Waar het begon, vragen mensen me soms. Er was niet een begin, weet ik nu. Het waren momenten.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Waar het begon, vragen mensen me soms. Er was niet een begin, weet ik nu. Het waren momenten."

Transcriptie

1

2 Proloog De reis Waar het begon, vragen mensen me soms. Er was niet een begin, weet ik nu. Het waren momenten. Zo was er het moment waarop ik een artikel over Ioane Teitiota uit de krant knipte en op de muur van mijn werkkamer prikte. In oktober 2013 stapte de 37-jarige Teitiota met zijn vrouw en drie kinderen aan boord van een vliegtuig voor een enkele reis van hun woonplaats Kiribati naar Nieuw-Zeeland. In zijn bagage had Teitiota een dossier en een knipselmap mee die hij de voorbije jaren had samengesteld. Er zaten artikelen in over hoe het zeewater over de dijken van het atol spoelt en drinkwater en landbouwgrond verzilt, over hoe het eiland stilaan wegzinkt in een stijgende zee en over hoe zijn geboorteland nog het best te vergelijken is met een lekgeslagen schip. Er zat een foto in de map van de inwoners van zijn dorp. Ze hadden een kartonnen bord vast. Help ons, we verdrinken, stond erop. Hij beschouwde zichzelf en zijn gezin als klimaatvluchtelingen en wilde ook zo erkend worden in Nieuw-Zeeland. De dag waarop hij aan boord stapte van het vliegtuig was de start van een procedure die nog steeds aansleept. Of er was het moment waarop ik rond Kerstmis in de supermarkt stond met een kiwi in de hand. Een biologische kiwi uit Nieuw-Zeeland. Rondom mij laadden mensen hun winkelwagens vol met de overvloed aan exotische vruchten, maar ik bleef daar staan, met die kiwi in mijn hand. Wanneer, vroeg ik me af, is het normaal geworden dat we kiwi s eten in de winter? Dat we kiwi s laten overkomen uit Nieuw-Zeeland? En dat we met het label biologisch ons niets aantrekken van de inwoners van Kiribati die onder de aanvoerstroom van onze kiwi s wonen? Ik dacht aan mijn grootvader, Jozef. Hij was boer. Hij had velden vol aardappelen, hij teelde bonen, graan, had een varken in iedere schuur op zijn erf en had een boomgaard. Een kiwi heeft hij van zijn leven niet gegeten. Voor mij stond die kiwi plots symbool voor een systeem dat we allemaal aanvaarden als onvermijdelijk en logisch, maar dat als je er dieper op ingaat nauwelijks logisch te verklaren is. 14

3 Er was een ander moment. Het was lente en ik liep door de winkelstraat. Ik keek met stijgende verbazing naar de bergen kleren die overal in de etalages en in de rekken hingen. Natuurlijk was daar niets abnormaals aan. Vreemder zou het geweest zijn, mochten al die winkels leeg zijn of mochten er bordjes voor de deuren hangen met we pauzeren het shoppen even. Economie draait om schaarste, had ik lang geleden geleerd. Maar wat ik om me heen zag, was geen georganiseerde schaarste, het was onbeheersbare overvloed. Wie koopt dat allemaal, vroeg ik me af. Wie draagt dat allemaal? En wat gebeurt er met al die jassen, broeken, rokken die onverkocht achterblijven? Weet je dat niet?, zou iemand me later vertellen. Die worden als ontwikkelingshulp verscheept. Of hoe het ene deel van de wereld leeft van de restjes van het andere deel. En dan was er het moment waarop ik om negen uur s ochtends op de parking van Ikea belandde. De meubelwinkel die zo veel meer wil zijn, was nog niet open en toch stond er al een rij voor de deur. s Ochtends, leerde ik, kan je hier gratis koffie drinken en een croissant aan een euro per stuk naar binnen werken. Ik kwam voor een beddenbodem. Niet meer dan dat. Ik liep buiten met theelichtjes, bloempotten, handdoeken, gordijnen en oh ja, ergens onderin ook een beddenbodem. Om me heen laadden mensen nog meer kartonnen dozen vol spullen in de koffers van hun auto s. Hoe vaak, vroeg ik me af, kan je je hele woning opnieuw inrichten? Afgemeten aan het aantal zetels, gedemonteerde kasten en stoelen dat daar in auto s werd gepropt, schatte ik dat sommigen zich wekelijks aan die totale home makeover wagen. Dat het een levensdoel op zich is. Opnieuw dwaalden mijn gedachten af naar mijn grootouders. Hoe ze nooit iets hadden weggesmeten dat niet tot op de draad versleten was, hoe ze de deur naar de goede kamer enkel openden als het zondag was en hoe er op de hoofdsteunen van de zetel kanten doekjes lagen alsof ze die zetels iets wilden geven wat ze zelf niet hadden: het eeuwige leven. Misschien wilden ze al die meubels wel bewaren voor het nageslacht, een nageslacht dat na hun overlijden zonder verpinken het nummer van de kringwinkel intoestte en een vrachtwagen vorderde om het hele huis leeg te halen. Want de massieve zetels met de ronde poten, die wilde niemand meer. Ze pasten al lang niet meer bij de smaak van de tijd. Die had het voor licht, luchtig en vervangbaar. Zelfs de mannen van de kringwinkel twijfelden even. Ook zij konden niet zo maar alles wat oud was, meenemen. Ook zij moesten rekening houden met trends. 15

4 Dat het geen zin had daar te veel bij stil te staan, werd me gezegd. Dat het leven zo is. Het gaat vooruit en van omkijken krijg je enkel een stijve nek. Misschien. Maar op een ochtend reed ik naar Doel, het dorp waar mijn grootmoeder, Maria, geboren is. Over Doel zijn duizend verhalen te vertellen, maar waarschijnlijk is de onverklaarbare logica van een economie gebaseerd op permanente groei nergens beter zichtbaar dan in dat dorp aan de Schelde. Je ziet er een samenleving die haar eigen put graaft om het grootste getijdendok ter wereld te realiseren voor een haven die niet eens aan de zee ligt, die steeds weer dichtslibt en altijd moeilijk bereikbaar zal zijn voor de allergrootste zeeschepen. Maar wij dromen nu eenmaal graag groot. Iets is pas echt, als het groot is. En tastbaar. En zichtbaar. En meetbaar. Pas wie groot denkt, is realistisch. Maar wat als klein meer toekomst heeft? Dat vroeg ik me af toen ik daar op de dijk stond en naar de lichtjes van de chemische industrie aan de overkant keek. Wanneer zijn we de logica van de groei, van steeds groter en steeds meer als de enige mogelijke gaan beschouwen? Waar is het idee van beter uit deze logica verdwenen? En zijn we niet vergeten dat economie ook maar een afspraak is tussen mensen? Dat economie iets menselijks is? Dat afspraken altijd kunnen veranderen? Uiteindelijk is onze focus op groei een behoorlijk recent fenomeen. In 1800 kon een man of vrouw zich nauwelijks iets voorstellen bij een prognose van eeuwige groei, tenzij iets dat op een gruwelijk monster leek of op een vieze en wreedaardige ziekte, of op een monster met die vieze ziekte. De man die eeuwig groeide, het was iets om bij te huiveren en te gruwen. Het was de wonderlijke, nieuwe wereld van een horrorverhaal. Als groei in 1800 nog een sprookje was, waarom doen we dan nu alsof de economie met zijn globale tentakels en zijn obese bedrijven onvermijdelijk is? Economie speelt zich niet boven onze hoofden af, het speelt zich elke dag opnieuw tussen ons af. Een economie is geen natuurverschijnsel zoals een orkaan, een vulkaanuitbarsting of een hagelbui. Wij zijn de economie en wij bouwen de economie om te doen wat wij willen dat ze doet. Is het niet vreemd om te praten over de behoeften van de economie? Wie anders dan wijzelf vormen de behoeften van de economie? Ook al schijnen die gewone dingen uit het gewone leven zoals zorg dragen voor een zieke buurman, kinderen opvoeden of elkaar helpen om een ambtelijke brief te schrijven nauwelijks 16

