LB 1964, artikel 3 Wet LB 1964, artikel 10 Wet IB 2001, artikel 2.14 Wet IB 2001, artikel 2.18 Wet IB 2001, artikel 3.1 Wet IB 2001, artikel 3.2 Wet IB 2001, artikel 3.28 Wet IB 2001, artikel 3.81 Wet IB 2001, artikel 3.82 Wet IB 2001, artikel 3.90 Wet IB 2001, artikel Relevante jurisprudentie Hoge Raad, 5 juni 1963 Hoge Raad, 23 februari

11 INHOUD Bijlage 3 Hoge Raad, 4 april 1979 Hoge Raad, 29 juni 1983 Hoge Raad, 24 juni 1987 Hoge Raad, 3 november 1993 Hoge Raad, 1 november 2000 Hoge Raad, 21 februari 2001 Hof Amsterdam, 20 januari 1999 Hof Arnhem, 1 augustus 1989 Hof Arnhem, 7 februari 1992 Hof s-gravenhage, 21 november 1966 Hof s-gravenhage, 11 juni 1993 Hof s-gravenhage, 31 januari 1996 Hof s-gravenhage, 22 maart 1996 Hof s-gravenhage, 4 juli 2001 Hof s-hertogenbosch, 9 juli 1986 Hof s-hertogenbosch, 3 augustus 2001 Hof Leeuwarden, 22 december 1976 Hof Leeuwarden, 23 december 1977 Hof Leeuwarden, 27 oktober 1978 Hof Leeuwarden, 12 januari 1996 Rechtbank Amsterdam, 15 maart 2000 Rechtbank Arnhem, 31 augustus 2000 Rechtbank Utrecht, 21 maart 1990 Brief Staatssecretaris van Financiën, 8 maart 1999 Relevante literatuur P.J.M. Bongaarts, De fiscale behandeling van eenmalige of periodieke schadevergoeding wegens verlies van arbeidsvermogen na wetswijziging met ingang van 1984, VR 1987 R.Ph. Elzas, Personenschade en fiscus, Vrb 1997 C. Visser, Wetsvoorstel belastingherziening 2001, PIV-Bulletin 1999/08 J. Rensema, Het nieuwe belastingrecht en de letselschade, TVP 2000/04 H.C. Voers, De niet-belastbaarheid van een schade-uitkering wegens verlies van arbeidsvermogen, PIV-Bulletin 2000/01 R.M.T.J. van Dort, Schadevergoeding en fiscaliteit, VR 2001 J. Streefkerk, Reactie op Van Dort Schadevergoeding en fiscaliteit, VR 2001 J. Laumen en P. Heinen, Twee aspecten van berekeningen in de letselschade, L&S 2001/01 E.S. Groot, Reactie op de bijdrage van mevrouw J. Laumen, L&S 2001/01 R.M.T.J. van Dort en J. Rensema, Schadevergoeding, Fiscale monografieën

12 Begrippenlijst Arbeidsongeschiktheid: Het niet in staat zijn een beroep uit te oefenen. Belastinggarantie: Verklaring, waarin de aansprakelijke partij of zijn WA-verzekeraar, de onbelastbaarheid van de door hem gedane uitkering wegens verlies van arbeidsvermogen garandeert. De gelaedeerde wordt hierdoor gevrijwaard tegen eventuele fiscale heffingen en heffingen terzake van sociale premies over de door hem ontvangen schadevergoeding. Bovenbronnelijk (buitenbronnelijk): Niet aan een belastbare bron van inkomsten toe te rekenen. Indien een vergoeding niet aan een concrete bron is toe te rekenen, is deze vergoeding niet belastbaar. Bronnentheorie (bronnenstelsel): Theorie die ervan uit gaat dat voordelen alleen belast zijn, indien zij ontsproten zijn aan een concrete bron van inkomen, zoals bijvoorbeeld een dienstbetrekking. Het bronnenstelsel vormt de grondslag van de inkomstenbelasting. Causaliteit (in fiscale zin): De fiscalist verstaat onder causaliteit: het verband tussen activiteiten enerzijds en de fiscale gevolgen anderzijds. Voorbeeld: bij de beoordeling van het begrip winst wordt gekeken of uit een ondernemingsactiviteit een voordeel voortvloeit. Civiel plafond: Het voor regres in aanmerking komend bedrag, dat de gelaedeerde zelf had kunnen vorderen, de sociale uitkering weggedacht. Consumptief inkomen (besteedbaar inkomen): Het privé-inkomen na aftrek van inkomstenbelasting en premieheffing, welk netto bedrag de basis vormt van de schadebegroting. Contante waarde: De uitkomst van de vermenigvuldiging van de jaarschade met de vermenigvuldigingsfactor (zie rekenrente). Finaliteit (in fiscale zin): De fiscalist bekijkt met welke bedoeling bepaalde handelingen worden verricht. Niet de oorzaak, maar het doel van de handelingen is beslissend. 12

13 BEGRIPPENLIJST Fiscale component: Een bedrag ter dekking van de toekomstige belastingheffing over een schadevergoeding in de vorm van een som ineens. Immateriële schade: Schade in de vorm van pijn, verdriet en gederfde levensvreugde. Kapitaliseren: Het berekenen van de contante waarde. Letselschade: Schade als gevolg van lichamelijk of geestelijk letsel, waarvoor een derde aansprakelijk is. Materiële schade: Vermogensschade als gevolg van zaaksbeschadiging. Milieu (in fiscale zin): De fiscalist kijkt voor de bepaling van de belastbaarheid niet alleen naar causaliteit en finaliteit, maar ook naar het milieu. Hierbij is beslissend of een bepaald voor- of nadeel in de persoonlijke sfeer of in de ondernemingssfeer ligt. Periodieke uitkering (in civielrechtelijke zin): Een uitkering, bestaande uit gedurende veelal een vaste looptijd periodiek uit te keren bedragen, waarvan de begroting bij voorbaat geschiedt na afweging van goede en kwade kansen. Periodieke uitkering (in fiscaalrechtelijke zin): Een uitkering die van tijd tot tijd wordt betaald, zodat een zekere regelmaat aanwezig is, zonder dat vereist is, dat de periodes of de uitkeringen gelijk zijn en waarbij onzekerheid over het totale bedrag van de uitkering wezenlijk is. Personenschade: Iedere vorm van schade door de aantasting van een persoon, waarvoor een derde aansprakelijk is. Te onderscheiden zijn letselschade en overlijdensschade. Rekenrente: De vermenigvuldigingsfactor die gebruikt wordt bij het contant maken van een toekomstige schade. In de rekenrente zijn het rendement, dat met de bij voorbaat ontvangen vergoeding gerealiseerd kan worden, de inflatie en eventueel de fiscale component verdisconteerd. Voorbeeld: looptijd 13 jaar, rendement 6% verminderd met inflatie 3% geeft een kapitalisatierente 3 en levert op een vermenigvuldigingsfactor

14 BEGRIPPENLIJST Overlijdensschade: Schade geleden door nabestaanden, als gevolg van het overlijden door een ongeval, waarvoor een derde aansprakelijk is. Verlies van arbeidsvermogen: Verlies van arbeidskracht: Verlies van arbeidscapaciteit: Verlies van verdienvermogen: Verlies van verdiencapaciteit: Het verminderen of het wegvallen van de arbeidskracht, waarmee iemand zich een inkomen kan verwerven. Een schadevergoeding wegens verlies van arbeidsvermogen compenseert de verloren gegane bron en niet de inkomsten, die hieruit werden genoten. Vermogensschade: Schade die tot het vermogen is te herleiden en aldus in geld is uit te drukken. 14

15 1 Vergoeding van personenschade MR. S.D. LINDENBERGH UNIVERSITAIR HOOFDDOCENT, DEPARTEMENT CIVIELRECHTELIJKE VAKKEN, UNIVERSITEIT LEIDEN 15

16 VERGOEDING VAN PERSONENSCHADE 1.1. Inleiding Schade aan het menselijk lichaam kan op uiteenlopende wijzen een aanspraak meebrengen op een geldelijke vergoeding. Een beschouwing over de relevantie van dergelijke aanspraken vanuit fiscaal perspectief vergt allereerst een beeld van de stand van zaken ten aanzien van de civielrechtelijke aansprakelijkheid voor schade als gevolg van letsel. Daartoe zal in paragraaf 2 beknopt het stelsel van het aansprakelijkheids- en schadevergoedingsrecht in kaart worden gebracht. Daarna worden in paragraaf 3 de verschillende schadeposten als gevolg van letsel geïnventariseerd. Vervolgens wordt in paragraaf 4 ingegaan op het tijdstip van het ontstaan van de schade en van de aanspraak op schadevergoeding. Ten slotte zal in paragraaf 5 de verplichting tot beperking van de schade aan bod komen. De nadruk ligt daarbij op schade aan de gezondheid in de vorm van lichamelijk of geestelijk letsel Het stelsel van het civiele aansprakelijkheidsrecht Aansprakelijkheid Hoewel het als leidraad of imperatief omstreden is, kan in het civiele aansprakelijkheidsrecht nog immer als systematisch vertrekpunt worden uitgegaan van het adagium Ieder draagt zijn eigen schade. 2 De vele andere voorzieningen waaruit de benadeelde kan putten om zijn schade te dekken, doen er immers niet aan af dat de systematiek van het aansprakelijkheidsrecht zich het beste vanuit dit vertrekpunt laat benaderen. Voor wat betreft die andere voorzieningen kan de benadeelde in de eerste plaats zelf hebben gezorgd voor een afwentelingsmogelijkheid, bijvoorbeeld in de vorm van een ziektekostenverzekering of een eigen ongevallenverzekering. Voorts kan de overheid inspringen met behulp van voorzieningen in het kader van de sociale zekerheid (WAO, bijstand, en dergelijke). In deze gevallen wordt steeds een deel van de schade gedekt zonder dat het civiele aansprakelijkheidsrecht daaraan te pas komt. 3 Op basis van het civiele aansprakelijkheidsrecht bestaat eerst dan een mogelijkheid tot afwenteling van de schade, wanneer daartoe in het aansprakelijkheidsrecht een grondslag kan worden gevonden. Men kan het adagium Ieder draagt zijn eigen schade vanuit het perspectief van het aansprakelijkheidsrecht dan ook aanvullen: tenzij er een grond bestaat om de schade op een ander af te wentelen. Het civiele aansprakelijkheidsrecht bevat daartoe een reeks grondslagen. In zijn algemeenheid zou kunnen worden gesteld dat het aansprakelijkheidsrecht de aanspraken regelt die (rechts)personen rechtens toekomen, daaronder begrepen bijvoorbeeld de aanspraak dat geen schade wordt toegebracht en de aanspraak dat een verbintenis wordt nagekomen. Het aansprakelijkheidsrecht pleegt evenwel doorgaans 1 De problematiek van schade als gevolg van schending van eer en goede naam en van andere persoonlijkheidsrechten blijft hier buiten beschouwing. Zie daarover, alsmede over de fiscale aspecten daarvan S.D. Lindenbergh, Smartengeld (diss. Leiden), Deventer: 1998, p. 103 e.v. en 341 e.v. 2 Zie hierover uitvoerig T. Hartlief, Ieder draagt zijn eigen schade (oratie Leiden), Deventer: Zij het dat de kosten van deze voorzieningen soms via regresrechten kunnen worden verhaald op de veroorzaker, zodat zij langs deze weg het aansprakelijkheidsrecht alsnog binnentreden. 16

17 MR. S.D. LINDENBERGH enger te worden opgevat, in die zin dat dit het ontstaan van aanspraken regelt in de gevallen waarin reeds schade is toegebracht. De meeste regels uit het buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht zijn dan ook geformuleerd als verplichtingen tot schadevergoeding. Men denke, als het gaat om schade aan de mens, in de eerste plaats aan de aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad (art. 6:162 BW), aan de kwalitatieve aansprakelijkheden van art BW en aan de verkeersaansprakelijkheid uit art. 185 Wegenverkeerswet. Voorts kan worden gedacht aan aansprakelijkheid wegens tekortkoming in de nakoming van verbintenissen uit overeenkomst (art. 6:74 BW), waarbij in de praktijk vooral aanspraken uit art. 7:446 e.v. BW (geneeskundige behandelingsovereenkomst) en uit art. 7: 658 BW (aansprakelijkheid van de werkgever voor arbeidsongevallen en beroepsziekten) van belang zijn. De wetsystematiek gaat hierbij steeds uit van een zij het enigszins ruw en soms kunstmatig onderscheid tussen de vestiging van aansprakelijkheid enerzijds eerst moet er een grondslag zijn voor het recht op schadevergoeding, zoals hiervoor beschreven en de inhoud en omvang van de verplichting tot schadevergoeding anderzijds, waarover nu nader Schadevergoeding Is eenmaal een dergelijke grondslag voor aansprakelijkheid gevonden, dan geldt vervolgens als uitgangspunt dat de benadeelde zoveel mogelijk in de positie moet worden gebracht waarin hij zich zonder de schadetoebrengende gebeurtenis zou hebben bevonden. Dat kan soms daadwerkelijk geschieden met behulp van een verbod of bevel (art. 3:296 BW) of met schadevergoeding in een andere vorm dan in geld (art. 6:103 BW), maar in de praktijk komt het, zeker als het gaat om personenschade in de vorm van letsel, vrijwel steeds aan op een vergoeding in geld. Daartoe wordt een vergelijking gemaakt tussen de situatie zoals die daadwerkelijk is na de schadetoebrengende gebeurtenis en de situatie zoals die zonder de schadetoebrengende gebeurtenis vermoedelijk zou zijn geweest. 4 Dit pleegt te geschieden door de nadelige gevolgen van de normschending in de vorm van schadeposten in kaart te brengen en vervolgens de omvang daarvan te begroten. Aldus geldt, wanneer eenmaal een grondslag voor de vestiging van een verplichting tot schadevergoeding is gevonden, als uitgangspunt dat de schade van de benadeelde volledig moet worden vergoed, anders zou de benadeelde immers niet zoveel mogelijk in de positie worden gebracht waarin hij zonder de schadetoebrengende gebeurtenis zou hebben verkeerd. Wél kent de wet verschillende uitzonderingen op dit beginsel van volledige vergoeding: immateriële schade komt slechts voor vergoeding in aanmerking, indien de wet daarop recht geeft (art. 6:95 BW). De aansprakelijke hoeft in beginsel alleen op te komen voor de gevolgen die redelijkerwijs aan zijn normschending zijn toe te rekenen (art. 6:98 BW) en niet voor gevolgen van eigen schuld van de benadeelde (art. 6:101 BW), schade van derden komt slechts binnen de grenzen van art. 6:107, 107a en 108 BW voor vergoeding in aanmerking. Onder omstandigheden kan de vergoeding door de rechter op billijkheidsgronden worden gematigd (art. 6:109 BW) of door de wetgever aan banden worden gelegd (limite- 4 Zie in deze zin onder meer HR 15 mei 1998, NJ 1998, 624, Vehof/Helvetia. 17

18 VERGOEDING VAN PERSONENSCHADE ring, art. 6:110 BW). Dit alles doet evenwel niets af aan het beginsel dat vergoeding van de volledige schade van de benadeelde het uitgangspunt bepaalt. Uit het voorgaande blijkt voorts dat het begrip (personen)schade zowel een hypothetisch element vergelijking met de hypothetische toestand die er zonder de schadetoebrengende gebeurtenis vermoedelijk zou zijn geweest 5 heeft als een persoonlijk element: de schade wordt steeds bezien in verband met de persoon die haar lijdt. Dat laatste vergt iets meer aandacht Concreet geleden schade De invulling van het begrip schade wordt op de persoon van de benadeelde afgestemd, doordat bij de vaststelling van de schade en de begroting van de omvang daarvan steeds de concrete situatie van dit slachtoffer als uitgangspunt wordt genomen. Dat kan betekenen dat eenzelfde normschending voor de één een veel grotere schade meebrengt dan voor een ander en voor de aansprakelijke partij een dienovereenkomstig grotere vergoedingsplicht. Wie een jeugdige directeur van een florerend bedrijf invalide rijdt, is financieel aanzienlijk slechter af dan degene die een alleenstaande bejaarde dood rijdt. Anders dan in het strafrecht vormt in het civiele aansprakelijkheidsrecht derhalve niet de aard en ernst van de normschending, maar in beginsel slechts de omvang van het in concreto ontstane nadeel de maat voor de sanctie. 6 De betrokken aansprakelijke zal overigens zelden zelf met dit onderscheid worden geconfronteerd, nu zijn aansprakelijkheid in de praktijk in veruit de meeste gevallen door een verzekering zal zijn gedekt. 7 Vanuit het perspectief van de benadeelde kan deze werkwijze echter evenzeer tot verschil in uitkomst leiden. Uit het voorgaande kan worden opgemaakt dat niet het lichamelijk letsel zélf rechtens als schade wordt aangemerkt, maar dat het steeds gaat om een inventarisatie van de gevolgen die het letsel voor de getroffen persoon in concreto teweeg heeft gebracht. Het letsel kan aldus worden gezien als de oorzaak van schade, die zich per persoon op zeer uiteenlopende wijzen kan doen gevoelen. Dat kan leiden tot aanzienlijke verschillen. Om het maar eens scherp te stellen: de zojuist genoemde succesvolle directeur kan in geval van invaliditeit als gevolg van andermans fout ter zake van verlies van arbeidsvermogen aanspraak maken op een veelvoud van het bedrag aan schadevergoeding waarop de niet aan het betaalde arbeidsproces deelnemende huisvrouw aanspraak kan maken. 8 In enkele gevallen benaderen wetgever en rechter bepaalde schade als gevolg van letsel vanuit een oogpunt van redelijkheid en billijkheid en doelmatigheid door meer van de concrete omstandigheden van de benadeelde te abstraheren. Een voorbeeld daarvan vormt de schadevergoeding wegens de vertraging in de nakoming van de 5 Zie over dit hypothetische element vooral A.R. Bloembergen, Schadevergoeding bij onrechtmatige daad (diss. Utrecht), Deventer: 1965, nr In beginsel, omdat de aard en ernst van de normschending nog wel kunnen doorwerken in de omvang van de schadevergoedingsplicht in verband met art. 6:98, 100, 101, 104, 106 en 109 BW. Zie nader Mon. B-34 (Bloembergen/Lindenbergh), nr Men denke aan Wettelijke Aansprakelijkheidsverzekering Motorrijtuigen (WAM), Aansprakelijkheidsverzekering Particulieren (AVP) of Aansprakelijkheidsverzekering Bedrijven (AVB). 8 Zie over het onderscheid naar geslacht bij schadebegroting S.D. Lindenbergh, Nemesis 2001, p

19 MR. S.D. LINDENBERGH verplichting tot betaling van een geldsom, die in art. 6:119 BW wordt gefixeerd op de wettelijke rente, ongeacht of de benadeelde in het concrete geval meer of minder schade heeft geleden. Men denke voorts aan de vraag of er schade is wanneer ouders van een jong kind (veel) tijd besteden aan de verzorging van een ernstig gewond kind, terwijl die verzorging ook had kunnen worden uitbesteed aan professionele hulpverleners. In dat geval mag worden geabstraheerd van de omstandigheid dat de taken niet door professionele hulpverleners zijn verricht, dat de ouders jegens het kind geen aanspraak hebben op een geldelijke beloning voor hun inspanningen en dat zij in staat zijn geweest de taken te vervullen zonder daardoor inkomsten te derven. 9 Deze uitzonderingen moeten niettemin worden gezien als bevestiging van de regel dat de schadevergoeding in geval van personenschade wordt bepaald aan de hand van de concrete omstandigheden van de benadeelde Soorten schade bij personenschade Vermogensschade en ander nadeel Zoals gezegd pleegt de omvang van de schade te worden vastgesteld door een vergelijking van de situatie na de schadetoebrengende gebeurtenis met de hypothetische situatie die er vermoedelijk zou zijn geweest indien de schadetoebrengende gebeurtenis niet had plaatsgevonden. 10 Daarbij pleegt de schade te worden onderscheiden in verschillende schadeposten die in beginsel ieder afzonderlijk plegen te worden begroot. Op dit punt kan althans globaal een onderscheid worden gemaakt tussen vermogensschade schade die zich betrekkelijk rechtstreeks tot het vermogen laat herleiden en aldus in geld is uit te drukken en ander nadeel immateriële schade in de vorm van pijn, verdriet en gederfde levensvreugde. Zie ook Elzas 2.6 en Gielink/Schilderman 7.6. Voor wat betreft de terminologie verdient het volgende opmerking. Het Burgerlijk Wetboek spreekt van vermogensschade (art. 6:95 en 96) en ander nadeel (art. 6:95 en 106). Hetzelfde onderscheid wordt in de praktijk ook wel aangeduid met het begrippenpaar materiële en immateriële schade. De vergoeding voor ander nadeel dan vermogensschade immateriële schade pleegt te worden aangeduid als smartengeld. In het verzekeringsrecht wordt de term materiële schade doorgaans echter gereserveerd voor de vermogensschade als gevolg van zaaksbeschadiging, en wordt deze dan geplaatst tegenover schade vermogensschade en ander nadeel als gevolg van letsel. De wet definieert de inhoud van de begrippen vermogensschade en ander nadeel niet nader Vermogensschade Voor wat betreft vermogensschade bepaalt art. 6:95 BW dat deze gesteld dat zij als gevolg van een normschending aan de aansprakelijke kan worden toegerekend (art. 6:98) in beginsel steeds en geheel voor vergoeding in aanmerking komt. Art. 6:96 9 Aldus HR 28 mei 1999, NJ 1999, 564 Losser/De Vries, m.nt. Bloembergen. 10 Zie laatstelijk nog eens uitdrukkelijk in deze zin HR 26 april 2002, RvdW 2002, 74 19

20 VERGOEDING VAN PERSONENSCHADE BW werkt dat nog enigszins uit door enkele schadeposten met zoveel woorden te noemen (geleden verlies en gederfde winst en enkele kostenposten). Wanneer het gaat om schade als gevolg van lichamelijk letsel bij geestelijk letsel is het overigens niet wezenlijk anders kan worden gedacht aan schadeposten als kosten van geneeskundige behandeling, verpleging en revalidatie, kosten van aanpassingen in verband met handicaps 11 (rolstoel, lift in huis), kosten omdat de gekwetste in en om huis bepaalde activiteiten niet meer kan verrichten (huishouden, tuinieren, onderhoud) en daarvoor nu al dan niet tegen betaling anderen moet inschakelen, verlies van betaalde arbeidscapaciteit, kosten van deskundigen en overige buitengerechtelijke kosten en aan wettelijke rente. Met name de schade in de vorm van verlies van arbeidscapaciteit verdient hierna nadere aandacht, omdat dit doorgaans met het hierna te bespreken smartengeld de grootste schadepost vormt, waarvoor (dan?) ook vanuit fiscaal oogpunt de meeste belangstelling bestaat. Naast de schade die de gelaedeerde zelf lijdt kunnen ook derden familieleden, werkgever van het slachtoffer schade lijden. Op dit punt geven de artikelen 6:107, 107a en 108 BW een regeling voor de schade die anderen dan het slachtoffer zelf als gevolg van diens verwonding of overlijden ondervinden (bezoekkosten, doorbetaald loon, derving van levensonderhoud, kosten van lijkbezorging etc.) Ander nadeel Naast vergoeding van vermogensschade biedt art. 6:95 BW tevens een recht op vergoeding van immateriële schade voor zover de wet op vergoeding hiervan recht geeft. Dat betekent dat slechts recht op smartengeld bestaat indien de wet dat met zoveel woorden bepaalt. De wet geeft geen nadere omschrijving van het begrip ander nadeel, maar volstaat met het noemen van gevallen waarin een recht op vergoeding van dergelijke schade bestaat. Door de Hoge Raad is de immateriële schade wel omschreven als pijn, verdriet en gederfde levensvreugde. 12 In de literatuur wordt meer algemeen gesproken van vermindering van welzijn. 13 De belangrijkste grondslag voor het recht op smartengeld ligt in art. 6:106 BW dat een aantal categorieën van gevallen, zoals lichamelijk letsel en andere aantastingen van de persoon waaronder te begrijpen geestelijk letsel 14 omschrijft. In die gevallen draagt art. 6:106 BW de rechter op naar billijkheid een vergoeding vast te stellen. Het gaat hier in zekere zin om een restcategorie van schade die zich niet direct in het vermogen doet gevoelen en aldus ook niet concreet in geld kan worden gewaardeerd, maar waarbij een vergoeding niettemin op haar plaats wordt geacht om het bestaan van deze schade te erkennen en het leed met behulp van een vergoeding te verzachten Ik laat hier nu in het midden of die schade steeds daadwerkelijk door de gelaedeerde wordt gedragen, dan wel dat daarin wordt voorzien door eigen verzekeringen van de benadeelde of door voorzieningen op het gebied van sociale zekerheid. 12 HR 8 juli 1992, NJ 1992, 714 AMC/O. 13 S.D. Lindenbergh, Smartengeld (diss. Leiden), Deventer: 1998, p Zie o.m. HR 13 januari 1995, NJ 1997, 366 Ontvanger/Bos, m.nt. Brunner en HR 23 januari 1998, NJ 1998, 366 B/Stichting FIOM. 15 Zie over de functies van de vergoeding van immateriële schade uitvoerig mijn dissertatie Smartengeld, Leiden, Deventer: Kluwer 1998, Hoofdstuk 2, alsmede A.J. Verheij, Vergoeding van immateriële schade wegens aantasting in de persoon (diss. Amsterdam VU), Nijmegen: 2002, p. 387 e.v. 20

