Juridisch Zo zijn we niet getrouwd! De verschillen tussen trouwen in gemeenschap van goederen en trouwen op huwelijkse voorwaarden

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Juridisch Zo zijn we niet getrouwd! De verschillen tussen trouwen in gemeenschap van goederen en trouwen op huwelijkse voorwaarden"

Transcriptie

1 Juridisch Zo zijn we niet getrouwd! De verschillen tussen trouwen in gemeenschap van goederen en trouwen op huwelijkse voorwaarden Eveline Blomjous Mr. E.C.C. Blomjous is werkzaam als familierechtadvocaat bij RWV Advocaten in Leiden. Naast de echtscheidingspraktijk heeft zij een bijzondere interesse in het erfrecht. Leerdoelen Na het lezen van dit artikel weet u: het verschil tussen een ondernemer die gehuwd is in gemeenschap van goederen en een ondernemer die gehuwd is op huwelijkse voorwaarden; de gevolgen van het indienen van een echtscheidingsverzoek voor de gemeenschap van goederen; waar een ondernemer op moet letten bij het aangaan van huwelijkse voorwaarden en bij de uitwerking van een verrekenbeding. Trefwoorden: gemeenschap van goederen, huwelijkse voorwaarden, echtscheiding, verrekenbeding, ondernemer Samenvatting Wanneer een ondernemer gaat scheiden is de eerste vraag die hij zich moet stellen: hoe ben ik getrouwd. De gemeenschap van goederen is veelomvattend. Door het verzoek tot echtscheiding wordt de gemeenschap ontbonden en dat kan gevolgen hebben voor de bevoegdheid van de ondernemer. Is de ondernemer op huwelijkse voorwaarden gehuwd dan is de vraag wat het contract tussen de echtgenoten inhoudt. Het begrip inkomen moet in de huwelijkse voorwaarden gedefinieerd worden als sprake is van een verrekenbeding voor overgespaard inkomen. Voor de ondernemer is van belang dat matiging van de verrekenvordering en een betalingsregeling kan worden verzocht als de bedrijfscontinuering in gevaar komt. 1 Inleiding Als een ondernemer in het huwelijksbootje stapt dan heeft dat, wanneer het huwelijk op de klippen loopt en de (echt)scheiding in zicht is, consequenties voor zijn beroepsuitoefening. Het kan verstandig zijn soms even stil te staan bij het doemscenario; scheiden. Er zijn diverse echtscheidingstrajecten die kunnen worden ingezet. Het is mogelijk om in onderling overleg uiteen te gaan via mediation, collaborative divorce of een gemeenschappelijk echtscheidingsverzoek. Wanneer het overleg tussen de echtgenoten niet wil vlotten rest de optie van een eenzijdig echtscheidingsverzoek, de echtgenoten hebben dan ieder een eigen advocaat die hen in het echtscheidingstraject begeleidt. Ongeacht het traject dat wordt gekozen is er een aantal aspecten voor de ondernemer om rekening mee te houden. In dit artikel ga ik in op de eerste vraag die in het zicht van de scheiding gesteld moet worden: hoe zijn we getrouwd? Ik besteed aandacht aan het verschil tussen gemeenschap van goederen en huwelijkse voorwaarden en de juridische aandachtspunten die daarbij horen. De overige aspecten die bij een scheiding om de hoek komen kijken, zoals de fiscale aspecten, het fiscaal partnerschap, pensioen,

2 ouderschapsplan en alimentatie laat ik buiten beschouwing. Ik zal eerst kort aandacht besteden aan de juridische definitie van de onderneming. 2 De onderneming Het begrip onderneming is in het recht niet apart gedefinieerd en is daarom geen juridische entiteit. De onderneming bestaat vermogensrechtelijk uit een verzameling goederen en schulden die tezamen worden gebruikt voor de uitoefening van het beroep of de bedrijfsactiviteiten van de ondernemer. Een onderneming kan in verschillende rechtsvormen gedreven worden waarbij een belangrijk onderscheid is te maken tussen natuurlijke personen en rechtspersonen. Als een ondernemer alleen handelt dan drijft hij als natuurlijk persoon een eenmanszaak. De bekendste vormen van rechtspersonen zijn de besloten vennootschap (bv) en de naamloze vennootschap (nv). De ondernemer is de natuurlijk persoon achter de bv of nv, hij is het immers die als bestuurder beslissingen neemt. Vaak is dat de directeur-grootaandeelhouder (dga). 3 Gemeenschap van goederen Wanneer de ondernemer in het huwelijksbootje is gestapt zonder vooraf naar de notaris te gaan, dan is hij in dit artikel ga ik uit van de klassieke rolverdeling, maar uiteraard kan ook de vrouw de ondernemer zijn getrouwd in de algehele wettelijke gemeenschap van goederen, zo volgt uit art. 1:94, lid 1, BW. Titel 7 van Boek 1 BW is van toepassing op de wettelijke gemeenschap van goederen. De gemeenschap van goederen omvat wat de baten betreft zo volgt uit lid 2 van art. 1:94 BW: alle goederen der echtgenoten, bij aanvang van de gemeenschap aanwezig of nadien, zolang de gemeenschap niet is ontbonden, verkregen. Er zijn uitzonderingen, goederen verkregen onder een uitsluitingsclausule vallen niet in de gemeenschap net zomin als verknochte goederen, pensioenrechten waarop de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding van toepassing is en rechten van vruchtgebruik op basis van het erfrecht. Tot de lasten van de gemeenschap horen blijkens lid 5 van het artikel alle schulden van ieder der echtgenoten met uitzondering van de schulden die betrekking hebben op de van de gemeenschap uitgezonderde goederen zoals hiervoor genoemd. De gemeenschap van goederen is veelomvattend: van de oude al bijna vergeten studieschuld tot aan de hele eenmanszaak met alles wat daarbij hoort. De aandelen van de dga vallen als vorderingsrecht ook in de gemeenschap van goederen, de tenaamstelling is daarvoor niet relevant 1. Er is tussen 2003 en 2012 in de politiek gesproken over een beperktere gemeenschap van goederen. Tot de gemeenschap zouden alleen de goederen en schulden moeten behoren vanaf het aangaan van de gemeenschap. Dit naar voorbeeld van het Duitse recht dat de Zugewingemeinschaft kent. Er is uiteindelijk voor gekozen de verstrekkende werking van de gemeenschap van goederen niet te wijzigen met de wetswijziging van Thans dienen zich al weer wetsvoorstellen aan om alsnog de werking van de wettelijke gemeenschap van goederen in te perken en meer aansluiting te zoeken bij andere Europese landen Omvang gemeenschap van goederen Hiervoor is uiteengezet waar de gemeenschap uit bestaat, dat lijkt een heldere omschrijving, maar let erop dat een gemeenschap van goederen steeds een wisselende samenstelling heeft. Wordt een schuld afgelost, dan bestaat die schuld niet meer en valt dus ook niet meer in de gemeenschap van goederen. Wordt een auto gekocht, dan behoort die auto ook tot de gemeenschap van goederen. Peildatum omvang Met een peildatum wordt bepaald wat op het moment van de echtscheiding tot de gemeenschap van goederen behoort. De echtgenoten kunnen in onderling overleg een datum overeenkomen maar als zij daar niet uitkomen, dan voorziet de wet in een peildatum. Dat is de datum van ontbinding van de gemeenschap van goederen.