5 een rol van betekenis te spelen. Neem nu het bruto binnenlands product, de zogenaamd objectieve barometer van de economie. Is het niet vreemd dat iemand die deeltijds gaat werken om er meer te zijn voor zijn of haar directe omgeving een negatief effect heeft op dat bbp, terwijl een milieuramp positief scoort: het opruimen van pakweg gelekte olie is een meer dan voltijdse economische activiteit. We zijn het goede leven vergeten, las ik in How Much is Enough van Robert en Edward Skidelsky. De econoom en de filosoof, maar ook vader en zoon, schreven een boek over de plaats van het goede leven in de economie en waar we dat goede leven uit het oog zijn verloren. Of beter: waar we verbetering zijn beginnen verwarren met groei. Adam Smith, zo leerde ik, beschouwde economie als een morele wetenschap. Hij zou er nooit voorspellende waarde aan gehecht hebben. De economie beschreef wat was, niet wat zou worden. De economische wetten waren vloeibaar en aanpasbaar, ze hadden niet de intrinsieke waarde van wiskundige bewijzen. Als peetvader van het kapitalisme mocht Smith dan wel ons egoïsme als motor van persoonlijke verrijking hebben aangezwengeld, hij meende ook dat al die competitiedrift samen zou uitmonden in algemene, maatschappelijke vooruitgang. Het was niet zomaar ieder voor zich, het was ieder voor zich en samen voor het grotere goed. Eigenbelang en solidariteit gingen niet ten koste van elkaar, het waren communicerende vaten. Bovendien had dat kapitalisme volgens Smith een duidelijk doel: tijdelijke groei was het middel om tot een staat van genoeg te komen. De stationaire staat, noemde hij die, het was het paradijselijke tijdperk waarin de nood zou verdwijnen en alle menselijke behoeften vervuld zouden zijn. Ook al hechtte Smith nauwelijks belang aan economische voorspellingen, latere berekeningen leerden dat we er nu wel ongeveer zouden moeten zijn, in dat tijdperk van de volledige behoeftebevrediging. John Maynard Keynes de econoom die de wereld de openbare werken gaf liet rond 1928 een gelijkaardig ballonnetje op. Niet meer dan twaalf pagina s telde de lezing die hij een eerste keer uitprobeerde op zijn studenten in Cambridge. Economische mogelijkheden voor onze kleinkinderen, had hij haar als titel meegegeven. Hij zou ze later nog een keer uitspreken, in Madrid, net voor de Spaanse Burgeroorlog uitbrak. Het kapitalisme, dat de wereld in 1929 een eerste keer op de rand van de afgrond zou brengen, zo stelde Keynes, was niet meer dan een overgangsfase. Het doel lag elders. Hij 17

6 omschreef het als en hij besefte dat het misschien te Bijbels klonk om wetenschappelijk te zijn gelukzaligheid. In 2030 zou de mensheid het bereiken. Het leven dat zijn kleinkinderen wij, dus zouden leiden, zou in ieder opzicht beter zijn. De werkdagen zouden amper drie uren tellen de rest van het werk werd door robots gedaan verder zou men zijn tijd rijkelijk wijden aan kunst, genot, vrijheid en andere zaken die niet zo zeer nut dan wel schoonheid opleverden. Om die heilstaat te bereiken was het nodig het kapitalisme een tijdlang te ondergaan, om bepaalde morele waarden in de koelkast te stoppen, om voor even in te zetten op hebzucht en eigenbelang. Het was de faustiaanse deal die nodig was om uiteindelijk dat tijdperk van voldoening binnen te wandelen, een tijdperk waarin we tevreden waren met genoeg. Toekomstvisioenen zeggen vaak meer over de tijd waarin ze gemaakt werden dan over de tijd die komen zal. Keynes maakte volgens de Sidelsky s twee kapitale fouten. Hij ging ervan uit dat mensen een eindige hoeveelheid materiële behoeften hebben en hij slaagde er niet in een onderscheid te maken tussen behoeften en verlangens. De eerste zijn eindig en objectief; de laatste zijn oneindig, trendgevoelig, grillig en vervangbaar. Keynes had nooit verwacht dat de toekomstige mens zich zo door zijn bezit zou laten bepalen, dat meer welvaart zou omgezet worden in meer spullen en dat die spullen zo ontworpen werden dat ze slechts beperkt houdbaar waren en dat het goedkoper was ze te vervangen dan ze te herstellen. Het leven wentelde niet zo zeer om beter, dan wel om meer. Vooruitgang werd een wedloop van spullen. In plaats van in het tijdperk van de voldoening, landden we in de tijd van de permanente onvrede. Onze hopen toestellen, gadgets en gerief maken ons ellendig, kopte het weekblad Time in maart Onderzoek had uitgewezen dat hoe meer een mens kocht, hoe ongelukkiger hij zich voelde en dat veel mensen met een huis vol spullen droomden van leegte en overzicht. Hoeveel vrije markt we dezer dagen ook hebben, hoe gretig we ons ook kunnen omringen en tooien met de nieuwste spullen en hebbedingen, dat onbeperkte consumentisme en die onbeperkte vrijheid zijn blijkbaar niet genoeg om ons te bevredigen. Ze voeden eerder een soort betekenisloosheid en zelfs ongeluk. Het was niet voor niets dat het woord ontrommelen plots opdook. Na de duizend diëten om onze lichamen te zuiveren, was het nu blijkbaar tijd om onze inboedel op dieet te 18

7 zetten. Sommigen gingen de uitdaging aan niet meer dan honderd zaken in huis te hebben inclusief boeken, kleren en keukengerei. Anderen gaven dertig dagen lang iets weg. Ze begonnen met een boek, een trui of een paar schoenen de eerste dagen en eindigden met dertig spullen op de laatste dagen; nog anderen zetten een geefkast voor hun deur. Een geefkast die ironisch genoeg al eens gestolen werd. Het deed niets af aan wat het in essentie was: een ontgiftingskuur voor huishoudelijke overvloed en een vorm van klein verzet. We mochten dan wel voortdurend te horen krijgen dat om de welvaart te behouden we vooral die koopkracht moesten aanzwengelen en dat we ondernemers nodig hadden die klei in goud konden veranderen, links en rechts begon ik iets anders vast te stellen. De ondernemers die opstonden, waren meer geïnteresseerd in samenwerking dan in concurrentie. Ze openden winkels zonder verpakking, ze lanceerden een crowdfunding om reclamevrij aan journalistiek te doen of ze doken in archieven naar vergeten bierrecepten en verkozen het ambacht van de smaak boven het volume van de gigant. Ze deden dit niet om op korte tijd veel winst te maken, maar ze deden dit vooral omdat ze er plezier aan beleefden. De mens, leken ze vanuit de praktijk te bewijzen, is niet te reduceren tot een egoïstisch wezen dat enkel reageert op economische prikkels. Hij heeft meer nodig dan koopkracht alleen. Ontmoetingen en uitwisselingen zijn minstens zo noodzakelijk voor ons welzijn als voor de democratie in zijn geheel. Dat er geen alternatief is, kregen we ondertussen van alle kanten te horen. Dat er een tijd van besparingen, van herstructurering en van collectieve boetedoening was aangebroken, dat het gedaan was met boven onze stand te leven, dat het noodzakelijk was de tering naar de nering te zetten. Al was het natuurlijk de vraag wie precies boven zijn stand had geleefd? En waar die besparingen op sloegen? Ondertussen bleven zij die dat beweerden van de ene economische top naar het andere spoedoverleg vliegen alsof de mens vleugels heeft en vliegen maatschappelijk niets kost. Het was een beetje als bij de varkens van Orwell: iedereen moest besparen, maar de ene toch wat meer dan de andere. Voor shoppingscentra in de rand rond Brussel bleek wel een toekomst weggelegd terwijl die in de VS stilaan veranderden in stoffige sarcofagen van een mislukt idee. Ik begon me af te vragen waar die tering en die nering zich precies bevonden en of die voor ieder van ons even groot waren? Was het niet een beetje vreemd te beweren dat de alternatieven uitgeput zijn? Alsof alternatieven 19

8 oliebronnen zijn en het menselijke denken net als olie een eindpunt kan bereiken. Waren onze hersenen dan doorgebrand? Was onze harde schijf vol? De realiteit die ik zonder veel woorden maar met eens te meer daden om me heen zag ontstaan, bewees alvast het tegendeel. Er ontstond een werkelijkheid die een blik op een alternatief bood. Dat ging zo: mensen die voorheen geen broccoli van een krop sla konden onderscheiden, trokken plots naar het tuincentrum voor hun eigen vierkante meter kweekbak. Er werden meer groentezaden dan bloemzaden verkocht en los van de grote zaadproducerende bedrijven doken er her en der ruilbeurzen voor zaden op. Er werd gewisseld en geruild. Het zaad was het geld van het moment, de enige munt die daar op die plek telde. Mensen begonnen met hun vingers in de aarde te wroeten, of kleren te maken, of ze deelden met de buurt een grasmaaier in plaats van er een te kopen, of ze gaven spullen weg die ze niet meer nodig hadden. Er is een beweging die nog niet beseft dat ze een beweging is, hoorde ik iemand zeggen. Er was iets aan die beweging. Iets krachtigs, iets ongrijpbaars, iets prikkelends, iets wat ik zo gemist had in de milieubeweging waar ik uitgegroeid was. Ik moet vijftien jaar geweest zijn toen ik besloot dat de wereld of toch het deel dat ik kende: de school te redden was als we al het witte papier vervingen door bruingrijs recyclagepapier. Ik hing affiches op met een stel lachende bomen op, klopte aan bij directie en secretariaat en maakte er een punt van dat vanaf nu alle examens op recyclagepapier gedrukt moesten worden, dat alle kopieertoestellen zouden draaien op gerecycleerd papier. Om de rest van de school te overtuigen, bond ik iedere donderdag een doos met honderdtwintig cursusblokken uit gerecycleerd papier gelijnd en geruit op de bagagedrager van mijn fiets, die ik dan tijdens de speeltijd verkocht. Aan kostprijs, dat spreekt. Mijn handel was klein, minimaal, nauwelijks een druppel in de oceaan te noemen, laat staan een zandkorrel op het strand, maar daar achter mijn tafel met de stapel cursusblokken had ik even het gevoel dat wat ik deed belangrijk was. Tot ik om me heen hoorde fluisteren dat zo n blok gerecycleerd papier niets uitmaakte, dat je daarmee het regenwoud niet zou redden, dat het gat in de ozonlaag gewoon verder groeide, en dat je jezelf nog zo veel mocht wijsmaken als je wilde, maar honderdtwintig schrijfblokken per week verkopen in een school met vierduizend leerlingen, dat kon je niet anders dan marginaal noemen. Pas op, men vond het schattig en schoon wat 20

9 ik daar probeerde, en een puber die initiatief nam, die verdiende alle steun, maar om het verschil te maken, moest ik groter, verder en globaler denken. De week erop stapelde ik twee dozen op mijn bagagedrager. Tweehonderdveertig cursusblokken. Het was nog niets in vergelijking met alle denkbare catastrofes, maar op mijn eigen kleine actieterrein was het een verdubbeling van de krachten. Als een Indiase fietskoerier, maar zonder het bijzondere evenwichtsorgaan van zo n koerier, sukkelde ik naar school. Het was grijs en mistig. De lucht rafelde uiteen in kleine druppels die aan mijn wimpers bleven kleven. Om vooruit te komen, moest ik met mijn hoofd over mijn stuur tegen de wind beuken. Ik weet niet meer wat ik eerst hoorde. Het getoeter of het gepiep van de remmen. Midden op het kruispunt keek ik opzij en in een flits wist ik dat die auto me nooit zou kunnen ontwijken als ik nu gewoon doorreed. Ik gooide mijn voorste rem dicht, mijn achterwiel leek zich los te rukken van de rest van mijn fiets, slipte langs me heen en de twee dozen vol splinternieuwe, maagdelijk grijze cursusblokken knalden met een doffe plof op het asfalt en scheurden open. De auto slingerde wild toeterend voorbij, plette een paar blokken, schampte een doos en ik zag nog net hoe een paar vellen aan de banden bleven kleven, als wc-papier aan de schoenen van de fuifganger. Ik had, zoals een vrachtwagen op de E40, mijn lading verloren. Op handen en knieën scharrelde ik op het kruispunt de cursusblokken bij elkaar, propte ze terug in wat er overbleef van de dozen. Maar telkens ik die probeerde op te tillen, scheurden ze verder. Ik kreeg ze nooit meer allemaal op mijn fiets gebonden. Daar zat ik, aan de overkant van de straat, naast een verwrongen fiets en tussen mijn cursusblokken van recyclagepapier die steeds vochtiger en vuiler werden van de miezerige regen. Mijn vrolijke, kleine heldendaad was op een ramp uitgedraaid. Wie altijd al beweerd had dat het dwaasheid was om te denken dat ik met wat papier het verschil zou maken, leek daar gelijk te krijgen. Ik hield het nog tot het einde van het schooljaar vol ik had nu eenmaal al dat papier besteld, ik moest het ook verkopen maar het besef dat de wereld meer nodig had dan een kleine verkoper van cursusblokken beet zich steeds dieper in me vast. Dat engagement en ontgoocheling dicht bij elkaar liggen, leerde ik daar op dat kruispunt toen ik vijftien was. Met de Jeugdbond voor Natuur en Milieu waarvan ik lid was, organiseerden we later nog een pak andere acties. We maakten het strand schoon, we bonden een afvoerbuis dicht, we blokkeerden met onze fietsen kruispunten 21

10 om meer plaats voor de fiets op te eisen, we groeven een put in de tuin van de Europese Commissaris van Transport om ons ongenoegen te uiten over de plannen om een snelweg aan te leggen door het enige berengebied van de Pyreneeën, we lieten ons aan onze haren wegslepen door de Franse politie toen we de toegang naar de werf van die snelweg blokkeerden, we boycotten plastic flessen. Maar hoeveel acties we ook ondernamen, hoe hevig we ook betoogden en protesteerden, het gevoel van onmacht werd steeds groter, alsof we niet genoeg vingers hadden om in alle gaten te stoppen die in de dijk waren geslagen. Voor elke ramp die we bestreden, doken er dertig andere op. Wat we ook deden of probeerden, het was nooit genoeg. De wereld werd er niet beter van en wij werden er niet gelukkiger op. Soms denk ik dat we ons vastreden in de grote theorieën, we leken pas tevreden als we een oplossing voor alle problemen en vraagstukken van deze tijd bedacht hadden en dat we bang waren om gewoon tevreden te zijn met kleine, concrete acties. We haalden er zelfs een beetje onze neus voor op. Wat had het voor zin courgetten en pompoenen te planten op een rond punt als het gros van de boeren nog steeds met pesticiden sproeide alsof het luchtverfrisser was? Wat kon er nu zo bijzonder zijn aan zonnepanelen op het dak van een school als meer dan de helft van onze elektriciteit uit kerncentrales komt? En wat leverde autodelen nu op als bedrijfswagens allang niet meer de uitzondering maar de regel zijn? We waren ervan overtuigd dat de redding van de wereld spectaculair moest zijn om de moeite waard te zijn, dat we het over het grotere geheel moesten hebben en niet zozeer over het microscopische van het kleine verschil. Het was daar dat de ontgoocheling het haalde van het engagement. Waren we in al onze wereldverbeterende ijver het goede leven niet uit het oog verloren? Als we heel eerlijk waren, geloofden we niet meer echt dat het beter zou worden. We maakten dezelfde denkfout als de meeste economen en verwarden kwantiteit met kwaliteit. Iets kon pas goed zijn als het ook groot was. Maar wat als de grootte er niet toe doet? Wat als kleine acties van onderuit grote effecten kunnen hebben? Sommigen beweren dat de vleugelslag van een vlinder aan de ene kant van de wereld een vloedgolf aan de andere kant kan veroorzaken. Ik weet niet of pakweg zelf een rok naaien de textielindustrie op zijn grondvesten doet daveren, ik vermoed eerlijk gezegd van niet, maar is het daarom onbenullig of knullig of tijdverspilling om een 22

11 naaimachine te lenen en iets te proberen wat je nooit geleerd hebt? Om een rok te naaien, of toch iets wat er moet op lijken? Schuilt er niet een bijzondere kracht in het concrete? In het gewoon doen? Het is makkelijk om nee te roepen tegen alles wat je niet zint, maar is het niet veel boeiender om je te concentreren op wat je wel interessant, inspirerend of toekomstwaardig vindt? Als je dan toch van plan bent de wereld te redden, waarom zou je dat niet op een aangename en misschien wel wervende manier doen? Mensen hebben inspirerende voorbeelden nodig om zelf geïnspireerd te worden, meent de Duitse socioloog Harald Welzer. Ook hij verlegde het zwaartepunt van zijn onderzoek van de diagnose van alle vreselijke kwalen en ziektes van de wereld naar het belang van concrete actie. Na alle boeken over het apocalyptische toekomstbeeld van de klimaatoorlogen, vroeg Welzer zich af waarom alle kennis die we ondertussen hebben over de kwalijke gevolgen van broeikasgassen, overbevissing, illegale houtkap of bloeddiamanten nergens en nooit tot massale protestacties, boycots of gedragsverandering leiden. Het is niet omdat een mens in theorie weet dat het anders moet, dat hij het ook anders doet. Doemverhalen verlammen. Om mensen mee te krijgen, moet het ook een beetje plezierig zijn. Maar niet alleen dat. We willen allemaal dat wat we doen de potentie heeft om een verschil te maken. Stiekem dromen we er allemaal van dat we die ene vlinder zijn die net op tijd zijn vleugels uitslaat om die onverwachte golfslag op te wekken. Met wat ik om me heen zag gebeuren de geefwinkels die de deuren openden, de Repair Cafés die her en der opdoken, de Instrumentheek waar je een boor, een slijpschijf of een zaag kon lenen proefde ik terug iets van de opwinding die ik gevoeld had toen ik als vijftienjarige mijn eerste doos recyclagepapier uitpakte. Het was het genoegen van iets te doen dat op kleine schaal betekenisvol is. De media gewaagden zelfs van een nieuwe trend. Reportagemagazines zonden er journalisten op uit om te onderzoeken of je je leven kon inrichten door alleen te ruilen en te delen dat bleek moeilijk, maar niet onmogelijk zeker als je alle initiatieven inschakelde die zich online vertakten. Wie die avond te veel gekookt had, bood zijn overschotten aan op Thuisafgehaald.be; wie een extra slaapplaats had, liet dat weten op Couchsurfing.com; wie een tent zocht voor de komende vakantie, vroeg dat op Peerby.be. Vaak woonde er wel iemand in de buurt die precies had wat je zocht. Economie leek zich niet langer boven onze hoofden af te spelen, maar was een web dat zich tussen ons allen weefde. We legden contacten 23

12 door aan te bieden wat we hadden en door te lenen wat we nodig hadden. Het nieuwe zat m in het hergebruik van het oude en natuurlijk in het internet, dat iedere lokale vleugelslag kon laten uitdeinen tot een potentiële globale wervelwind. Of zoals de theoreticus van de peer-to-peer-economie Michel Bauwens het formuleert in De wereld redden: de peer-to-peer-technologie wordt de basis van de nieuwe economie, de nieuwe samenleving en de nieuwe politiek. Het is trouwens opvallend hoe Bauwens met zijn analyse van wat hij de peer-to-peer-economie noemt anderen hebben het over de deeleconomie of de burgereconomie wereldwijd zalen doet vollopen. Zijn agenda ziet eruit als de uurregeling van een internationale luchthaven. Hij reist van Berlijn over Parijs naar Londen tot Quito en Rio de Janeiro om de essentie van de nieuwe economie te verklaren zoals die zich tussen mensen aan het vormen is. Hij spiegelt een wereld voor die er nog niet is, maar die er volgens hem onvermijdelijk zit aan te komen. Een wereld die meer lijkt op die van de middeleeuwen met zijn monniken, ambachtslui en gemene gronden dan die van het kapitalisme waarin waarde vooral bepaald wordt door goede fictie en niet door de realiteit en waarin cijfers dienen om een versie van de werkelijkheid te verkopen. De peer-to-peer-economie is een economie van de gelijkwaardigheid. Toegang tot spullen en kennis is belangrijker dan het eigendom van die spullen of kennis. Bovendien is het een economie die van onderuit groeit, die door direct contact minder anoniem is, die aandacht heeft voor het lokale en het nabije, zonder zich te isoleren in dat lokale. De uitwisseling is belangrijker dan de winst, en de winst wordt niet noodzakelijk in geld uitgedrukt. Het gaat om andere waarden. Om sociale winst. Maatschappelijke winst. Om investeren in de gemeenschap en de commons het gemeenschappelijke bezit. Verder is het een economie die gericht is op de vervulling van behoeften en niet op de creatie van allerlei exotische verlangens. Dat is de theorie. Na een lezing van Bauwens in Gent maakte ik ook kennis met mensen uit de praktijk. Ik zat in een cirkel en hoorde hoe de ene een voedselteam had opgericht, hoe de andere met de buurt een coöperatieve was begonnen en hoe nog iemand anders een route langs allerlei lokale initiatieven in Brussel aan het uitstippelen was. Mensen vertelden over hoe ze auto s en kinderfiet- 24

13 sen deelden in de buurt, hoe ze van een deel van de parkeerplaatsen in de straat een woonkamer in open lucht hadden gemaakt en hoe ze contacten probeerden te leggen tussen lokale handelaars en boeren. Weer anderen hadden een fiets omgebouwd tot een sapcentrifuge, waarbij je al trappend fruitcocktails en smoothies maakte. Allemaal vonden ze het best zinvol wat ze deden. Allemaal worstelden ze met de vraag hoe ze uit de kantlijn van de samenleving konden breken, hoe ze voorbij het amateurisme konden springen, hoe ze groter konden worden en hoe ze zonder Facebook de rest van de wereld konden vinden. Het waren vragen die me niet onmiddellijk loslieten. Ook ik wilde het weten. Wat het allemaal te betekenen had? Of het mogelijk was de economie te heroveren? Ik was benieuwd naar hoe het in de rest van Europa was, naar wat de crisis had losgeweekt, naar welke pogingen er werden ondernomen om die alternatieve economie te laten opbloeien. Kan je groei als doel opzijschuiven en inzetten op het betere leven, hoe vaag en wollig dat ook klinkt? Kan Keynes na al die jaren toch nog gelijk halen? En zo vertrok ik op reis. Misschien ging ik wel op zoek naar een utopie, maar ik geloof dat utopieën essentieel zijn, niet als blauwdruk of als handleiding dat is het grote misverstand maar als vat vol sprankelende ideeën. Een utopie is niet bedoeld om volledig werkelijkheid te worden. Trouwens, is geloven in eeuwige groei als oplossing van ongeveer alle mogelijke en denkbare problemen ook niet erg utopisch? Een richtingloos groeigeloof, stelt de socioloog Willem Schinkel, is een alibi voor het niet stellen van collectieve doelen. Laat het nu net dat zijn waar die alternatieve economie zo sterk in is. Het gaat nooit alleen om groenten kweken soms wel, soms zijn die tuinen hard nodig of om het pure herstellen van spullen die je anders zou weggooien, of over het uitlenen van verkleedkledij. Het gaat even goed over ontmoetingen en gesprekken, over samenkomen, over solidariteit, over het herontdekken van een ondergesneeuwd en klef geworden gemeenschapsgevoel. 25

14 Hoe groot en belangrijk is dit? Blijft het niet een beetje scharrelen in de marge? Wie weet. Maar hangt dat er ook niet van af hoe groot en belangrijk we zelf willen dat dit is? Mijn boek heet Het klein verzet omdat verandering klein begint. Maar ook omdat verandering soms moeilijk voor te stellen is. In 1800 was economische groei een mythe, in de middeleeuwen konden ze niet bedenken dat we niet meer in onze neuzen zouden peuteren en toen de molenkraag populair was, dacht men dat dat voor altijd zo zou zijn. Ook de ideeën van het neoliberalisme waren ooit behoorlijk marginaal. Toen na de Tweede Wereldoorlog de oorlogsstaat werd gerestaureerd tot de verzorgingsstaat vormden Milton Friedman en Friedrich Hayek, de Amerikaanse econoom en de Oostenrijkse filosoof, een kapitalistische verzetsgroep tegen wat zij omschreven als een socialistische overmacht. Hayek en Friedman haalden de ideeën van Keynes door de papierversnipperaar en schoven een uniform en schijnbaar simpel recept naar voren voor alle maatschappelijke kwalen: meer vrije markt en minder overheid. Dertig jaar lang vormden Friedman en Hayek een hardnekkige sekte binnen het uniforme economische denken. Ze spraken veel, maar weinig mensen luisterden. Tot de oliecrisis het economische tij keerde en de tijd rijp bleek om hun principes te omarmen. Van ondenkbaar alternatief werd het neoliberalisme het enig denkbare alternatief. Waarom zou dit voor de deeleconomie anders zijn? Het is aan ons om dat te beslissen. 26

Voor Maresa Jacobse: bedankt voor al je hulp Proloog: 7 januari Chantal dekte de tafel en keek op de klok. Nog even en dan was Menno er ook. Vanavond aten ze weer met zijn drieën. Soms vond ze dat nog

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

De zolder van opa Groepen 3-4-5

De zolder van opa Groepen 3-4-5 De zolder van opa Groepen 3-4-53 Inhoud 1 Kinderboekenweek 3 2 Op de zolder 4 3 De stoof 5 4 Het leesplankje 6 5 De Keulse pot 7 6 De tol 8 7 De foto 9 8 De koffiemolen 10 9 De schaatsen 11 10 Nog een

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

10. Gebarentaal [1/3]

10. Gebarentaal [1/3] 10. Gebarentaal [1/3] 1 Gebarentalen Stel, je kunt niets horen. Je bent doof. Hoe praat je dan met andere mensen? Je kunt liplezen, maar dat is moeilijk en je mist dan toch nog veel van het gesprek. Bovendien

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Dit verhaal gaat over een schat, die je overal kunt vinden : zowel hier als daar, zowel vroeger als nu. Een schat zo rijk als het leven zelf, die

Dit verhaal gaat over een schat, die je overal kunt vinden : zowel hier als daar, zowel vroeger als nu. Een schat zo rijk als het leven zelf, die Er zit een schat verborgen in jezelf Dit verhaal gaat over een schat, die je overal kunt vinden : zowel hier als daar, zowel vroeger als nu. Een schat zo rijk als het leven zelf, die toont hoe het zijn

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen

wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen Geloven, wat is dat eigenlijk? Denk mee over acht grote vragen pagina 10 Hoe is de wereld ontstaan? pagina 26 Waarom bestaat de mens? pagina 42 Wat is geloven? pagina 58 Wie is God? pagina 74 Waarom heeft

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Kunstlessen over Hundertwasser

Kunstlessen over Hundertwasser Kunstlessen over Hundertwasser Bovenbouw primair onderwijs en vmbo - een tekst met vragen en opdrachten voor een les op school - opdrachten in de tentoonstelling in het Cobra Museum Colofon 2013 Uitgave

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop.

Inhoud. Het leven van Escher. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld op z n kop. Inhoud. Blz. 1. Blz. 2. Blz. 3. Blz. 4. Blz. 5. Blz. 6. Blz. 7. Blz. 8. Blz. 9. Blz. 10. Blz. 11. Kaft Inhoud Het leven van Escher. Moeilijke jaren. Weiland wordt vogel. Kringloop metamorfose. De wereld

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Steven Smit Voor de mens in organisaties Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Door Steven Smit 2008 Steven Smit BV voor de mens in organisaties Chopinstraat 148 1817 GD

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Iris marrink Klas 3A.

Iris marrink Klas 3A. Iris marrink Klas 3A. 1 Inhoud. 1- Voorpagina 2- Inhoud, inleiding & mijn mening 3- Dag 1 4- Dag 2 5- Dag 3 6- Dag 4 7- Dag 5 Inleiding. Ik kreeg als opdracht om een dagverslag te maken over Polen. 15

Nadere informatie

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker klaagde nooit. Hij was te arm om vlees te kopen. Elke

Nadere informatie

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga

Heer, U kent mij als geen ander U weet of ik zit of sta en U kent ook mijn gedachten voordat ik iets zeggen ga Hieronder staan de teksten van nieuwe liedjes, zodat jullie ze thuis ook kunnen oefenen: 'k Heb Jezus nodig heel mijn leven 'k Heb Jezus nodig, heel mijn leven. 'k Heb Jezus nodig, dag aan dag, in m'n

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Inhoud Slaapkamer 6 Opwarming 8 Een jaar later 10 Genoeg 12 Terrorist 14 Geheim 16 Olie 20 R.O.A. 23 Betty 26 Vertrouwen 29 Feiten 32 G.O.F. 35 Protest 38 Warm 42 Reuzenmachine 44 Een bewaker! 47 Terrorist?

Nadere informatie

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten

Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten Doortje Eerste druk, september 2009 2009 Tiny Rutten isbn: 978-90-484-0769-9 nur: 344 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgenomen

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

6 In Beeld. Bieke Depoorter

6 In Beeld. Bieke Depoorter 6 In Beeld Bieke Depoorter De 25-jarige fotografe Bieke Depoorter uit Ingooigem besloot pas in het laatste jaar middelbaar, tot verrassing van velen, om fotografie te gaan studeren. Ze trok naar het Kask

Nadere informatie

Lei en griffel: Kinderen schreven met een griffel op een lei. Soms leerden ze lezen met een ABC-boekje.

Lei en griffel: Kinderen schreven met een griffel op een lei. Soms leerden ze lezen met een ABC-boekje. Onderwijs Schooltje Lhee in het Openluchtmuseum Het schoolgebouwtje dat in het Openluchtmuseum staat, is een dorpsschooltje uit Lhee (Drenthe). De inwoners van Lhee hadden die speciaal gebouwd in de 18e

Nadere informatie

Uitzicht op de heuvels 10 km van Kabaya Uitzicht op de heuvels ten noorden van Kabaya. Ongeveer 7 km van het dorp.

Uitzicht op de heuvels 10 km van Kabaya Uitzicht op de heuvels ten noorden van Kabaya. Ongeveer 7 km van het dorp. Verblijf van Tautvydas Rindzevicius in Kabaya/RWANDA in het kader van het bezoek aan wezen en kwetsbare kinderen gesponsord door de Jyambere stichting. Inleiding Tijdens de periode van juli-augustus 2015,

Nadere informatie

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl ROSANNE Rosanne, ik weet dat er heel veel mannen zijn Elke keer weer een ander en mij doet 't pijn Want jou liefde waarmee jij mij soms verblijdt Wil ik liever, liever, liever, liever voor altijd Als ik

Nadere informatie

Ons economische zelf. Over leven in een verdeelde wereld en hoe we samen ongedwongen naar huis kunnen gaan

Ons economische zelf. Over leven in een verdeelde wereld en hoe we samen ongedwongen naar huis kunnen gaan Ons economische zelf Over leven in een verdeelde wereld en hoe we samen ongedwongen naar huis kunnen gaan Plaatjes invoegen Contrast tussen overvloed en gebrek Contrast tussen genieten van materie en uitbuiten

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Het. Boekenliefje. Helen Docherty & Thomas Docherty. Clavis

Het. Boekenliefje. Helen Docherty & Thomas Docherty. Clavis Het Boekenliefje Helen Docherty & Thomas Docherty Clavis Het Boekenliefje Helen Docherty & Thomas Docherty 3 Precies op dat moment kwam een klein wezentje het dorp binnengevlogen. Het werd langzaam donker

Nadere informatie

TOV! Nieuwsbrief Maart. Geplande evenementen. Plein 16C 4001LJ Tiel www.toveten.nl T: 06 549 363 50 info@toveten.nl 31-3-2015

TOV! Nieuwsbrief Maart. Geplande evenementen. Plein 16C 4001LJ Tiel www.toveten.nl T: 06 549 363 50 info@toveten.nl 31-3-2015 Nieuwsbrief Maart TOV! Plein 16C 4001LJ Tiel www.toveten.nl T: 06 549 363 50 info@toveten.nl Maart is aangebroken, de lente is er en er is weer een nieuwsbrief van TOV! Er is een hoop gebeurd deze maand.

Nadere informatie

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet.

De eekhoorn. œ œ œ œ œ. Ó Œ œ œ. œ œ œ œ. œ j. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ J. - hoorn, de eek - hoorn eet. oktober 2010 tekst: Joke de Klerck muziek: Ton Kerkhof De eekhoorn Refrein Intro Ó Œ œ œ J œ œ œ œ eek stapelen: œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ Œ Al - hoorn, de eek - hoorn eet zich vol en rond. œ œ œ œ

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Jullie hebben met jullie groep één dag geen vlees gegeten. Hierdoor moet er minder vlees geproduceerd worden.

Jullie hebben met jullie groep één dag geen vlees gegeten. Hierdoor moet er minder vlees geproduceerd worden. Gebeurteniskaarten positieve gebeurteniskaarten Jullie hebben met jullie groep één dag geen vlees gegeten. Hierdoor moet er minder vlees geproduceerd worden. Jullie hebben samen betoogd tegen het kappen

Nadere informatie

Rozen bij de thee. wolk in de plantenbakken aan het balkon. De hortensia s fleurden de muur op met

Rozen bij de thee. wolk in de plantenbakken aan het balkon. De hortensia s fleurden de muur op met Rozen bij de thee Het was een van die warme lenteochtenden. Ik gaf de planten op mijn balkonnetje water, terwijl ik ondertussen van het zonnetje genoot. Ik vond het geweldig om de planten zo weelderig

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij

De beslissing. Aan mij zal het niet liggen, antwoordde Jens. Maar jij De beslissing De winter daarvoor was de beslissing gevallen. We zaten met een glas wijn bij mijn ouders in de woonkamer en vertelden over Kreta, en ook dat we van plan waren naar Zuid- Duitsland te verhuizen.

Nadere informatie

een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt.

een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt. een goed jaar voor jou, voor mij en voor de hele buurt. Dames en Heren Beste vrienden Een gelukkig Nieuwjaar. Van harte Voor u, voor wie u dierbaar is, en voor ons allemaal. Een gelukkig Nieuwjaar. Een

Nadere informatie

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Mensen zoeken hulp omdat ze overhoop liggen met zichzelf of met anderen. Dit kan zich op verschillende manieren uiten. Sommige mensen worden

Nadere informatie

ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN

ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN Zondag 10 / gehouden op 21-06-2009 / p.1 ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN Liturgie Votum en groet Zi: Psalm 118:1.5 Gebed Schriftlezing: Gen. 22:1-19 Zi: Psalm 33:2 Schriftlezing:Gen: 50:17-21:

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

workshop bij Rodica en Dodica

workshop bij Rodica en Dodica workshop bij Rodica en Dodica vier gedichten van Paul van Ostaijen met tekeningen van Paul Verrept taijen, met bij elk zins morgens de dingen, de que nègre, en Rodica en r al met groot succes ansee. Nu

Nadere informatie

Die overkant was een streek waar veel niet-joodse mensen woonden. Vreemd gebied.

Die overkant was een streek waar veel niet-joodse mensen woonden. Vreemd gebied. e Opstandingskerk - 15 maart 2015 4 zondag van de veertig dagen - Laetare Lezing: Johannes 6, 1-15 Gemeente van Christus, Het is kort voor het paasfeest. Jezus gaat naar de overkant van het Meer van Galilea.

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

Voor Cootje. de vuurtoren

Voor Cootje. de vuurtoren Voor Cootje de vuurtoren De Koos Meinderts vuurtoren Lemniscaat & Annette Fienieg Nederlandse rechten Lemniscaat b.v. Rotterdam 2007 isbn 978 90 5637 909 4 Tekst: Koos Meinderts, 2007 Illustraties: Annette

Nadere informatie

KAASKNALLERS. Ik zal mij eerst eens even voorstellen. Ik ben een man, eh muis, mijn naam is Stilton,

KAASKNALLERS. Ik zal mij eerst eens even voorstellen. Ik ben een man, eh muis, mijn naam is Stilton, KAAS Ik zal mij eerst eens even voorstellen. Ik ben Kaasknallers, een man, eh muis, mijn naam is Stilton, Geronimo Stilton! Ik ben uitgever van De Wakkere Muis, de meest gelezen krant van wakker Muizeneiland

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

SAMEN DELEN. een lesbrief in het kader van de schoenendoosactie

SAMEN DELEN. een lesbrief in het kader van de schoenendoosactie SAMEN DELEN een lesbrief in het kader van de schoenendoosactie INHOUD LESBRIEF 1. Introductie 2. De SAMEN DELEN Lesinhoud 3. De SAMEN DELEN Quizzz 4. Het SAMEN DELEN Diploma 5. De SAMEN DELEN Activiteiten

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Welke opdracht gaf Jakob aan zijn zonen vanwege de hongersnood?

Welke opdracht gaf Jakob aan zijn zonen vanwege de hongersnood? Jozefs broers bij de onderkoning. Welke opdracht gaf Jakob aan zijn zonen vanwege de hongersnood? Genesis 42:1-2 1 Toen Jakob zag dat er koren in Egypte was, zei Jakob tegen zijn zonen: Waarom kijken jullie

Nadere informatie

tje was saai. Haar ouders hadden een caravan, waarmee ze ieder jaar in de zomer naar Frankrijk gingen. Ook voor deze zomer was de camping al

tje was saai. Haar ouders hadden een caravan, waarmee ze ieder jaar in de zomer naar Frankrijk gingen. Ook voor deze zomer was de camping al Hoofdstuk 1 Echt? Saartjes mond viel open van verbazing. Maar dat is supergoed nieuws! Ze sloeg haar armen om haar vriendin heen. Waaah, helemaal te gek. We gaan naar Frankrijk. Zon, zee, strand, leuke

Nadere informatie

-23- Geen medelijden

-23- Geen medelijden -22- Graniet Hoeveel keer was de vrachtwagen al gestopt? Innocent was de tel kwijtgeraakt. Telkens als de truck halt hield, werden er een paar jongens naar binnen geduwd. Maar nu bleef de deur van de laadruimte

Nadere informatie

LEZING. Beslissen vanuit je hart. Ellen van Son 23 mei 2014

LEZING. Beslissen vanuit je hart. Ellen van Son 23 mei 2014 LEZING Beslissen vanuit je hart Ellen van Son 23 mei 2014 Even voorstellen Nu werk ik als zingevingscounselor Opleiding Zingeving & Spiritualiteit Logotherapie (Viktor Frankl Centrum) Ooit wiskunde gestudeerd

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen!

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Maar om nog eerlijker te zijn, gisteren zag ik er heel

Nadere informatie

DINEREN IN DE HOFTRAMMM

DINEREN IN DE HOFTRAMMM DINEREN IN DE HOFTRAMMM De bijzondere creatie van Bobby van Galen en Pierre Wind Foto s en tekst: Martien Versteegh Eigenaar en gastheer Bobby van Galen heet u van harte welkom Het begon met een droom

Nadere informatie

e klok had twaalf geslagen in de metropool

e klok had twaalf geslagen in de metropool D e klok had twaalf geslagen in de metropool Ratstad. De zon scheen stralend op de duizenden wolkenkrabbers, spitsen en torens van het financiële hart van de stad. Aan de voet van deze grote gevaartes

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

IK WAS TOE AAN VAKANTIE

IK WAS TOE AAN VAKANTIE IK WAS TOE AAN VAKANTIE Al heel lang had ik steeds dezelfde droom, een mooie vakantiedroom. Ik had de laatste tijd veel te hard gewerkt. En dus op een ochtend O, sorry, heb ik me nog niet eens voorgesteld?

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

De Evolutietheorie. Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a

De Evolutietheorie. Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a De Evolutietheorie Gemaakt door : Thomas Pereira Datum : 26-3-2010 School : Het Baken Klas : 7a 1 Inhoudsopgave 2. Inleiding... 3 3. Wat is Evolutie en wie is Darwin?... 4 3.1 Wat is Evolutie?... 4 3.2

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Toekomst van uw biologische boerderijwinkel.

Toekomst van uw biologische boerderijwinkel. Toekomst van uw biologische boerderijwinkel. Naam: William Ton (1604410) Docent: Rob van den Idsert Specialisatie: Concept Periode: 2015-D Datum: 27-05-2015 Toekomst van uw biologische boerderijwinkel.

Nadere informatie

Ankie. het meisje uit de bossen van Karoetsja. Antoon Kersten ooit geschreven voor zijn kleindochter Karin. blad 1

Ankie. het meisje uit de bossen van Karoetsja. Antoon Kersten ooit geschreven voor zijn kleindochter Karin. blad 1 Ankie het meisje uit de bossen van Karoetsja Antoon Kersten ooit geschreven voor zijn kleindochter Karin blad 1 In een ver land, wel duizend kilometer hier vandaan, woonde Angelina. Haar moeder noemde

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

F r a n c i s c u s. v a n. Leven met aandacht. w e g D e. Erfgoed Congregatie Zusters Franciscanessen van Oirschot

F r a n c i s c u s. v a n. Leven met aandacht. w e g D e. Erfgoed Congregatie Zusters Franciscanessen van Oirschot Leven met aandacht Erfgoed Congregatie Zusters Franciscanessen van Oirschot w e g D e v a n F r a n c i s c u s 2 Leven met aandacht Inhoud 1 De weg van Franciscus 9 2 De oprichting van de congregatie

Nadere informatie

Genieten van het leven

Genieten van het leven Genieten van het leven Getwijfeld over titel - schaamteloos - mateloos Tijdens de voorbereiding van mijn preek dacht ik plotseling aan het feit dat (nu ondertussen gisteren) NL-Tsjechië zou zijn. Optie

Nadere informatie

Lieve vrienden van El Manguaré,

Lieve vrienden van El Manguaré, Lieve vrienden van El Manguaré, Vanuit een overstroomd Iquitos de tweede tamtam van 2012. Twee dagen geleden schreef ik onderstaand stukje: Manguaré kampt met wateroverlast! Zoals Yolanthe in de vorige

Nadere informatie

Sprookjes. groep 5. les 15. Bijlage 1: Het lelijke jonge eendje. 3 de leerjaar. Het lelijke jonge eendje (Afbeelding 1)

Sprookjes. groep 5. les 15. Bijlage 1: Het lelijke jonge eendje. 3 de leerjaar. Het lelijke jonge eendje (Afbeelding 1) Bijlage 1: Het lelijke jonge eendje Het lelijke jonge eendje (Afbeelding 1) Er was eens een eendenmoeder. Ze kreeg veel eieren en zat op haar nest te broeden. Ze was blij toen de eieren uitkwamen. De eendenkuikens

Nadere informatie

HC zd. 22 nr. 32. dia 1

HC zd. 22 nr. 32. dia 1 HC zd. 22 nr. 32 een spannend onderwerp als dit niet waar is, valt alles duigen of zoals Paulus het zegt in 1 Kor. 15 : 19 als wij alleen voor dit leven op Christus hopen zijn wij de beklagenswaardigste

Nadere informatie

Preek 8 de opstanding

Preek 8 de opstanding Preek 8 de opstanding Ik wil kort wat zeggen over het karakter van de dienst. U hebt waarschijnlijk wel begrepen dat het weer een dienst is in het jaarthema terug naar de kern. Vandaag de betekenis van

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

Je bent een goed idee!

Je bent een goed idee! Je bent een goed idee! God heeft jou bedacht Jeugddienst 'ELIM' Spreker: Ds. D. Dekker Medewerking en muzikale begeleiding: Gospelgroep PROMISE 24 februari 2013 Aanvang: 19.00 uur Voor de dienst: U maakt

Nadere informatie

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem ARMOEDE Schriftelijke Bezinning Anoniem INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 Levensvragen... 3 Stelling... 3 Antwoorden op levensvragen... 4 Mijn standpunt... 4 INTERVIEWS... 5 Derde generatie.... 5 Tweede generatie....

Nadere informatie

De bij die niet kon vliegen

De bij die niet kon vliegen De bij die niet kon vliegen De kleine bij zat in het gras en keek treurig om zich heen. Daar vlogen alle andere bijen af en aan. Hun kleine pootjes vol met stuifmeel, de mond vol met de nectar van de mooie

Nadere informatie

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel)

Wat is realiteit? (interactie: vraagstelling wie er niet gelooft en wie wel) Wat is realiteit? De realiteit is de wereld waarin we verblijven met alles wat er is. Deze realiteit is perfect. Iedere mogelijkheid die we als mens hebben wordt door de realiteit bepaald. Is het er, dan

Nadere informatie

D Artagnan gaat naar Parijs

D Artagnan gaat naar Parijs D Artagnan gaat naar Parijs Artagnan reed op zijn oude paard, een uitgeputte knol met een trieste blik. Ook al was zijn paard op zijn minst vreemd te noemen en ook al waren de kleren die hij droeg verbleekt,

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat Mieke Lansbergen Hallo? Ha! Zie je mij? Kijk! Kijk even naar mij. Ik ben Kaïn. Fijn dat ik even iemand tegenkom! Ik loop hier al een tijd te dwalen, en het is zo saai in je eentje. Ik kom daar vandaan.

Nadere informatie

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Elk jaar op de ochtend van 14 augustus is er een korte plechtigheid in de ontvangsthal van de oude Tweede Kamer. Een kleine groep

Nadere informatie

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail. 't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.com Het aapje en de sleutels Er was eens een man en die had de sleutels

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

4 Zijn heerlijke producten ook eerlijke producten?

4 Zijn heerlijke producten ook eerlijke producten? 4 Zijn heerlijke producten ook eerlijke producten? Deze zomer was ik op familiebezoek in Honduras. Geheel onverwacht liep ik er twee oude bekenden tegen het lijf. Ze stonden pardoes voor mijn neus. Ik

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

Genieten van het echte leven

Genieten van het echte leven Genesis 3: 19 Tot de dag van je dood zul je zwetend het land bewerken om te kunnen leven. 1 De Hamvraag Mag ik genieten en wat is dan eigenlijk genieten? Het leven is toch vooral lol maken! X Het moet

Nadere informatie

Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail

Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail ons dan eerst even via info@pitcc.nl en dan hebben we

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie