Resultaten meerjarenproef: bewerking van de ploegzool bij nietkerende grondbewerking (NKG)

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Resultaten meerjarenproef: bewerking van de ploegzool bij nietkerende grondbewerking (NKG)"

Transcriptie

1 PROSENSOLS Resultaten meerjarenproef: bewerking van de ploegzool bij nietkerende grondbewerking (NKG) Doelstellingen De ploegzool is een verdichte laag in de bodem die weinig water doorlaat en moeilijker doordringbaar is voor wortels en regenwormen. Deze gebrekkige structuur, die zich in de onderste laag van de bouwvoor bevindt, wordt meestal aangetroffen in leembodems, ongeacht er kerende of niet kerende grondbewerking wordt toegepast. Bij niet kerende grondbewerking (NKG) ontstaat de ploegzool voornamelijk door invloed van twee factoren: (1) het gebruik van niet-kerende werktuigen met brede ploegelementen en een kleine hellingshoek die hetzelfde versmerend effect dan de beitel van een ploeg veroorzaken, (2) het oogsten in te natte omstandigheden die een verdichting van de bodem in de hand werken. Wat is de invloed van de porositeitsvermindering ter hoogte van de ploegzool op de waterhuishouding, de wortelontwikkeling en het rendement? UCL ELIE en de VZW Greenotec, partners van het project Interreg IV PROSENSOLS (www.prosensols.eu), hebben een meerjarenproef opgesteld te Melles (Doornik) om deze vragen te beantwoorden en de landbouwers advies te geven over mogelijke strategieën bij structuurproblemen van het type ploegzool. Tijdens de proef, die van 2009 tot 2012 verliep, werden verschillende bewerkingen van de ploegzool getest in een perceel waar niet kerende grondbewerking (NKG) wordt toegepast. Proefopzet De proef werd uitgevoerd op een zandlemige bodem met slechte drainage. De teeltrotatie was als volgt: winterspinazie ( ), aardappel (2010), wintertarwe ( ) en raaigras ( ). De vier gewassen werden in NKG geteeld. De geteste grondbewerkingen zijn (figuur 1): W1 : controle met niet bewerkte ploegzool; W2 : decompactie midden in de ploegzool aan de hand van een diepwoeler Laforge Flexipass (twee balken) met vijf tanden en gevleugelde beitel (figuur 2);

2 W3 : decompactie aan de basis van de ploegzool aan de hand van dezelfde diepwoeler als W2; W4 : diepgronden aan de hand van het werktuig Debonnet voorzien van zes Micheltanden op één rij (figuur 3). Deze bewerkingen werden één enkele keer uitgevoerd in het begin van de proef. ploegzool Figuur 1 : De drie geteste grondbewerkingen voor de decompactie van de ploegzool te Melles Figuur 2 : Decompactor Laforge Flexipass gebruikt voor bewerkingen W2 en W3 (foto: Greenotec ASBL) Figuur 3 : Diepgronder Debonnet gebruikt voor bewerking W4 (foto: Greenotec ASBL) In april 2010, tijdens de spinazieteelt, waren de weersomstandigheden uitzonderlijk droog. De oogst van de aardappelen en het zaaien van de tarwe werden zwaar verhinderd door uitzonderlijke natte weersomstandigheden van augustus tot oktober De periode van maart tot mei 2011, tijdens de tarweteelt, was opnieuw uitzonderlijk droog. Het is precies tijdens die extreem droge of natte perioden dat de ploegzool een handicap vormt voor de gewassen. Het risico op droogtestress zou

3 inderdaad toenemen tijdens droge perioden omdat de wortels zich in een beperkter bodemvolume kunnen ontwikkelen. Anderzijds zal de slechte waterdoorlatendheid van de ploegzool voor wateroverlast zorgen bij vochtige weersomstandigheden. Een groot aantal metingen werden tijdens de drie proefjaren uitgevoerd. Tijdens de opvolging werden zowel kenmerken van de bodem bestudeerd, als kwalitatieve en kwantitatieve kenmerken van de gewassen. Resultaten Invloed op de bodemkenmerken Bij de eerste teelt (spinazie), was een duidelijk verschil waar te nemen tussen de verschillende bodembewerkingen: een verminderde bodemdichtheid, een verminderde mechanische weerstand (figuur 4) en een verhoogde macroporositeit. De ploegzool is sterk verzwakt bij de bewerkingen W1 en W2 en is bijna volledig verdwenen bij bewerking W4. Mechanische weerstand (MPa) Significante verschillen Di ep te (c m ) Figuur 4 : gemiddelde penetrometrische profielen voor de verschillende bewerkingen 7 maanden na de grondbewerkingen (W1 = controle, W2 = decompactie midden in de ploegzool, W3 = decompactie aan de basis van de ploegzool, W4 = diepgronden). De toenemende mechanische weerstand, met een maximum rond cm diepte, is duidelijk waarneembaar bij de controle bewerking, en duid de aanwezigheid van een ploegzoel aan. Bij decompactie (W2 en W3) merkt men een vermindering van mechanische resistentie. Bij diepwoelende bewerking is de ploegzool volledig verdwenen. Tijdens de spinazieteelt vertoonden de diepgewoelde percelen een kleinere watervoorraad in de bovenste 40 centimeters, maar zonder statistisch significant verschil met de andere bewerkingen. Bij