Convenant met BSA Schaderegelingsbureau B.V. inzake het standaardiseren van processen van werkgeversregres

Convenant met BSA Schaderegelingsbureau B.V. inzake het standaardiseren van processen van werkgeversregres Convenant met BSA Schaderegelingsbureau B.V. inzake het standaardiseren van processen van werkgeversregres Convenant tussen BSA en Verbond van Verzekeraars Overwegingen: BSA pleegt voor werkgevers (waaronder

Nadere informatie

Convenant loonregres

Convenant loonregres Overwegingen: Aon pleegt voor werkgevers onder meer loonregres ex. artikel artikel 6:107a BW; Aon is van mening dat er op grond van artikel 6:96 lid 2 sub b en c BW voor de zogenaamde buitengerechtelijke

Nadere informatie

Convenant verhaalsrecht BSA en Verbond 2015 Convenant verhaalsrecht BSA en Verbond

Convenant verhaalsrecht BSA en Verbond 2015 Convenant verhaalsrecht BSA en Verbond Convenant verhaalsrecht BSA en Verbond 2015 Vertrouwelijk 1 Alleen voor intern gebruik Overwegingen: BSA pleegt voor werkgevers (waaronder de overheid) onder meer loonregres ex. artikel 2 Verhaalswet ongevallen

Nadere informatie

Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183. Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld

Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183. Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183 Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld Auteurs: mr. M. Verheijden en mr. L. Stevens Samenvatting In maart 2009 vindt een

Nadere informatie

Letselschade Theorie en praktijk

Letselschade Theorie en praktijk Workshop 2014 Letselschade Theorie en praktijk mr. Judith Pol mr. Tim Gmelig Meijling 3 Waar ga ik het over hebben? Wat is letselschade? Wanneer is letselschade verhaalbaar? Wie kan letselschade verhalen?

Nadere informatie

Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen

Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen Expertises beroepsziekten en bedrijfsongevallen prof dr mr A.J. Akkermans Beroepsziekten en bedrijfsongevallen vanuit juridisch perspectief Werkgeversaansprakelijkheid Bron: W.E. Eshuis e.a. (2011), Werkgeverskosten

Nadere informatie

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo 1. Tendens: de aansprakelijke verzekeraar draagt meer en meer zelf de kosten. 2. Geschiedenis:

Nadere informatie

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen?

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Feiten In 2007 vindt een ongeval plaats tussen twee auto s. De ene wordt

Nadere informatie

Rechtbank Maastricht 26 oktober 2011, nr. HA RK 11-88, LJN BU7197 (mr. J.F.W. Huinen, mr. T.A.J.M. Provaas en mr. E.J.M. Driessen)

Rechtbank Maastricht 26 oktober 2011, nr. HA RK 11-88, LJN BU7197 (mr. J.F.W. Huinen, mr. T.A.J.M. Provaas en mr. E.J.M. Driessen) Rechtbank Maastricht 26 oktober 2011, nr. HA RK 11-88, LJN BU7197 (mr. J.F.W. Huinen, mr. T.A.J.M. Provaas en mr. E.J.M. Driessen) Noot I. van der Zalm Overlijdensschade. Schadeberekening. Inkomensschade.

Nadere informatie

Convenant. motorrijtuigenverzekering. 1 juni 2010

Convenant. motorrijtuigenverzekering. 1 juni 2010 Convenant schaderegeling schadeverzekering inzittenden en motorrijtuigenverzekering 1 juni 2010 Convenant tussen aangesloten leden van de afdelingscommissie Motorrijtuigen van het Verbond van Verzekeraars

Nadere informatie

Inleiding. Drenth). 3 Zie ook HR 5 december 1997, NJ 1998, 400 m.nt. Jac. Hijma onder HR 5 december 1997, NJ 1998,

Inleiding. Drenth). 3 Zie ook HR 5 december 1997, NJ 1998, 400 m.nt. Jac. Hijma onder HR 5 december 1997, NJ 1998, W. Dijkshoorn & S.D. Lindenbergh, Buitengerechtelijke kosten en eigen schuld. HR 21 september 2007, RvdW 2007, 789 (Manege Bergemo), Maandblad voor Vermogensrecht 2007, p. 252-256. Buitengerechtelijke

Nadere informatie

versie 7 juni 2012 Nota van Toelichting Algemeen

versie 7 juni 2012 Nota van Toelichting Algemeen Nota van Toelichting Algemeen Met de afkondiging van de Veteranenwet in het Staatsblad (2012, 133) is de grondslag voor de erkenning en waardering en de zorg aan veteranen door het parlement, en daarmee

Nadere informatie

Convenant. motorrijtuigenverzekering. 1 oktober 2013

Convenant. motorrijtuigenverzekering. 1 oktober 2013 Convenant schaderegeling schadeverzekering inzittenden en motorrijtuigenverzekering 1 oktober 2013 Convenant tussen aangesloten leden van de afdelingscommissie Motorrijtuigen van het Verbond van Verzekeraars

Nadere informatie

Schade aan het lichaam als bron van inkomsten

Schade aan het lichaam als bron van inkomsten ARTIKEL S I E W E R T L I N D E N B E R G H Universitair hoofddocent Departement civielrechtelijke vakken, Universiteit Leiden Onderscheid naar geslacht bij schadebegroting? Schade aan het lichaam als

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 102 d.d. 2 november 2009 (mr. R.J. Verschoof, voorzitter, mr. E.M. Dil-Stork en drs. A.I.M. Kool) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

Zelfredzaamheid Persoonlijke verzorging en algemene dagelijkse levensverrichtingen. De zelfredzaamheid valt niet onder de norm huishoudelijke hulp.

Zelfredzaamheid Persoonlijke verzorging en algemene dagelijkse levensverrichtingen. De zelfredzaamheid valt niet onder de norm huishoudelijke hulp. De Letselschade Richtlijn Huishoudelijke Hulp Versie 3: normbedragen en termijn aangepast per 1 juli 2009 Definities Huishoudelijke hulp De behoefte aan huishoudelijke ondersteuning door derden, bestaande

Nadere informatie

Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief. Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief

Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief. Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief Kluwer - Deventer Stichting Personenschade Instituut van Verzekeraars (PIV) Den Haag

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 31 087 Wijziging van enige wetten teneinde het verhaal van kosten van re-integratiemaatregelen te vergemakkelijken Nr. 6 NOTA NAAR AANLEIDING VAN

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Resumé C-371/12-1 Zaak C-371/12 Resumé van het verzoek om een prejudiciële beslissing overeenkomstig artikel 104, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering

Nadere informatie

VOORBEELD MODELOVEREENKOMST ALGEMEEN TUSSENKOMST Opgesteld door de Belastingdienst nr. 9015550000-09 19 10 2015

VOORBEELD MODELOVEREENKOMST ALGEMEEN TUSSENKOMST Opgesteld door de Belastingdienst nr. 9015550000-09 19 10 2015 VOORBEELD MODELOVEREENKOMST ALGEMEEN TUSSENKOMST Opgesteld door de Belastingdienst nr. 9015550000-09 19 10 2015 Beoordeling overeenkomst Algemeen tussenkomst De Belastingdienst heeft, in samenwerking met

Nadere informatie

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde De Raad van Toezicht Verzekeringen heeft in een groot aantal uitspraken stelling genomen tegen de verwijzing van een schuldloze derde door

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Wat te doen bij letselschade?

Klaverblad Verzekeringen. Wat te doen bij letselschade? Klaverblad Verzekeringen Wat te doen bij letselschade? Klaverblad Verzekeringen Afrikaweg 2 2713 AW Zoetermeer Postbus 3012 2700 KV Zoetermeer sinds 1850 Telefoon 079-3 204 204 Fax 079-3 204 291 Internet

Nadere informatie

De Rechtbank Den Haag lijkt uitsluitsel te geven Verrekening van voordeel bij de arbeidsongeschiktheidsverzekering

De Rechtbank Den Haag lijkt uitsluitsel te geven Verrekening van voordeel bij de arbeidsongeschiktheidsverzekering De Rechtbank Den Haag lijkt uitsluitsel te geven Verrekening van voordeel bij de arbeidsongeschiktheidsverzekering 8 Mevrouw mr. L. van den Ham-Leerkes Nysingh Advocaten Heeft een zelfde gebeurtenis voor

Nadere informatie

Convenant met UWV inzake verjaring en de regeling van enkele discussiepunten

Convenant met UWV inzake verjaring en de regeling van enkele discussiepunten Convenant met UWV inzake verjaring en de regeling van enkele discussiepunten Partijen: Verbond van Verzekeraars te Den Haag, vertegenwoordigd door R.R. Latenstein van Voorst MBA, en mr. R. Weurding, algemeen

Nadere informatie

De Letselschade Richtlijn Huishoudelijke Hulp

De Letselschade Richtlijn Huishoudelijke Hulp De Letselschade Richtlijn Huishoudelijke Hulp Definities Huishoudelijke hulp De behoefte aan huishoudelijke ondersteuning door derden, bestaande uit activiteiten als schoonmaakwerkzaamheden, koken, boodschappen

Nadere informatie

Ervaringen van rechters met whiplash M R. H. D E H E K 3 0 M A A R T 2 0 1 2

Ervaringen van rechters met whiplash M R. H. D E H E K 3 0 M A A R T 2 0 1 2 Ervaringen van rechters met whiplash M R. H. D E H E K 3 0 M A A R T 2 0 1 2 Stereotypering van een whiplashzaak: - dik en voorspelbaar - rituele dans om de deskundige(n) en de vraagstelling - vaste standpunten

Nadere informatie

De Letselschade Richtlijn Huishoudelijke Hulp

De Letselschade Richtlijn Huishoudelijke Hulp De Letselschade Richtlijn Huishoudelijke Hulp Definities Huishoudelijke hulp De behoefte aan huishoudelijke ondersteuning door derden, bestaande uit bijvoorbeeld de activiteiten schoonmaken, koken, boodschappen

Nadere informatie

Regeling met België inzake ontslaguitkeringen

Regeling met België inzake ontslaguitkeringen Regeling met België inzake ontslaguitkeringen Besluit 22-06-2006 nr CPP2006-1404 Belastingdienst/Centrum voor proces- en productontwikkeling. Sector Ontwerp. Aspectgebied Internationaal belastingrecht

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN KKamsterdam

ALGEMENE VOORWAARDEN KKamsterdam ALGEMENE VOORWAARDEN KKamsterdam Toepasselijkheid 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op en maken onlosmakelijk deel uit van iedere aanbieding, offerte en overeenkomst die betrekking heeft

Nadere informatie

B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2

B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2 Monografieen BW B35 Schadevergoeding: algemeen, deel 2 Prof. mr. C.J.M. Klaassen Kluwer - Deventer - 2007 Inhoud VOORWOORD XI LUST VAN AFKORTINGEN XIII LUST VAN VERKORT AANGEHAALDE LITERATUUR XV I INLEIDING

Nadere informatie

Toekomstige personenschade

Toekomstige personenschade Artikel Mr. R.Ph. Elzas 1 Toekomstige personenschade 10 Dat een schade pas in de toekomst zal worden geleden, staat aan een vergoeding bij voorbaat niet in de weg. Voor de begroting daarvan bestaan verschillende

Nadere informatie

Algemene voorwaarden 2015. Algemeen

Algemene voorwaarden 2015. Algemeen Algemene voorwaarden 2015 Algemeen Deze voorwaarden zijn onder uitdrukkelijke terzijdestelling van daarmee in strijd zijnde voorwaarden van de opdrachtgever of de cliënt van toepassing in de verhouding

Nadere informatie

Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster

Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster LJN: BW9368, Rechtbank Amsterdam, 6 juni 2012 2. De feiten 2.1. [A] en [B] wonen tegenover elkaar in [plaats]. [C] woont

Nadere informatie

Karmerood Coaching Doelgericht onderweg naar morgen. Algemene voorwaarden. Artikel 1. Definities.

Karmerood Coaching Doelgericht onderweg naar morgen. Algemene voorwaarden. Artikel 1. Definities. Algemene voorwaarden Artikel 1. Definities. 1. In deze algemene voorwaarden wordt verstaan onder; gebruiker : Karmerood Coaching, gevestigd te Bussum en ingeschreven bij de Kamer van Koophandel te Hilversum,onder

Nadere informatie

NR. 3. AMBTELIJKE AANSTELLING NAAST TOELATINGSOVEREENKOMST. BEVOEGDHEID VAN SCHEIDSGERECHT. PREMIE VOORTGEZETTE ZIEKTEKOSTENVERZEKERING BIJ VUT.

NR. 3. AMBTELIJKE AANSTELLING NAAST TOELATINGSOVEREENKOMST. BEVOEGDHEID VAN SCHEIDSGERECHT. PREMIE VOORTGEZETTE ZIEKTEKOSTENVERZEKERING BIJ VUT. NR. 3. AMBTELIJKE AANSTELLING NAAST TOELATINGSOVEREENKOMST. BEVOEGDHEID VAN SCHEIDSGERECHT. PREMIE VOORTGEZETTE ZIEKTEKOSTENVERZEKERING BIJ VUT. De onderhavige vordering is rechtstreeks gebaseerd op de

Nadere informatie

Vrijwillige premie beroepspensioenregeling werknemer

Vrijwillige premie beroepspensioenregeling werknemer Vrijwillige premie beroepspensioenregeling werknemer Inleiding Dit memo bevat de argumenten voor de fiscale aftrek van de premie betreffende het vrijwillige gedeelte van een beroepspensioenregeling bij

Nadere informatie

De verzekerings(on)mogelijkheden van werkgeversaansprakelijkheid

De verzekerings(on)mogelijkheden van werkgeversaansprakelijkheid De verzekerings(on)mogelijkheden van werkgeversaansprakelijkheid drs V.G.J. (Vincent) Zwijnenberg 8 april 2010 Onderwerpen 1. De behoorlijke verzekering volgens de Hoge Raad 2. De behoorlijke verzekering

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Rechtsbijstand bij verhaal. van letselschade

Klaverblad Verzekeringen. Rechtsbijstand bij verhaal. van letselschade Klaverblad Verzekeringen Rechtsbijstand bij verhaal van letselschade Deze folder bevat een beperkte weergave van de polisvoorwaarden. Aan deze weergave kunnen geen rechten worden ontleend. Wilt u precies

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 1985-1986 18813 Wijzigingen van bepalingen in de Algemene Bijstandswet die betrekking hebben op het verhaal van kosten van bijstand Nr. 16 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS

Nadere informatie

Stamrecht: veel gestelde vragen. De directeur-generaal Belastingdienst heeft namens de staatssecretaris van Financiën het volgende besloten.

