vitale haven Gerealiseerde projecten op RDM Campus Toekomstig personeel wordt opgeleid door opleidingen én bedrijven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "vitale haven Gerealiseerde projecten op RDM Campus Toekomstig personeel wordt opgeleid door opleidingen én bedrijven"

Transcriptie

1 nummer 01 Januari ste jaargang Innovatie cruciaal voor vitale haven RDM Gerealiseerde projecten op RDM Campus Maintenance Toekomstig personeel wordt opgeleid door opleidingen én bedrijven Innovatieteams Tevreden ondernemers en onvergetelijke stages

2 Inhoud 02 RDM 04 Column: Investeren in innovatie loont! 05 Partners RDM Campus 06 In ontwikkeling 08 Interview met Hans Smits: Kennismaken, kennis delen en toepassen 10 Innovatieteams: tevreden ondernemers en onvergetelijke stages 12 Creating sustainable solutions 13 Studenten geven vorm aan RDM Campus 14 Maintenance: het ontwikkelen van een onderhoudsconcept 16 Kenniscentrum Smart Solutions 18 Lifelong Learning 19 RDM Campus Congrescentrum 20 een leven lang op rdm prijzenkast 2010 Contact RDM Campus Heijplaatstraat JB Rotterdam +31(0) Hoofdredactioneel Overslaande vonk In 2005 kwam ik in aanraking met de plannen van Hogeschool Rotterdam en Albeda College om de verlaten RDM-werf een nieuw leven te geven door er technisch onderwijs en innovatieve bedrijven samen te brengen. Bij mijn eerste bezoek aan het terrein sloeg de vonk meteen over. Wat een ruimte, wat een historie en wat een potentie! Hier ervaar je de haven in zijn volle omvang en word je aangestoken door de dynamiek. Deze plek stimuleert creativiteit en ondernemerschap. Ik heb dan ook geen seconde geaarzeld om me aan te sluiten bij de pioniers van de scholen en het Havenbedrijf Rotterdam, eigenaar van het RDMterrein. De gezamenlijke ambitie was de werf te ontwikkelen tot een plek waar jongeren kennis kunnen maken met de haven, waar techniek en innovatie gestimuleerd worden en waar volop ruimte is om te experimenteren met nieuwe producten om haven en stad duurzamer te maken. Rond deze thema s is aansluiting gezocht bij overheden en bedrijven. Met hun steun is het gelukt RDM Campus te realiseren. Wat geldt voor productinnovaties op RDM gaat ook op voor de ontstaansgeschiedenis van de campus: samenwerken en risico s nemen zijn noodzakelijke ingrediënten. Anno 2011 is RDM Campus een inspirerende broedplaats waar alle mogelijkheden aanwezig zijn om persoonlijke én collectieve ambities waar te maken. Een opleiding afronden, bijscholing volgen, een onderneming starten, een nieuw product ontwikkelen, kennis delen, brainstormen en potentiële samenwerkingspartners ontmoeten: het kan hier allemaal. En met succes. Met trots presenteren wij de veelzijdigheid van de campus in dit eerste RDM Campus Magazine. Ik hoop dat de vonk ook op u overslaat en dat u in 2011 samen met ons verder bouwt aan succesvolle innovaties. Gabrielle Muris Directeur RDM Campus Fotografie: marijke volkers Colofon Redactie: Sipke Baarsma, Gabrielle Muris, Ditte Ooms, Hester Siera, Angèle Steentjes, Frank van der Zwan Grafisch Ontwerp: Studio Léon & Loes Druk: Drukkerij Tripiti 01

3 Made RDM Campus is dé locatie voor het ontwikkelen en testen van productinnovaties. Om u een idee te geven welke mogelijkheden de campus biedt, lichten we er graag een aantal voor u uit. Toegangszuil haven Studenten van de opleiding Industrieel Product Ontwerpen van Hogeschool Rotterdam hebben een nieuwe toegangszuil gemaakt voor Rotterdamse haventerreinen. Secure Logistics, een dochteronderneming van havenondernemersorganisatie Deltalinqs, vroeg de IPO-studenten een nieuwe zuil te ontwerpen die beter herkenbaar is, eenvoudiger in installatie en onderhoud en die vooral beter en eenvoudiger te gebruiken is door de pashouders. Meest opvallende kenmerken van de door de studenten ontworpen Scope-zuil zijn de bewegende flappen aan de zijkant ter voorkoming van schade bij contact tussen vrachtwagen en zuil, de herkenbare vormgeving, het gebruik van verlichting, het naar voren gebogen front en de betere bereikbaarheid en bediening van het toetsenbord. De zuil is in gebruik genomen door burgemeester Aboutaleb, die de samenwerking tussen het Rotterdamse onderwijs en bedrijfsleven roemde. Capzo-Salca Zouthydraten zijn in staat warmte op te nemen en weer af te staan. Door het toepassen van zouthydraten in schoolgebouwen als extra thermische massa, kan het energieverbruik dat nodig is om op warme dagen te koelen, verminderd worden. Capzo-Salca vestigde zich in Innovation Dock om het door hen ontwikkelde product Thermusol te testen. Thermusol is een Phase Change Material (PCM), gemaakt op basis van zouthydraten. Nu al wordt dit materiaal gebruikt voor de opslag van warmte, besparing van energie of voor het koelen van gebouwen en processen. De testopstelling bestaat uit twee identieke units. Bij een unit is Thermusol in het plafond verwerkt, bij de andere unit juist niet. Door beide units bloot te stellen aan afwisselend warme en koele lucht wordt het verschil in temperatuur gemeten. Inmiddels zijn de eerste meetresultaten bekend. Uit de metingen blijkt dat Thermusol in staat is om piektemperaturen te temperen, waardoor de behoefte aan koeling in schoolgebouwen vermindert en energie bespaard wordt. Dankzij dit onderzoek worden werking en toepassing van Thermusol verder geoptimaliseerd. bedrijvengids/capzosalca 02

4 Fotografie: marijke volkers Fotografie: marijke volkers Building Brains Experience Center Samenwerken aan een energieneutrale gebouwde omgeving is het uitgangspunt van het project Building Brains. Onder leiding van TNO Bouw zijn speciaal voor dit project in Innovation Dock twee zeecontainers omgebouwd tot demontabel experience center. De nieuwste isolatie- en verwarmingstechnieken zijn in beide containers te bezichtigen. Bezoekers krijgen allerlei informatie over de toegepaste materialen en installaties. Studenten van Albeda College waren bij dit project betrokken. Zo is het hang- en sluitwerk voor frameloze deuren samen met studenten ontworpen. TNO Bouw biedt studenten de kans om het volledige proces van een bouwproject mee te maken. Het grote voordeel? In korte tijd veel maken en samen leren. Het experience center is te bewonderen op verschillende locaties en evenementen op het gebied van klimaatbeheersing. bedrijvengids/tno Open House Het Open House in Baai 2 van Innovation Dock is een tentoonstellingsobject voor fabrikanten en leveranciers van bouwmaterialen. Daarnaast is het een educatief instrument voor onderzoeksopdrachten en vraagstukken vanuit het onderwijs en de beroepspraktijk. Fabrikanten en leveranciers werken samen aan de afbouw van dit multifunctionele gebouw. Open House biedt leveranciers van bouwmaterialen een ideale manier om innovatieve materialen en materiaaltoepassingen tentoon te stellen, variërend van buitenwanden, binnenwanden, vloeren, plafonds en daken tot trappen, balustrades, verlichting, verwarming, ventilatie en koeling. De materialen worden regelmatig vervangen. Participerende bedrijven leveren de materialen aan en in samenwerking met docenten en studenten Bouwkunde worden deze bevestigd. openhouse Ampelmann Ampelmann ontwikkelt en bouwt zelfstabiliserende platforms voor gebruik tijdens werkzaamheden op volle zee. Alle onvoorspelbare bewegingen veroorzaakt door die zee zijn bij Ampelmanns platforms verleden tijd. Dankzij perfecte stabiliteit is werken op zee nu veel makkelijker en veiliger. Ampelmann is het eerste en enige bedrijf die deze innovatieve platforms bouwt. Tijdens de transfer van personeel en materiaal vanaf een bewegend schip naar een vaste offshoreconstructie (zoals een boorplatform) zorgt het Ampelmannplatform ervoor dat de relatieve beweging tussen schip en constructie wegvalt. Het systeem bestaat uit een 6-benig platform inclusief uitschuifbare loopbrug. Gemonteerd op een schip komt het bovenste dek tot stilstand ten opzichte van de zee. Door het meten van vaartuigbewegingen reageren de zes cilinders waardoor alle relatieve bewegingen weggenomen worden. Zelfs bij hoge golfslag kan bemanning met materieel veilig oversteken. Ampelmanns slogan is dan ook niet voor niets: Offshore Access, as easy as crossing the street. bedrijvengids/ampelmann 03

5 Innovatie staat nog steeds hoog op de agenda van het nieuwe kabinet. Maar dan wel met een focus op topgebieden als water, voedsel, high tech en life sciences (aanbeveling van het Innovatieplatform) en met aanzienlijk minder subsidie. Het is zo langzamerhand gemeengoed dat Nederland op het terrein van innovatie achterloopt op zijn eigen doelstelling en bij de rest van de wereld. Belangrijke oorzaak is dat weinig wetenschappelijke kennis doordringt in bedrijven doordat we slecht in staat zijn samen te werken. Ook zien zowel overheid als bedrijfsleven innovatie nog steeds als kostenpost. Investeren in innovatie loont! Innovatie gaat over risico s durven nemen door ondernemers en door de overheid. Het is een mythe te denken dat innovatie uitsluitend afhankelijk is van subsidies en alleen maar geld kost. Het blijkt dat gemiddeld iedere euro investering op termijn er drie tot zeven oplevert. Het is ook een mythe te denken dat innovatie niet stuurbaar is. Hoe? Zet jonge ondernemers en enthousiaste wetenschappers en studenten bij elkaar en zorg dat de (lokale) overheid voldoende ruimte geeft voor experimenten. RDM Campus is zo n omgeving. Het is een netwerk van bedrijven, onderzoeks- en onderwijsinstellingen en tegelijkertijd een proeftuin voor duurzame en innovatieve oplossingen in bouw, mobiliteit en energie. Voor de stad Rotterdam en voor Rotterdamse bedrijven snijdt het mes aan twee kanten. RDM Campus heeft een grote potentie om aan de economische versterking van de stad bij te dragen door nieuwe bedrijvigheid vooral in de mid-tech sector te stimuleren. Het is juist deze sector die zo past bij de Rotterdamse cultuur en alleen tot echte bloei kan komen in een omgeving waar onderzoek, onderwijs en technologie samenkomen. Aan de andere kant is er op termijn potentie voor de vele broodnodige banen voor met name de jong opgeleide Rotterdammers. Samen investeren in RDM Campus loont! Chris Zevenbergen Directeur Business Development Dura Vermeer 04

6 Partners RDM campus > Op RDM Campus komen verschillende partijen samen. Of het er nu om gaat jonge ondernemers te faciliteren of bestaande ondernemers te ondersteunen bij innovaties, RDM Campus of één van haar partners is in staat de juiste ondersteuning te verlenen. In dit nummer: Dnamo en het TNO MKB-loket. > Dnamo Dnamo Incubator is de broedplaats van Rotterdam waar startende ondernemers met een duurzaam innovatief idee terecht kunnen. Dnamo is gevestigd in het Dokkantoor op RDM Campus. Dnamo ondersteunt starters bij een succesvolle oprichting en verdere ontwikkeling van hun bedrijf op het gebied van energie, mobiliteit of lifestyle. Dnamo biedt twee programma s: het pre-incubatie programma waarin de ondernemer in drie maanden tijd een gedegen businessplan schrijft en het incubatieprogramma waarin de ondernemer ondersteund wordt in het succesvol op de markt brengen van het product. Bij Dnamo draait het om duurzaam ondernemen. Yummm! Concepts en O-foil zijn twee voorbeelden van ondernemers die bij Dnamo het incubatieprogramma volgen. Yummm! Concepts bedenkt, ontwikkelt en vermarkt innovatieve gezonde snackconcepten voor kinderen, om hen een gezond alternatief te bieden voor chips en snoep. O-foil is gericht op de ontwikkeling van alternatieve, duurzame voortstuwingstechnieken in de binnenvaartsector. Beide ondernemers houden kantoor bij Dnamo en hebben een ervaren ondernemer als coach. Ze volgen masterclasses in bijvoorbeeld onderhandelen, verkopen en financiën. Daarnaast worden maandelijks workshops en netwerkevents georganiseerd. Dnamo ondersteunt ondernemers dus actief! > TNO MKB-loket Innovatieondersteuning voor het MKB is en blijft één van de belangrijkste bestaansredenen voor TNO. MKB ers uit de regio Rijnmond die een innovatieve, duurzame activiteit hebben, kunnen voor advies en ondersteuning voortaan heel laagdrempelig terecht bij het MKB-loket van TNO op RDM Campus. TNO wil met het MKB-loket de drempel voor MKB ers verlagen om een beroep te doen op TNO. Monique Oldenburg: Veel MKB ers verkeren in de veronderstelling dat TNO er alleen is voor grote bedrijven en dat wij voor kleine bedrijven minder goed benaderbaar zijn. Met dit initiatief willen we onze expertise heel toegankelijk maken voor MKB ers in de regio Rijnmond, onder meer voor starters. We hebben al flink wat MKB ers kunnen koppelen aan een TNO-specialist. Daarbij gaat het dikwijls om eendagsadviezen, waarbij de ondernemer snel en adequaat advies krijgt van een TNO-specialist. Het MKB-loket is gevestigd bij Dnamo op de tweede verdieping van het Dokkantoor, Heijplaatstraat 21. Rotterdam. TNO houdt elke woensdagmiddag spreekuur van tot uur. 05

7 IN ONT- WIK- KE- LING O-foil: Op RDM Campus wordt op dit moment onder meer gewerkt aan de volgende innovaties duurzaam, innovatief en vooruitstrevend O-foil (of OFD; Oscillating Foil Development) richt zich op de ontwikkeling van een duurzaam voortstuwingssysteem voor de scheepvaart. De nieuwe technologie van O-foil levert een rendementsverhoging op van 50%, een brandstofbesparing van 33% en een lagere CO2-uitstoot. O-foil wordt gezien als een doorbraak op het gebied van voortstuwing en is een indrukwekkend alternatief voor de conventionele scheepsschroef. Het ontwerp, waarop in 2009 patent is verkregen, is geïnspireerd op de natuurlijke zwembewegingen van dieren en bestaat uit een brede, bewegende vleugel. Deze vleugel wordt over de totale breedte van het schip geplaatst, waardoor het stuwingsoppervlak aanzienlijk wordt vergroot. O-foil wordt in eerste instantie toegepast op binnenvaartschepen, maar biedt ook interessante mogelijkheden voor andere industrieën. 06

8 Snijlab: digitale fabricage en lasersnijden Binnenkort in Innovation Dock: het Snijlab, dat het maken van objecten als maquettes, prototypes maar ook stoelen of tafels net zo simpel maakt als het uitprinten van een A4 tje met tekst. Dit doen zij met behulp van digitale fabricagetechnieken en een lasersnijder, die geheel computergestuurd (CNC) is en kan werken met materialen als hout, kunststof, (dun) staal en textiel. De machine kan naast snijden ook graveren en patronen maken. Op hun website kunnen zowel bedrijven als particulieren voorbeelden bekijken en zelf bestanden uploaden, die bijvoorbeeld in een 3D-tekenprogramma zijn gemaakt. Binnen 1 à 2 dagen is het object geprint. 5 EXPERIMENTEER OMGEVING 2 DRIJVENDE TEELT 4 DRIJVEND DOK 3 DRIJVEND GROEN 1 DRIJVEND WERKEN AANVAARBEVEILIGING GOLFBREKER Public Domain Architecten: drijvend werkeiland Public Domain Architecten is ervaren op het gebied van drijvend bouwen. Het Drijvend Paviljoen in de Rotterdamse Rijnhaven, dat ontworpen en gebouwd is op RDM Campus, is een voorbeeld van hun kunnen. Het volgende project van Public Domain Architecten, het Werkeiland, zal ook op de campus gebouwd worden. Het Werkeiland wordt gebouwd in de context van de ontwikkeling van het Aqua Dock; een innovatieve en experimentele productieomgeving op het gebied van drijvend bouwen, die zijn plaats zal krijgen in de Dokhaven. Werken op het water speelt in op de trend en zelfs de noodzaak van klimaatadaptief bouwen. Voor ondernemers is het inspirerend en een unieke kans om deze nieuwe vorm van werken van dichtbij mee te maken. bedrijvengids/ publicdomainarchitecten 07

9 kennismaken, kennis delen en toepassen De Tweede Maasvlakte, de overgang van petrochemie naar biochemie en een energieneutrale haven zijn de grote projecten binnen de Rotterdamse haven. Maar Hans Smits, presidentdirecteur Havenbedrijf Rotterdam, vindt RDM Campus zeker zo belangrijk: De Rotterdamse Haven loopt voorop met innovatie. Een brede campus voor Research, Design & Manufacturing (RDM) waarin bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen samenwerken, is een belangrijke basis voor deze innovatie. En steeds meer bedrijven vinden de weg naar de campus. Fotografie: Havenbedrijf Rotterdam 08

10 Om de koppositie van de Rotterdamse haven veilig te stellen werkt het Havenbedrijf samen met bedrijfsleven en kennisinstellingen om innovatieve concepten te ontwikkelen op het terrein van duurzaamheid, bereikbaarheid en efficiënt ruimtegebruik, aldus Hans Smits. Onze visie is dat investeren in onderzoek en innovatie cruciaal is voor een vitale haven. Fotografie: Sipke Baarsma In hoog tempo wordt aan innovatie gewerkt, waarbij duurzaamheid en kostenefficiëntie leidend zijn. Bij de ontwikkeling van de Tweede Maasvlakte wordt gebruikgemaakt van de nieuwste inzichten op het gebied van duurzaamheid, er wordt gestreefd naar een energieneutrale haven en er wordt gewerkt aan een transitie van petrochemie naar biochemie. Havengevoel Een van deze innovatieve concepten is RDM Campus. Ooit was de RDM een van de belangrijkste scheepswerven in het Rotterdamse havengebied. Nadat het bedrijf was gestopt, dreigde het terrein in verval te raken. Het Havenbedrijf, Hogeschool Rotterdam en Albeda College besloten het een nieuwe bestemming te geven. Smits: Het gebied, samen met de wijk Heijplaat, is een bijzonder stukje Rotterdamse geschiedenis en door het een andere bestemming te geven kunnen wij het behouden. Bedrijven uit de maakindustrie wilden graag binnen de haven een locatie hebben waar ze nieuwe producten en concepten kunnen ontwikkelen. Ook hadden zij behoefte aan jongeren die bij hen willen werken. De havenactiviteiten zijn bijna uit de stad verdwenen. Jongeren groeien op zonder de haven in hun omgeving en hebben daardoor ook minder interesse om in de haven te werken. De onderwijsinstellingen zochten naar praktijkruimte, maar ook naar interessante projecten voor hun studenten. Smits: RDM Campus komt aan de wensen van de diverse partijen tegemoet. Het Havenbedrijf heeft als taak om ontwikkelingen te faciliteren en daarom hebben wij op RDM Campus een hal geschikt gemaakt voor praktijkruimte voor de onderwijsinstellingen en als werkruimte en werkplaatsen voor bedrijven. Daarnaast hebben wij het voormalige hoofdgebouw van RDM opgeknapt om daar conferenties, bijeenkomsten en ontvangsten te kunnen organiseren. Overigens is de betekenis van RDM ondertussen veranderd. Het staat niet langer voor Rotterdamsche Droogdok Maatschappij, maar voor Research, Design & Manufacturing. investeren in onderzoek en innovatie is cruciaal voor een vitale haven Kennis Binnen RDM Campus staan ondernemerschap, kennismaken, kennis delen en kennis toepassen centraal. Studenten en bedrijven ontmoeten elkaar op RDM Campus op verschillende manieren. Studenten werken aan interessante, innovatieve projecten en maken zo kennis met de laatste technologische ontwikkelingen in hun branche; maar ook met ontwikkelingen in andere takken van de maakindustrie, omdat zij omringd zijn door innovatieve bedrijven uit andere sectoren. Bij een latere carrière is deze kennis altijd nuttig. Ook bedrijven krijgen door hun aanwezigheid op RDM Campus een breder inzicht in de technologische ontwikkelingen en mogelijkheden binnen en buiten hun sector, aldus Smits. Daarnaast kunnen ondernemers, via de onderwijs- en kennisinstellingen die zijn betrokken bij RDM Campus, kennismaken met de laatste inzichten in onderzoek en wetenschap. Het allergrootste voordeel van RDM Campus voor de bedrijven is echter dat zij hun ideeën kunnen testen en daarbij gebruik kunnen maken van het enthousiasme en de kennis van de studenten. Kennis toepassen en delen vindt ook plaats doordat studenten die meewerken aan de bouw van een product of prototype, daarover meedenken en met ideeën komen voor verbetering en verdere ontwikkeling. En, ook niet onbelangrijk, het is een vorm van arbeidsbemiddeling. Studenten kunnen aftasten of zij bij een bepaald bedrijf willen werken en bedrijven kunnen aftasten of studenten voor hen geschikte medewerkers zijn. Broedplaats Het bedrijfsleven realiseert zich steeds meer dat RDM Campus een unieke broedplaats is in Nederland voor innovatie. Wij verwachten dat bij de hier gevestigde bedrijven een aantal toekomstige multinationals zit die straks een centrale rol in de haven gaan spelen. Steeds meer nieuwe bedrijven, maar ook gevestigde bedrijven met nieuwe producten, vinden de weg naar RDM Campus. Het Havenbedrijf gaat door met investeren in de campus, want wij willen dat dit het visitekaartje wordt van de moderne Rotterdamse haven. Van de wieg op RDM Campus kunnen zij tot wasdom komen binnen de Rotterdamse haven en van daaruit de weg naar de wereld vinden. Invented, tested and proven in Rotterdam, applied to the world. 09

11 Innovatieteams: tevreden ondernemers en onvergetelijke stages Binnen RDM Campus spelen innovatieteams een belangrijke rol. Dit is een nieuwe onderwijs methodiek waarin bedrijven en studenten van techniekonderwijs (mbo/hbo) samenwerken, innoveren en leren in innovatieve projecten. Innovatieteams realiseerden onder meer Building Brains, waarbij een superenergiezuinig bouwconcept is ontwikkeld, en een Drijvend Paviljoen dat nu in de Rijnhaven ligt. Fotografie: Ronald Karssies 10

12 De voormalige machinehal van de RDM, nu vestigingsplaats voor vaak jonge innovatieve bedrijven, is het kloppend hart van RDM Campus, aldus Maarten Ruyssenaers, projectleider van de innovatieteams. RDM Campus wil de broedplaats worden voor de innovatieve maakindustrie, waar onderwijsinstellingen, bedrijven en kennisinstellingen samenwerken om innovaties tot stand te brengen. Dit heeft geresulteerd in de innovatieteams. Het is een nieuwe onderwijsmethodiek waarbij studenten techniek van Hogeschool Rotterdam en Albeda College (mbo) samenwerken aan innovatieve projecten van bedrijven. Ruyssenaers: Traditioneel bedenken docenten opdrachten die de studenten uitvoeren. Bij de innovatieteams realiseren de studenten een opdracht van een bedrijf samen met docenten en het bedrijf zelf. De bedrijven zorgen voor een eigen dynamiek in de teams, omdat zij de oplossing voor morgen die ze gisteren bedacht hebben, vandaag willen realiseren. Realistisch Deelnemen aan innovatieteams is een goede voorbereiding op de beroepspraktijk, vindt Ruyssenaers. Voor innovatie, ontwerp en manufacturing zijn integratie en wisselwerking tussen diverse kennisniveaus van belang. Net als in bedrijven zijn innovatieteams multilevel teams van medewerkers met verschillende kennisniveaus: hbo-studenten zorgen voor het doorontwikkelen van het concept en de mbo-studenten voor de realisatie. Door het samenwerken binnen innovatieteams ontstaat er eveneens een betere aansluiting tussen mbo- en hbo-techniek. Voor mbo-studenten wordt het door hun ervaring in een innovatieteam makkelijker om door te stromen naar het hbo. De innovatieteams zijn aantrekkelijk voor studenten vanwege de realistische cases. Het motiveert hen daadwerkelijk mee te werken aan de realisatie van een product. Voor bedrijven is het grote voordeel dat zij over gemotiveerde, slimme jongeren kunnen beschikken die meedenken over de verdere ontwikkeling van innovatieve producten. Door de nauwe binding van het onderwijs met bedrijven op RDM Campus hebben studenten bovendien een grotere kans op het vinden van een passende baan; en bedrijven op het vinden van een geschikte medewerker. Hogeschool Rotterdam typeert de aanpak van deze praktijkprojecten als outside in, inside out. De buitenwereld komt de opleidingen binnen en opleidingen en kenniswerkers overrompelen de bedrijven met enthousiasme en kennis. Building Brains: superenergiezuinig en comfortabel door straling Het innovatieteam Building Brains ontwikkelde een superenergiezuinig bouwconcept. Teambegeleider Geert van der Weide van TNO Bouw: Heel leuk om te doen. Ik was aannemer en altijd geïnteresseerd in nieuwe ontwikkelingen, en dit past bij mij. De studenten van RDM Campus hebben twee zeecontainers omgebouwd tot een demonstratieruimte voor energiezuinige concepten, zoals warmtestraling. Gebruikelijk is om de lucht te verwarmen, maar het nadeel is dat als een deur opengaat, alle warmte weg is. Wij demonstreren in de container stralingswarmte via panelen, wat even behaaglijk aanvoelt als een kachel. Een ander innovatief ontwerp betreft driedubbele ramen. De derde laag loopt door over de muren. Naast een goede isolatie biedt dit glas ook de mogelijkheid om patronen en reclames op aan te brengen. Jeffrey van der Sloot, student van Albeda College, heeft met veel plezier bij Building Brains gewerkt. Ik werd betrokken bij het product vanaf het ontwerp tot aan het inrichten van de container. Bij een gebruikelijke stage werk je maar aan één onderdeel van een product. Nu zag ik iets, waaraan ik mede had ontworpen, na een tijdje onder mijn handen ontstaan. Drijvend Paviljoen Het Drijvend Paviljoen dat nu in de Rijnhaven ligt, is gebouwd door een innovatieteam van RDM Campus bestaande uit studenten van Albeda College, Hogeschool Rotterdam en verschillende bedrijven en ingenieurs- en architectenbureaus. Het paviljoen is innovatief, duurzaam, flexibel en klimaatbestendig: stijgt de waterspiegel dan stijgt het paviljoen mee. Pieter Figdor, directeur van architectenbureau Public Domain Architecten, kijkt enthousiast terug op het project. Bedrijven hebben hierin hun beste technologie gebundeld om het paviljoen te realiseren. Hij looft de inzet van de studenten bouwkunde in zijn bedrijf, die meewerkten aan de inrichting van het plein en zelfs samenwerking initieerden met studenten uit andere studierichtingen die bij Dura Vermeer en Prinsen Waterbouw werkten. Voor Wesley de Bruijn en Sanne van Leeuwen van Albeda College was hun stage als assistent-uitvoerder bij Prinsen Waterbouw onvergetelijk. Veel leuker dan de gebruikelijke stage in de woningbouw. Wij hebben van alles gedaan, van het leggen van piepschuim en het voorbereiden in de loods tot het aansturen van Duitse timmerlieden. Geweldig die verantwoordelijkheid! Alle overuren die nodig waren om het op tijd af te krijgen, hadden wij er graag voor over. 11

13 Creating sustainable solutions Fotografie: Marijke volkers Met deze missie trapt RDM Campus het nieuwe jaar af en benadrukt hiermee haar positie als dé locatie waar innovaties werkelijkheid worden. Na de officiële opening in oktober 2009 zijn de eerste successen op de campus gerealiseerd. Zo werd o.a. het Drijvend Paviljoen op de campus gebouwd en won de campus in 2010 de prestigieuze Job Dura Prijs én de Rotterdam Architectuur Publieksprijs een erkenning voor de innovatieve visie die RDM Campus heeft op onderwijs, waarbij mbo en hbo onder één dak zijn samengebracht en zijn gekoppeld aan bedrijven. RDM Campus vormt de brug tussen kennis en bedrijfsleven. Met het RDM Campus Innovation Support Pakket worden zowel startende als bestaande ondernemers ondersteund met tal van producten en diensten, met als doel om het innovatietraject te versnellen. Of het nu gaat over de inzet van een 3D-printer, het gebruik van een werkplaatskavel voor het bouwen van een prototype of de inzet van studenten van Hogeschool Rotterdam of Albeda College; op de campus staat alles in het teken van het product zo snel mogelijk marktklaar maken. En dat op een historische locatie met een unieke uitstraling. Jouke Goslinga, Sales & Account Manager RDM Campus: De flexibele oplossingen die RDM Campus biedt om bedrijven te faciliteren tijdens elke fase van het innovatietraject maken het voor bedrijven aantrekkelijk hun innovatie op de campus te ontwikkelen. Bijkomende voordelen om op de campus aan innovaties te werken zijn dat de focus ligt op de ontwikkeling van het nieuwe product en dat er veel inspiratie en motivatie ontstaat door het open netwerk. Voor meer informatie over het RDM Campus Innovation Support Pakket kunt u onze website bezoeken Door de samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs is een levendig netwerk ontstaan. Vanaf januari 2011 wordt het netwerk geformaliseerd met de oprichting van het RDM Campus Innovation Network. Op het jaarprogramma staan o.a. de RDM Campus Lectoren/Hooglerarenlezingen, het RDM Campus Jaarcongres en er is uiteraard volop ruimte om informeel te netwerken op de RDM Campusborrels. Voor het volledige jaarprogramma en het aanmeldingsformulier voor lidmaatschap, bezoek onze website: 12

14 Studenten geven vorm aan RDM campus RDM Campus wordt mede vormgegeven door studenten van de masteropleiding architectuur aan de Rotterdamse Academie van Bouwkunst. Dit jaar hebben zij twee bijzondere projecten ontworpen en gerealiseerd voor de campus: het Dokkaffee, een innovatief ontwerp voor een koffiecorner annex informatiecentrum, en het Open House, waar leerlingen inzicht krijgen in bouwsystemen en -materialen. In 2011 komt er nog een tweede masteropleiding bij: de Master Product Design. dokkaffee Voor de studenten van de Academie was een prijsvraag uitgeschreven om het schaftlokaal van het voormalige RDM-hoofdkantoor met een eenvoudige verbouwing geschikt te maken voor een koffiebar/lunchroom in combinatie met een informatiecentrum. Het winnende ontwerp Dokkaffee was van de studenten Dik Houben en Froukje van Klundert. Zij kwamen met een inventieve oplossing, waarbij zij het oude schaftlokaal hebben ingedeeld in vier delen. Er is een bar met versnaperingen, een zitgelegenheid, een leeshoek met informatie over de RDM en een klein auditorium, waar onder het genot van een kop koffie bijvoorbeeld videobeelden bekeken kunnen worden. De jury vond dat de winnaars erin zijn geslaagd een semihuiselijke sfeer te creëren te midden van het grootschalige RDM-terrein. Begin 2011 wordt met de verbouwing begonnen. Open House Het andere project is het Open House, dat studenten inzicht moet geven in verschillende bouwmaterialen en -systemen. Open House is een gebouw dat bestaat uit vier dwarsdoorsneden van woning, kantoor, cultuurgebouw en fabriek. Deze dwarsdoorsneden bestaan uit verschillende materialen, respectievelijk hout, kalkzandsteen, beton en staal en zijn voorzien van verschillende dakconstructies en gevelafwerkingen. Het Open House is ontworpen door studenten van de Academie en wordt door studenten Bouwkunde gerealiseerd in samenwerking met leerlingen van het mbo en verschillende bedrijven. De bedrijven hebben contracten afgesloten met Hogeschool Rotterdam om hun meest innovatieve materialen ter beschikking te stellen voor het Open House. Product Design In september 2011 start een nieuwe masteropleiding voor professionele ontwerpers: de Master Product Design. De opleiding is bestemd voor ontwerpers die werkzaam zijn in de beroepspraktijk en die een hoger denk- en handelingsniveau willen bereiken. De opleiding combineert werken met opleiden en gebruikt de werkpraktijk van de student als katalysator voor het leerproces. Het verder ontwikkelen van de ontwerpeigenschappen van de vormgever is echter het belangrijkste, zodat hij zijn eigen signatuur versterkt, een professionele ontwerpmethodiek hanteert en weet voor welke gebieden het eigen ontwerp unieke betekenis heeft. Belangstellenden voor deze opleiding kunnen dit voorjaar al deelnemen aan de masterclasses. 13

15 Het ontwikkelen van een onderhoudsconcept Fotografie: Michael Kooren maintenance 14

16 Onderhoudspersoneel vinden is steeds lastiger, merken bedrijven in de haven. Jan-Bart Boer, branchedirecteur techniek van Albeda College: Als bedrijven nauw betrokken zijn bij het onderwijs, zijn studenten wel geïnteresseerd in maintenance, zo is onze ervaring. RDM Campus is van levensbelang voor goede onderhoudsmonteurs in de Rotterdamse regio en daarbuiten. Studenten leren de goede vraag te stellen Nadenken over onderhoud bespaart geld op de lange termijn, aldus Cor Hogervorst, werkzaam bij ingenieurs- en adviesbureau Tebodin en lector Strategic Maintenance Management bij RDM Campus. Bij een investering is het belangrijk om naast de investerings- en operationele kosten ook de verwachte onderhoudskosten af te wegen. Belangrijk is daarbij dat medewerkers breder kunnen kijken, voegt Jan-Bart Boer toe: Studenten krijgen bij ons onderricht in zowel constructie als onderhoud. Die bredere basis is nodig, zodat zij als er iets defect is of gaat de juiste vragen kunnen stellen: komt het door slijtage, een slechte constructie of slecht onderhoud? Alleen dan kan het op de juiste manier hersteld worden. Imagoprobleem De lector heeft onder meer als taak de contacten met het bedrijfsleven te onderhouden door het opzetten van bijvoorbeeld een kenniskring. Hierin zitten vertegenwoordigers van onderwijs, bedrijfsleven en kennisinstellingen op het terrein van maintenance. Op RDM Campus organiseren wij netwerkbijeenkomsten om de behoeften van het bedrijfsleven te inventariseren en om voor studenten onderzoeksopdrachten en stageplaatsen te verkrijgen. De betrokkenheid van het bedrijfsleven is heel belangrijk, aldus Boer. Maintenance heeft enigszins een imagoprobleem. Het is echter onze ervaring dat studenten van opleidingsonderdelen waarbij bedrijven als Cofely of Imtech betrokken zijn, meestal graag doorstromen naar een baan in het bedrijf. Het concept van RDM Campus sluit daarom prima aan bij het streven van Boer om meer bedrijven bij het onderwijs te betrekken. Studenten kunnen kennismaken met het bedrijfsleven door mee te werken aan innovatieve producten zoals de Ampelmann een adaptief platform voor het repareren van windmolens op zee of aan het onderhoud van een proefopstelling van een petrochemische installatie. Onderhoudsconcept Opvattingen over onderhoud zijn verschoven van opdraven als er iets defect is naar het ontwikkelen van een onderhoudsconcept om problemen voor te zijn. Hogervorst: Binnen de kolom onderhoud is het dan ook steeds belangrijker om van manager tot monteur samen te werken. Door het concept van RDM Campus kan deze verandering ook vertaald worden naar het onderwijs. Boer: In de projecten werken mbo- en hbo-studenten samen en zo kunnen wij met ons onderwijs aansluiten op de veranderende ideeën over onderhoud. Jan-Bart Boer (links) en Cor Hogervorst (rechts) Fotografie: Sipke Baarsma 15

17 Kenniscentrum Smart Solutions Brug tussen onderwijs en bedrijfsleven Teveel wetenschappelijke kennis vindt niet de weg naar het bedrijfsleven. Frank Rieck, lector industriële productinnovatie: Er worden in de wereld veel en geweldige dingen ontwikkeld binnen kennisinstellingen, maar ook bij bedrijven. Dan komt het echter aan op valorisatie en realisatie. Het RDMkenniscentrum Smart Solutions wil de schakel zijn tussen onderwijs en bedrijfsleven bij het beantwoorden van vragen uit de praktijk. Bert Hooijer (links) en Frank Rieck (rechts) 16

18 De valley of death is berucht: de kloof tussen uitvinders bij kennisinstituten en realisatie en valorisatie binnen bedrijven. Hogescholen vervullen met praktijkgericht onderzoek een essentiële schakel in de valorisatieketen. Hogeschool Rotterdam heeft daarom in haar strategische visie vastgelegd dat zij zich verbindt met de regio Rotterdam door onderzoek te doen naar vraagstukken uit de Rotterdamse praktijk en door de producten van het onderzoek operationeel te maken. Taak van het RDM-kenniscentrum is beroepsgericht en praktijkgestuurd onderzoek te verbinden met het onderwijs en met bedrijven. Bert Hooijer, directeur van het kenniscentrum: De (innovatieve) oplossingen die studenten, docenten, onderzoekers en lectoren op basis van hun onderzoek aandragen, geeft het kenniscentrum terug aan de praktijk. Op deze manier werken studenten aan hun eigen kennisontwikkeling, aan innovaties in hun vakgebied en aan de ontwikkeling van de stad Rotterdam. Vraagstukken op lokaal niveau Om deze koppeling tussen praktijk en onderwijs te realiseren heeft het kenniscentrum verschillende instrumenten ontwikkeld, zoals de Innovatieteams, de Innovation Labs en het Honours Program, waarin studenten, docenten en bedrijfsleven samenwerken aan onderzoek en de realisatie van producten. Frank Rieck: Binnen het kenniscentrum leveren de lectoren opdrachtgevers, inhoudelijke kennis en zetten de koers uit. In nauw overleg met de kennisinstellingen, het bedrijfsleven en de universiteiten zoeken wij naar praktische technologische opdrachten vanuit de vragen van een eindgebruiker. Wij richten ons op vraagstukken op lokaal niveau, omdat wij dicht bij de gebruiker willen blijven. Elektrische mobiliteit Binnen het kenniscentrum staan drie onderwerpen centraal: moving (autotechniek in al haar aspecten), building en powering, met elk een uitgebreide portfolio. Hierin zitten uiteenlopende projecten, zoals Flood Control, het duurzame schip, Formula Zero (een raceauto op waterstof), Smart Energy en ethanol uit afval. Rieck is nauw betrokken bij het project om elektrische mobiliteit te realiseren binnen een stedelijke omgeving, waarin Hogeschool Rotterdam samenwerkt met bedrijven als E-traction en Eneco en met Gemeentewerken Rotterdam en de Stadsregio. Kennis wordt hierbij aan gebruik gekoppeld, en dat is een subtiele, maar wezenlijke doorbraak. Rotterdam wil graag dat binnen de stad de taxi, bus en vuilniswagen elektrisch worden. Bij elektrisch rijden is terugwinning van energie via het remmen belangrijk. Voordat een algemeen systeem wordt ontwikkeld voor de verschillende vervoersmiddelen, werd binnen onze kenniskring voorgesteld om eerst het remgedrag te onderzoeken. Er bleken grote verschillen te zijn tussen het remmen van een bus of een vuilniswagen. De eerste remt heel rustig vanwege de passagiers, een vuilniswagen remt vrij scherp. Het is zaak deze gegevens goed te vertalen naar het te ontwikkelen concept. Het kenniscentrum ondersteunt ook bedrijven bij de realisatie van een idee. duurzaam bouwen De komende periode zal het kenniscentrum zich inzetten om de onderzoeksportfolio zodanig uit te breiden dat alle opleidingen van Hogeschool Rotterdam er aan kunnen deelnemen. Voor de Innovation Labs is recent een interessant Europees project binnengehaald. In de I-Labs werken studenten van de hogeschool in leerwerkgemeenschappen aan complexe vraagstukken die vragen om multidisciplinaire, innovatieve oplossingen. Hooijer: Bij Building hebben wij een Europese subsidie gekregen voor het op lokaal niveau uitwerken van een concept van duurzaam wonen. In diverse Europese regio s worden verschillende concepten van duurzame woningen uitgeprobeerd. Wij gaan in de wijk Heijplaat, die grenst aan RDM Campus, modellen van duurzame woningen en de straat van de toekomst bouwen en monitoren welke in de praktijk het meest aan de eisen van duurzaamheid voldoet. Ook wordt er onderzoek gedaan naar duurzaam gedrag bij bewoners van deze woningen (Living Lab). Culturele en klimatologische omstandigheden verschillen en daarom is het niet reëel één type duurzame woning te ontwikkelen, zegt Rieck. De crux is optimaal gebruik te maken van lokale omstandigheden. Voor het kenniscentrum is het een passend project: Universiteiten, kennisinstellingen en Hogeschool Rotterdam werken mee aan de ontwerpen, de bouw gebeurt door bedrijven en studenten en de kennis die wij opdoen kan Rotterdam gebruiken bij de woningbouw. Fotografie: Sipke Baarsma Fotografie: frank van der zwan 17

19 Lifelong learning In 2010 zijn vier opleidingen/trainingen ontwikkeld: Energy Efficiency in samenwerking met Deltalinqs, de Summerschool, Ontwerpvaardigheden van de Infratecture Academy (infratecture is de combinatie van architectuur en infrastructuur) en Human Being Management. Ondertussen zijn de eerste trainingen afgerond. Astrid Aarsen, deelnemer van Ontwerpvaardigheden, geeft op haar blog een enthousiaste beschrijving van het onderdeel schetsen: Hij (docent Joop van Meel, red.) toonde de kracht van het tekenen en liet de cursisten deze bij zichzelf ontdekken. Het was volgens hem een les in openstellen voor iets dat je vergeten was. Cursist Roel Bakker schrijft: Verbeelden is leuk geworden, ik werk aan een eigen handschrift. In 2011 biedt Transfergroep RDM Campus de volgende trainingen aan: Voorjaar: Human Being Management Infratecture Product Design Managementtrainingen voor Bouw & Techniek Risicobeheersing Mechanical Engineering Communicatie & Media Concurrerend blijven in een wereld van snelveranderende technologie en toenemende globalisering stelt hoge eisen aan personeel. Steeds meer bedrijven en organisaties investeren in lifelong learning in het kader van HRM-beleid. Hogeschool Rotterdam en Albeda College zijn op de behoefte aan gerichte professionele bijscholing ingesprongen met korte opleidingen en trainingen. Inge Ville is programmamanager en verantwoordelijk voor de opleidingen van Hogeschool Rotterdam op RDM Campus: Vooral korte technische opleidingen en trainingen ontbraken. Daarom hebben wij van de studies van de technische instituten onderdelen geselecteerd en daarmee een programma samengesteld dat is afgestemd op de behoeften van de markt in Rotterdam en omgeving. Vanuit Hogeschool Rotterdam gebeurt dit onder de naam Transfergroep RDM Campus. Najaar: Informatica Facility Management Logistiek Management Civiele Techniek Automotive Commerciële vaardigheden voor technici Zie voor meer informatie Maatwerktrajecten Albeda College Albeda College biedt op RDM Campus korte cursussen en trainingen in de techniek voor het bedrijfsleven aan, bijvoorbeeld op het gebied van machinaal verspanen, pijpenbewerking, lassen, solderen of montage in de werktuigbouw. Het bedrijf stelt met Albeda College een opleidingstraject op maat samen, waarbij eerst wordt gekeken welke kennis en vaardigheden medewerkers al beheersen. In het scholingsplan staan ook de consequenties voor het bedrijf omschreven, want de werkomgeving is tevens de leeromgeving. Het diploma dat behaald wordt is erkend door het Ministerie van OC&W. Kijk voor meer informatie over het nascholingsaanbod op maatwerkopleidingen.htm 18

20 Naast het onderwijs en het bedrijfsleven is er nog een derde RDMtak die bijdraagt aan de dynamiek van de campus: het RDM Campus Congrescentrum. Jaarlijks worden hier vele vergaderingen, congressen en andere bijeenkomsten gehouden, veelal door bedrijven en organisaties uit de technische hoek. Fotografie: Marijke Volkers Van links naar rechts: Annemieke de Vroed, Eric van Ham, Kiki Pentreath Marlies van Zuidam van UNETO-VNI, de ondernemersorganisatie voor de installatiebranche en de technische detailhandel, heeft inmiddels twee keer een congres georganiseerd op RDM Campus. Marlies: Het is een fantastische locatie met een mooi uitzicht, zo direct aan het water. Het technische onderwijs hier sluit goed aan bij onze organisatie en het is dan ook een leuke extra om een rondleiding te krijgen. De prijs-kwaliteitverhouding is goed en de catering uitstekend. Het is echt een unieke locatie! Misschien houdt u uw bijeenkomst de volgende keer ook bij ons? Gastvrouwen Annemieke de Vroed en Kiki Pentreath en gastheer Eric van Ham denken graag met u mee en staan klaar om uw vergadering, symposium of andere bijeenkomst tot een succes te maken. U kunt contact met hen opnemen via of Alle informatie over het RDM Campus Congrescentrum én een agenda van komende evenementen vindt u op 19

Flexibele bedrijfsruimte op inspirerende locatie

Flexibele bedrijfsruimte op inspirerende locatie Flexibele bedrijfsruimte op inspirerende locatie RDM Campus is een unieke vestigingslocatie waar zowel startende ondernemers als bestaande bedrijven nieuwe producten sneller marktrijp kunnen maken. Innovation

Nadere informatie

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD _ RDM CENTRE OF EXPERTISE Rotterdam heeft de ambitie uit te groeien tot een klimaatbestendige deltastad met de meest innovatieve en duurzame haven ter wereld. Deze ambitie

Nadere informatie

Het RDM Campus. (RDM), gelegen aan de. op de Nieuwe Maas. Op deze. en gebouwd - zijn nu. evenementen. Even. onderwijs gegeven en werken studenten en

Het RDM Campus. (RDM), gelegen aan de. op de Nieuwe Maas. Op deze. en gebouwd - zijn nu. evenementen. Even. onderwijs gegeven en werken studenten en Het RDM Campus Congrescentrum is gevestigd in het oude hoofdkantoor van de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM), gelegen aan de Dokhaven en met uitzicht op de Nieuwe Maas. Op deze historische, industriële

Nadere informatie

RDM Campus: De bedenker van de naam Rotterdamsche Droogdok. Research, Design, Manufacturing. Een tijdelijke broedplaats voor een redelijke prijs

RDM Campus: De bedenker van de naam Rotterdamsche Droogdok. Research, Design, Manufacturing. Een tijdelijke broedplaats voor een redelijke prijs RDM Campus: Research, Design, Manufacturing Een tijdelijke broedplaats voor een redelijke prijs Door Jiri Hartog Bij RDM Campus werken studenten en bedrijven gezamenlijk aan vernieuwingen voor de maakindustrie.

Nadere informatie

Energizing the city: Almere energy axis

Energizing the city: Almere energy axis Inhoud Energizing the city: Almere energy axis... 3 Van Noord/West naar Zuid/Ooost... 4 Energie die stroomt door de as... 5 Focus on knowledge & education... 6 Focus on innovation & experiments... 7 Focus

Nadere informatie

Wat is voor ons duurzaam bouwen? Hoe kunnen wij daaraan bijdragen? Wat kunnen wij daaraan bijdragen?

Wat is voor ons duurzaam bouwen? Hoe kunnen wij daaraan bijdragen? Wat kunnen wij daaraan bijdragen? Wat is voor ons duurzaam bouwen? Duurzaam bouwen is het op milieubewuste wijze ontwikkelen van de gebouwde omgeving, die de wensen van gebruikers en veranderingen in tijd kan verwerken. Hoe kunnen wij

Nadere informatie

Wereldwijd vindt de economische groei steeds meer plaats in delta s. Deze groei leidt enerzijds tot een onhoudbare ecologische druk en anderzijds tot

Wereldwijd vindt de economische groei steeds meer plaats in delta s. Deze groei leidt enerzijds tot een onhoudbare ecologische druk en anderzijds tot AQUA DOCK Wereldwijd vindt de economische groei steeds meer plaats in delta s. Deze groei leidt enerzijds tot een onhoudbare ecologische druk en anderzijds tot een toenemende creativiteit om de leefbaarheid

Nadere informatie

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen De maatschappij van morgen is fundamenteel anders dan die van gisteren. De wereld wordt kleiner door

Nadere informatie

RDM CAMPUS RESEARCH, DESIGN & MANUFACTURING

RDM CAMPUS RESEARCH, DESIGN & MANUFACTURING RDM CAMPUS RESEARCH, DESIGN & MANUFACTURING RDM CAMPUS RESEARCH, DESIGN & MANUFACTURING RDM CAMPUS RESEARCH, DESIGN & MANUFACTURING RDM CAMPUS RESEARCH, DESIGN & MANUFACTURING Stadshavens RDM Campus

Nadere informatie

Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen.

Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen. Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen. Innovatie & inspiratieprogramma + werkplek @ Jamfabriek (code A02) Heeft u een idee, project of opdracht, neem dan

Nadere informatie

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven

RDM Centre of Expertise. Innovatie motor voor Stad en Haven RDM Centre of Expertise Innovatie motor voor Stad en Haven https://www.youtube.com/watch?v=ubghpqsittc RDM Centre of Expertise RDM Centre of Expertise is een broedplaats waar studenten, onderzoekers/lectoren

Nadere informatie

Aanbod technische opleidingen Onderhoud, transport en procestechniek. www.academytatasteel.nl. Tata Steel Academy Postbus 10000 1970 CA IJmuiden

Aanbod technische opleidingen Onderhoud, transport en procestechniek. www.academytatasteel.nl. Tata Steel Academy Postbus 10000 1970 CA IJmuiden www.academytatasteel.nl Aanbod technische opleidingen Onderhoud, transport en procestechniek Deze informatie is zo zorgvuldig mogelijk samengesteld. Tata Steel Europe Limited en haar dochterondernemingen

Nadere informatie

17 t/m 20 januari 2017 Ahoy Rotterdam SLIM VERBINDEN. www.infratech.nl GASTHEREN STRATEGISCHE PARTNERS ORGANISATOR

17 t/m 20 januari 2017 Ahoy Rotterdam SLIM VERBINDEN. www.infratech.nl GASTHEREN STRATEGISCHE PARTNERS ORGANISATOR 17 t/m 20 januari 2017 Ahoy Rotterdam SLIM VERBINDEN www.infratech.nl GASTHEREN STRATEGISCHE PARTNERS ORGANISATOR Slim verbinden is het thema van InfraTech 2017 in Ahoy Rotterdam. Letterlijk en figuurlijk.

Nadere informatie

Fontys Educational Designer Mindz (FED Mindz) Projectplan. Visie

Fontys Educational Designer Mindz (FED Mindz) Projectplan. Visie Visie We leven in een wereld die sterk veranderlijk is. Er ligt een grote verantwoordelijkheid bij docenten om de nieuwe generaties als competente rebellen klaar te stomen voor een onbekende toekomst waarin

Nadere informatie

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik

Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Congres Logistiek Slim verbinden! Tien jaar Lectoraat Logistiek: terug- en vooruitblik Stef Weijers, Lector Logistiek en Allianties, HAN 31 januari 2013 Anno 2012 In Logistiek is 15% van de bedrijven wel

Nadere informatie

Customer Case CED. Feiten in het kort:

Customer Case CED. Feiten in het kort: Feiten in het kort: Bedrijf: European Claim Experts Branche: Verzekeringen Werknemers: 1.150 Activiteiten: Internationale Claims management en Expertise Oplossing: Opbouw Mendix-platform voor het flexibel

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Stagiair(e) industrieel ontwerp gezocht. met een passie voor het ontwerpen van gebruiksvriendelijke producten voor de zorg.

Stagiair(e) industrieel ontwerp gezocht. met een passie voor het ontwerpen van gebruiksvriendelijke producten voor de zorg. Stagiair(e) industrieel ontwerp gezocht met een passie voor het ontwerpen van gebruiksvriendelijke producten voor de zorg. januari 2016 Panton Panton, ontwerpers voor de zorg, zet zich in voor het verbeteren

Nadere informatie

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS LEARNING FROM LOWLANDS Dank voor je interesse in Learning from Lowlands. In dit document vind je meer informatie over de Expeditie; waarom we het organiseren,

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

Case Development Centre

Case Development Centre Case Development Centre Toepassing van cases in het onderwijs Kenniscentrum Innovatief Ondernemerschap Hoe kan Rotterdam bestaande kennis op nieuwe wijze inzetten om de innovatiegraad van de industrie

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK

DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK DE BOUWCAMPUS GIDS VAN EEN MERK VERSIE JUNI 2014 INLEIDING De Bouwcampus staat in de steigers: hier pakken we de uitdagingen binnen de bouw gezamenlijk op. In vraagstukken die zowel private als publieke

Nadere informatie

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL MBO HBO Maritieme techniek Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL DEELTIJD MBO- EN HBO-OPLEIDINGEN Nederlandse scheeps- en jachtwerven horen tot de absolute wereldtop. De voorsprong op

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

de techniek van cofely

de techniek van cofely de techniek van cofely wel eens van cofely gehoord? Bij Cofely gaat er een wereld voor je open. Monteurs, lassers, calculatoren, werkvoorbereiders, servicetechnici en andere specialisten werken samen aan

Nadere informatie

Tussen creativiteit en degelijkheid

Tussen creativiteit en degelijkheid Uitnodiging Intreerede Laure Itard Lector Energie en de Gebouwde Omgeving No-nonsense energieontwerp: Tussen creativiteit en degelijkheid Dinsdag 30 november 2010 Dr. Laure Itard is per 1 januari 2010

Nadere informatie

Slim samenwerken aan Smart Technology

Slim samenwerken aan Smart Technology Slim samenwerken aan Smart Technology Het CIV Smart Technology (CIV is een afkorting van Centrum voor Innovatief Vakmanschap) is een dynamisch samenwerkingsverband tussen ondernemingen, overheden en het

Nadere informatie

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s

Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Excellente partnerschappen binnen Europa: de KIC s Martin Bakker, 18 februari 2014 Eind 2014 gaan twee nieuwe Europese samenwerkingsverbanden van start. Verspreid over Europa zullen universiteiten, kennisinstellingen,

Nadere informatie

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband WESTHOEK BUSINESS DISTRICT een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband AGENDA 1. Missie, doelstellingen en taakstellingen van Westhoek Business District 2. Inspirerende

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

!"#$"%!"&%'(! 550 m2. 450 m2. 1500 m2. 400 m2. 900 m2. 4200 m2. ontmoeting & idee. verbeelding & verbinding. experimenten & leren

!#$%!&%'(! 550 m2. 450 m2. 1500 m2. 400 m2. 900 m2. 4200 m2. ontmoeting & idee. verbeelding & verbinding. experimenten & leren !"#$%"#&' 400 m2 ontmoeting & idee 400 m2 550 m2 experimenten & leren verbeelding & verbinding ()*+#,-#'%)#* 900 m2 innovatie & ondernemerschap 1500 m2 maken & doen 450 m2 presenteren & ontspanning Herontwikkeling

Nadere informatie

Groeien door samenwerken

Groeien door samenwerken Samenwijs en verder Hoe kan het onderwijs een bijdrage leveren aan de duurzame maatschappelijke innovatie vanuit het concept Samenwijs? Roeland Hogt (Automotive, RDM CoE, Kenniscentrum RDM, ACE) Ism Ans

Nadere informatie

HBO Talentenprijs editie marketing

HBO Talentenprijs editie marketing HBO Talentenprijs editie marketing Nieuwsbrief - maart Donderdag 31 mei 2012 Hanzehogeschool Groningen We zijn aan het eind van de maand maart en dat betekent dat het unieke HBO Talentenprijs event over

Nadere informatie

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart Wat is het Midpoint House of? Wat biedt het Midpoint House of? Het Midpoint House of is een fysiek en virtueel knooppunt dat zich In het Midpoint House

Nadere informatie

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI H.A.N.G. PLEKKEN Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI Binnenkort ga je met je klas op bezoek bij het Nederlands Architectuur instituut (NAi). Daar zal je het programma H.A.N.G. plekken volgen.

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

Marktrijpe innovaties. Huis van Morgen (HvM) Visie Missie. Toepassingsgericht. Innovaties. Energiebesparing. Participanten.

Marktrijpe innovaties. Huis van Morgen (HvM) Visie Missie. Toepassingsgericht. Innovaties. Energiebesparing. Participanten. Huis van Morgen (HvM) Visie Missie Innovaties Participanten Initiatiefnemers Participeren in innovatie Word participant Voordelen participatie Marktrijpe innovaties Toepassingsgericht Energiebesparing

Nadere informatie

Welkom bij de meest veelzijdige evenementenlocatie van Midden-Nederland

Welkom bij de meest veelzijdige evenementenlocatie van Midden-Nederland Welkom bij de meest veelzijdige evenementenlocatie van Midden-Nederland Evenementenlocatie met eindeloze mogelijkheden! Central Studios te Utrecht Evenementenlocatie met mogelijkheden Deze voormalige televisiestudio

Nadere informatie

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd

1E SCHOOL. duurzaam gerenoveerd 1E SCHOOL duurzaam gerenoveerd DUURZAAM RENOVEREN investeren in MEERVOUDIGE OPBRENGST INHOUD PRESENTATIE 1 Niet duurzame school 2 Duurzaam bouwen & leven 3 Duurzame energie, kleinschalig opgewekt 4 Passief

Nadere informatie

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart

WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart WORD PARTNER VAN HOUSE OF LEISURE! from the heart Wat is het Midpoint House of? Het Midpoint House of is een fysiek en virtueel knooppunt dat zich zal ontwikkelen tot het vlaggenschip van de Midden-Brabantse

Nadere informatie

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor

Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor Jan des Bouvrie Academie, interior design & styling - hbo bachelor De opleiding interior design & Styling - hbo bachelor Mensen zien hun omgeving steeds meer als een verlengstuk van hun persoonlijkheid.

Nadere informatie

Inleiding MCN. Cees van Duyvendijk, Voorzitter Bestuur MCN Maritime Maintenance Conferentie, Den Helder 28 november 2013. www.maritimecampus.

Inleiding MCN. Cees van Duyvendijk, Voorzitter Bestuur MCN Maritime Maintenance Conferentie, Den Helder 28 november 2013. www.maritimecampus. Inleiding MCN Cees van Duyvendijk, Voorzitter Bestuur MCN Maritime Maintenance Conferentie, Den Helder 28 november 2013 Missie: Het duurzaam aanwenden van de zee en haar omgeving ten behoeve van het langdurig

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Van Kennisbrug naar KennisDC

Van Kennisbrug naar KennisDC Van Kennisbrug naar KennisDC Laat kennis stromen Dick van Damme Lector Logistiek Hogeschool van Amsterdam HAN, Arnhem, 31 januari 2013 Kennis DC Breda Kennis DC Nijmegen Kennis DC Rotterdam Kennis DC Venlo

Nadere informatie

PERSONEEL ARCHITECTUUR & BOUW = VASTGOED BEL VOOR INFO: 020 65 88 888 WWW.LAROTONDA.COM

PERSONEEL ARCHITECTUUR & BOUW = VASTGOED BEL VOOR INFO: 020 65 88 888 WWW.LAROTONDA.COM PERSONEEL Interim Team Mascotte Excursies Bedrijsuitjes Arbeidsvoorwaarden Opleidingen Erkend leerbedrijf Stageplaatsen Vacatures Solliciteer Contact INTERIM PERSONEEL La Rotonda Projectondersteuning biedt

Nadere informatie

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu Een gebouw inrichten Lesbrief over inrichting en afwerking Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding Het Mondial College krijgt binnenkort een nieuw gebouw. In dit gebouw

Nadere informatie

Amsterdamse haven en innovatie

Amsterdamse haven en innovatie Amsterdamse haven en innovatie 26 september 2011, Hoge School van Amsterdam Haven Amsterdam is een bedrijf van de gemeente Amsterdam Oostelijke handelskade (huidige situatie) Oostelijke handelskade (oude

Nadere informatie

Onderwijs. Huisvesting die kennis in beweging brengt

Onderwijs. Huisvesting die kennis in beweging brengt Onderwijs Huisvesting die kennis in beweging brengt Onderwijs Huisvesting die kennis in beweging brengt Wat is de essentie van een onderwijsgebouw? En wat gebeurt daar precies? De core business van onderwijs

Nadere informatie

Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart.

Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart. 3 Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart. Een bron van inspiratie voor iedereen die wil bouwen aan een betere

Nadere informatie

NOTITIE DE BRAINPORT SCHOOL PER 1 JANUARI 2015

NOTITIE DE BRAINPORT SCHOOL PER 1 JANUARI 2015 NOTITIE DE BRAINPORT SCHOOL PER 1 JANUARI 2015 - 2 - INLEIDING Twee jaar geleden kwamen de directeuren van het Jan van Brabant College in Helmond, het Strabrecht College in Geldrop en het Heerbeeck College

Nadere informatie

Website voor mkb-ondernemers en ontwerpers die met hun producten willen innoveren voor Vitale Ouderen

Website voor mkb-ondernemers en ontwerpers die met hun producten willen innoveren voor Vitale Ouderen Support innovatieprijs 2012: 55plustoolbox.nl Ingestuurd door: Onderwerp: Kenniscentrum Design en Technologie Lectoraat Industrial Design Lector ir. Karin van Beurden Website voor mkb-ondernemers en ontwerpers

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Werknemers in de metalektro zijn trots op hun werk en op het bedrijf waar zij werken en zij zijn positief over verschillende aspecten van hun werk.

Werknemers in de metalektro zijn trots op hun werk en op het bedrijf waar zij werken en zij zijn positief over verschillende aspecten van hun werk. uit rapport Werken in de Metalektro Werknemers in de metalektro zijn trots op hun werk en op het bedrijf waar zij werken en zij zijn positief over verschillende aspecten van hun werk. Bent u geïnteresseerd

Nadere informatie

MOBILITEIT MOGELIJK MAKEN

MOBILITEIT MOGELIJK MAKEN MOBILITEIT MOGELIJK MAKEN ONS DNA Op een plek die duizenden jaar terug werd gedomineerd door een ruige delta van wind, duinen en zee bevindt zich nu ons welvarende Nederland. De ontwikkeling van ons land

Nadere informatie

BUSINESSPLAN VREDEMANLAB

BUSINESSPLAN VREDEMANLAB BUSINESSPLAN VREDEMANLAB Stichting Passages, mei 2009 Voorstellen voor de realisering van een fablab+ in Fryslân BUSINESSPLAN VREMANLAB STICHTING PASSAGES Afbeeldingen omslag en deze pagina: Foto s boven:

Nadere informatie

STAGEMOGELIJKHEDEN INHOUD 1 HET CULTUURPARK. Participatiestage / Afstudeerstage. Bonaire Caribisch Nederland

STAGEMOGELIJKHEDEN INHOUD 1 HET CULTUURPARK. Participatiestage / Afstudeerstage. Bonaire Caribisch Nederland STAGEMOGELIJKHEDEN STAGE OPDRACHTEN: SOORT STAGES: VAKGEBIED: NIVEAU: STAGEPERIODE: STARTDATUM: WERKLOCATIE: RIJBEWIJS: Zie voorbeelden Participatiestage / Afstudeerstage Divers MBO HBO - WO in overleg

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Development & Innovatie De Post HBO opleiding Development & Innovatie duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016

Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016 Persbericht Atos en Cassidy Silbernagel winnaars Design for Additive Manufacturing Challenge 2016 Additive World Awards uitgereikt tijdens 4 de Additive World Conference Op woensdag 23 maart heeft Jury

Nadere informatie

CREATIVE MINDS INCUBATOR DIGITAL ENTERTAINMENT

CREATIVE MINDS INCUBATOR DIGITAL ENTERTAINMENT CREATIVE MINDS INCUBATOR DIGITAL ENTERTAINMENT 1 INHOUDELIJK 1. 2. 3. Wij zoeken bedrijven die inhoudelijk aansluiten bij de incubator. Gezien de veelzijdigheid en de veelvuldige cross-overs in de sector,

Nadere informatie

HU GERICHT IN BEWEGING

HU GERICHT IN BEWEGING HU GERICHT IN BEWEGING Organisatieontwikkeling HU het verhaal - versie maart 2016 - Agenda Waar komen we vandaan? Waarom gaan we veranderen? Wie willen we zijn? Hoe gaan we dit bereiken? Wat verandert

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen 1 Innovatiekompas Inspiratie Sessies Contacteer ons voor: Een voordracht om kennis te maken met het kompasmodel. Een workshop om het toepassen van

Nadere informatie

VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT

VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT NAAR VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VERDIEPT, VERRIJKT EN VERBINDT De VU wil graag met u werken aan de versterking van de kwaliteit van het voortgezet

Nadere informatie

De Droom: samen leren, werken en innoveren

De Droom: samen leren, werken en innoveren De Droom: samen leren, werken en innoveren Hybride onderwijs in een excellente leeromgeving komt tot stand in nauwe samenwerking tussen onderwijs en het bedrijfsleven. Dat is De Droom van de branche Horeca

Nadere informatie

Strategie Zuyd 2014-2018

Strategie Zuyd 2014-2018 Strategie Zuyd 2014-2018 Inleiding De strategie van Zuyd voor de periode 2014-2018 is op hoofdlijnen een voortzetting van de strategie van de afgelopen jaren, aangescherpt vanuit een aantal belangrijke

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven.

Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven. Wat is het Technasium? Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven. Hoe werkt het? De leerlingen krijgen

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

STRATEGISCH PLAN 20152020. Excellent onderwijs voor een innovatieve regio

STRATEGISCH PLAN 20152020. Excellent onderwijs voor een innovatieve regio STRATEGISCH PLAN 20152020 Excellent onderwijs voor een innovatieve regio introductie Met meer dan 10.000 studenten en ruim 800 medewerkers zijn we het grootste opleidingencentrum voor beroepsonderwijs

Nadere informatie

Welcome. the future. Future Center Wageningen

Welcome. the future. Future Center Wageningen Welcome to the future Future Center Wageningen Welcome to the Future Op een historische plek in Nederland, het voormalig stadion De Wageningse Berg, wordt gewerkt aan een uniek concept. Een concept dat

Nadere informatie

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning

Innoveren in de topsectoren chemie en energie. InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Innoveren in de topsectoren chemie en energie InnovatieLink biedt MKB ers praktische oplossingen en ondersteuning Om innovaties in de topsectoren chemie en energie kansrijker te maken helpt InnovatieLink

Nadere informatie

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten?

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Deadline: 27 juni 2010 Prijzengeld: 5000,- Battle Type: (Zie voor meer informatie over de

Nadere informatie

Lerende gebouwen. meer comfort & minder energie. 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft

Lerende gebouwen. meer comfort & minder energie. 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft Lerende gebouwen meer comfort & minder energie 2e Expert meeting TAG, 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool, Delft 2 e Expert meeting Thermisch Actieve Gebouwen, woensdag 7 oktober 2015, Haagse Hogeschool

Nadere informatie

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen AANLEIDING De creatieve industrie is een sector die de economische en culturele waarde van betekenis centraal stelt en exploiteert. Deze

Nadere informatie

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Ambitie en Aanleiding Activiteiten Te realiseren waarden Onze werkwijze Ambitie Spoorzone met allure * Kwaliteitsverbetering

Nadere informatie

HAN. Community in progress

HAN. Community in progress HAN Community in progress Dit is HAN Hetgeen wat nu voor je ligt is het HAN-merkboek. HAN is de afkorting die wij gebruiken voor de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Dit boek geeft voor eenieder die met

Nadere informatie

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat OPEN YOUR EYES Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat Leiderschap ontwikkeling vanuit de kern Leiderschap is van grote invloed op de resultaten van de organisatie. Hoe kunnen we onze ambities

Nadere informatie

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam Werken bij Havenbedrijf Amsterdam De Amsterdamse haven Als vierde haven van West-Europa speelt de Amsterdamse haven een belangrijke rol in de regionale en nationale economie. Door de strategische ligging

Nadere informatie

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters

Professionele Masters. Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Professionele Masters Uitgangspunten verdere uitbouw aanbod professionele masters Inhoud 5 Voorwoord 7 Inleiding 8 Professionele

Nadere informatie

F A B S C H O L K I D S

F A B S C H O L K I D S F A B S C O H O L K I D S Over FabSchool Kids In Fabschool Kids staat zelf dingen maken, creativiteit en samenwerken centraal. In hands-on workshops in het Fablab Amsterdam leren kinderen alles over digitale

Nadere informatie

Het schaatsseizoen gaat weer van start: Van Sochi naar Nijmegen!

Het schaatsseizoen gaat weer van start: Van Sochi naar Nijmegen! Het schaatsseizoen gaat weer van start: Van Sochi naar Nijmegen! Vorig jaar was het voor onze schaatsers de meest succesvolle olympische winterspelen ooit. Ondertussen is al weer bijna een jaar voorbij

Nadere informatie

MAC Midden-Brabant platform voor zorginnovaties markt/stakeholder onderzoek

MAC Midden-Brabant platform voor zorginnovaties markt/stakeholder onderzoek platform voor zorginnovaties markt/stakeholder onderzoek Dit project is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van De Ideale Connectie (REAP) Pagina: 2 Medtechpartners 6 september 2010. Barbara Schooneveldt

Nadere informatie

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 2 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 pakjeruimte.nl zelfbouw@rotterdam.nl facebook.com/zb010 pinterest.com/pakjeruimte Programma zelfbouw rotterdam 2015-2018

Nadere informatie

Lectoraat stad en Water en de CoP Drijvend Bouwen Presentatie titel. Dr. ir. Rutger de Graaf Lectoraat Stad en Water

Lectoraat stad en Water en de CoP Drijvend Bouwen Presentatie titel. Dr. ir. Rutger de Graaf Lectoraat Stad en Water Lectoraat stad en Water en de CoP Drijvend Bouwen Presentatie titel Dr. ir. Rutger de Graaf Lectoraat Stad en Water Rotterdam, 00 januari 2007 Community of Practice Toekomst Drijvend Bouwen Waarom drijvend

Nadere informatie

Aan de slag met het Business Model Canvas

Aan de slag met het Business Model Canvas 1 Aan de slag met het Business Model Canvas De Wereld van de Ondernemer Gerard Aaftink November 2014 2 Inhoud Deel 1: Het Business Model Canvas Het Business Model Canvas Wat is het? Hoe werkt het? Hoe

Nadere informatie

Ondernemersprijs Voorne-Putten 2015

Ondernemersprijs Voorne-Putten 2015 Ondernemersprijs Voorne-Putten 2015 Ondernemersprijs Voorne-Putten 2015 Een initiatief van Stichting Voorne-Putten inqbate. Voorne-Putten heeft te maken met vergrijzing en bevolkingskrimp. De beste manier

Nadere informatie

Nieuwe huisstijl bijna voltooid

Nieuwe huisstijl bijna voltooid Nieuwe huisstijl bijna voltooid Al bestaat Driessens ruim 200 jaar, we blijven vooruit kijken. Onze drang naar innovatie blijkt ook uit de vernieuwing van onze huisstijl. Centraal in de nieuwe vormgeving

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

TOELATINGSEISEN STUDIEBELASTING EXAMEN EN CERTIFICERING FISCAAL VOORDEEL KOSTEN

TOELATINGSEISEN STUDIEBELASTING EXAMEN EN CERTIFICERING FISCAAL VOORDEEL KOSTEN TOELATINGSEISEN Sales Leadership maakt deel uit van het programma Leadership in Marketing & Sales. Deelname aan het programma is aan een aantal voorwaarden verbonden. U kunt de opleiding Accountmanager

Nadere informatie

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek creating tomorrow 2013 2014 Bouwkunde hva techniek HVA TECHNIEK bouwkunde 2013-2014 Bouwkunde: studeren in dé bouwplaats van Nederland Bouwkunde studeren in Amsterdam biedt veel uitdagingen. Want als er

Nadere informatie

Duurzaam bouwen doe je met Klima Wonen

Duurzaam bouwen doe je met Klima Wonen Duurzaam bouwen doe je met Klima Wonen Over ons Klima Wonen is een nieuwe innovatieve en energiezuinige bouwer. Wij hebben decennia lang ervaring opgedaan in de projectontwikkeling van kwalitatief hoogwaardige

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie

Welke kansen bieden internet en sociale media (niet)?

Welke kansen bieden internet en sociale media (niet)? Welke kansen bieden internet en sociale media (niet)? Chris Aalberts Internet en sociale media hebben de wereld ingrijpend veranderd, dat weten we allemaal. Maar deze simpele waarheid zegt maar weinig

Nadere informatie

Technisch productontwerper gezocht. met een passie voor slimme constructies en het ontwerpen van gebruiksvriendelijke producten

Technisch productontwerper gezocht. met een passie voor slimme constructies en het ontwerpen van gebruiksvriendelijke producten Technisch productontwerper gezocht met een passie voor slimme constructies en het ontwerpen van gebruiksvriendelijke producten juli 2014 Panton Ontwerpstudio Panton zet zich in voor het verbeteren van

Nadere informatie

Mogelijkheden voor partnerschap

Mogelijkheden voor partnerschap Mogelijkheden voor partnerschap Wat doet Kennispoort Regio Zwolle Kennispoort helpt innovaties realiseren. Ondernemers in de Regio Zwolle krijgen concreet onafhankelijk advies om innovaties in de praktijk

Nadere informatie

Activiteiten ICDuBo. Maak kennis met alle facetten van duurzaam bouwen in de hal van 2.000 m2 vol inspirerende oplossingen en voorbeelden.

Activiteiten ICDuBo. Maak kennis met alle facetten van duurzaam bouwen in de hal van 2.000 m2 vol inspirerende oplossingen en voorbeelden. Van duurzaam denken naar duurzaam doen Activiteiten ICDuBo Kenniscentrum Inspiratie: Maak kennis met alle facetten van duurzaam bouwen in de hal van 2.000 m2 vol inspirerende oplossingen en voorbeelden.

Nadere informatie

ENTANGLE - Nieuwsbrief

ENTANGLE - Nieuwsbrief INHOUD Projectachtergrond 1 Projectomschrijving 2 Partners 3 Kick ck-off meeting in Brussel 4 Rethinking Education 4 Contactgegevens en LLP 5 ENTANGLE vindt zijn oorsprong in de dagelijkse praktijk binnen

Nadere informatie