Een empirische studie naar de samenstelling en structuur van aandelen- en schuldsyndicaten in de LBO markt

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een empirische studie naar de samenstelling en structuur van aandelen- en schuldsyndicaten in de LBO markt"

Transcriptie

1 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR Een empirische studie naar de samenstelling en structuur van aandelen- en schuldsyndicaten in de LBO markt Masterproef voor het bekomen van de graad van : Master in de Toegepaste Economische Wetenschappen: Handelsingenieur Jens Verhiest Thomas Viaene Onder leiding van Professor dr. M. Meuleman Assistent Bart Van Hoe

2

3 UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR Een empirische studie naar de samenstelling en structuur van aandelen- en schuldsyndicaten in de LBO markt Masterproef voor het bekomen van de graad van : Master in de Toegepaste Economische Wetenschappen: Handelsingenieur Jens Verhiest Thomas Viaene Onder leiding van Professor dr. M. Meuleman Assistent Bart Van Hoe

4 PERMISSION Ondergetekenden verklaren dat de inhoud van deze masterproef mag geraadpleegd en/of gereproduceerd worden, mits bronvermelding. Jens Verhiest Thomas Viaene

5 Voorwoord Met het schrijven van deze masterproef sluiten wij onze academische opleiding aan de faculteit Economie en Bedrijfskunde aan de Universiteit Gent af. Het was een opdracht die de nodige tijd, inspanning en doorzettingsvermogen heeft vereist. Bovenal was dit een proefwerk dat ons toeliet verschillende inzichten en vaardigheden aan te wenden die ons werden aangeleerd doorheen de opleiding. Met enige trots stellen we de lezer dan ook graag ons onderzoek voor. Alvorens van start te gaan willen wij graag nog enkele mensen bedanken, wiens hulp cruciaal was bij de totstandkoming van deze masterproef. Vooreerst bedanken wij professor dr. Miguel Meuleman, onder wiens begeleiding wij dit onderwerp mochten uitwerken. Niet alleen wees hij ons op deze leemte in het onderzoek naar de relatie tussen aandelen- en schuldsyndicaten in een leveraged buyout, ook konden wij steeds rekenen op zijn veelvuldigheid aan onderzoeksideeën en inzichten. Vervolgens gaat onze oprechte dank ook uit naar Bart Van Hoe. Wij konden voor verschillende zaken op zijn hulp rekenen. Eerst en vooral voor het verhelderen van de vaak complexe relaties aanwezig in de markt van de leveraged buyouts. Bij het schrijven van onze literatuurstudie konden we ook op hem rekenen om deze na te lezen en bij te sturen om tot een correcte opbouw van de hypothesen te komen. De samengestelde database die we konden gebruiken was van zijn hand. Wanneer ons onderzoek vorderde konden we ook op hem rekenen voor extra aanpassingen en aanvullingen. Tijdens het descriptieve onderzoek, ten slotte, konden we ook rekenen op zijn advies en statistisch inzicht. Het hoeft dus niet gezegd, dhr. Van Hoe speelde een belangrijke rol bij het schrijven van deze masterproef. Daar wij hierbij onze 5-jarige opleiding tot Handelsingenieur aan de universiteit Gent beëindigen willen ook wij onze familie en vrienden bedanken. Onze ouders, die het ons mogelijk maakten deze opleiding te volgen en ons stimuleerden ons academisch te ontwikkelen. Onze zussen en vrienden, die ons steunden en op tijd en stond voor welgekomen afleiding en ontspanning zorgden. Ten slotte, dankt Thomas zijn vriendin voor haar onvoorwaardelijke steun. Jens Verhiest Thomas Viaene V

6 Inhoudsopgave Voorwoord... V Verklarende woordenlijst... IX Lijst met tabellen... X Lijst met figuren... XI Inleiding... 1 Deel 1: Literatuuronderzoek Leveraged buyouts in de literatuur Leveraged buyouts gedefinieerd Soorten buyouts Motieven voor leveraged buyouts Rol van private equity bij leveraged buyouts Rol van schuld bij leveraged buyouts Recente trends Syndicaten Motieven voor aandelensyndicaten Motieven voor schuldsyndicaten Kosten van syndicaten Agency kosten en moral hazard Modellen van agency kosten en moral hazard Moral hazard en agency kosten binnen schuldsyndicaten Moral hazard en agency kosten binnen aandelensyndicaten Moral hazard en agency kosten tussen aandelen en schuldsyndicaten Adverse selection binnen schuldsyndicaten Moral hazard tussen de investee en de leiding van het syndicaat Resource-based theorie Traditionele vs. Relationele resource-based view VI

7 4.2 Resource-based benadering van syndicaten Institutionele theorie en cultuur Culturele verschillen Hypothesen Reputatie Herhaalde interacties Aandelensyndicaat als certificaat Culturele en geografische verschillen Deel 2: Empirisch onderzoek Methodologie Bronnen Steekproef Variabelen Endogeniteit Descriptieve analyse Regressiemodel Resultaten Controle variabelen Onafhankelijke variabelen Additionele testen Vergelijking met de negatieve binomiaal regressies Discussie resultaten Deel 3: Algemeen besluit Referenties... XII Bijlagen... XXIV Appendix 1: Bijkomend descriptief onderzoek... XXIV Appendix 2: Poisson regressie: Additionele testen... XXVIII Appendix 3: Negatieve binomiaal regressies... XXXV VII

8 Appendix 4: Negatieve binomiaal regressies: Additionele testen... XXXVIII VIII

9 Verklarende woordenlijst BBP BIMBO CMBOR DBI ESOP EVCA GLM GP IBO IPO IFSL LBO LIBOR LP MBI MBO MEBO mld. mln. PE R&D SIC TF USD VC V.K. V.S. VIF WVI WVS Bruto Binnenlands Product Buy-In Management Buyout Center for Management Buyout and Private Equity Research Directe Buitenlandse Investering Employee Stock Ownership Plan European Private Equity and Venture Capital Association Generalized Linear Model General Partnership Institutional Buyout Initial Public Offering International Financial Services London Leveraged Buyout London Interbank Offered Rate Limited Partnership Management Buy-In Management Buyout Management-led Employee Buyout Miljard Miljoen Private Equity Research and Development Standard Industrial Classification Thomson Financial Database US Dollar Venture Capital Verenigd Koninkrijk Verenigde Staten Variance Inflation Factor World Values Index World Values Survey IX

10 Lijst met tabellen Tabel 1: Overzicht van alle variabelen Tabel 2: Descriptieve analyse Tabel 3: Correlatietabel Tabel 4: Poisson regressies: Basismodel, hypothesen 1, 2 en 3 en combinatie hypothese 1& Tabel 5: Possion regressies: Hypothese Tabel 6: Poisson regressies: Hypothese 1, 2 en 4 in combinatie Tabel 7: Vergelijking van de resultaten van de Poisson en Negatieve Binomiaal Regressies Tabel 8: Observaties per land vergeleken met het aandeel LBO investeringen in XXIV Tabel 9: Overzicht van de observaties (<20) volgens industrie... XXV Tabel 10: Overzicht van de aanwezige SIC codes... XXVI Tabel 11: Descriptieve analyse van de gereduceerde steekproef... XXVII Tabel 12: Poisson regressies: Bank ervaring... XXVIII Tabel 13: Poisson regressies: Schuldsyndicaten met meer dan 1 speler... XXIX Tabel 14: Poisson regressies: Schuldsyndicaten met meer dan 1 speler (vervolg)... XXX Tabel 15: Poisson regressies: Aandelensyndicaat met meer dan 1 speler... XXXI Tabel 16: Poisson regressies: Aandelensyndicaat met meer dan 1 speler (vervolg)... XXXII Tabel 17: Poisson regressies: Relatie ontlener PE leider... XXXIII Tabel 18: Poisson regressies: Relatie ontlener - leider schuldsyndicaat... XXXIV Tabel 19: Negatieve binomiaal regressies: Basismodel, H 1, 2 en 3 en combinatie H 1&2... XXXV Tabel 20: Negatieve binomiaal regressies: Hypothese 4... XXXVI Tabel 21: Negatieve binomiaal regressies: Hypothese 1,2 en 4 in combinatie... XXXVII Tabel 22: Negatieve binomiaal regressies: Bank ervaring... XXXVIII Tabel 23: Negatieve binomiaal regressies: Schuldsyndicaten met meer dan 1 speler... XXXIX Tabel 24: Negatieve binomiaal regressies: Schuldsyndicaten met meer dan 1 speler (vervolg)... XL Tabel 25: Negatieve binomiaal regressies: Aandelensyndicaat met meer dan 1 speler... XLI Tabel 26: Negatieve binomiaal regressies: Aandelensyndicaat met meer dan 1 speler (vervolg) XLII Tabel 27: Negatieve binomiaal regressies: Relatie ontlener PE leider... XLIII Tabel 28: Negatieve binomiaal regressies: Relatie ontlener leider schuldsyndicaat... XLIV X

11 Lijst met figuren Figuur 1: Leningen verstrekt voor LBO transacties, wereldwijd in $mld., Figuur 2: Histogram van de te verklaren variabele: Grootte schuldsyndicaat Figuur 3: Observaties per land vergeleken met het aandeel LBO investeringen in XXIV Figuur 4: Aantal observaties per jaar... XXV Figuur 5: Aantal observaties (>19) per industrie... XXV XI

12 Inleiding In 2009 werd wereldwijd $91 mld. private equity 1 (PE) geïnvesteerd. Dit is de helft van hetgeen in 2008 geïnvesteerd werd en amper een derde ten opzichte van 2007, het historische topjaar. Met een aandeel van $33 mld. investeringen (2009) is de V.S. veruit de grootste markt. Het wereldwijde aandeel van buyout investeringen in deze totale PE investering bedraagt 57%. Het aandeel PE dat nodig is in een leveraged buyout (LBO) bedraagt meer dan 50%. In 2007 was dat ongeveer 30% (TheCityUK, 2010), toen werd wereldwijd ongeveer $500 miljard aan lenigen versterkt voor LBO transacties (Bain&Company, 2010). De LBO markt wordt gekenmerkt door het syndiceren van kapitaal en schuld. Hoewel syndicatie steeds belangrijker wordt voor het volbrengen van de grotere buyout deals, focust de literatuur vooral op early stage venture capital en is het onderzoek naar syndicatie in de buyout-fase eerder beperkt (Wright, Amess, Weir en Grima, 2009). Daarenboven focust de bestaande literatuur vooral op de relaties binnen de syndicaten en niet tussen het aandelen- en schuldsyndicaat. Dit verticaal aspect (Cumming, 2010) vormt het onderwerp van deze masterproef. Zowel voor aandelen- als voor schuldsyndicaten hebben verschillende auteurs aangetoond dat de reputatie van de leider van het syndicaat een belangrijke rol speelt bij het verlichten van agency conflicten binnen het syndicaat en het certificeren van de kwaliteit van de lening of de investering (Dennis en Mullineaux, 2000; Sufi, 2006; Meuleman, 2006; Meuleman, Wright, Manigart en Lockett, 2009a). Leiders met een betere reputatie zijn beter in het monitoren van het management; ze verminderen het gepercipieerde risico van de investering of lening (Meuleman et al., 2009a) en zullen minder geneigd zijn om het syndicaat te benadelen omdat ze zo hun reputatie op het spel zetten (Sufi, 2006; Wright en Lockett, 2003). Bovendien zijn gereputeerde leiders in staat om meer geld te investeren in het overgenomen bedrijf en kunnen deze leningen gemakkelijker doorverkocht worden op de secundaire markt (Demiroglu en James, 2010). Ook voor herhaalde interacties zijn gelijkaardige effecten beschreven voor zowel aandelen- en schuldsyndicaten. Meuleman et al. (2009a) vindt dat zowel adverse selection als moral hazard problemen binnen aandelensyndicaten worden gemilderd als de leden van het aandelensyndicaat voorgaande relaties hebben. Hierbij aansluitend vindt Sufi (2006) dat voorgaande relaties tussen lead arranger en participant lenders de mogelijkheid vergroten dat deze laatste lid wordt van het schuldsyndicaat. In een van de weinige onderzoeken die focussen op de relaties tussen leiders van 1 Equity value van de deal 1

13 aandelen- en schuldsyndicaten vinden Ivashina en Kovner (2010) dat informatieasymmetrieën verminderd worden door herhaalde interacties en dat PE bedrijven hierdoor betere kredietvoorwaarden kunnen bekomen voor hun portefeuillebedrijven. In deze masterproef wordt, vertrekkende van de bestaande literatuur over aandelen- en schuldsyndicaten afzonderlijk, onderzocht hoe deze effecten spelen tussen de syndicaten als deze samen voorkomen bij een LBO. Ten eerste wordt nagegaan wat de impact is van de reputatie van de leider van het aandelensyndicaat op de grootte van het schuldsyndicaat. Vervolgens wordt onderzocht wat de impact is van de relatie tussen de leider van het aandelensyndicaat en de leider van het schuldsyndicaat op de grootte van het schuldsyndicaat. Daarna wordt dieper ingegaan op de certificerende rol die het aandelensyndicaat speelt bij de vorming van het schuldsyndicaat. Ten slotte wordt nagegaan wat de invloed is van geografische en culturele afstand tussen de leiders van beide syndicaten op de grootte van het schuldsyndicaat. Voor het empirisch onderzoek wordt gebruik gemaakt de Thomson Financial (het vroegere Venture Economics) en de Dealscan database, aangevuld met databases Zephyr, Amadeus en Orbis. De gegevens uit deze databases maken het mogelijk om het onderzoek toe te spitsen op LBO transacties uit 25 landen, in meer dan 60 sectoren over de periode van 1991 tot Met deze masterproef richten we ons op een belangrijk deel van de literatuur dat tot op heden slechts in beperkte mate onderzocht is: het verticaal aspect van syndicaten. Hierbij gaan we na of de in de literatuur beschreven relaties binnen aandelen- en schuldsyndicaten met betrekking tot reputatie van de leider (Dennis en Mullineaux, 2000; Sufi; 2006, Meuleman et al., 2009a), herhaalde interacties (Meuleman et al., 2009a; Sufi, 2006), geografische en culturele afstand (Wright, Kissane en Burrows, 2005) ook gelden tussen aandelen- en schuldsyndicaten als deze samen voorkomen bij een LBO. Dit wordt aangevuld met een onderzoek naar de potentiële certificerende rol die het aandelensyndicaat speelt bij de vorming van het schuldsyndicaat. Tot slot dragen we bij aan de beperkte literatuur over syndicatie in de, later stage, buyout-fase (Wright et al., 2009). Het vervolg van deze masterproef is als volgt ingedeeld: Deel 1, het literatuuronderzoek, start met de definitie van de verschillende soorten LBO s, motieven voor LBO s en de rol van PE en schuld (hoofdstuk 1). In hoofdstuk 2 wordt dieper ingegaan op de motieven voor aandelen- en schuldsyndicaten. Hoofdstuk 3 behandelt agency kosten en moral hazard tussen aandelen- en schuldsyndicaten, hierbij wordt vertrokken van de literatuur over agency kosten en moral hazard binnen de afzonderlijke syndicaten. Vervolgens wordt dieper ingegaan op de agency kosten tussen het overgenomen bedrijf en de leiders van de syndicaten en de rol van adverse selection. Na de agency kost benadering in hoofdstuk 3, wordt in hoofdstuk 4 dieper ingegaan op de resource-based 2