Stamrecht: veel gestelde vragen. De directeur-generaal Belastingdienst heeft namens de staatssecretaris van Financiën het volgende besloten. Stamrecht Stamrecht: veel gestelde vragen De directeur-generaal Belastingdienst heeft namens de staatssecretaris van Financiën het volgende besloten. De toepassing van stamrechtvrijstelling, zoals opgenomen

Nadere informatie

Wie zijn wij? 11 maart 2014

Wie zijn wij? 11 maart 2014 Wie zijn wij? Programma Inleiding Mona de Vries Medisch Letsel Ed Klungers Whiplash Ellen Copini Schadeposten Ellen Copini Smartengeld quiz Mona de Vries Letselschade advocaat? Kwaliteit Kosten aansprakelijke

Nadere informatie

De Letselschade Richtlijn Huishoudelijke Hulp

De Letselschade Richtlijn Huishoudelijke Hulp De Letselschade Richtlijn Huishoudelijke Hulp Definities Huishoudelijke hulp De behoefte aan huishoudelijke ondersteuning door derden, bestaande uit activiteiten als schoonmaakwerkzaamheden, koken, boodschappen

Nadere informatie

Het wetsvoorstel Wet deelgeschilprocedure voor letsel- en overlijdensschade

Het wetsvoorstel Wet deelgeschilprocedure voor letsel- en overlijdensschade Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series Het wetsvoorstel Wet deelgeschilprocedure voor letsel- en overlijdensschade M.P.G. Schipper & I. van der Zalm Published in AV&S 2010/3, nr. 15,

Nadere informatie

ALGEMENE BEDRIJFSVOORWAARDEN WERVING & SELECTIE FLEXURANCE B.V.

ALGEMENE BEDRIJFSVOORWAARDEN WERVING & SELECTIE FLEXURANCE B.V. ALGEMENE BEDRIJFSVOORWAARDEN WERVING & SELECTIE FLEXURANCE B.V. Voor het uitvoeren van Werving & Selectie opdrachten door Flexurance B.V., verder te noemen Flexurance in het kader van een overeenkomst

Nadere informatie

Samenloop van verzekeringen

Samenloop van verzekeringen Samenloop van verzekeringen Jitteke Blussé van Oud-Alblas 10 november 2014 Te behandelen onderwerpen: Definitie en afbakening samenloop Schaderegelingen Verbond van Verzekeraars Onderling verhaal verzekeraars

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 257 Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en het Wetboek van Strafrecht teneinde de vergoeding van affectieschade

Nadere informatie

Convenant tussen de afdelingscommissies Algemene Aansprakelijkheid, Motorrijtuigen en Rechtsbijstand van het Verbond van Verzekeraars inzake

Convenant tussen de afdelingscommissies Algemene Aansprakelijkheid, Motorrijtuigen en Rechtsbijstand van het Verbond van Verzekeraars inzake Convenant tussen de afdelingscommissies Algemene Aansprakelijkheid, Motorrijtuigen en Rechtsbijstand van het Verbond van Verzekeraars inzake REGELING BUITENGERECHTELIJKE KOSTEN MATERIEEL Overwegende dat:

Nadere informatie

3. Eventuele afwijkingen op deze algemene voorwaarden zijn slechts geldig indien deze uitdrukkelijk schriftelijk zijn overeengekomen.

3. Eventuele afwijkingen op deze algemene voorwaarden zijn slechts geldig indien deze uitdrukkelijk schriftelijk zijn overeengekomen. A L G E M E N E V O O R W A A R D E N S T E R K M E R K B U S S U M ARTIKEL 1: DEFINITIES 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk

Nadere informatie

Algemene voorwaarden. Algemeen Artikel 1

Algemene voorwaarden. Algemeen Artikel 1 Algemene voorwaarden ALGEMENE LEVERINGS-, BETALINGS- EN UITVOERINGSVOORWAARDEN VAN TOEPASSING OP DE RECHTSVERHOUDING TUSSEN OPDRACHTGEVER EN ADMINISTRATIEKANTOOR KAANDORP & MOOIJ Algemeen Artikel 1 1.

Nadere informatie

JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT

JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT JURISPRUDENTIE AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT samengesteld door mr. F. Stadermann, mr. W.A. Luiten, mr. M. Keijzer-de Korver en mr. A. Koopman derde, geheel herziene druk Inhoudsopgave DEEL I: AANSPRAKELIJKHEIDSRECHT

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken.

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken. RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2005.0156 (004.05) ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

1. ALGEMEEN 2. TOEPASSELIJKHEID

1. ALGEMEEN 2. TOEPASSELIJKHEID 1. ALGEMEEN ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN van de A. Merkelbach Management Consultancy, gevestigd te Lelystad en van A. Merkelbach, wonende te Lelystad ================================================================

Nadere informatie

Vergoeden op weg naar herstel

Vergoeden op weg naar herstel Over Rome, Keulen en Aken Vergoeden op weg naar herstel www.professorlindenbergh.nl Waar gaat het om in het aansprakelijkheidsrecht? 6:162: Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, is verplicht

Nadere informatie

Letselschade!... en nu?

Letselschade!... en nu? Letselschade!... en nu? Een praktische toelichting op het verloop van het schaderegelingstraject na een letselschade. Letselschade Service Letselschade!... en nu? 2 1 Inhoud: pagina Inleiding... 3 Aansprakelijkheid.....

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden. Algemene voorwaarden Social Elephant

Algemene Voorwaarden. Algemene voorwaarden Social Elephant Algemene Voorwaarden Algemene voorwaarden Social Elephant 1. Toepassingsgebied Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle opdrachten die opdrachtgevers van Social Elephant aan Social Elephant

Nadere informatie

1. Alle door Steviger! in offertes, opdrachtbevestigingen of aan de andere kant genoemde bedragen zijn exclusief omzetbelasting.

1. Alle door Steviger! in offertes, opdrachtbevestigingen of aan de andere kant genoemde bedragen zijn exclusief omzetbelasting. gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel Rijnland onder nummer 28097926. Art. 1: Algemeen 1. Deze voorwaarden zijn van toepassing op alle, ook precontractuele en toekomstige, rechtsverhoudingen tussen Steviger!

Nadere informatie

Verhaal van kosten van arbeidsongeschiktheid

Verhaal van kosten van arbeidsongeschiktheid mr. S.J.M. (Saskia) Stoop advocaat Kantoor Mr. van Zijl B.V. Korvelseweg 142, 5025 JL Tilburg Postbus 1095, 5004 BB Tilburg tel. (013) 463 55 99 fax (013) 463 22 66 E-mail: mail@kantoormrvanzijl.nl Internet:

Nadere informatie

AANWIJZING VOOR DE PRAKTIJK 1 HET VORDEREN VAN BILLIJKE GENOEGDOENING

AANWIJZING VOOR DE PRAKTIJK 1 HET VORDEREN VAN BILLIJKE GENOEGDOENING AANWIJZING VOOR DE PRAKTIJK 1 HET VORDEREN VAN BILLIJKE GENOEGDOENING I. Introductie 1. De toekenning van billijke genoegdoening is geen automatisch gevolg van de vaststelling door het Europees Hof voor

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN

ALGEMENE VOORWAARDEN ALGEMENE VOORWAARDEN van Artikel 1 Definities In deze voorwaarden wordt verstaan onder: Opdrachtgever: Rialto: a: een natuurlijk rechstpersoon die, dan wel b: een rechtspersoon die, dan wel c: een aantal

Nadere informatie

INBRENG IN de besloten vennootschap: UNIVÉ HET ZUIDEN BEMIDDELING B.V. gevestigd te Wouw (gemeente Roosendaal)

INBRENG IN de besloten vennootschap: UNIVÉ HET ZUIDEN BEMIDDELING B.V. gevestigd te Wouw (gemeente Roosendaal) Blad 1 INBRENG IN de besloten vennootschap: UNIVÉ HET ZUIDEN BEMIDDELING B.V. gevestigd te Wouw (gemeente Roosendaal) Heden, ***, verscheen voor mij, mr. **, notaris te **: **, te dezen handelend als schriftelijk

Nadere informatie

2. De prijzen in de genoemde offertes zijn exclusief BTW, tenzij anders aangegeven

2. De prijzen in de genoemde offertes zijn exclusief BTW, tenzij anders aangegeven Leveringsvoorwaarden Van: FMH Onderwijsmanagement gevestigd en kantoorhoudende te 1399 HW Muiderberg aan Schoutenpad 8 hierna te noemen: FMH Artikel 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden wordt

Nadere informatie

LEVERINGSVOORWAARDEN VOOR LEVERING DIENSTEN

LEVERINGSVOORWAARDEN VOOR LEVERING DIENSTEN LEVERINGSVOORWAARDEN VOOR LEVERING DIENSTEN VAN: - «Webdesign Yvonne» gevestigd en kantoorhoudende te 1974 XW, IJmuiden in het Snippenbos 43 hierna te noemen: Webdesign Yvonne Artikel 1. Definities 1.

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Kinderen hebben de toekomst ; ernstig gekwetste kinderen ook?

Kinderen hebben de toekomst ; ernstig gekwetste kinderen ook? VAN DORT Letselschade Kinderen hebben de toekomst ; ernstig gekwetste kinderen ook? Raoul M.J.T. van Dort 26 november 2009 Aansprakelijkheid: Normschending Nee: benadeelde draagt in beginsel zelf zijn

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 191.99 ingediend door: wonende te hierna te noemen 'klaagster', vertegenwoordigd door te tegen: gevestigd te hierna te noemen

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden voor Interim Management en Advies Diensten van Direttore B.V.

Algemene Voorwaarden voor Interim Management en Advies Diensten van Direttore B.V. Algemene Voorwaarden voor Interim Management en Advies Diensten van Direttore B.V. 1. Algemeen 1.1 Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle aanbiedingen en overeenkomsten van Direttore B.V.

Nadere informatie

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN VAN: - Aalders ICT Services gevestigd en kantoorhoudende te 7948 BT Nijeveen aan de Dorpsstraat 86 hierna te noemen: AIS Artikel 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

2.1. X leeft van een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand. Op deze uitkering worden de lopende huurbetalingen volledig ingehouden.

2.1. X leeft van een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand. Op deze uitkering worden de lopende huurbetalingen volledig ingehouden. beschikking RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND Afdeling Civiel recht kantonrechter zittinghoudende te Utrecht zaaknummer: 2534388 UE VERZ 13805 GD/4243 Beschikking van 13 december 2013 inzake X wonende te Arnhem,

Nadere informatie

Convenant Regres zorg-/aansprakelijkheidsverzekeraars

Convenant Regres zorg-/aansprakelijkheidsverzekeraars Convenant Regres zorg-/aansprakelijkheidsverzekeraars De partijen: Verbond van Verzekeraars, gevestigd te Den Haag, en Zorgverzekeraars Nederland, gevestigd te Zeist, in aanmerking nemende dat: 1. zorgverzekeraars

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden het Perspectief, financieel & strategisch management

Algemene Voorwaarden het Perspectief, financieel & strategisch management Algemene Voorwaarden het Perspectief, financieel & strategisch management Artikel 1 Definities 1. In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij

Nadere informatie

VOORBEELD MODELOVEREENKOMST ALGEMEEN GEEN VERPLICHTING TOT PERSOONLIJKE ARBEID Opgesteld door de Belastingdienst nr. 9015550000-05 19 10 2015

VOORBEELD MODELOVEREENKOMST ALGEMEEN GEEN VERPLICHTING TOT PERSOONLIJKE ARBEID Opgesteld door de Belastingdienst nr. 9015550000-05 19 10 2015 VOORBEELD MODELOVEREENKOMST ALGEMEEN GEEN VERPLICHTING TOT PERSOONLIJKE ARBEID Opgesteld door de Belastingdienst nr. 9015550000-05 19 10 2015 Beoordeling overeenkomst Algemeen / geen verplichting tot persoonlijke

Nadere informatie

Strekking. Verplichtingen Stuifmeel Accountants

Strekking. Verplichtingen Stuifmeel Accountants ALGEMENE LEVERINGS-, BETALINGS- EN UITVOERINGSVOORWAARDEN VAN TOEPASSING OP DE RECHTSVERHOUDING TUSSEN OPDRACHTGEVER EN Stuifmeel Accountants Algemeen Artikel 1 a. Deze Algemene Voorwaarden zijn van toepassing,

Nadere informatie

Niet-nakoming van overeenkomsten: toerekenbaar tekortschieten (wanprestatie)

Niet-nakoming van overeenkomsten: toerekenbaar tekortschieten (wanprestatie) pag.: 1 van 5 Niet-nakoming van overeenkomsten: toerekenbaar tekortschieten (wanprestatie) Tekortschieten in het nakomen van een overeenkomst betekent dat diegene die moet presteren dat helemaal niet doet,

Nadere informatie

Rapport. Datum: 31 december 2002 Rapportnummer: 2002/399

Rapport. Datum: 31 december 2002 Rapportnummer: 2002/399 Rapport Datum: 31 december 2002 Rapportnummer: 2002/399 2 Klacht Verzoekster klaagt erover dat UWV Gak, kantoor Breda, haar niet die informatie heeft verstrekt, die zij nodig acht om te kunnen berekenen

Nadere informatie

I. Algemeen 1. DijkmansBergJeths Advocaten (hierna: DBJ ) is de handelsnaam van DijkmansBergJeths Advocaten B.V. gevestigd te Eindhoven.

I. Algemeen 1. DijkmansBergJeths Advocaten (hierna: DBJ ) is de handelsnaam van DijkmansBergJeths Advocaten B.V. gevestigd te Eindhoven. Algemene Voorwaarden van DijkmansBergJeths Advocaten I. Algemeen 1. DijkmansBergJeths Advocaten (hierna: DBJ ) is de handelsnaam van DijkmansBergJeths Advocaten B.V. gevestigd te Eindhoven. 2. Deze Algemene

Nadere informatie

- Betterbasics Organisatieadvies, Project- en Interimmanagement

- Betterbasics Organisatieadvies, Project- en Interimmanagement Algemene Voorwaarden Betterbasics VAN: - Betterbasics Organisatieadvies, Project- en Interimmanagement - gevestigd en kantoorhoudende te Leeuwarden, Bilderdijkstraat 34 - ingeschreven in het handelsregister

Nadere informatie

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid

Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Voorrang hebben versus overschrijding van de maximumsnelheid Mr. Bert Kabel (1) Inleiding In het hedendaagse verkeer komt het regelmatig voor dat verkeersdeelnemers elkaar geen voorrang verlenen. Gelukkig

Nadere informatie

Aegon Schadeverzekering N.V., gevestigd te Den Haag, hierna te noemen Aangeslotene.

Aegon Schadeverzekering N.V., gevestigd te Den Haag, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-382 d.d. 20 oktober 2014 (mr. A.W.H. Vink, voorzitter, prof. mr. M.L. Hendrikse en drs. L.B. Lauwaars RA, leden en mr. F.E. Uijleman, secretaris)

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden van Juranet B.V. gevestigd en kantoorhoudende te Apeldoorn.