3 Het gevolg van een ontbonden gemeenschap van goederen is dat geen nieuwe bestanddelen tot de gemeenschap van goederen kunnen gaan behoren. De omvang staat vanaf dat moment vast. Per 1 januari 2012 is het huwelijksvermogensrecht gewijzigd in de zin dat de gemeenschap van goederen eerder wordt ontbonden dan voorheen. Ontbinding vindt plaats op het moment van indiening van het verzoekschrift tot echtscheiding, dus aan het begin van het scheidingstraject. Vergoedingsrechten De omvang van de gemeenschap lijkt duidelijk, maar er zijn uitzonderingen zoals een gift of erfenis ontvangen met een uitsluitingsclausule. Indien van dat geld een woning is gekocht die op beider naam staat, valt de woning dan in de gemeenschap? Wat zijn de rechten van de echtgenoot die het geld ter beschikking heeft gesteld? Er ontstaan vergoedingsrechten (zie art. 1:95 BW jo art. 1:87 BW). De echtgenoot heeft recht op vergoeding van zijn geïnvesteerde privégeld. De volgende vraag is of dit geld nominaal vergoed wordt of dat meegeprofiteerd wordt van de belegging dan wel gedeeld wordt in het verlies. Dat hangt er vanaf wanneer de vordering ontstaat. Na de wetswijziging van 2012 geldt een beleggingsleer, waar voorheen van een nominale vergoeding werd uitgegaan. 4 Over de vergoedingsleer is legio jurisprudentie beschikbaar waaruit volgt dat het berekenen van de vergoeding niet altijd eenvoudig is. 3.2 Ontbonden gemeenschap van goederen: wie is bevoegd? Bestuur De echtgenoten hebben bestuur over de goederen en zaken in de gemeenschap van goederen. Bestuur is de juridische term voor de bevoegdheden ten aanzien van de goederen, het kan gaan om de bevoegdheid te beschikken, te beheren of feitelijke handelingen te verrichten. 5 Uit art. 1:97 BW volgt dat de echtgenoot op wiens naam het goed staat het bestuur heeft. Voor goederen niet op naam hebben de deelgenoten dat bestuur gezamenlijk. Er is echter een uitzondering voor beroeps- of bedrijfsgoederen, zie lid 2. Het is niet praktisch als de ondernemer steeds de toestemming van de andere echtgenoot nodig heeft. In het geval goederen met toestemming van de andere echtgenoot dienstbaar zijn aan het beroep of bedrijf, dan rust bij de ondernemer het bestuur voor zover het handelingen betreffen die horen tot de normale beroepsuitoefening. Door de indiening van het verzoekschrift tot echtscheiding wordt de gemeenschap ontbonden en komt een einde aan de werking van art. 1:97 BW. De regels ten aanzien van het bestuur wijzigen. De ontbonden gemeenschap van goederen is een bijzondere gemeenschap, de regels voor deze bijzondere gemeenschap zijn opgenomen in Boek 3 BW, Titel 7 afdeling 2 (art. 3:189 BW e.v.). Uit art. 3:190, lid 1, BW volgt dat de deelgenoten niet afzonderlijk over hun aandeel in de ontbonden gemeenschap kunnen beschikken. Dit betekent in theorie dat de ondernemer niet meer in staat is zelf zijn onderneming uit te oefenen, hij heeft immers de instemming van de andere deelgenoot (zijn aanstaande ex-echtgenote) nodig. Dat is een onwerkbare situatie. In de literatuur wordt de oplossing gegeven door uit te gaan van het beginsel dat de deelgenoten zich jegens elkaar dienen te gedragen naar de beginselen van redelijkheid en billijkheid. Die beginselen houden in dat de bestuurlijke macht van de ondernemer door de ontbinding niet mag veranderen. In de praktijk komen discussies hieromtrent niet vaak voor, beide partijen hebben belang bij voortzetting van het bedrijf. Mocht een discussie tussen de echtgenoten ontstaan dan kan de rechter uitkomst bieden door een beheersregeling te treffen (art. 3:168 lid 2 BW). Huwelijksgoederenregister Tot slot, het verzoekschrift tot echtscheiding kan sinds de wetswijziging in 2012 worden ingeschreven in het huwelijksgoederenregister. Daarmee kan de ontbinding van de gemeenschap derden worden tegengeworpen. Dit kan bijvoorbeeld van belang zijn bij het verhaal van gemeenschapsschulden door schuldeisers. Was voor de ontbinding een van de echtgenoten aansprakelijk voor een schuld, dan is na ontbinding de andere echtgenoot ook voor de hele schuld aansprakelijk. Bijvoorbeeld: voor een lening ten behoeve van de eenmanszaak waarvoor alleen de ondernemer getekend heeft wordt de echtgenote ook aansprakelijk. Echter, de schuldeiser kan zich ten aanzien van de echtgenote alleen verhalen op

4 hetgeen zij uit de gemeenschap heeft verkregen. Is de gemeenschap nog niet verdeeld dan kan de schuldeiser zich verhalen op de ontbonden gemeenschap. Inschrijving is ook van belang zodat derden weten dat een van deelgenoot niet meer alleen bevoegd is het bestuur uit te oefenen. Verkopen is beschikken en dus alleen nog mogelijk met instemming van beide echtgenoten. 3.3 Waardering en verdeling gemeenschap van goederen Peildatum waardering Als de omvang bepaald is aan de hand van de peildatum dan dient de waardering plaats te vinden. Ook voor de waardering kan een peildatum worden afgesproken. Als de echtgenoten geen peildatum hebben afgesproken dan volgt uit vaste jurisprudentie dat uitgegaan moet worden van het moment van feitelijke verdeling (o.a. HR 22 september 2000, NJ 2000, 643). 6 Feitelijke verdeling kan ook plaatsvinden door het sluiten van een overeenkomst of door vaststelling van de wijze van verdeling door de rechter. Gelijke verdeling Het uitgangspunt is dat de ontbonden gemeenschap van goederen gelijkelijk tussen de echtgenoten wordt verdeeld. De echtgenoten hebben op grond van art. 1:100 BW een gelijk aandeel in de ontbonden gemeenschap van goederen. Slechts in zeer uitzonderlijke situaties is een afwijking van deze hoofdregel volgens de Hoge Raad te rechtvaardigen. De maatstaven van redelijkheid en billijkheid zijn van toepassing op de rechtsverhouding tussen de echtgenoten, zo volgt uit art. 3:166, lid 3, BW jo art. 6:2 BW. Deze maatstaven bepalen of sprake is van dusdanig bijzondere omstandigheden dat een verdeling bij helfte onaanvaardbaar is. Bij de verdeling van de gemeenschap van goederen komt een aantal aspecten aan bod waarin in deze aflevering van het tijdschrift aandacht wordt besteed, zoals (fiscale aspecten van) verdeling van de echtelijke woning, het fiscaal partnerschap dat van belang kan zijn bij afspraken over verrekening van een overbedeling van een van de echtgenoten. Belangrijk is tot slot dat bij de verdeling aan de wettelijke vereisten word voldaan. Wanneer de aandelen aan de dga worden toebedeeld is het belangrijk dat behalve verrekening van de waarde van de aandelen ook aan de wettelijke vereisten voor overdracht van de aandelen wordt voldaan. Er zal een notariële toedeling moeten plaatsvinden. 3.4 Tussenconclusie Er is een tweetal peildata van belang, de peildatum voor vaststelling van de omvang van de gemeenschap van goederen en de peildatum voor de waardering van de gemeenschap van goederen. Door de wetswijziging van 1 januari 2012 zijn de data gesplitst en kan er een behoorlijke tijd zitten tussen de twee peildata met eventuele waardefluctueringen van de goederen (ook het Hof heeft dit niet altijd helder voor ogen (gehad) zo volgt uit HR 22 november 2013, RFR 2014/17). Dit is te voorkomen als de echtgenoten in onderling overleg één peildatum afspreken, waardestijgingen of - dalingen vanaf die datum komen voor rekening en risico van degene die het goed krijgt toebedeeld. Meestal zal die echtgenoot ook het bestuur over het goed hebben en daardoor in staat zijn de waarde te beïnvloeden. Het is belangrijk dat de ondernemer zich realiseert dat wanneer de gemeenschap ontbonden is door de indiening van het verzoekschrift tot echtscheiding hij mogelijk niet meer alleen het bestuur heeft over de bedrijfsgoederen. Een verdeling bij helfte van de gemeenschap van goederen is het uitgangspunt en daar wordt zelden van afgeweken. Wanneer de echtgenoten in onderling overleg uiteen gaan kan in een echtscheidingsconvenant worden vormgegeven dat de (ongelijke)verdeling met gesloten beurzen plaatsvindt. Daar zijn diverse constructies voor, het betreft echter maatwerk. Voorkomen moet worden dat de fiscus de ongelijke verdeling belast als een schenking.

5 Tot slot moet er bij de verdeling op gelet worden dat aan de wettelijke vereisten voor overdracht wordt voldaan, zoals notariële levering van de aandelen en de woning. 4 Huwelijkse voorwaarden Uit art. 1:93 BW volgt dat bij huwelijkse voorwaarden kan worden afgeweken van de bepalingen van de wettelijke gemeenschap van goederen. De aanstaande echtgenoten kunnen huwelijkse voorwaarden maken, en sinds de wetswijziging van 2012 is het ook mogelijk staande huwelijk huwelijkse voorwaarden te maken zonder tussenkomst van de rechter, zie art. 1:114 BW. Door het opmaken van huwelijkse voorwaarden wordt de werking van de wettelijke gemeenschap van goederen (Titel 7 van Boek 1 BW) uitgesloten, tenzij de echtgenoten contractueel derhalve in hun huwelijkse voorwaarden anders overeenkomen. De echtgenoten hebben contractsvrijheid voor zover hetgeen zij overeenkomen niet in strijd is met de wet, openbare orde of de goede zeden (art. 3:40 BW). Geen gemeenschap Het belangrijkste verschil tussen de gemeenschap van goederen en de huwelijkse voorwaarden is dat bij de huwelijkse voorwaarden niet automatisch na het ja-woord een gemeenschap ontstaat. Dat betekent wanneer de ondernemer zijn onderneming of aandelen al had, dat deze geen deel uitmaken van een gemeenschap tussen de echtgenoten. De ondernemer blijft met uitsluiting van de andere echtgenoot bevoegd. Daarnaast geldt, en dat is reden voor veel gehuwde (startende) ondernemers om huwelijkse voorwaarden overeen te komen, dat wat van de andere echtgenoot is niet gaat behoren tot de onderneming. Daardoor kunnen schuldeisers van de onderneming op die goederen geen verhaal halen. Contractsvrijheid Er zijn diverse afspraken te maken bij huwelijkse voorwaarden. Zo is het mogelijk om in de huwelijkse voorwaarden overeen te komen (een deel van) de wettelijke bepalingen van de gemeenschap van goederen van toepassing te verklaren. Er kan een beperkte gemeenschap overeen worden gekomen. Veel voorkomend is de gemeenschap van inboedel en/of de gemeenschap van woonhuis. Het is ook mogelijk overeen te komen dat juist de onderneming of de aandelen tot een gemeenschap tussen de echtgenoten behoren. Eerlijk zullen we alles delen? Wanneer de echtgenoten iedere gemeenschap hebben uitgesloten of slechts een beperkte gemeenschap hebben, dan zullen zij vaak een verrekenbeding opnemen. De essentie van een verrekenbeding is dat ondanks de uitsluiting van de gemeenschap van goederen de eventuele vermogensopbouw tijdens huwelijk gedeeld kan worden. In het klassieke rollenpatroon heeft de vrouw de zorg voor de kinderen en kan de man de onderneming uitbreiden en carrière maken. Omdat er geen gemeenschap is behoudt ieder hetgeen van hem of haar is. Tijdens huwelijk is dat geen probleem omdat de kosten van de huishouding vaak naar evenredigheid van inkomsten worden verdeeld (op basis van art. 1:84 BW). Beide echtgenoten profiteren van het inkomen en het eventueel opgebouwde vermogen. Na het huwelijk behoudt ieder wat hij zelf heeft verdiend en gespaard, dat kan zonder verrekenbeding oneerlijk zijn. In de praktijk zien we steeds vaker huwelijkse voorwaarden waarbij iedere gemeenschap tussen partijen is uitgesloten maar er wel een periodiek of finaal verrekenbeding is. 4.1 Omvang te verreken vermogen Het periodiek en finaal verrekenbeding hebben gemeen dat het opgebouwde overgespaarde inkomen en eventueel het opgebouwde vermogen wordt verrekend. De wet specificeert in de toepasselijke afdeling, Boek 1 BW Titel 8 afdeling 2, de begrippen inkomen en vermogen niet. 7 Het ligt op de weg van de echtgenoten in hun huwelijkse voorwaarden deze begrippen te specificeren. Overgespaard inkomen Overgespaard is het deel van het inkomen dat niet is opgegaan aan de kosten van de huishouding.

6 De volgende vraag is wat onder inkomsten wordt verstaan. Een voorbeeld: toen de huwelijkse voorwaarden werden opgesteld hadden de echtgenoten allebei inkomsten uit loondienst. In de huwelijkse voorwaarden nemen zij op de inkomsten uit arbeid te zullen verrekenen. De man was werkzaam in het familiebedrijf, gaandeweg neemt hij het bedrijf van zijn vader over. De man wordt directeur-grootaandeelhouder. Hij heeft nog altijd inkomen uit arbeid, zijn bedrijf keert hem immers loon uit. Maar hij geniet daarnaast mogelijk dividend en is bij machte om winst in het bedrijf op te potten. Welk inkomen zal verrekend moeten worden? Uitsluitend het arbeidsinkomen? Wat in het geval dat een van de echtgenoten een eenmanszaak begint? Er wordt dan geen inkomen uit arbeid genoten maar winst uit onderneming, was er bedoeld om dat te verrekenen? Uitleg overeenkomst Maatwerk is belangrijk, de notaris zal met de (aanstaande) echtgenoten goed moeten doorspreken wat zij zouden willen verrekenen wanneer hun huwelijk strandt. Het is mogelijk aan te sluiten bij het inkomensbegrip van de Wet IB 2001, maar dat kan problemen geven als de fiscale wetgeving verandert. Veel echtgenoten zullen er niet aan denken hun huwelijkse voorwaarden op dit punt te wijzigen. Wanneer zij uiteen gaan zal in onderling overleg dan wel door de rechter bepaald moeten worden wat onder te verrekenen inkomen moet worden begrepen. De overeenkomst tussen partijen, de huwelijkse voorwaarden, zal moeten worden uitgelegd. De rechter hanteert daarvoor het Haviltex-criterium 8, hetgeen betekent dat niet alleen naar de letterlijke tekst gekeken wordt maar ook naar de bedoeling van partijen. Wat wordt verrekend? De verplichting tot verrekening, zo volgt uit art. 1:133, lid 2, BW ziet alleen op inkomsten die en vermogen dat tijdens huwelijk is verkregen. Wat in het geval dat een woning wordt gekocht voor het huwelijk en de daarop rustende hypotheekschuld tijdens huwelijk uit (anders) overgespaard inkomen wordt afgelost. De woning valt niet onder het te verrekenen vermogen op grond van art. 1:133, lid 2, BW. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat aflossingen op leningen met te verrekenen inkomsten of vermogen, waarmee goederen zijn gekocht vóór de verrekenverplichting op grond van art. 1:136 BW worden beschouwd als beleggingen in die goederen (HR 10 juli 2009, ECLI:NL:HR:2009:BI4387). Het gevolg daarvan is dat de goederen naar evenredigheid van de gedane aflossingen onder de verrekenplicht vallen. 9 Wanneer rente is betaald met overgespaard inkomen om bijvoorbeeld een bedrijfslening te voldoen geldt niet dat die rentebetalingen in de verrekening moeten worden betrokken. Het betalen van rente leidt niet tot een vermogensvermeerdering en is daarom niet als een belegging te kwalificeren. De lening heeft mogelijk positieve invloed op het bedrijfsresultaat gehad, waardoor mogelijk meer inkomsten uit het bedrijf zijn genoten die ook de andere echtgenoot ten goede zijn gekomen tijdens huwelijk (Hof Arnhem-Leeuwarden 23 juli 2013, ECLI:NL:GHARL:2013:5346). 10 Vordering De omvang van de verrekenvordering staat vast als het bedrijf of de aandelen gewaardeerd zijn. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat gekeken moet worden bij bepaling van de hoogte van de verrekenvordering (waardering) naar de mogelijkheid van de ondernemer om het bedrijf voort te zetten. Er wordt gekeken naar wat maximaal met het bedrijfsvermogen kan worden gefinancierd. 11 Als de omvang van de verrekening vaststaat dan is het belangrijk voor de ondernemer te weten dat wanneer de vordering niet kan worden voldaan zonder dat de voortzetting van het bedrijf in de problemen komt, de rechter kan worden verzocht op grond van art. 1:140 BW een betalingsregeling te treffen. 4.2 Periodiek verrekenbeding Bijzondere aandacht verdient het periodiek verrekenbeding. De echtgenoten kunnen een periodiek verrekenbeding opnemen in hun huwelijkse voorwaarden, ook wel bekend als het Amsterdams verrekenbeding. De wet kent een aantal algemene bepalingen voor verrekenbedingen, waarvan een aantal in de vorige paragraaf aan bod is gekomen. Er is daarnaast één specifiek artikel voor het

7 periodiek verrekenbeding, art. 1:141 BW. Het lastige met het periodieke verrekenbeding is dat het de bedoeling van de (aanstaande) echtgenoten is geweest om jaarlijks, bij wijze van spreken onder de kerstboom, een berekening en verdeling te maken van het overgespaarde inkomen. Mooie theorie, maar de praktijk is anders. In de meeste gevallen wordt nooit uitvoering gegeven aan het periodieke verrekenbeding, en dan? Moet er met terugwerkende kracht vanaf het begin van het huwelijk nog verrekend worden per jaar? Hoe wordt dan omgegaan met waardedalingen en -stijgingen? Niet-uitgevoerd periodiek verrekenbeding Belangrijkste conclusie uit de jurisprudentie is dat wanneer een periodiek verrekenbeding niet is uitgevoerd al het overgespaarde inkomen aan het einde van het huwelijk geacht wordt tot het te verrekenen vermogen te behoren dus inclusief waardeveranderingen; hetgeen vrijwel neerkomt op een finaal verrekenbeding. De jurisprudentie is opgenomen in de wet, art. 1:141, lid 1, BW. Opgepotte winst Een bijkomend probleem is de dga die ervoor kan kiezen de winsten op te potten in zijn bv. Echter art. 1:141, lid 4, BW geeft aan dat deze winsten de in het maatschappelijk verkeer als betamelijk beschouwde winsten indien en voor zover zij impliciet of expliciet onder de verrekenplicht vallen bij de verrekening moeten worden betrokken. Dit geldt blijkens lid 5 van het artikel ook voor een op eigen naam gedreven onderneming. Voorkomen wordt dat het verrekenbeding gefrustreerd wordt door vermogen in de onderneming op te bouwen terwijl dit bij uitkering aan de ondernemer wél tot het te verrekenen vermogen zou behoren. Termijnen De wet kent verjaringstermijnen voor vorderingen, voor periodieke vorderingen is dat normaal vijf jaar (art. 3:307, 3:308 BW), verlenging is voor echtgenoten mogelijk op grond van art. 3:213, lid 1, onderdeel a, BW. Omdat tijdens huwelijk niet is verrekend en er vaak niet aan gedacht wordt de verjaring te stuiten heeft de wetgever bepaald dat de verjaringstermijn ingaat op de dag van indiening van het verzoekschrift tot echtscheiding. Dan staat op basis van art. 1:141, lid 2, BW, de omvang en de samenstelling vast. In lid 6 van art. 1:141 BW is naar aanleiding van de jurisprudentie van de Hoge Raad opgenomen dat de lopende verjaring wordt verlengd tot uiterlijk drie jaren na beëindiging van het huwelijk. De algemene regels (Boek 3 BW) voor verjaring hebben voor verrekenvorderingen door deze bepalingen geen betekenis meer. Een laatste aspect dat genoemd moet worden in het kader van de periodieke verrekenbedingen betreft de in de huwelijkse voorwaarden opgenomen vervaltermijnen voor het uitvoeren van de verrekening. Een vervalbeding is niet nietig. De wet zegt er niets over omdat het te ver gaat alle vervalbedingen in huwelijkse voorwaarden te verbieden, doch het kan bijzonder onredelijk zijn. Dat is met name het geval bij de echtgenoot niet-ondernemer wanneer het recht om de verrekenvordering in te stellen na een periode, en nog tijdens huwelijk, vervalt. De Hoge Raad heeft uiteindelijk geoordeeld dat een vervalbeding in die gevallen naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is dat er daarom in rechte geen beroep op kan worden gedaan, tenzij de ondernemer kan bewijzen dat een beroep op het vervalbeding in de gegeven omstandigheden te rechtvaardigen valt. 4.3 Tussenconclusie In de praktijk zien we steeds meer huwelijkse voorwaarden waarbij de gemeenschap wordt uitgesloten en een verrekenbeding overeen wordt gekomen. Van belang is het inkomstenbegrip goed te benoemen, dat kan veel discussies voorkomen. De verrekenbedingen die veel voorkomen zijn het niet uitgevoerde periodiek verrekenbeding en het finaal verrekenbeding, voor de uitvoering vrijwel identiek. Er gelden afwijkende regels met betrekking tot verjaring en met betrekking tot vervalbedingen. Belangrijk voor de ondernemer is te weten wat de consequentie voor het bedrijf is van de uitbetaling van de verrekenvordering. Er kan om matiging of een betalingsregeling bij de rechter worden verzocht als de continuering van het bedrijf in gevaar komt. Voor met name ondernemers zou het goed zijn de huwelijkse voorwaarden periodiek onder de loep te nemen, dat kan problemen bij het einde van het huwelijk voorkomen.

8 5 Conclusies Met dit artikel heb ik inzichtelijk gemaakt naar welke vraagstukken de familierechtadvocaat kijkt wanneer de ondernemer uit het huwelijksbootje stapt. Er zijn legio aspecten die aan bod dienen te komen in een scheidingsprocedure. Om als ondernemer succesvol, dat wil zeggen met zo min mogelijk risico voor de onderneming, uit het scheidingstraject te komen is het belangrijk dat de advocaat, de ondernemer en de accountant nauw samenwerken. Alleen dan kan de waarde van de onderneming of de aandelen juist bepaald worden, wordt het (overgespaarde) inkomen juist vastgesteld voor berekening van de eventuele verdelings- of verrekeningsvorderingen en de alimentatie. Het begint allemaal met de hamvraag: hoe zijn we getrouwd? 1 Het aan het aandeel verbonden zeggenschapsrecht komt (vaak) niet toe aan de andere partner. Zie Van Mourik, Verstappen, Handboek Nederlands Vermogensrecht bij scheiding, bijzonder deel B, Deventer: Kluwer 2014, p. 67 e.v. 2 Het wetsvoorstel met nummer is in 2003 ingediend en uiteindelijk na goedkeuring door de Eerste Kamer op 1 januari 2012 in werking getreden. 3 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst html. 4 Zie voor meer informatie: Van Mourik, Verstappen, Handboek Nederlands Vermogensrecht bij scheiding, bijzonder deel A, Deventer: Kluwer 2014, p. 416 e.v. 5 Zie: Van Mourik, p. 83 e.v. 6 Zie voor meer jurisprudentie: Van Mourik, p Zie de kamerstukken voor de overweging de begrippen niet te specifiëren: Kamerstukken II 2001/02, , nr. 5, onderdeel 4. 8 HR 13 maart 1981, LJN: AG4158, NJ 1981, Zie ook: Van Mourik, p Rentebetalingen kunnen tot vergoedingsvorderingen leiden de literatuur is verdeeld: zie EB tijdschrift voor scheidingsrecht afl. 10, oktober Zie voor meer informatie o.a.: Van Mourik, p. 350.

Werkgroepopdrachten -vennootschappen en rechtspersonenrecht DEEL B

Werkgroepopdrachten -vennootschappen en rechtspersonenrecht DEEL B Werkgroepopdrachten -vennootschappen en rechtspersonenrecht DEEL B Voorwoord Beste student(e), Voor u liggen de uitwerkingen van de voorgeschreven werkgroepopdrachten (week 5 t/m week 8) voor het vak Relatievermogensrecht.

Nadere informatie

Masterclass Beperkte Gemeenschap van Goederen. 22 maart Drs. J.O. Horsthuis MFP RFEA (Jasper)

Masterclass Beperkte Gemeenschap van Goederen. 22 maart Drs. J.O. Horsthuis MFP RFEA (Jasper) Masterclass Beperkte Gemeenschap van Goederen 22 maart 2017 Drs. J.O. Horsthuis MFP RFEA (Jasper) 1 Wetsvoorstel beperking gemeenschap van goederen Initiatief Wetsvoorstel 33 987 Swinkels (D66) / Recourt

Nadere informatie

3. Trouwen zonder huwelijkse voorwaarden: van een algehele naar een beperkte gemeenschap van goederen... 13

3. Trouwen zonder huwelijkse voorwaarden: van een algehele naar een beperkte gemeenschap van goederen... 13 Inhoudsopgave Voorwoord 1 1 Samenwoners 2 11 Inleiding 2 12 Een samenlevingscontract 2 13 Wat regelt u in een samenlevingscontract? 2 131 Voor de periode waarin u samenwoont 2 132 Voor het geval u besluit

Nadere informatie

Artikelen 81 en 82. Ongewijzigd. Artikel 83

Artikelen 81 en 82. Ongewijzigd. Artikel 83 Doorlopende tekst van de gewijzigde artikelen van de titels 1.6, 1.7 en 1.8 BW (nieuw), alsmede van artikel V (overgangsbepaling), zoals deze luidt volgens Kamerstukken I 2008/09, 28 867, A (gewijzigd

Nadere informatie

Nieuw huwelijksvermogensrecht

Nieuw huwelijksvermogensrecht Nieuw huwelijksvermogensrecht 23 februari 2012 Nieuw huwelijksvermogensrecht: vergoedingsrechten, met ongewenste fiscale gevolgen Per 1 januari 2012 is de wet Aanpassing van de wettelijke gemeenschap van

Nadere informatie

Lijst van verkort aangehaalde literatuur 17. Enkele afkortingen 19. Deel 1 Rechten en verplichtingen van echtgenoten 25

Lijst van verkort aangehaalde literatuur 17. Enkele afkortingen 19. Deel 1 Rechten en verplichtingen van echtgenoten 25 Inhoud Lijst van verkort aangehaalde literatuur 17 Enkele afkortingen 19 Inleiding 21 Deel 1 Rechten en verplichtingen van echtgenoten 25 1 Rechten en verplichtingen van echtgenoten 27 1.1 Algemeen 27

Nadere informatie

Huwelijkse voorwaarden

Huwelijkse voorwaarden Huwelijkse voorwaarden het verrekenbeding in de praktijk Smit en de Wolf Scheveningseweg 10 2517 KT Den Haag 070 356 07 95 www.smitwolf.nl Geachte relatie, Bent u gehuwd? En, zo ja, heeft u huwelijkse

Nadere informatie

12-03- 2014. Split Online Congres CIVIELE ASPECTEN VAN DE EIGEN WONING IN DE ECHTSCHEIDING MR. DR. E.W.J. EBBEN MAART 2014

12-03- 2014. Split Online Congres CIVIELE ASPECTEN VAN DE EIGEN WONING IN DE ECHTSCHEIDING MR. DR. E.W.J. EBBEN MAART 2014 Split Online Congres CIVIELE ASPECTEN VAN DE EIGEN WONING IN DE ECHTSCHEIDING MR. DR. E.W.J. EBBEN MAART 2014 HUWELIJK ZONDER HUWELIJKSVOORWAARDEN GEMEENSCHAP VAN GOEDEREN BOEDELMENGING OPVOLGING ONDER

Nadere informatie

Familie en Scheiding Ontbijtseminar 13 november 2014

Familie en Scheiding Ontbijtseminar 13 november 2014 Familie en Scheiding Ontbijtseminar 13 november 2014 ONTBIJTSEMINAR Donderdag 13 november 2014 Mr. Marc Heuvelmans [welkomstwoord] Mr. Jacqueline van de Wiel Mr. Mathilde Becking Ontbijtseminar 13 november

Nadere informatie

A. Ondernemer en huwelijk

A. Ondernemer en huwelijk A. Ondernemer en huwelijk Iedere ondernemer die met een partner samen woont, is vrij om zijn of haar in komen te innen en om een bankrekening te openen. Het maakt daarbij niets uit voor welke samenlevingsvorm

Nadere informatie

DE DIRECTEUR- GROOTAANDEELHOUDER EN ECHTSCHEIDING DOOR MR. AGNES A.C. SPOORMANS JANUARI 2008, RUSSELL ADVOCATEN B.V.

DE DIRECTEUR- GROOTAANDEELHOUDER EN ECHTSCHEIDING DOOR MR. AGNES A.C. SPOORMANS JANUARI 2008, RUSSELL ADVOCATEN B.V. DE DIRECTEUR- GROOTAANDEELHOUDER EN ECHTSCHEIDING DOOR MR. AGNES A.C. SPOORMANS JANUARI 2008, RUSSELL ADVOCATEN B.V. Inleiding Werk en privé zijn vaak moeilijk te scheiden. Sommige mensen lijken wel getrouwd

Nadere informatie

Inhoud. 1 Uw bedrijf en uw familie: uw familiezaak? 2 Spelregels om te trouwen. Inhoud

Inhoud. 1 Uw bedrijf en uw familie: uw familiezaak? 2 Spelregels om te trouwen. Inhoud Inhoud 1 Uw bedrijf en uw familie: uw familiezaak? 1.1. INLEIDING.................................................... 1 1.1.1. Welke vorm van samenleven past bij u?..................... 1 1.1.2. Dat speelt

Nadere informatie

12 Huwelijksvermogensrecht

12 Huwelijksvermogensrecht Monografieën Privaatrecht 12 Huwelijksvermogensrecht Prof. mr. M.J.A. van Mourik Elfde druk Kluwer - Deventer - 2009 INHOUDSOPGAVE Lijst van afkortingen / XIII Enige verkort aangehaalde werken / XV I.

Nadere informatie

Webinar Jurisprudentie P en F uitspraken Hoge Raad 27 oktober uur. Mr A.A.M. Ruys-van Essen

Webinar Jurisprudentie P en F uitspraken Hoge Raad 27 oktober uur. Mr A.A.M. Ruys-van Essen Webinar Jurisprudentie P en F uitspraken Hoge Raad 27 oktober 2015 12.30-13.30 uur Mr A.A.M. Ruys-van Essen Gerechtshof s-hertogenbosch, 24 september 2015, ECLI:NL:GHSHE:2015:3736 EERDERE SCHENKINGEN GEEN

Nadere informatie

Checklist verdelen en verrekenen. Huwelijkse voorwaarden

Checklist verdelen en verrekenen. Huwelijkse voorwaarden Checklist verdelen en verrekenen Huwelijkse voorwaarden Zaakgegevens Aan de administratie van de rechtbank te... Naam advocaat: Formulier voor: Naam partij: Naam wederpartij: Advocaat wederpartij: Zaaknummer:

Nadere informatie

Vragenlijst voor het opstellen van huwelijksvoorwaarden of partnerschapsvoorwaarden 1

Vragenlijst voor het opstellen van huwelijksvoorwaarden of partnerschapsvoorwaarden 1 Vragenlijst voor het opstellen van huwelijksvoorwaarden of partnerschapsvoorwaarden 1 I. Personalia MAN/VROUW Familienaam Voornamen Adres Geboorteplaats en -datum Legitimatiebewijs Nummer Legitimatiebewijs

Nadere informatie

AANTEKENINGEN ECHTSCHEIDINGSCONVENANT VERSIE 7. Hieronder treft u een uitleg aan bij de artikelen in het model-echtscheidingsconvenant.

AANTEKENINGEN ECHTSCHEIDINGSCONVENANT VERSIE 7. Hieronder treft u een uitleg aan bij de artikelen in het model-echtscheidingsconvenant. AANTEKENINGEN ECHTSCHEIDINGSCONVENANT VERSIE 7 Hieronder treft u een uitleg aan bij de artikelen in het model-echtscheidingsconvenant. Het kan handig zijn het model-convenant uit te printen, samen met

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 867 Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) Nr. 1 KONINKLIJKE

Nadere informatie

HUWELIJK EN GEREGISTREERD PARTNERSCHAP

HUWELIJK EN GEREGISTREERD PARTNERSCHAP HUWELIJK EN GEREGISTREERD PARTNERSCHAP Gevolgen huwelijk en geregistreerd partnerschap Sinds 1 april 2001 is het huwelijk een samenlevingsverband van een man en een vrouw, twee mannen of twee vrouwen.

Nadere informatie

Nieuw huwelijksvermogensrecht

Nieuw huwelijksvermogensrecht 02.11.17 Nieuw huwelijksvermogensrecht Huwelijkse voorwaarden van nog groter belang! Advieswijzer In deze advieswijzer: Voor de ondernemer die na 1 januari 2018 gaat trouwen, verandert er veel ten opzichte

Nadere informatie

De wet aanpassing gemeenschap van goederen

De wet aanpassing gemeenschap van goederen Dr. mr. B. Breederveld 1 De wet aanpassing gemeenschap van goederen 16 Op 1 januari 2012 is in werking getreden de Wet aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen tot wijziging van de titels 6, 7 en

Nadere informatie

Kluwer Online Research. EB. Tijdschrift voor scheidingsrecht, Wettelijke rente bij verrekenen en verdelen

Kluwer Online Research. EB. Tijdschrift voor scheidingsrecht, Wettelijke rente bij verrekenen en verdelen EB. Tijdschrift voor scheidingsrecht, Wettelijke rente bij verrekenen en verdelen EB. Tijdschrift voor scheidingsrecht, Wettelijke rente bij verrekenen en verdelen Mr. E.C.E. Schnackers[1] Auteur: Wettelijke

Nadere informatie

Fiscale Praktijkreeks. Echtscheiding. Fiscale en juridische gevolgen. Tweede druk. Kavelaars-Niekoop FM

Fiscale Praktijkreeks. Echtscheiding. Fiscale en juridische gevolgen. Tweede druk. Kavelaars-Niekoop FM Fiscale Praktijkreeks Echtscheiding Fiscale en juridische gevolgen Tweede druk drs. mr. Kavelaars-Niekoop FM Labohm Sdu Uitgevers, Den Haag, 2012 Inhoud Voorwoord 1 Relatierecht, enkele civielrechtelijke

Nadere informatie

Afkortingen. Hoofdstuk 1 Zelfstandig ondernemer/beroepsbeoefenaar 1

Afkortingen. Hoofdstuk 1 Zelfstandig ondernemer/beroepsbeoefenaar 1 Inhoudsopgave Afkortingen XIX Hoofdstuk 1 Zelfstandig ondernemer/beroepsbeoefenaar 1 1. Inleiding 1 2. Ondernemer en wettelijke gemeenschap van goederen 2 2.1. Voorzieningen in het zicht van scheiding

Nadere informatie

Huwelijksvermogensrecht en verzekeringen, moet je ze gescheiden zien?

Huwelijksvermogensrecht en verzekeringen, moet je ze gescheiden zien? Huwelijksvermogensrecht en verzekeringen, moet je ze gescheiden zien? 18 november 2014 Huwelijksvermogensrecht en verzekeringen, moet je ze "gescheiden" zien? 1 Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek

Nadere informatie

Huwelijksvermogensrecht journaal. September 2015

Huwelijksvermogensrecht journaal. September 2015 Huwelijksvermogensrecht journaal September 2015 Items Vinger aan de pols: Voorstel van wet 33 987, Literatuur en wetgevingsproces Ongehuwde samenlevers en vermogensregime Ongehuwden en alimentatie Pensioen

Nadere informatie

Huwelijksvermogensrecht journaal. Oktober 2015

Huwelijksvermogensrecht journaal. Oktober 2015 Huwelijksvermogensrecht journaal Oktober 2015 Items Vinger aan de pols: Voorstel van wet 33 987, Literatuur Afwikkeling huwelijkse voorwaarden of afkoop? Verdeling vorderen? Beleggingsvisie en samenwoners?

Nadere informatie

AANTEKENINGEN ECHTSCHEIDINGSCONVENANT ES-BU VERSIE 7. Hieronder treft u een uitleg aan bij de artikelen in het model-echtscheidingsconvenant.

AANTEKENINGEN ECHTSCHEIDINGSCONVENANT ES-BU VERSIE 7. Hieronder treft u een uitleg aan bij de artikelen in het model-echtscheidingsconvenant. AANTEKENINGEN ECHTSCHEIDINGSCONVENANT ES-BU VERSIE 7 Hieronder treft u een uitleg aan bij de artikelen in het model-echtscheidingsconvenant. Het kan handig zijn het model-convenant uit te printen, samen

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 - Het huwelijksvermogensrecht

Hoofdstuk 1 - Het huwelijksvermogensrecht Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 - Het huwelijksvermogensrecht Wat is het belang van het huwelijksvermogensrecht?... 5 Gemeenschap van goederen... 5 Verdeling... 5 Wat behoort tot het gemeen schappelijk vermogen?...

Nadere informatie

Relatievermogensrechtjournaal. November 2015

Relatievermogensrechtjournaal. November 2015 Relatievermogensrechtjournaal November 2015 Items Vinger aan de pols: Wet herziening partneralimentatie Literatuur Alimentatietermijn Beroep op vervalbeding? Samenwoners en. pensioen? Periodiek verrekenbeding

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 554 Wijziging van titel 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (regels verrekenbedingen) Nr. 1 KONINKLIJKE BOODSCHAP Aan de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2002 152 Wet van 14 maart 2002 tot wijziging van titel 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (regels verrekenbedingen) Wij Beatrix, bij de gratie

Nadere informatie

Huwelijkse voorwaarden, een zegen of bron van ellende?

Huwelijkse voorwaarden, een zegen of bron van ellende? Huwelijkse voorwaarden, een zegen of bron van ellende? Hekkelman Advocaten en Notarissen Helmy Schellens-Stoks Seminar 2 juni 2016 Van start tot finish Waarom huwelijkse voorwaarden? Interne werking: wens

Nadere informatie

SCHEIDEN EN SCHULDEN

SCHEIDEN EN SCHULDEN SCHEIDEN EN SCHULDEN FAMILIEVERMOGENSRECHT IN TIJDEN VAN CRISIS cursus 6 februari 2014 mr. drs. J.H. (Jan Hein) Lieber Jan Hein Lieber Scheiden en Schulden 1 ONDER WATER: EEN METAFOOR IS WERKELIJKHEID

Nadere informatie

Van dat stelsel gaan wij dus binnenkort afscheid nemen en wel op 1 januari 2018 wanneer de nieuwe Wet in werking treedt.

Van dat stelsel gaan wij dus binnenkort afscheid nemen en wel op 1 januari 2018 wanneer de nieuwe Wet in werking treedt. Deel 1 Er gaat wat wijzigen in 2018 op het gebied van het huwelijksvermogensrecht. Met ingang van 1 januari 2018 trouw je in Nederland niet meer automatisch in algehele gemeenschap van goederen maar blijft

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/53752

Nadere informatie

Uit elkaar. Wat nu? deskundig advies bij echtscheidingen

Uit elkaar. Wat nu? deskundig advies bij echtscheidingen Uit elkaar Wat nu? deskundig advies bij echtscheidingen Eén echtscheidingsnotaris of twee advocaten De Echtscheidingsnotaris is gespecialiseerd in het adviseren bij echtscheiding en het beëindigen van

Nadere informatie

..., de man, ..., de vrouw, Partijen zijn op..., te..., gehuwd;

..., de man, ..., de vrouw, Partijen zijn op..., te..., gehuwd; ECHTSCHEIDINGSCONVENANT Ondergetekenden..., de man, en..., de vrouw, IN AANMERKING NEMENDE: Partijen zijn op..., te..., gehuwd; de man heeft de... nationaliteit; de vrouw heeft de... nationaliteit; Uit

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 Inleiding 1

Inhoudsopgave. 1 Inleiding 1 1 Inleiding 1 2 Onderzoeksopzet en verantwoording 5 2.1 Synopsis 5 2.2 Relevantie van het onderzoek 6 2.3 Afbakening en verantwoording van het onderzoek 7 2.4 Probleemstelling 9 2.5 Opbouw van het boek

Nadere informatie

Het nieuwe huwelijksvermogensrecht

Het nieuwe huwelijksvermogensrecht Het nieuwe huwelijksvermogensrecht mr. CA. Kraan tweede druk Gouda Quint bv (S. Gouda Quint - D. Brouwer en zn.) Arnhem 1994 Inhoudsopgave Lijst van verkort aangehaalde literatuur 11 Enkele afkortingen

Nadere informatie

Webinar Personen, familie- en erfrecht, 8 september 2015. Prof. Mr. Tea Mellema-Kranenburg

Webinar Personen, familie- en erfrecht, 8 september 2015. Prof. Mr. Tea Mellema-Kranenburg Webinar Personen, familie- en erfrecht, 8 september 2015. Prof. Mr. Tea Mellema-Kranenburg Te behandelen uitspraken: ECLI:NL:GHSHE:2014:4672 (facultatief verrekenbeding) ECLI:NL:HR:2015:1297 (gemeenschap)

Nadere informatie

Aanpassing. op een oor na gevild. wettelijke gemeenschap van goederen. In mei 2003 is het Wetsvoorstel tot aanpassing van de algehele gemeenschap

Aanpassing. op een oor na gevild. wettelijke gemeenschap van goederen. In mei 2003 is het Wetsvoorstel tot aanpassing van de algehele gemeenschap HELMY SCHELLENS Aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen op een oor na gevild foto: Jet Budelman Mr. W.P.G.M. Schellens-Stoks is advocate en partner bij Hekkelman Advocaten te Nijmegen In mei 2003

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2011 205 Wet van 18 april 2011 tot wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (aanpassing wettelijke gemeenschap van

Nadere informatie

/ / 1. Huwelijkse voorwaarden 2011/nr

/ / 1. Huwelijkse voorwaarden 2011/nr / / 1 Huwelijkse voorwaarden 2011/nr Op * verschenen voor mij, *, notaris te *: 1. de heer JOHANNES BRUINSMA, geboren te Haskerland op vierentwintig maart negentienhonderd achtenvijftig, (rijbewijs nummer

Nadere informatie

Inhoud VOORWOORD LIJST VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN V XV 1 DE FASE VOOR DE SCHEIDING 1 1.1 Scheiden of niet 1 1.2 Inschakeling van een advocaat 2 1.3 Verzoening 10 1.4 Gescheiden wonen 11 1.5 Risico s bij

Nadere informatie

Expert Meeting 6 oktober Invoering beperkte huwelijksgemeenschap. mr. Margot E. Burger MfN RFEA Chantal M. Scherpenhuijzen MfN RFEA

Expert Meeting 6 oktober Invoering beperkte huwelijksgemeenschap. mr. Margot E. Burger MfN RFEA Chantal M. Scherpenhuijzen MfN RFEA Expert Meeting 6 oktober 2016 Invoering beperkte huwelijksgemeenschap mr. Margot E. Burger MfN RFEA Chantal M. Scherpenhuijzen MfN RFEA Cd van jou, cd van mij Cd van ons allebei gekregen van mijn moeder,

Nadere informatie

Echtscheiding en uw bedrijf De bedrijfscontinuïteit staat voorop!

Echtscheiding en uw bedrijf De bedrijfscontinuïteit staat voorop! Een echtscheiding is een ingrijpend en complex proces en vraagt om goede fiscale begeleiding Echtscheiding en uw bedrijf De bedrijfscontinuïteit staat voorop! Wanneer u als ondernemer gaat scheiden, dan

Nadere informatie

Echtscheiding en eigen woning

Echtscheiding en eigen woning Echtscheiding en eigen woning 25 april 2013 Echtscheiding is aan de orde van de dag. Ruim 36 % van alle huwelijken eindigt door echtscheiding. Onder ondernemers ligt dat percentage nog wat hoger. Bij een

Nadere informatie

HUWELIJKSE VOORWAARDEN EN PARTNERSCHAPSVOORWAARDEN SAMENLEVINGSVORMEN

HUWELIJKSE VOORWAARDEN EN PARTNERSCHAPSVOORWAARDEN SAMENLEVINGSVORMEN HUWELIJKSE VOORWAARDEN EN PARTNERSCHAPSVOORWAARDEN SAMENLEVINGSVORMEN Sinds 1 april 2001 is het huwelijk een samenlevingsverband van twee personen van gelijk of verschillend geslacht. De vermogensrechtelijke

Nadere informatie

Huwelijkse. voorwaarden. www.netwerknotarissen.nl

Huwelijkse. voorwaarden. www.netwerknotarissen.nl Huwelijkse voorwaarden www.netwerknotarissen.nl Als u gaat trouwen, regelt de wet automatisch veel zaken. Bijvoorbeeld dat uw echtgenoot van u erft als u overlijdt of dat uw echtgenoot begunstigde wordt

Nadere informatie

Voorbeelden Schenkbelasting Voorbeeld 1

Voorbeelden Schenkbelasting Voorbeeld 1 Onderstaande voorbeelden zijn afkomstig uit de Artikelsgewijze toelichting bij het wetsvoorstel Overige fiscale maatregelen 2018 De volledige tekst kunt u vinden via onderstaande link https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2017/09/19/overige-fiscale-maatregelen-

Nadere informatie

Werkgroepopdrachten Relatievermogensrecht DEEL A

Werkgroepopdrachten Relatievermogensrecht DEEL A Werkgroepopdrachten Relatievermogensrecht DEEL Voorwoord este student(e), Voor u liggen de uitwerkingen van de voorgeschreven werkgroepopdrachten (week 1 t/m week 4) voor het vak vak hier. Onthoud echter

Nadere informatie

uwelijkse voor waarden Informatie over trouwen

uwelijkse voor waarden Informatie over trouwen uwelijkse voor waarden Informatie over trouwen Formaat Notarissen is een landelijk netwerk van samenwerkende notariskantoren in Nederland. Kwaliteit, vernieuwing en optimale service zijn de kernwoorden

Nadere informatie

uwelijkse voor waarden Informatie over trouwen

uwelijkse voor waarden Informatie over trouwen uwelijkse voor waarden Informatie over trouwen Formaat Notarissen is een landelijk netwerk van samenwerkende notariskantoren in Nederland. Kwaliteit, vernieuwing en optimale service zijn de kernwoorden

Nadere informatie

Checklist verdelen en verrekenen

Checklist verdelen en verrekenen Checklist verdelen en verrekenen Gemeenschap van goederen Zaakgegevens Aan de administratie van de rechtbank te... Naam advocaat: Formulier voor: Naam partij: Naam wederpartij: Advocaat wederpartij: Zaaknummer:

Nadere informatie

Toetstermen RFEA particulier: kennis

Toetstermen RFEA particulier: kennis Toetstermen RFEA particulier: kennis De scheidingsprocedure 1. Juridische aspecten van de beëindiging van de relatie bij leven a. verbreken relatie samenwoners b. beëindigen geregistreerd partnerschap

Nadere informatie

ECLI:NL:GHSHE:2013:3797

ECLI:NL:GHSHE:2013:3797 ECLI:NL:GHSHE:2013:3797 Instantie Datum uitspraak 20-08-2013 Datum publicatie 27-10-2014 Zaaknummer Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Gerechtshof 's-hertogenbosch HD 200.077.809_01 Civiel

Nadere informatie

Vergoedingsrechten in het huwelijksvermogensrecht

Vergoedingsrechten in het huwelijksvermogensrecht Vergoedingsrechten in het huwelijksvermogensrecht Naam : F.J. van Zwieten Studentnummer : 5650224 Begeleider : M. Kremer Vakgroep : Huwelijksvermogensrecht Datum : 04-07-2011 Probleemstelling : Is het

Nadere informatie

Op het downloaden en gebruik van dit model zijn onze Algemene Voorwaarden van toepassing.

Op het downloaden en gebruik van dit model zijn onze Algemene Voorwaarden van toepassing. HUWELIJKSVOORWAARDEN023FAMWEBVERSIE Model: akte van huwelijkse voorwaarden voor huwelijk Dit model gaat uit van: - het huwelijk wordt gesloten tussen een man en een vrouw; - zowel bij einde van het huwelijk

Nadere informatie

t voorbij? Toepassing van de Wet W aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen Afstudeerscriptie HBO-Rechten van Aben & Slag Advocaten

t voorbij? Toepassing van de Wet W aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen Afstudeerscriptie HBO-Rechten van Aben & Slag Advocaten Crisis in het huwelijksvermogensrech h t voorbij? Toepassing van de Wet W aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen Afstudeerscriptie HBO-Rechten In opdracht o van Aben & Slag Advocaten Aniek Kuppens

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord / 11. Afkortingenlijst / 13

Inhoudsopgave. Voorwoord / 11. Afkortingenlijst / 13 Inhoudsopgave Voorwoord / 11 Afkortingenlijst / 13 1 Inleiding / 15 1.1 Beëindiging van een huwelijk / 15 1.2 Scheiding van tafel en bed / 16 1.3 Beëindiging van een geregistreerd partnerschap / 17 1.4

Nadere informatie

Het finale verrekenbeding in huwelijkse voorwaarden

Het finale verrekenbeding in huwelijkse voorwaarden Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series Het finale verrekenbeding in huwelijkse voorwaarden Een aantekening bij HR 1 februari 2008, LJN: BB9781 A.J.M. Nuytinck Published in WPNR, 2008,

Nadere informatie

Nederlands vermogensrecht bij scheiding

Nederlands vermogensrecht bij scheiding Publicaties vanwege het CENTRUM VOOR NOTARIEEL RECHT Handboek Nederlands vermogensrecht bij scheiding Vierde druk door Prof. mr. M.J.A. van Mourik en Prof. mr. L.C.A. Verstappen Kluwer - Deventer - 2006

Nadere informatie

ABC Echtscheidingsbemiddeling SCHEIDEN, INKOMEN EN VERMOGEN

ABC Echtscheidingsbemiddeling SCHEIDEN, INKOMEN EN VERMOGEN ABC Echtscheidingsbemiddeling SCHEIDEN, INKOMEN EN VERMOGEN ABC Echtscheidingsbemiddeling 2013 Samenvatting Hoe zien de inkomens eruit na de scheiding? Is er vermogen, een huis of auto? Of een eigen zaak.

Nadere informatie

Scheiden en Alimentatie

Scheiden en Alimentatie Scheiden en Alimentatie Dagelijks worden aan CSG Advocatuur tientallen vragen gesteld over Scheiden en Alimentatie. Op deze pagina vindt u de antwoorden op de aan CSG Advocatuur meest gestelde vragen over

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Inleiding; het huwelijk en de ontbinding daarvan Het huwelijk 1 2. De informele relatie 4

Hoofdstuk 1 Inleiding; het huwelijk en de ontbinding daarvan Het huwelijk 1 2. De informele relatie 4 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding; het huwelijk en de ontbinding daarvan 1 1. Het huwelijk 1 2. De informele relatie 4 Hoofdstuk 2 Huwelijksvermogensrecht algemeen 7 1. Algemene inleiding 7 2. Wetsgeschiedenis

Nadere informatie

A. Invoering huwelijkse voorwaarden staande huwelijk Het opmaken en passeren van de akte houdende huwelijkse voorwaarden staande huwelijk

A. Invoering huwelijkse voorwaarden staande huwelijk Het opmaken en passeren van de akte houdende huwelijkse voorwaarden staande huwelijk kandidaat- OFFERTE HUWELIJKSE VOORWAARDEN STAANDE HUWELIJK A. Invoering huwelijkse voorwaarden staande huwelijk Het opmaken en passeren van de akte houdende huwelijkse voorwaarden staande huwelijk notarieel

Nadere informatie

uwelijkse voor waarden Informatie over trouwen

uwelijkse voor waarden Informatie over trouwen uwelijkse voor waarden Informatie over trouwen Formaat notarissen is een landelijk netwerk van samenwerkende notariskantoren in Nederland. Kwaliteit, vernieuwing en optimale service vormen de kernwoorden

Nadere informatie

Een pleidooi voor aanpassing van het Besluit Huwelijksgoederenregister 1969 1

Een pleidooi voor aanpassing van het Besluit Huwelijksgoederenregister 1969 1 Een pleidooi voor aanpassing van het Besluit Huwelijksgoederenregister 1969 1 Prof. mr. A.J.M. Nuytinck, hoogleraar privaatrecht, in het bijzonder personen-, familie- en erfrecht, aan de Erasmus Universiteit

Nadere informatie

Inleiding mr. C. (Kees) Goeman. Gastspreker mr. M.L.A. (Marc) van Opstal BANNING Advocaten

Inleiding mr. C. (Kees) Goeman. Gastspreker mr. M.L.A. (Marc) van Opstal BANNING Advocaten 22 juni 2011 Inleiding mr. C. (Kees) Goeman Gastspreker mr. M.L.A. (Marc) van Opstal BANNING Advocaten Sprekers mr. J.J.G.M. (Jolanda) van Nunen W.M.M. (Wendy) Boenders MB FB 2 Juridisch: Vormen van samenleving:

Nadere informatie

Alumni-Mfp. Actualiteiten estate planning. Theo Hoogwout woensdag 12 februari 2014

Alumni-Mfp. Actualiteiten estate planning. Theo Hoogwout woensdag 12 februari 2014 Alumni-Mfp Actualiteiten estate planning Theo Hoogwout woensdag 12 februari 2014 1 Programma Fiscaal partnerschap Huwelijks vermogensrecht Erven & AWBZ Erven of schenken woning & WOZ Schenken Uniform partnerbegrip

Nadere informatie

Aan de Algemene Raad van de Nederlandse Orde van Advocaten

Aan de Algemene Raad van de Nederlandse Orde van Advocaten Aan de Algemene Raad van de Nederlandse Orde van Advocaten Rotterdam, 18 november 2004 Betreft : Adviescommissie Familie- en Jeugdrecht Nederlandse Orde van Advocaten Inzake : adviesaanvraag wetsvoorstel

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 28 867 Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) Nr. 12 DERDE NOTA

Nadere informatie

Hebben ongehuwde samenlevers recht op alimentatie?

Hebben ongehuwde samenlevers recht op alimentatie? Hebben ongehuwde samenlevers recht op alimentatie? december 2012 mr D.H.P. Cornelese De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur

Nadere informatie

VERMOGENSDELING BIJ ECHTSCHEIDING

VERMOGENSDELING BIJ ECHTSCHEIDING VERMOGENSDELING BIJ ECHTSCHEIDING VFP VERMOGEN Mr. M. Veenstra is als kandidaat-notaris werkzaam bij De Haan AGW Advocaten en Notarissen te Leeuwarden. Mr. V. Wegter is als advocaat werkzaam bij De Haan

Nadere informatie

oktober 2017 Onderwerpen Per RB Studiekring Gelderland Overijssel drs.paul SchutRB

oktober 2017 Onderwerpen Per RB Studiekring Gelderland Overijssel drs.paul SchutRB RB Studiekring Gelderland Overijssel drs.paul SchutRB Onderwerpen Wet Beperking wettelijke gemeenschap van goederen Civiele gevolgen Fiscale gevolgen Overige fiscale maatregelen 2018: wijziging Successiewet

Nadere informatie

Het periodiek verrekenbedïng heeft tot veel rechtspraak en uitvoerige beschouwingen en disputen in de literatuur geleid. Het

Het periodiek verrekenbedïng heeft tot veel rechtspraak en uitvoerige beschouwingen en disputen in de literatuur geleid. Het het Printversie tekst generiek - OpMaat pagina 1 van 7 Publicatie Jaargang 14 Publicatiedatum 01-03-2013 FW: fiscaal Tijdschrift Vermogen Afleveringnummer 3 - Artikelnummer 15 Titel Het niet nagekomen

Nadere informatie

Kluwer Online Research

Kluwer Online Research Land- en Tuinbouwbulletin De een is failliet en de ander niet Kluwer Online Research Auteur: Mr. M.J. Tolsma[1] Regelmatig vraagt de ondernemer zich af of hij vermogen op naam van zijn/haar echtgenoot

Nadere informatie

Advies Netwerk Notarissen m.b.t. wetsvoorstel beperking wettelijke gemeenschap van goederen

Advies Netwerk Notarissen m.b.t. wetsvoorstel beperking wettelijke gemeenschap van goederen Advies Netwerk Notarissen m.b.t. wetsvoorstel beperking wettelijke gemeenschap van goederen Op 31 oktober 2013 hebben de indieners van een wetsvoorstel dat tot doel heeft een beperkte gemeenschap van goederen

Nadere informatie

Workshop Echtscheiding. Erasmus Universiteit Rotterdam 19 juni 2015 jevandenberg@ese.eur.nl

Workshop Echtscheiding. Erasmus Universiteit Rotterdam 19 juni 2015 jevandenberg@ese.eur.nl Workshop Echtscheiding Erasmus Universiteit Rotterdam 19 juni 2015 jevandenberg@ese.eur.nl 1 Algemeen Een op de drie huwelijken strandt Gemiddeld 14,5 jaar (CBS, 2013) Reden genoeg om na te gaan wat de

Nadere informatie

Cliëntennieuwsbrief mei 2014

Cliëntennieuwsbrief mei 2014 Cliëntennieuwsbrief mei 2014 In dit nummer onder andere: - Schenkingsvrijstelling eigen woning wetenswaardigheden - Belastingplicht voor overheidsbedrijven - Werkkostenregeling per 1 januari 2015 definitief?

Nadere informatie

Vragen en antwoorden over fiscale partnerregeling en heffingskortingen

Vragen en antwoorden over fiscale partnerregeling en heffingskortingen Vragen en antwoorden over fiscale partnerregeling en heffingskortingen Dit document bevat vragen en antwoorden over de fiscale partnerregeling en de heffingskortingen. ib 801-1z*1fd INKOMSTENBELASTING

Nadere informatie

HET INKOMSTENBEGRIP MET BETREKKING TOT HET PERIODIEK VERREKENBEDING

HET INKOMSTENBEGRIP MET BETREKKING TOT HET PERIODIEK VERREKENBEDING HET INKOMSTENBEGRIP MET BETREKKING TOT HET PERIODIEK VERREKENBEDING Naam : Kelly Lemmens Studentnummer Fontys : 190188 Studentnummer Avans : 2015125 Klas : n.v.t. Opleiding Onderwijsinstelling Onderwijslocatie

Nadere informatie

Wet verevening pensioenrechten bij scheiding

Wet verevening pensioenrechten bij scheiding Wet verevening pensioenrechten bij scheiding Wet van 28 april 1994, tot vaststelling van regels met betrekking tot de verevening van pensioenrechten bij echtscheiding of scheiding van tafel en bed (Wet

Nadere informatie

Cursusboek. Verstandig schenken

Cursusboek. Verstandig schenken Cursusboek Verstandig schenken Verstandig schenken Beste cursist, Mensen schenken vanuit verschillende motieven. De één wil erfbelasting voorkomen, de ander wil zijn kind of een dierbare helpen of wil

Nadere informatie

Handreiking ODV-aanspraken en overlijden (versie 13 oktober 2017)

Handreiking ODV-aanspraken en overlijden (versie 13 oktober 2017) Handreiking ODV-aanspraken en overlijden (versie 13 oktober 2017) Inleiding Op 1 april 2017 zijn de maatregelen van de Wet uitfasering pensioen in eigen beheer en overige fiscale pensioenmaatregelen in

Nadere informatie

Uw Scheiding Onafhankelijk Financieel Planbureau

Uw Scheiding Onafhankelijk Financieel Planbureau Uw Scheiding Onafhankelijk Financieel Planbureau Dr. O. Botjeslaan 83 9681 GE MIDWOLDA 06-29 07 58 01 www.meyshuis.nl info@meyshuis.nl Friesland Bank 2949.67.036 KvK Groningen 01163895 BTW NL104595553B01

Nadere informatie

NETHERLANDS INSTITUTE FOR LAW AND GOVERNANCE KOUDE UITSLUITING

NETHERLANDS INSTITUTE FOR LAW AND GOVERNANCE KOUDE UITSLUITING NETHERLANDS INSTITUTE FOR LAW AND GOVERNANCE KOUDE UITSLUITING Materiële problemen en onbillijkheden na scheiding van in koude uitsluiting gehuwde echtgenoten en na scheiding van ongehuwd samenlevende

Nadere informatie

MIA/Vamillijst 2014 gepubliceerd. Inhoudsopgave Nieuwsbrief Februari 2014.

MIA/Vamillijst 2014 gepubliceerd. Inhoudsopgave Nieuwsbrief Februari 2014. nieuwsbrief februari 2014 Inhoudsopgave Nieuwsbrief Februari 2014. MIA/Vamillijst 2014 gepubliceerd Regresvordering op BV volgens Hof niet onzakelijk Invloed premieheffing op middelingsteruggaaf Ondanks

Nadere informatie

HUWELIJK MET INTERNATIONALE ASPECTEN HUWELIJK OVER DE GRENZEN

HUWELIJK MET INTERNATIONALE ASPECTEN HUWELIJK OVER DE GRENZEN HUWELIJK MET INTERNATIONALE ASPECTEN HUWELIJK OVER DE GRENZEN Dit gedeelte van de site gaat over het huwelijksvermogensrecht in internationaal verband. De belangrijkste regels van het hiermee samenhangende

Nadere informatie

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM. Het periodiek verrekenbeding

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM. Het periodiek verrekenbeding UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM Het periodiek verrekenbeding Wat zou een geschikt alternatief zijn voor het periodiek verrekenbeding, gelet op de afwikkelingsproblematiek die het niet uitvoeren van het beding

Nadere informatie

Het vernieuwde Nederlandse huwelijksvermogensrecht, in het bijzonder de wettelijke regeling van de vergoedingsrechten

Het vernieuwde Nederlandse huwelijksvermogensrecht, in het bijzonder de wettelijke regeling van de vergoedingsrechten Tijdschrift voor Fiscaal Ondernemingsrecht, Het vernieuwde Nederlandse huwelijksvermogensrecht, in het bijzonder de wettelijke regeling van de vergoedingsrechten Klik hier om het document te openen in

Nadere informatie

Hoofdstuk 9. Rechtsvormen. Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting

Hoofdstuk 9. Rechtsvormen. Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting www.jooplengkeek.nl Rechtsvormen Voorbeelden: Eenmanszaak Vennootschap Onder Firma Besloten vennootschap Naamloze vennootschap Vereniging Stichting 1 Rechtsvormen Natuurlijk persoon Een mens met rechten

Nadere informatie

10 stappenplan (echt)scheiding

10 stappenplan (echt)scheiding Een scheiding is vaak vrij onoverzichtelijk. Met deze indeling in 10 stappen kan je precies zien wat je nog moet doen en waar je in het hele proces bent. Stap 1 Vaststellen van het gezamenlijke vermogen

Nadere informatie

Ondergetekende: 1. de heer/mevr... (naam)... (beroep) geboren... 2. de heer/mevr... (naam)... (beroep) geboren... hierna te noemen 'partijen'

Ondergetekende: 1. de heer/mevr... (naam)... (beroep) geboren... 2. de heer/mevr... (naam)... (beroep) geboren... hierna te noemen 'partijen' Voorbeeld samenlevingscontract met verblijvingsbeding Dit samenlevingscontract is slechts een voorbeeld. U mag de inhoud van de overeenkomst natuurlijk inrichten zoals u wilt. Let op: als er sprake is

Nadere informatie

Ebook. één loket voor uw hele scheiding

Ebook. één loket voor uw hele scheiding Ebook één loket voor uw hele scheiding Wie zijn wij? Online scheiding Dit zijn wij... Compleet, snel en goedkoop scheiden Het Scheidingsloket verzorgt scheidingen door heel Nederland vanuit een aantal

Nadere informatie

Verschillen 2 Checklist notaris 6. Aanbreng 8 Koude uitsluiting 9 Beperkte gemeenschap 9 Verrekenstelsels 9 Woning en inboedel 10.

Verschillen 2 Checklist notaris 6. Aanbreng 8 Koude uitsluiting 9 Beperkte gemeenschap 9 Verrekenstelsels 9 Woning en inboedel 10. Inhoud kop Samenlevingsvormen 2 Verschillen 2 Checklist notaris 6 Algehele gemeenschap van goederen 7 Huwelijkse voorwaarden 8 Aanbreng 8 Koude uitsluiting 9 Beperkte gemeenschap 9 Verrekenstelsels 9 Woning

Nadere informatie

Notaris en scheiding. mr. F. Schonewille (ed.) Maklu Apeldoorn - Antwerpen

Notaris en scheiding. mr. F. Schonewille (ed.) Maklu Apeldoorn - Antwerpen Notaris en scheiding mr. F. Schonewille (ed.) Apeldoorn - Antwerpen Inhoud Hoofdstuk 1. Het Scheidingsconflict 11 Mr. fan Willem van Ee Inleiding 11 1. Hoe het begon 12 2. Theorie 13 3. Dieper liggende

Nadere informatie

Voortschrijdend inzicht regels verrekenbedingen

Voortschrijdend inzicht regels verrekenbedingen Voortschrijdend inzicht regels verrekenbedingen Nadat de Hoge Raad drie maanden na de inwerkingtreding van de Wet regels verrekenbedingen het arrest Schwanen / Hundscheid wees (HR 6 december 2002, RvdW

Nadere informatie