14 benadering van het bedrijf. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen de traditionele en de relationele benadering en wordt besloten met de resource-based benadering van syndicaten. Hoofdstuk 5 licht de institutionele theorie toe en gaat na hoe culturele en geografische verschillen syndicaten beïnvloeden. In hoofdstuk 6 worden de hypothesen beschreven. In het eerste hoofdstuk van deel 2, het empirisch onderzoek, wordt de gevolgde methodologie toegelicht. In het tweede hoofdstuk worden de resultaten besproken en geïnterpreteerd, vervolgens wordt dieper ingegaan op de additionele testen. Deel 3, ten slotte beëindigt deze masterproef met een algemene conclusie. 3

15 Deel 1: Literatuuronderzoek 1 Leveraged buyouts in de literatuur 1.1 Leveraged buyouts gedefinieerd Private equity (PE) is het vermogen in bedrijven dat niet publiek verhandeld wordt en door professionele investeerders is aangebracht; het omvat early stage classic venture capital (VC), expansion stage en later stage investments (Wright en Robbie, 1996). Tot deze laatste categorie behoort de leveraged buyout (LBO), dit is de overname van een bedrijf, divisie of bepaalde activa waarbij, doorgaans 60% tot 70% schuld wordt aangewend (Rosenbaum en Pearl, 2009). Vanuit een institutioneel perspectief is PE het voorzien van kapitaal en management expertise aan bedrijven om zo waarde te creëren, vaak gerealiseerd door grote kapitaalwinsten na het afsluiten van een deal (Caselli, 2010). Caselli (2010) maakt een onderscheid tussen VC en PE als twee apart te onderscheiden fases in de levenscyclus van het bedrijf: venture capitalists investeren in startende en jonge ondernemingen, terwijl PE bedrijven zich richten op oudere ondernemingen. PE wordt een steeds belangrijker mechanisme waarmee bedrijven wereldwijd worden gecontroleerd (Caselli, 2010). Buyouts werden oorspronkelijk enkel gebruikt voor bedrijven binnen mature sectoren met weinig investeringsvereisten en lage groeiperspectieven (Jensen, 1989). Samen met de strategische heroriëntatie van mature sectoren naar technologiesectoren veranderde ook de motivering van waardecreatie door kostenreductie naar waardecreatie door middel van productontwikkeling en innovatie (Wright, Hoskisson, Businetz en Dial, 2000; 2001). Bruining en Wright (2002) wijzen op een nieuwe focus van buyouts. Waar de PE bedrijven vroeger zorgden voor het vermijden van negatieve risico s focussen deze nu vooral op het opwaartse potentieel van bedrijven en deals. De PE bedrijven gaan op zoek naar opwaarts potentieel in de deals doordat de veilingen de prijzen doen stijgen en de schuldeisers hogere returns wensen. Een LBO, bij de overname van een bedrijf, vindt plaats wanneer er minder eigen vermogen wordt gebruikt dan schuld (Seel, 2010). LBO s zijn attractief daar ze enkel een kleine inbreng kapitaal vereisen onder de vorm van eigen vermogen en dusdanig de potentiële return sterk kunnen opdrijven. Wanneer de schuldafbouw goed verloopt en de verkoop (privaat of publiek) binnen een redelijke termijn plaatsvindt, kan deze investering een hoog rendement (ten opzichte van het risico) opleveren (Seel, 2010). De schulden die voor deze hoge financiële hefboom zorgen, zijn hoofdzakelijk 4

16 afkomstig van banken (Kaplan en Stein, 1993). Er zijn verschillende mogelijke motieven voor het gebruik van schuld afkomstig van banken door de PE bedrijven (infra, p.15). Vooreerst worden banken geacht een comparatief voordeel te hebben in monitoring (Diamond, 1989; 1991; Fama, 1985; Rajan, 1992). Wijziging van het vooraf afgesproken risicoprofiel van de investeringen worden dusdanig makkelijker ontdekt wat problemen van moral hazard voorkomt. Ten tweede zijn de leningen voorzien door de banken, gemakkelijker te heronderhandelen voor de aandeelhouders omdat ze geconcentreerder zijn ten opzichte van publiek of privaat aangehouden schuld (Berlin en Mester 1992; Smith en Warner, 1979). Ten derde worden de voordelen van leverage sterker, wanneer er met meer korte termijn bankleningen gewerkt wordt (Jensen, 1986). Overleverage zorgt voor grondige herziening van de onderneming die ze competitiever, slanker en rendabeler maakt (Jensen, 1986). De PE bedrijven zorgen in de eerste plaats voor financiële intermediatie waardoor ze tot waardecreatie bijdragen (Ivashina en Kovner, 2010). Ze zorgen ervoor dat ze lagere kredietkosten verkrijgen voor hun portfolio bedrijven door het probleem van de asymmetrische informatie tussen de bank en de financiële sponsor (het PE bedrijf) te verminderen. Dit komt doordat de banken door hun lange termijn relaties met een PE bedrijf informatie hebben kunnen verzamelen over het bedrijf en er meer vertrouwen is ontstaan in hun due diligence proces (Ivashina en Kovner, 2010). 1.2 Soorten buyouts Het onderscheid tussen de buyouts kan gemaakt worden naar de maturiteitsgraad van de betrokken onderneming. De levenscyclus van bedrijven kan ruimgenomen opgedeeld worden in twee fases, de eerste fase, startende en jonge ondernemingen zijn de focus van venture capitalists, oudere bedrijven zijn de focus van PE bedrijven (Caselli, 2010). Bij early stage venture capital investeringen gaan de investeerders zich vooral focussen op marktgroei en het potentieel van de producten (Elango, Fried, Histrich en Poloncheck, 1995). Deze early stage deals worden algemeen beschouwd als risicovoller en krijgen daardoor meer aandacht van de venture capitalist (Amason, Sapienza en Manigart, 1994). Wright et al. (2001) maakt een onderscheid tussen LBO s op twee dimensies, de incentives van het management en de mindset van het management: de manier waarop ze denken en beslissingen nemen. Enerzijds kunnen de incentives van het management gericht zijn op het verbeteren van de efficiëntie; anderzijds kunnen deze focussen op strategische innovatie. Binnen de mindset van het management wordt een onderscheid gemaakt tussen twee soorten. Ten eerste is er de managerial cognition die verwijst naar een meer systematisch beslissingsproces met veel aandacht voor 5