Algemene Voorwaarden van Juranet B.V. gevestigd en kantoorhoudende te Apeldoorn. Algemene Voorwaarden van Juranet B.V. gevestigd en kantoorhoudende te Apeldoorn. Artikel 1 Definities In deze algemene voorwaarden worden de hierna volgende termen in de navolgende betekenis gebruikt,

Nadere informatie

Invorderingswet. Revisierente. Aansprakelijkheid verzekeraars

Invorderingswet. Revisierente. Aansprakelijkheid verzekeraars Invorderingswet. Revisierente. Aansprakelijkheid verzekeraars Besluit 31-03-2006 nr CPP06-507 Invorderingswet 1990. Aansprakelijkheid verzekeraars in verband met een inkomensvoorziening, een arbeids- of

Nadere informatie

3. De toepasselijkheid van voorwaarden van opdrachtgever wordt uitdrukkelijk uitgesloten.

3. De toepasselijkheid van voorwaarden van opdrachtgever wordt uitdrukkelijk uitgesloten. ALGEMENE VOORWAARDEN Algemeen Artikel 1: 1. J&J Law is een samenwerkingsverband/kantoorcombinatie van zelfstandig werkzame advocaten die ieder voor eigen rekening en risico de rechtspraktijk uitoefenen.

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden. online marketing / development / consultancy

Algemene Voorwaarden. online marketing / development / consultancy 1. (hierna: ) Deze zijn van toepassing op iedere rechtsverhouding (zoals aanbiedingen, offertes en overeenkomsten) tussen G.F.A. de Smit, handelend onder de naam en opdrachtgever (hierna: Opdrachtgever

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2007 2008 31 087 Wijziging van enige wetten teneinde het verhaal van kosten van re-integratiemaatregelen te vergemakkelijken B MEMORIE VAN ANTWOORD Ontvangen

Nadere informatie

Aansprakelijkheid bij stages

Aansprakelijkheid bij stages Aansprakelijkheid bij stages Algemeen Artikel 6:170 BW bepaalt dat een werkgever aansprakelijk is voor een ondergeschikte. Door expliciet te spreken over een ondergeschikte heeft de wetgever beoogd dat

Nadere informatie

Artikel 185 WW. Spoorboekje

Artikel 185 WW. Spoorboekje Artikel 185 WW Spoorboekje Wanneer is art. 185 WVW van toepassing? Er moet aan een aantal voorwaarden zijn voldaan wil art. 185 WVW van toepassing zijn. Allereerst zal er sprake moeten zijn van een ongeval

Nadere informatie

Algemene voorwaarden van:

Algemene voorwaarden van: Algemene voorwaarden van: Köhlen Consulting Bouwkundig Advies Glacisweg 34 F 6212 BP Maastricht Artikel 1 Werkingssfeer 1. Deze algemene voorwaarden zijn van toepassing op alle offertes en overeenkomsten

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden

Algemene Voorwaarden B.R. Consultancy, gevestigd en kantoorhoudend te Rotterdam, 16Hoven Business Park,, 3045PC Rotterdam en ingeschreven bij de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder KVK-nummer 61549592. Artikel 1 Definities

Nadere informatie

ALGEMENE LEVERINGS- EN BETALINGSVOORWAARDEN VAN AAA VERTAALBUREAU LA FRANCE. te Andijk Generaal de Wetlaan 17

ALGEMENE LEVERINGS- EN BETALINGSVOORWAARDEN VAN AAA VERTAALBUREAU LA FRANCE. te Andijk Generaal de Wetlaan 17 ALGEMENE LEVERINGS- EN BETALINGSVOORWAARDEN VAN AAA VERTAALBUREAU LA FRANCE te Andijk Generaal de Wetlaan 17 Artikel 1 - Definities Artikel 2 - Algemeen Artikel 3 - Offertes, aanbiedingen Artikel 4 - Opdracht

Nadere informatie

Algemene Voorwaarden van De Jong Assurantiën cv en/of De Jong & Bouterse bv, behorend bij de Overeenkomst tot het verrichten van diensten

Algemene Voorwaarden van De Jong Assurantiën cv en/of De Jong & Bouterse bv, behorend bij de Overeenkomst tot het verrichten van diensten Algemene Voorwaarden van De Jong Assurantiën cv en/of De Jong & Bouterse bv, behorend bij de Overeenkomst tot het verrichten van diensten Artikel 1 Algemeen 1.1 In de Algemene Voorwaarden wordt verstaan

Nadere informatie

A. Het in het belastbaar inkomen 1998 begrijpen van het voordeel uit het tegen inkoopsprijs aankopen vaneen auto, groot fl 15.000.

A. Het in het belastbaar inkomen 1998 begrijpen van het voordeel uit het tegen inkoopsprijs aankopen vaneen auto, groot fl 15.000. C/& Z^o^jr Edelhoogachtbaar College, y> "2_ Op 17 februari j.l. is door mij namens C igllllllpljp te IHllIll^, hierna belanghebbende, beroep in cassatie aangetekend tegen de uitspraak van het Gerechtshof

Nadere informatie

2.2 De verplichtingen van Budgetcoach2day gaan nooit verder dan door Budgetcoach2day schriftelijk is bevestigd.

2.2 De verplichtingen van Budgetcoach2day gaan nooit verder dan door Budgetcoach2day schriftelijk is bevestigd. Artikel 1 Toepassingsgebied 1.1 Deze algemene leveringsvoorwaarden zijn van toepassing bij opdrachten aan en op alle aanbiedingen en overeenkomsten waarbij Budgetcoach2day partij is, tenzij uitdrukkelijk

Nadere informatie

Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk. Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen

Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk. Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen Burgerlijk Wetboek boek 7 titel 12. Aanneming van werk Afdeling 1. Aanneming van werk in het algemeen Artikel 750 1. Aanneming van werk is de overeenkomst waarbij de ene partij, de aannemer, zich jegens

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Rocks recherchediensten te Zevenaar

Algemene voorwaarden Rocks recherchediensten te Zevenaar Algemene voorwaarden Rocks recherchediensten te Zevenaar Deze voorwaarden zijn uitdrukkelijk van toepassing op alle diensten en werkzaamheden van Rocks recherchediensten, hierna te noemen : het recherchebureau.

Nadere informatie

Bijzondere voorwaarden AVP 2015. Wat vindt u waar? Artikel 1. Begripsomschrijving. Artikel 2. Hoedanigheid

Bijzondere voorwaarden AVP 2015. Wat vindt u waar? Artikel 1. Begripsomschrijving. Artikel 2. Hoedanigheid Wat vindt u waar? Artikel 1. Begripsomschrijving Artikel 2. Hoedanigheid Artikel 3. Dekking 3.1. Aansprakelijkheid 3.2. Normbesef 3.3. Vrijwillige hulpverlening 3.4. Proceskosten en wettelijke rente Artikel

Nadere informatie

Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening

Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening Algemene voorwaarden zakelijke dienstverlening Biercontract.nl Graaf Wichmanlaan 62 1405 HC Bussum Handelsregisternummer: 57084033 BTW nummer 167606657B02 1. Definities 1. In deze algemene voorwaarden

Nadere informatie

PENSIOENREGLEMENT II STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE MEUBELINDUSTRIE EN MEUBILERINGSBEDRIJVEN. Juni 2015

PENSIOENREGLEMENT II STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE MEUBELINDUSTRIE EN MEUBILERINGSBEDRIJVEN. Juni 2015 PENSIOENREGLEMENT II STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR DE MEUBELINDUSTRIE EN MEUBILERINGSBEDRIJVEN Juni 2015 ARTIKEL 1 Begripsbepalingen De definities en de begripsomschrijvingen zoals vermeld in

Nadere informatie

Algemene voorwaarden

Algemene voorwaarden Algemene voorwaarden Artikel 1: Definities In deze algemene voorwaarden worden de hiernavolgende termen in de navolgende betekenis gebruikt, tenzij uitdrukkelijk anders is aangegeven: NVG: de Nederlandse

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 050.01 ingediend door: hierna te noemen 'klaagster, tegen: hierna te noemen verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

Administratiekantoor Bouw-Mouw

Administratiekantoor Bouw-Mouw ALGEMENE VOORWAARDEN Administratiekantoor Bouw-Mouw Zoomweg 55 8071 EH Nunspeet Inschrijvingsnummer Kamer van Koophandel 08147387 Artikel 1. Toepasselijkheid van deze voorwaarden 1. Deze voorwaarden gelden

Nadere informatie