4 het openen van sleuven werden tekenen van waterafstroming teruggevonden op de sporen van de tanden van de diepwoeler. De diepwoelende bewerking heeft dus degelijk de drainage bevordert. De effecten van de grondbewerkingen vervagen in de loop der tijd om uiteindelijk tot de beginsituatie terug te keren. Bij het teeltprofiel van raaigras werd er zelfs een fenomeen van hercompactie waargenomen op het einde van 2011 (26 maanden na het diepgronden; figuur 5). Deze versmeerde zone is hoogst waarschijnlijk te wijten aan de te vochtige weersomstandigheden bij de aardappeloogst en bij het zaaien van de tarwe. De versmeerde zone werd bij alle grondbewerkingen teruggevonden. Witte lijn = aanwezigheid van versmeerde zone Figuur 5 : teeltprofiel van raaigras 26 maanden na het diepgronden. De lijnen begrenzen homogene zones in het profiel: stippellijnen duiden niet-versmeerde zones aan en volle lijnen versmeerde zones. De blauwe punten duiden de sporen van de tanden van het diepwoelende bewerkingstuig. Men merkt vanaf 20 cm diepte een hele compacte zone die begrensd is door een versmeerde laag. Die zone werd namelijk herwerkt na het zaaien van raaigras. Invloed op de wortelontwikkeling Er werden grote verschillen waargenomen in de wortelontwikkeling (figuur 7). De wortelontwikkeling is dieper naarmate de bodembewerking dieper is. Het effect verminderd in de loop van de rotatie. Figuur 6 : Wortelprofiel van spinazie 7,5 maanden na de bodembewerking. Elke pixel komt overeen met een vierkant van 2,5 cm x 2,5 cm. Een zwarte pixel duidt de aanwezigheid van minstens één wortel in de pixel. Een witte pixel bevat geen wortel.

5 In het niet bewerkte perceel (W1) wordt de wortelontwikkeling duidelijk door de ploegzool beperkt. De wortelontwikkeling is maximaal na diepwoelende bewerking. Ondanks de effecten van de verschillende bewerkingen op de wortelontwikkeling, werd er geen significant effect waargenomen op de bovengrondse ontwikkeling van de gewassen, de kwaliteit van de geoogste producten en het rendement (figuur 6). De overvloedige waterafvoer die veroorzaakt werd door de diepwoelende bewerking en de uitzonderlijk droge weersomstandigheden van de lente in 2010, zouden de lagere rendementen van de spinazie verklaren, hoewel de vermindering statistisch niet significant is. Spinazie Aardappel Tarwe Raaigras Figuur 7 : Gemiddelden en variaties van de rendementen tijden de teeltrotatie. (W1 = controle, W2 = decompactie midden ploegzool, W3 = decompactie basis ploegzool, W4 = diepronden). De verschillende grondbewerkingen hebben geen invloed gehad op het rendement. Conclusies en vooruitzichten Ondanks het uitgesproken effect van de bodembewerking op de wortelontwikkeling en ondanks de uitzonderlijke droge of vochtige weersomstandigheden, vertonen, in deze proef, de verschillende bodembewerkingen om de versmeerde zone bij NKG weg te nemen geen significant effect op het rendement of de kwaliteit van de geoogste producten gedurende de hele proefperiode ( ). De ploegzool bij niet kerende bodembewerking was in deze proefomstandigheden geen belangrijke rem voor de water- en voedselvoorziening van de verschillende gewassen.

6 Drie jaar na de bewerkingen van de ploegzool waren de effecten op de wortelontwikkeling nog zichtbaar. Maar de vochtige omstandigheden bij de aardappeloogst en bij het zaaien van de tarwe hebben een enorme negatieve impact gehad op de bodemverdichting en de opkomst van een nieuwe versmeerde laag. Als conclusie adviseren we om, in aanwezigheid van een ploegzool bij niet-kerende bodembewerking, de grond te decompacteren door jaar op jaar dieper te gaan, i.p.v. één zware kerende grondbewerking onder de ploegzool toe te passen. Dankzij deze methode zou de ploegzool vanuit boven bewerkt worden en zou een overbodige waterafvoer, die bij het diepgronden in de spinazieteelt waargenomen werd, beperken. Bovendien verkrijgt men op deze manier een goede bodemstructuur in de diepere horizon en vermijdt men een mogelijke versmering, die veroorzaakt kan worden door de vleugels van de diepwoeler. We raden aan om jaarlijks of tweejaarlijks een decompactie uit te voeren in functie van de teeltrotaties. Met zulke werkwijze zou men een ideale bodemstructuur kunnen verkrijgen onder voorwaarde dat de decompactie, de oogst en de aanleg van het volgend zaaibed onder goede weersomstandigheden uitgevoerd worden. Het uitgebreide rapport van de proef is beschikbaar op onder resultaten - Uit de praktijk. Marie-Pierre Hiel Charles Bielders UCL-ELIE Project PROSENSOLS

Groenbemesters en nitraatresidu

Groenbemesters en nitraatresidu Groenbemesters en nitraatresidu Deze brochure kadert in het demoproject Beheersing van nitraatresidu in de akkerbouw: een permanente uitdaging. Dit project wordt medegefinancierd door de Europese Unie

Nadere informatie

Regenwormen op het melkveebedrijf Handreiking voor herkennen, benutten en managen Nick van Eekeren, Jan Bokhorst, Joachim Deru, Jan de Wit

Regenwormen op het melkveebedrijf Handreiking voor herkennen, benutten en managen Nick van Eekeren, Jan Bokhorst, Joachim Deru, Jan de Wit I N S T I T U U T Regenwormen op het melkveebedrijf Handreiking voor herkennen, benutten en managen Nick van Eekeren, Jan Bokhorst, Joachim Deru, Jan de Wit Verantwoording Deze brochure is onderdeel van

Nadere informatie

En de boer, hij ploegde niet meer?

En de boer, hij ploegde niet meer? En de boer, hij ploegde niet meer? Literatuurstudie naar effecten van niet kerende grondbewerking versus ploegen. Rommie van der Weide, Frans van Alebeek & Rob van den Broek Praktijkonderzoek Plant & Omgeving

Nadere informatie

Eigen Eiwit Eerst. Onderzoeksrapport. Meer graseiwit voor een duurzamere melkveehouderij

Eigen Eiwit Eerst. Onderzoeksrapport. Meer graseiwit voor een duurzamere melkveehouderij Eigen Eiwit Eerst Onderzoeksrapport Meer graseiwit voor een duurzamere melkveehouderij Niek Konijn Jelle Koopman Bart Kistemaker Januari 2012 Meer graseiwit voor een duurzamere melkveehouderij Auteurs:

Nadere informatie

het gazon van A tot Z

het gazon van A tot Z het gazon van A tot Z Het gazon van A tot Z Uitgave 2009 INHOUD VOORWOORD Bodem Bemesting Onderhoud Betekenis van de bodem Bodemeigenschappen Aanpassing aan het type grasveld De bemestingstoestand van

Nadere informatie

Handleiding goed koolstofbeheer

Handleiding goed koolstofbeheer Handleiding goed koolstofbeheer Januari 2013 Petra Rietberg (LBI) Boki Luske (LBI) Anneloes Visser (CLM) Peter Kuikman (Alterra) Project Credits for Carbon Care wordt uitgevoerd door het Louis Bolk Instituut

Nadere informatie

WERK MAKEN VAN EROSIEBESTRIJDING

WERK MAKEN VAN EROSIEBESTRIJDING WERK MAKEN VAN EROSIEBESTRIJDING Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Colofon Samenstelling en redactie: Karel Vandaele en Ireen Librecht Advies- en ingenieursbureau Soresma nv Hari Neven, Martien Swerts,

Nadere informatie

De Zaaier: Ik laat de grond zijn wie ze is Neem grond mee naar de Winterconferentie Levenskrachten waarnemen Zeewier: rijk én eenzijdig

De Zaaier: Ik laat de grond zijn wie ze is Neem grond mee naar de Winterconferentie Levenskrachten waarnemen Zeewier: rijk én eenzijdig Thema-uitgave 2014 Thema-uitgave van Dynamisch Perspectief, het ledenblad van de Vereniging voor Biologisch-Dynamische Landbouw en Voeding De bodem ademt Fosfaatmysterie in de polder Inleven in grond Van

Nadere informatie

Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw Bijlage bij OCW Mededelingen 77 Driemaandelijks: oktober - november - december 2008

Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw Bijlage bij OCW Mededelingen 77 Driemaandelijks: oktober - november - december 2008 Opzoekingscentrum voor de Wegenbouw Bijlage bij OCW Mededelingen 77 Driemaandelijks: oktober - november - december 2008 5 Waterdoorlatende verhardingen met betonstraatstenen Dossier www.brrc.be Verantw.

Nadere informatie

Laat u er gras over groeien? Grasbeheer in de kringlooptuin

Laat u er gras over groeien? Grasbeheer in de kringlooptuin Laat u er gras over groeien? Grasbeheer in de kringlooptuin INDEX INLEIDING 3 AANLEG EN ONDERHOUD VAN GAZON 4 Het grasplantje 4 Grassoorten 5 Aanleg gazon 8 Een goede gazonbodem 10 Een goede gazonbodem

Nadere informatie

TECHNISCH RAPPORT KLEI VOOR DIJKEN. Wfl >-^?- dviescommissie voor de J aterkeringen

TECHNISCH RAPPORT KLEI VOOR DIJKEN. Wfl >-^?- dviescommissie voor de J aterkeringen TECHNISCH RAPPORT KLEI VOOR DIJKEN Wfl >-^?- I echnische ' / '.;,' '.«v dviescommissie voor de J aterkeringen Delft, mei 1996 Technisch rapport klei voor dijken Inhoud 1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doel

Nadere informatie

De sociaaleconomische situatie van langdurig flexibele werknemers

De sociaaleconomische situatie van langdurig flexibele werknemers De sociaaleconomische situatie van langdurig flexibele werknemers Amsterdam, april 2013 In opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid De sociaaleconomische situatie van langdurig

Nadere informatie

KLIMAATVERANDERING Samenvatting van het vijfde IPCC-assessment en een vertaling naar Nederland

KLIMAATVERANDERING Samenvatting van het vijfde IPCC-assessment en een vertaling naar Nederland KLIMAATVERANDERING Samenvatting van het vijfde IPCC-assessment en een vertaling naar Nederland Planbureau voor de Leefomgeving Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut Klimaatverandering Klimaatverandering

Nadere informatie

Financiële audit van het stelsel van dienstencheques voor buurtdiensten en -banen. PwC

Financiële audit van het stelsel van dienstencheques voor buurtdiensten en -banen. PwC Financiële audit van het stelsel van dienstencheques voor buurtdiensten en -banen PwC Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze opgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand

Nadere informatie

Organische stof in de bodem

Organische stof in de bodem Organische stof in de bodem Theorie C1 Wat is organische stof in de bodem? Organische stof in de bodem bestaat uit materiaal zoals bv. oogst- en plantenresten, compost en mest, maar ook het bodemleven

Nadere informatie

Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK

Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK Er zijn BELANGRIJKE verschillen Nederland telt veel verzekeringsmaatschappijen. Elke maatschappij heeft eigen producten

Nadere informatie

Voorwoord. 30 vragen. en antwoorden. over bodemvruchtbaarheid

Voorwoord. 30 vragen. en antwoorden. over bodemvruchtbaarheid Voorwoord 30 vragen en antwoorden over bodemvruchtbaarheid Voorwoord 30 vragen en antwoorden over bodemvruchtbaarheid René Schils 2012 2 Voorwoord Voorwoord Bodemvruchtbaarheid is een klassiek thema in

Nadere informatie

Biologisch telen doe je in de grond Handleiding voor een vruchtbare kasbodem Leen Janmaat en Bart Willems

Biologisch telen doe je in de grond Handleiding voor een vruchtbare kasbodem Leen Janmaat en Bart Willems I N S T I T U U T Biologisch telen doe je in de grond Handleiding voor een vruchtbare kasbodem Leen Janmaat en Bart Willems Verantwoording Deze brochure is het resultaat van samenwerking tussen biologische

Nadere informatie

O en ph-kcl In de praktijk kunnen laboratoria 2 verschillende analyses uitvoeren ter bepaling van de bodem-ph: De ph-h 2

O en ph-kcl In de praktijk kunnen laboratoria 2 verschillende analyses uitvoeren ter bepaling van de bodem-ph: De ph-h 2 De bodem ph Theorie B2 De ph is een maat voor de zuurtegraad van de bodem. Ze hangt af van de concentratie aan protonen (H3O + - ionen) aanwezig in de bodemoplossing: hoe meer protonen er in een bodem

Nadere informatie

Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK

Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK Waarom het voor u zo BELANGRIJK is dat wij onafhankelijk zijn! 100% ONAFHANKELIJK Er zijn BELANGRIJKE verschillen Nederland telt veel verzekeringsmaatschappijen. Elke maatschappij heeft eigen producten

Nadere informatie

Wat zweeft er in de lucht?

Wat zweeft er in de lucht? Wat zweeft er in de lucht? De problematiek van zwevend stof in de Vlaamse land- en tuinbouw Departement Landbouw en Visserij afdeling Monitoring en Studie Veerle Campens Wat zweeft er in de lucht? De problematiek

Nadere informatie

Onderzoek. naar storing op kabeltelevisie door mobiel gebruik in het Digitaal Dividend

Onderzoek. naar storing op kabeltelevisie door mobiel gebruik in het Digitaal Dividend Onderzoek naar storing op kabeltelevisie door mobiel gebruik in het Digitaal Dividend Colofon 2010 Agentschap Telecom ISBN 978 908 15 7321 4 Opdrachtgever Ministerie van Economische Zaken Uitgevoerd door

Nadere informatie

G. Driessen J. Doesborgh. De feminisering van het basisonderwijs

G. Driessen J. Doesborgh. De feminisering van het basisonderwijs G. Driessen J. Doesborgh De feminisering van het basisonderwijs DE FEMINISERING VAN HET BASISONDERWIJS ii De feminisering van het basisonderwijs Effecten van het geslacht van de leerkrachten op de prestaties,

Nadere informatie

Steekproef in Edelstenenwijk

Steekproef in Edelstenenwijk DOSSIER 6650 Corrosieschade VZA-voorspankabels in woningen te Heerhugowaard Rapport 6650-2-1 Steekproef in Edelstenenwijk 5 november 2008 SAMENVATTING Uit een onderzoek naar de conditie van VZA-kabels

Nadere informatie

Impact van de klimaatverandering in België

Impact van de klimaatverandering in België Impact van de klimaatverandering in België Bibliografische referentie Impact van de klimaatverandering in België, Jean-Pascal van Ypersele en Philippe Marbaix (onder leiding van), Greenpeace, Brussel,

Nadere informatie

Werkhervattingskansen na instroom in de WW

Werkhervattingskansen na instroom in de WW Werkhervattingskansen na instroom in de WW Leeftijd is niet het enige dat telt 12 1 Wilco de Jong Kathleen Geertjes Martine de Mooij-Schep Anouk de Rijk Nicol Sluiter Centraal Bureau voor de Statistiek

Nadere informatie

DE ROOS VAN AXEN, TOEGEPAST OP LEIDERSSCHAP

DE ROOS VAN AXEN, TOEGEPAST OP LEIDERSSCHAP DE ROOS VAN AXEN, TOEGEPAST OP LEIDERSSCHAP Er zijn verschillende wijzen om met anderen in relatie te treden. Een manier om daarnaar te kijken is de relatieroos of roos van axen (F. Cuvelier). Deze relatieroos

Nadere informatie

Achtergrondkenmerken en ontwikkelingen van zzp ers in Nederland 1-12-2014 gepubliceerd op cbs.nl

Achtergrondkenmerken en ontwikkelingen van zzp ers in Nederland 1-12-2014 gepubliceerd op cbs.nl Achtergrondkenmerken en ontwikkelingen van zzp ers in Nederland 1-12-214 gepubliceerd op cbs.nl CBS Centraal Bureau voor de Statistiek Achtergrondkenmerken en ontwikkelingen van zzp'ers in Nederland, 1

Nadere informatie

Deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en de ontwikkeling van kinderen

Deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en de ontwikkeling van kinderen Deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en de ontwikkeling van kinderen Deelname aan voor- en vroegschoolse educatie en de ontwikkeling van kinderen Twee onderzoeken in het kader van de BOPOprogrammalijn

Nadere informatie

Wordt de nieuwe vitaliteitsregeling een succes?

Wordt de nieuwe vitaliteitsregeling een succes? 102 Wordt de nieuwe vitaliteitsregeling een succes? L. Delsen J. Smits* Samenvatting De spaarloonregeling en de levensloopregeling worden opgeheven en naar verwachting vervangen door een nieuwe regeling

Nadere informatie