17 structuur en gekwantificeerde budgetten. Ten tweede wordt de entrepreneurial cognition gedefinieerd, hierbij wordt meer gefocust op heuristieken en persoonlijke overtuigingen van het management. Door combinatie van beide dimensies kunnen vier soorten buyouts onderscheiden worden. Efficiency-oriented buyouts combineren een focus op het verbeteren van de efficiëntie en managerial cognition. Dergelijke buyouts worden gekenmerkt door een sterke focus op het afstemmen van de incentives met het oog op het verhogen van de productiviteit. Bij een entrepreneurial buyout heeft het management een entrepreneurial mindset en wordt er gefocust op strategische innovatie. Het management focust op radicale strategische innovatie en wordt hiertoe aangezet door sterke incentives. Een minder voor de hand liggende combinatie is deze tussen een managerial cognition en een focus op strategische innovatie. Hierbij zorgen proces- en incrementele innovaties voor een revitalisatie van het bedrijf. Een combinatie tussen entrepreneurial cognition en de focus op het verbeteren van de efficiëntie leidt volgens Wright et al. (2001) zeer waarschijnlijk tot een faling van de buyout. De financiële incentives belonen immers verbeteringen van de efficiëntie, maar de managers hebben vaardigheden die gericht zijn op innoveren. Wood en Wright (2009) maken een onderscheid tussen insider-driven buyouts en outsider-driven buyouts. In de eerste categorie wordt de buyout geïnitieerd door personen binnen het bedrijf, in de laatste door buitenstaanders. Hieronder wordt een onderscheid gemaakt tussen drie soorten LBO s naar de classificatie volgens Renneboog en Simons (2005) Management buyout Bij een management buyout (MBO) kopen leden van het huidige managementteam een significant aandeel van het eigen vermogen, met behulp van een PE bedrijf, om controle te verkrijgen over het bedrijf (Robbie en Wright, 1996). MBO s die gesteund worden door VC brengen significante wijzigingen teweeg in de aandelenstructuur en kunnen bijdragen tot groei en veranderingen in de strategie, de organisatiestructuur en de ondernemerszin (Reid, 1996). Waar de agency theory van Jensen (1989) vooral focust op het reduceren van de overinvestering van de vrije kasstroom in de buyout van het ganse bedrijf, is een divisionele buyout vaak het gevolg van een situatie van onderinvestering door het moederbedrijf; vooral wanneer de divisie geen deel uitmaakt van de kernstrategie van de onderneming (Wright et al., 2001). De ondermaatse prestaties, die huidig management aanzetten tot een divisionele MBO, kunnen een gevolg zijn van overdreven bureaucratische controle, crisis bij de moederonderneming of de onmogelijkheid van de groep om divisies te evalueren (Hoskisson en Hitt, 1994; Haynes,Thompson en Wright, 2000). 6

18 Heel vaak merken managers van de divisies nieuwe opportuniteiten op die niet altijd op steun kunnen rekenen van het management van de moederonderneming. Loskomen van dit management geeft de managers van de buyout meer vrijheid en flexibiliteit om innovatieve ideeën na te streven (Burgelman, Christensen en Wheelwright, 2008). Wanneer ook personeelsleden participeren in het eigen vermogen bijvoorbeeld aan de hand van een Employee Stock Ownership Plan (ESOP) (Chen en Kensinger, 1998), spreken we over een management-led employee buyout (MEBO) Management buy-in Wanneer een extern managementteam zich inkoopt spreken we over een management buy-in (MBI). Deze actie is verschillend van een MBO in die zin dat een extern management zich voornamelijk zal focussen op het verbeteren van een falend management dat het potentieel van het bedrijf niet ten volle kon realiseren. Hierdoor is deze transactie vaak vijandig en risicovoller (Robbie en Wright, 1995). Een andere reden om tot een MBI over te gaan is het feit dat private eigenaars geen opvolger kunnen vinden en de mogelijkheid niet hebben of niet wensen te verkopen aan een grote overnemer (Wright et al., 2001). Een MBI is bovendien onderworpen aan bilaterale adverse selection problemen (Robbie en Wright, 1996). Vooreerst moet het management de juiste waarde en het potentieel van het bedrijf kunnen inschatten. Vervolgens moeten de investeerders de kwaliteit van het nieuwe management evalueren alsook het risico en potentieel van de investering. Het extern managementteam kan ook belangrijke sleutelfiguren van de onderneming bevatten, wat tot een hybride vorm van een buyout en een buy-in leidt (Wright et al., 2001). Stilton (2006) heeft het in deze situatie over een buy-in management buyout (BIMBO). Deze hybride buyout vorm verhelpt de asymmetrische informatieproblemen van externe managers door de betrekking van actieve sleutelfiguren terwijl nieuwe externe managers nog steeds de tekortkomingen van het huidige management kunnen verhelpen (Wright et al., 2001) Institutional buyout In het geval van een institutional buyout (IBO), ten slotte, is het het PE bedrijf die zelf de investering onderneemt voor de overname van een divisie of een grote groep (Wright en Robbie, 1996). Het managementteam wordt aangesteld door de investeerder, dit kan het huidige management zijn (Stilton, 2006), een nieuw management of een combinatie van huidig en nieuw management (Wright en Robbie, 1996). Het grote verschil ten opzichte van een MBO en MBI zit hem in de aandelenstructuur. Bij een MBO krijgt het management een aandeel door deel uit te maken van de deal. Bij een IBO kan het management aandelen verwerven als deel van zijn remuneratie (Renneboog en Simons, 2005). De grootste implicatie in vergelijking met een MBO is dat het principal-agent 7

19 probleem, tussen het PE bedrijf en het management, hier ernstiger is (Renneboog en Simons, 2005). De investeerder moet dus op zoek gaan naar een evenwichtige vergoeding die de belangen van de twee partijen zo goed mogelijk in overeenstemming brengt. 1.3 Motieven voor leveraged buyouts Er zijn verschillende hypotheses die de motivering van buyouts verklaren. In de literatuur is er echter geen eenduidige consensus betreffende de belangrijkste. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste motieven die in de literatuur beschreven zijn Hypothese van prestatieverbetering Een belangrijk gevolg van een buyout is de verandering van het aandeelhouderschap. Voor de buyout was deze een onafhankelijk publiek of privaat bedrijf of als een divisie deel van een grote groep. Na de buyout worden de managers hoofdaandeelhouder of medeaandeelhouders samen met het PE bedrijf (Goossens, Manigart en Meuleman, 2008). Deze wijziging van aandeelhouderschap heeft een positieve impact op de kasstroom, de winstgevendheid en de productiviteit ten opzichte van de situatie voor de buyout (Kaplan, 1989; Lichtenberg en Siegel, 1989; Smith, 1990). De prestatieverbeteringen zijn vooral te danken aan de meer performante organisatiestructuur, die voor een betere alineëring van de belangen van de aandeelhouders en het management zorgt. Dit zorgt voor lagere agency kosten en een hogere efficiëntie (Jensen, 1989). Hoewel de verandering van eigenaar die gepaard gaat met een buyout doorgaans een positieve invloed heeft op de financiële resultaten (Cumming, Siegel en Wright, 2007) is er binnen de literatuur over buyouts vaak geopperd dat de controle en de korte termijn focus die hieruit voortvloeien een negatieve invloed zouden hebben op de lange termijn door het beperken van de investeringen in innovatie en R&D (Ughetto, 2010). Er werd geconstateerd dat de investeringen in R&D gemiddeld 40% dalen na een buyout (Long en Ravenscraft, 1993). Hall (1990) toonde echter aan dat LBO s voornamelijk plaatsvinden in die sectoren die weinig R&D investeringen vereisen. Indien dit toch belangrijk is voor het bedrijf, bleef deze constant. Daartegenover stellen sommige auteurs dan weer dat PE bedrijven net de nodige kennis en expertise kunnen aanbrengen om meer nieuwe innovatieve producten op de markt te brengen (Zahra, 1995). Ughetto (2010) onderzoekt, door PE ondersteunde buyouts van West-Europese productiebedrijven tussen 1998 en 2004 en vindt dat de post-buyout innovatie van deze bedrijven sterk afhangt van het investeringsbeleid, de objectieven en de risicobereidheid van de investeerder die het PE syndicaat, de groep PE invesesteerders, leidt. Zo is de innovatieve output beter als het PE bedrijf gespecialiseerd is in de buyouts-fase. PE bedrijven kunnen bijgevolg ook waarde creëren door het aanbrengen van bepaalde middelen. Meuleman, Amess, 8

20 Wright en Scholes (2009b) geven het voorbeeld van jonge ondernemende bedrijven, die vaak niet over de nodige resources en capaciteiten beschikken om de groeimogelijkheden volledig te benutten. Deze kunnen dan aangebracht worden door PE bedrijven Hypothese van agency kosten Het was Jensen die in 1989 als één van de pioniers de groei van LBO en andere going-private transactions verklaarde. Volgens hem liggen de moeilijkheden met de allocatie van de vrije kasstroom aan de basis van de rol die schuld is gaan spelen bij wat hij de ondergang van het beursgenoteerd bedrijf ten voordele van het private kapitaal noemde. Jensen concludeerde dat er bij buyouts toegevoegde waarde wordt gecreëerd doordat de incentives van het management en de investeerders beter op elkaar worden afgestemd. De problemen, die volgens Jensen hierdoor verminderen, komen voort uit de relatie waarbij via een contract één of meerdere personen (principal) samen een agent aanstellen om voor hen diensten te leveren. Hierbij gaat ook een transfer aan macht gepaard naar de agent. Wanneer de agent aan nutsmaximalisatie doet, is het mogelijk dat dit niet altijd in het belang is van de principal (Jensen en Meckling, 1976). Een principalagent relatie gaat dus gepaard met agency kosten. Een buyout vermindert volgens Jensen (1989) deze kosten op twee manieren. Een eerste manier, gerelateerd aan de schuldzijde, is het verkleinen van het risico op suboptimaal gebruik van de kasstroom door de regelmatige, verplichte aflossingen van de omvangrijke schuld. Deze hoge schuld ziet Jensen als een vervanging van de dividenden die dan verplicht moeten worden uitbetaald. Suboptimaal gebruik slaat op het gebruik van de vrije kasstroom voor projecten die geen positieve netto contante waarde opleveren (Weir, Wright en Laing, 2005). Als voorbeeld kan hier het Empire Building perspectief gelden (Murphy, 1985); investeringen in verlieslatende projecten enkel om het bedrijf te doen groeien. Managers hebben vaak de incentive om cash aan te houden, in plaats van het uit te keren aan de aandeelhouders, omdat het hen onafhankelijker maakt van de kapitaalmarkten en hun inefficiënte kasinstroom. Grote voorraden cash leiden echter vaak tot verspilling en inefficiëntie (Jensen, 1989). Bovendien ziet Jensen (1989) heil in overleveraging, het gebruik van een groot aandeel schuld in de kapitaalstructuur. Indien een bedrijf niet voldoende kasstroom genereert om de schuld af te betalen is het verplicht de strategie en structuur te herdefiniëren. Dit leidt tot het terugschroeven van inefficiënte investeringen, verminderen van overheadkosten en het verkopen van activa die beter buiten het bedrijf renderen. Dit zal leiden tot een slankere en meer competitieve onderneming die zo hogere returns en betere resultaten kan voorleggen. Overleveraging zorgt er tevens voor dat de PE bedrijven zelf minder kapitaal moeten inbrengen om een bepaald aandeel in het bedrijfskapitaal te verwerven. 9

De financiering van management buyouts: een empirische analyse

De financiering van management buyouts: een empirische analyse Universiteit Gent Faculteit Economie en Bedrijfskunde Academiejaar 2003-2004 De financiering van management buyouts: een empirische analyse Scriptie voorgedragen tot het bekomen van de graad van licentiaat

Nadere informatie

Financieren anno 2015 BDO M&A - Debt Advisory Strategisch financieringsadvies

Financieren anno 2015 BDO M&A - Debt Advisory Strategisch financieringsadvies Financieren anno 2015 BDO M&A - Debt Advisory Strategisch financieringsadvies drs. Roel van der Sar RC RV Manager Corporate Finance Debt Advisory Introductie drs. Roel van der Sar RC RV Senior Manager

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 Sarajane Marilfa Omouth Paramaribo, juni 2015 1. Inleiding De totale

Nadere informatie

EXTERNAL INVESTORS IN PRIVATE FAMILY FIRMS AN EXPLORATORY STUDY OF FAMILY FIRM HETEROGENEITY JEROEN NECKEBROUCK, SOPHIE MANIGART & MIGUEL MEULEMAN

EXTERNAL INVESTORS IN PRIVATE FAMILY FIRMS AN EXPLORATORY STUDY OF FAMILY FIRM HETEROGENEITY JEROEN NECKEBROUCK, SOPHIE MANIGART & MIGUEL MEULEMAN EXTERNAL INVESTORS IN PRIVATE FAMILY FIRMS AN EXPLORATORY STUDY OF FAMILY FIRM HETEROGENEITY JEROEN NECKEBROUCK, SOPHIE MANIGART & MIGUEL MEULEMAN Overzicht Controle in het familiebedrijf Governance en

Nadere informatie

TOEGANG TOT FINANCIERING

TOEGANG TOT FINANCIERING TOEGANG TOT FINANCIERING Opzet van de enquête De toegang tot financiering is essentieel voor het welslagen van een onderneming en een belangrijke factor voor economische groei in Europa na de economische

Nadere informatie

Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever <> begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo

Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever <> begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo zijn opgemaakt (ook onder IFRS) IAS 7 maakt gebruik van cashstroom tabellen,

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2012

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2012 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2012 Een vooruitblik op de schuld, de schuldenlastbetalingen in 2013-2045

Nadere informatie

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Vastgoed financieren In een commerciële omgeving Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Welkom in de commerciële bancaire wereld Businessplannen Bancaire normen Business plan Focus aanbrengen

Nadere informatie

Vereniging AEGON en AEGON N.V. kondigen niet-verwaterende vermogensherstructurering aan

Vereniging AEGON en AEGON N.V. kondigen niet-verwaterende vermogensherstructurering aan Persbericht Vereniging AEGON en AEGON N.V. kondigen niet-verwaterende vermogensherstructurering aan VERENIGING AEGON S FINANCIËLE POSITIE ZAL SUBSTANTIEEL VERSTERKT WORDEN AEGON N.V. S ( AEGON ) EIGEN

Nadere informatie

PPS & Alternatieve Financiering Enkele aanbevelingen voor de Praktijk. 2 december 2013 BDO

PPS & Alternatieve Financiering Enkele aanbevelingen voor de Praktijk. 2 december 2013 BDO PPS & Alternatieve Financiering Enkele aanbevelingen voor de Praktijk 2 december 2013 BDO Presentation Outline Introduc)e - PPS aandachtspunten vanuit een gewijzigde financiële markt - Bedenkingen voor

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Imtech Traffic & Infra. Veel gestelde commerciële vragen

Imtech Traffic & Infra. Veel gestelde commerciële vragen Imtech Traffic & Infra Veel gestelde commerciële vragen Royal Imtech N.V. organisatie: opheldering Royal Imtech NV (holding) Divisies Gebaseerd op landen Benelux Duitsland & Oost-Europa Nordic Spanje Verenigd

Nadere informatie

KAPITAALVERHOGING COFINIMMO: VAAK GESTELDE VRAGEN

KAPITAALVERHOGING COFINIMMO: VAAK GESTELDE VRAGEN KAPITAALVERHOGING COFINIMMO: VAAK GESTELDE VRAGEN INSCHRIJVEN OP HET AANBOD Q1: Wat is het doel van het Aanbod? Ervan uitgaand dat er volledig wordt op ingeschreven, zullen de netto opbrengsten van de

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2013

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2013 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2013 Een vooruitblik op de schuld, de schuldenlastbetalingen in 2014-2050

Nadere informatie

BI CARMIGNAC PATRIMOINE

BI CARMIGNAC PATRIMOINE BI CARMIGNAC PATRIMOINE Beleggingsdoelstelling Het compartiment belegt in het fonds Carmignac Patrimoine A (acc) EUR (ISIN: FR0010135103). Dit fonds behoort tot de categorie gediversifieerd en heeft als

Nadere informatie

FOUNDING PARTNERS GOLD PARTNERS SILVER PARTNERS MEDIA PARTNERS

FOUNDING PARTNERS GOLD PARTNERS SILVER PARTNERS MEDIA PARTNERS FOUNDING PARTNERS GOLD PARTNERS SILVER PARTNERS MEDIA PARTNERS Wie financiert mijn overname? Trends en mogelijkheden in de leveraged finance markt Jeroen van Harten, ABN AMRO Leveraged Syndicate & Sales

Nadere informatie

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet Bart P.M. Joosen 30 januari 2014 Aanbodzijde van de financieringsmarkt 2 Aanbodzijde van de financieringsmarkt Banken Institutionele beleggers Beurs (public

Nadere informatie

Management buyouts in een Europees perspectief: een empirische analyse

Management buyouts in een Europees perspectief: een empirische analyse UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR 2006-2007 Management buyouts in een Europees perspectief: een empirische analyse Scriptie voorgedragen tot het bekomen van de graad: Licentiaat

Nadere informatie

HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND

HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND HEDGEFONDSEN EN PRIVATE EQUITY IN NEDERLAND samenvatting Prof. dr. A. de Jong Dr. P. J.G. Roosenboom Prof. dr. M.J.C.M. Verbeek Drs. P. Verwijmeren RSM Erasmus University, Rotterdam 4 oktober 2007 Dit

Nadere informatie

ICP Corporate Finance

ICP Corporate Finance ICP Corporate Finance Corporate Finance Adviseurs Bedrijfsprofiel Januari 2013 Profiel ICP Corporate Finance Corporate Finance Adviseur van management en aandeelhouders bij complexe Corporate Finance vraagstukken

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 30 413 Regels betreffende pensioenen (Pensioenwet) Nr. 5 NOTA VAN VERBETERING Ontvangen 25 januari 2006 In het voorstel van wet (stuk nr. 2) worden

Nadere informatie

Het realiseren van een MBO - 10 veel gestelde vragen en antwoorden 1

Het realiseren van een MBO - 10 veel gestelde vragen en antwoorden 1 Het realiseren van een MBO - 10 veel gestelde vragen en antwoorden PricewaterhouseCoopers Corporate Finance heeft jarenlange ervaring in het begeleiden van teams bij het succesvol realiseren van management

Nadere informatie

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen

Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Bedrijfsoverdracht in Vlaanderen Onderzoek over de planning van de bedrijfsoverdracht uitgevoerd met de steun van Agentschap Ondernemen: Executive summary Prof. dr. Tensie Steijvers drs. Ine Umans Universiteit

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur Hoofdstuk 5 De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur 5.1 Inleiding In de vorige hoofdstukken hebben we het vreemd vermogen en het eigen vermogen van een onderneming besproken. De partijen

Nadere informatie

Financieren van grote windprojecten Juni 2013. Vertrouwelijk NWEA Winddag

Financieren van grote windprojecten Juni 2013. Vertrouwelijk NWEA Winddag Financieren van grote windprojecten Juni 2013 Green Giraffe Energy Bankers gespecialiseerd in duurzame energie financieringen Focus op de duurzame energie: Green Giraffe Energy Bankers is opgericht door

Nadere informatie

HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID

HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID HET GAAT NIET ALLEEN OM FINANCIERING, MAAR OM FINANCIERING, CAPACITEITSOPBOUW EN DUURZAAMHEID Micro-, kleine en middelgrote ondernemingen financieren = werkgelegenheid en inkomen creëren In ontwikkelingslanden

Nadere informatie

Najaarsseminar VAB Geld als Water

Najaarsseminar VAB Geld als Water Najaarsseminar VAB Geld als Water 7 november 2013 Lodewijk Kolfschoten Stelling 1 Mijn klanten willen alleen maar bankfinanciering Page 2 Crowdfunding Page 3 Wat is crowdfunding? Een alternatieve wijze

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Portfolio Management Ostrica BV Januari 2014 Rendementsverwachtingen Ostrica 2014 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

INHOUDSTAFEL. Beheersreglement (ref. : RG PFL + / N / 09-2010) V834NL 2

INHOUDSTAFEL. Beheersreglement (ref. : RG PFL + / N / 09-2010) V834NL 2 - V834NL INHOUDSTAFEL 1. BESCHRIJVING VAN DE BELEGGINGSFONDSEN... 3 1.1 Capital Secure... 3 1.2 Capital Balanced... 3 1.3 Capital Dynamic... 3 1.4 Capital Growth... 4 1.5 Capital Focus... 4 2. GEMEENSCHAPPELIJKE

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG PIM DIEPSTRATEN Doorn, 1 december 2015 AGENDA 1 Financieringsstrategie zorginstelling 2 Huidige financiers en het WFZ 3 Perspectief investeerder op de zorgmarkt 4 Alternatieve

Nadere informatie

Sicav naar Luxemburgs recht

Sicav naar Luxemburgs recht Sicav naar Luxemburgs recht Best Choice Best Choice is een selectie van fondsen die spe ciaal werd samengesteld voor wie vandaag flexibel en verstandig wil beleggen. Best Choice werd opgericht onder de

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Incofin cvso: investeren in microfinanciering

Incofin cvso: investeren in microfinanciering Incofin cvso: investeren in microfinanciering Presentatie Finance Avenue 2013 Loïc De Cannière CEO Incofin Investment Management 16 november 2013 Agenda Incofin Investment Management: wie zijn we en wat

Nadere informatie

BAVA PRESENTATIE 10 december 2013

BAVA PRESENTATIE 10 december 2013 BAVA PRESENTATIE 10 december 2013 Management Koos Hendriks CEO, oprichter Wim Moerman CFO Eigenaar wintersportwinkels Eigenaar Duijvestein Wintersport Oprichter en CEO SnowWorld 1974-1979 1980-2001 1996-heden

Nadere informatie

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management

De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management De tien gouden regels voor het beleggen in aandelen door Aberdeen Asset Management Finance Avenue, 14 november 2015 Christophe Palumbo, Senior Business Development Manager Benelux Aberdeen Asset Management

Nadere informatie

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek Index De lening balie is geopend 03 Meer mogelijkheden met een lening via Purple24 04 Kom ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

Het beste scenario voor uw belegging

Het beste scenario voor uw belegging db Best Strategy Notes Het beste scenario voor uw belegging gegarandeerd de beste strategie een gediversifieerde belegging een coupon van maximum 25% bruto* op vervaldag een korte looptijd van 2,5 jaar

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2013 Portfolio Management Ostrica BV Februari 2013 Rendementsverwachtingen Ostrica 2013 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Borower Dutch brochure editable v3_1.pdf CMY. Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Borower Dutch brochure editable v3_1.pdf CMY. Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek 1 Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek 2 Index De lening balie is geopend 03 Verbreedt uw horizon met Purple24 leningen 04 om ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

Dutch Summary. Dutch Summary

Dutch Summary. Dutch Summary Dutch Summary Dutch Summary In dit proefschrift worden de effecten van financiële liberalisatie op economische groei, inkomensongelijkheid en financiële instabiliteit onderzocht. Specifiek worden hierbij

Nadere informatie

Essentiële beleggersinformatie

Essentiële beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld om u meer inzicht te geven

Nadere informatie

De internationale vastgoedmarkt

De internationale vastgoedmarkt De internationale vastgoedmarkt Auteur(s): Eichholtz, P.M.A. (auteur) Graaf, N. de (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij Global Property Research te Maastricht. Eichholtz is daarnaast verbonden aan de

Nadere informatie

Externe Financiële Verslaggeving

Externe Financiële Verslaggeving FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSWETENSCHAPPEN DEPARTEMENT ACCOUNTANCY, FINANCE & INSURANCE (AFI) NAAMSESTRAAT 69 B-3000 LEUVEN KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN Naam student: Voornaam student Richting en studiejaar:

Nadere informatie

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN Financiering (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden Financiering - MCN De kapitaalmarkt in Beweging Toegang tot bancaire financiering meer onder druk Investeerders schuiven op in het gat dat banken

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Mutatie ( miljoen) Mutatie 2009* in %

Mutatie ( miljoen) Mutatie 2009* in % Tweede kwartaal/eerste halfjaar 2010 26 augustus 2010 Halfjaarbericht Hoofdpunten Omzet met 10,8% gestegen naar 7,1 miljard (stijging van 4,4% tegen constante wisselkoersen) Bedrijfsresultaat met 17,6%

Nadere informatie

Wanneer gaat het fout met de financieringshefboom?

Wanneer gaat het fout met de financieringshefboom? Wanneer gaat het fout met de financieringshefboom? In tijden dat de verwachtingen voor toekomstige vrije geldstromen ieder jaar uitkomen werkt de financieringshefboom in het voordeel van de eigen vermogen

Nadere informatie

Marktlink Fusies & Overnames

Marktlink Fusies & Overnames Marktlink Fusies & Overnames Workshop Zoeken en vinden van een koper / verkoper Jeroen Oldengarm j.oldengarm@marktlink.nl 06 30 39 42 11 Mei 2013 Inhoud Doel Introductie Marktlink Marktontwikkelingen en

Nadere informatie

Essentiële beleggersinformatie

Essentiële beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld om u meer inzicht te geven

Nadere informatie

1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30)

1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30) Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Naam: Studentnummer: Tentamen Financiering voor Vastgoedkunde Antwoordsuggesties 1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30) Omcirkel het meest juiste antwoord bij de Multiple

Nadere informatie

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Ministerie van Economische Zaken Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Roland Starmans Manager Product Ontwikkeling Bancair, Investment

Nadere informatie

DEFINITIES COMPETENTIES

DEFINITIES COMPETENTIES DEFINITIES COMPETENTIES A. MENSEN LEIDINGGEVEN A1 Sturen Geeft op een duidelijke manier richting aan een team, neemt de leiding op zich, zet mensen en middelen zodanig in dat doelen met succes worden bereikt.

Nadere informatie

Samenvatting onderzoek: Diversificatiestrategieën van accountantskantoren

Samenvatting onderzoek: Diversificatiestrategieën van accountantskantoren UNIVERSITEIT GENT FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSKUNDE ACADEMIEJAAR 2010 2011 Samenvatting onderzoek: Diversificatiestrategieën van accountantskantoren Frederik Verplancke onder leiding van Prof. dr. Gerrit

Nadere informatie

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur Efficiëntie Meegaan met de tijd Mobiliteit De markt verandert evenals onze manier van werken. Het leven wordt mobieler en we

Nadere informatie

Introductie ICP Corporate Finance

Introductie ICP Corporate Finance Introductie ICP Corporate Finance Profiel ICP Corporate Finance Corporate Finance Adviseur van management en aandeelhouders bij Corporate Finance vraagstukken Specialist in fusies & overnames, (alternatieve)

Nadere informatie

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT

Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Amsterdam, 11 juli 1997 Halfjaarbericht eerste helft 1997 ABN AMRO Asset Management TOTAAL BEHEERD VERMOGEN TOEGENOMEN MET 21 PROCENT Totaal vermogen beheerd door ABN AMRO Asset Management wereldwijd in

Nadere informatie

WAAR JE ZIT IS WAAR JE STAAT

WAAR JE ZIT IS WAAR JE STAAT WAAR JE ZIT IS WAAR JE STAAT Posities als antecedenten van management-denken over concernstrategie ACHTERGROND (H. 1-3) Concernstrategie heeft betrekking op de manier waarop een concern zijn portfolio

Nadere informatie

Werkkapitaal Management & Marktontwikkelingen

Werkkapitaal Management & Marktontwikkelingen Advisory Finance Infrastructure Werkkapitaal Management & Marktontwikkelingen Investments 4 maart, 2010 Principal Financial Company B.V. Inhoud 1. Oorzaken kredietcrises 2. Katalysator kredietcrises 3.

Nadere informatie

Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow

Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow Er is al heel wat gezegd en geschreven over het onderwerp Cash Flows. Wat ons blijft verbazen is hoe onvolledig deze publicaties

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Rendement. 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS

Rendement. 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS Rendement 9 de jaargang maart 2015 nr 30 FINANCIEEL NIEUWS De voordelen van globale diversificatie Ondanks de sterk toegenomen globalisering blijft internationale diversificatie in aandelenportefeuilles

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

SUPPLEMENT AANDEELHOUDERSCIRCULAIRE KONINKLIJKE KPN N.V.

SUPPLEMENT AANDEELHOUDERSCIRCULAIRE KONINKLIJKE KPN N.V. SUPPLEMENT d.d. 29 augustus 2013 bij de AANDEELHOUDERSCIRCULAIRE d.d. 21 augustus 2013 voor de Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders van KONINKLIJKE KPN N.V. te houden op 2 oktober 2013

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1 Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven 24 september 2013 1 1 1 Inhoud Alternatieve vormen van financiering Een Europese Private Placement? Financiering van NPEX Contact: Victor Meijer (victor.meijer@nibc.com)

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij medegefinancierd door Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij zijn een duurzame en efficiënte

Nadere informatie

Hoogtepunten van deze week

Hoogtepunten van deze week Hoogtepunten van deze week Een wekelijkse samenvatting van onze lijst van tips en ontwikkelingen binnen ons gecoverde universum. Morningstar tipt Capital One als waardevolle aanvulling op uw beleggingsportefeuille

Nadere informatie

a) Hoeveel aanvraagdossiers werden in de periode 2009-2014 jaarlijks ingediend voor de Innovatiemezzanine? Over hoeveel ondernemingen gaat het?

a) Hoeveel aanvraagdossiers werden in de periode 2009-2014 jaarlijks ingediend voor de Innovatiemezzanine? Over hoeveel ondernemingen gaat het? SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 702 van WILLEM-FREDERIK SCHILTZ datum: 7 juli 2015 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Participatiemaatschappij Vlaanderen - Innovatiemezzanine

Nadere informatie

Premium Special Report

Premium Special Report Premium Special Report The Leading Authority on Value Research 15 Juni 2010 Hoog dividend als alternatief voor obligaties De grote problemen die zijn ontstaan bij de banken tijdens de kredietcrisis, scheppen

Nadere informatie

Financiële analyse. Les 2 Vermogensbehoefte en financiering. Auteur: Witek ten Hove, MBA

Financiële analyse. Les 2 Vermogensbehoefte en financiering. Auteur: Witek ten Hove, MBA Financiële analyse Les 2 Vermogensbehoefte en financiering Auteur: Witek ten Hove, MBA In deze les gaan we kijken naar onderdelen uit de balans. Er wordt aangenomen dat de student weet hoe een balans is

Nadere informatie

zorg financiering in 2014 en verder Anja van Balen Sector Banker Zorg ABNAMRO

zorg financiering in 2014 en verder Anja van Balen Sector Banker Zorg ABNAMRO zorg financiering in 2014 en verder Anja van Balen Sector Banker Zorg ABNAMRO Financiering in een reguliere bancaire omgeving Miti ganten Jaar verslag Basel 3 kosten van financiering Basel 3 Wat houdt

Nadere informatie

Business Valuation : groeiend belang

Business Valuation : groeiend belang Business Valuation : groeiend belang Inleiding Vandaag de dag worden we steeds vaker geconfronteerd met de vraag hoeveel een onderneming waard is en of ze gelet op de huidige crisis financieel gezond is.

Nadere informatie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie

Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie Ondernemerschap in Vlaanderen: een vergelijkende, internationale studie De Global Entrepreneurship Monitor (GEM) is een jaarlijks onderzoek dat een beeld geeft van de ondernemingsgraad van een land. GEM

Nadere informatie

Recepten voor succesvol financieren

Recepten voor succesvol financieren Recepten voor succesvol financieren Masterclass Bio Based Economy Utrecht, 15 feb 2013 Annemieke Busch Rol MKB financiering bij AgNL Wegwijzer voor de MKB 'er binnen AgNL op financieringsgebied. Borgstellingskrediet,

Nadere informatie

ONTWIKKELINGEN VOOR ONZE VERMOGENSVERSCHAFFERS

ONTWIKKELINGEN VOOR ONZE VERMOGENSVERSCHAFFERS JAARVERSLAG 2015 FORWARD-LOOKING STATEMENT In dit jaarverslag worden bepaalde toekomstverwachtingen weergegeven met betrekking tot de financiële situatie en de resultaten van USG People N.V. alsook een

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten.

Verder zien. Meer weten. Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties

World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties World Wealth Report 2012: schaalbaarheid essentieel voor behalen groeidoelstellingen en verbeteren klantrelaties Modernisering van bedrijfsmodellen is nodig voor meer flexibiliteit en om aan groeidoelstellingen

Nadere informatie

Private Company barometer

Private Company barometer Private Company barometer Inhoud Achtergrond Private companies en economische omstandigheden Private companies en wet- en regelgeving / vestigingsklimaat Private companies en kredietverlening / financiering

Nadere informatie

Banken zijn terughoudend en strikt in de voorwaarden ALTERNATIEVE KAPITAALSTRUCTUREN IN DE ZORG

Banken zijn terughoudend en strikt in de voorwaarden ALTERNATIEVE KAPITAALSTRUCTUREN IN DE ZORG Banken zijn terughoudend en strikt in de voorwaarden ALTERNATIEVE KAPITAALSTRUCTUREN IN DE ZORG De zorgsector is onderhevig aan een aantal cruciale veranderingen, in essentie komt het erop neer dat verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Kennisdeling in lerende netwerken

Kennisdeling in lerende netwerken Kennisdeling in lerende netwerken Managementsamenvatting Dit rapport presenteert een onderzoek naar kennisdeling. Kennis neemt in de samenleving een steeds belangrijker plaats in. Individuen en/of groepen

Nadere informatie

Verder zien. Meer weten. 1 EEN SOLIDE LANGETERMIJN BELEGGING Dankzij de gebundelde expertise van topbeleggers 2 De beste beleggers voor de beste resultaten Toegang tot de meest exclusieve fondsen ter wereld

Nadere informatie

Essentiële beleggersinformatie

Essentiële beleggersinformatie Essentiële beleggersinformatie Dit document geeft u essentiële beleggersinformatie over dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld om u

Nadere informatie

De staat van de Nederlandse hypothekenmarkt

De staat van de Nederlandse hypothekenmarkt De staat van de Nederlandse hypothekenmarkt Alex van de Minne alexvandeminne@gmail.com Real Capital Analytics Amsterdam Business School Finance Group, Faculty of Economics and Business May, 2015 Amsterdam

Nadere informatie

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen

Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen Markt voor onderhandse derivaten in korte tijd sterk gekrompen De mondiale markt voor onderhandse derivaten - niet gestandaardiseerd verhandeld op de beurs maar in maatwerk tussen grote partijen - is sinds

Nadere informatie

Private Debt & Mezzanine. Dutch Corporate Finance Association 26 September 2013

Private Debt & Mezzanine. Dutch Corporate Finance Association 26 September 2013 Private Debt & Mezzanine Dutch Corporate Finance Association 26 September 2013 Achtergrond Erwin de Jong Carrière Delta Lloyd Mezzanine Fund (Managing Director) Oyens & van Eeghen (Managing Director Corporate

Nadere informatie

Ik leef mijn leven, AXA Private Management doet mijn geld leven

Ik leef mijn leven, AXA Private Management doet mijn geld leven Ik leef mijn leven, AXA Private Management doet mijn geld leven Bij AXA Private Management doen we er alles voor opdat u zich vrij zou voelen U vertrouwt ons uw geld toe Wij zorgen ervoor dat het opbrengt

Nadere informatie

CASE II - GROEP EMMAÜS

CASE II - GROEP EMMAÜS CASE II - GROEP EMMAÜS Vlaanderen telt momenteel een 40-tal initiatieven voor beschut wonen. Deze initiatieven stellen zich tot doel mensen met psychische problemen opnieuw in de samenleving te integreren.

Nadere informatie

Verder in Fusie & Overnames

Verder in Fusie & Overnames Verder in Fusie & Overnames (Mid size en familiebedrijven) Datum: december 2009 Plaats: Zeewolde Door: Triple Play Keynote speaker: Mr. Pieter J.H. Mensink MBA Verbonden door vertrouwen; groeien door samenhang

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011

Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg Beleggingsplan 2011 April 2011 ING Investment Management / ICS Inleiding Jaarlijks stelt het Bestuur van de Stichting Pensioenfonds Huntsman Rozenburg (Huntsman)

Nadere informatie

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro PERSBERICHT Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro Op 19 oktober 2008 is bekend gemaakt dat ING haar kapitaal verder heeft versterkt met behulp van de Nederlandse overheid. De solvabiliteit,

Nadere informatie

The Catalyst Cash-Out Optie

The Catalyst Cash-Out Optie The Catalyst Cash-Out Optie Amsterdam, 22 mei 2013 Amersfoort, 23 mei 2013 The Catalyst Capital Group Inc. Introductie en agenda Het doel van deze informatiesessie: Een korte introductie van Catalyst Een

Nadere informatie

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN

DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN DISCRETIONAIR BEHEER ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN ONZE BEHEERSMANDATEN MET BELEGGINGSFONDSEN Banque de Luxembourg biedt u haar expertise aan op het gebied van vermogensbeheer. Door ons een

Nadere informatie

WAARDERING VAN PRIVATE EQUITY Stemt de aandeelhouder nog met zijn voeten? Door: Arjen Sparrius

WAARDERING VAN PRIVATE EQUITY Stemt de aandeelhouder nog met zijn voeten? Door: Arjen Sparrius WAARDERING VAN PRIVATE EQUITY Stemt de aandeelhouder nog met zijn voeten? Door: Arjen Sparrius Dit artikel karakteriseert de actuele Fusie & Overname markt, en met name de rol die Private Equity daarin

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 Op de gegevens voor de top 10% van 1999

Nadere informatie

Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten

Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten CLAVIS Vermogensstructurering Directievoering Trustdiensten Vermogensbeheer (Infra)structuur Vermogensplanning Transactiebegeleiding

Nadere informatie

UW BEDRIJF FINANCIEREN

UW BEDRIJF FINANCIEREN UW BEDRIJF FINANCIEREN BEDRIJFSFINANCIERING Zonder financiering kan een onderneming niet bestaan. Of het nu gaat om de omvang van het eigen vermogen of de ontwikkeling van uw werkkapitaal: de wijze waarop

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie