WORLD ONLINE. Redactie Actuele geschiedenis. Tim Moria Ruben Munsterman Jeroen Tasseron Mark Scholten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "WORLD ONLINE. Redactie Actuele geschiedenis. Tim Moria Ruben Munsterman Jeroen Tasseron Mark Scholten"

Transcriptie

1 WORLD ONLINE Redactie Actuele geschiedenis Tim Moria Ruben Munsterman Jeroen Tasseron Mark Scholten

2 World Online: de misstap van vele beleggers door Tim Moria 17 maart 2000 zal voor veel beleggers een datum zijn om nooit te vergeten. Het is de dag waarop World Online op de beurs kwam. Het was ook de dag waarop vele beleggers dachten groot geld te verdienen. Maar tegelijkertijd was het ook een dag die voor heel veel mensen anders liep dan gepland. World Online bleek namelijk niet het beloofde land, zoals eerder werd aangenomen en de grote winsten die de aandelen in deze internetprovider moesten opbrengen, bleven uit. Sterker nog, in plaats van winst werden de beleggers opgezadeld met flinke tegenvallers en grote verliezen. World Online bleek voor al deze beleggers niks meer te zijn dan een groot, zwart gat. Het was Nina Brink die in 1995 het bedrijf World Online oprichtte. Het was diezelfde Nina Brink die, nadat World Online niks meer bleek te zijn dan een groot fiasco, door een groot deel van de gedupeerden maar ook buitenstaanders werd aangewezen als de hoofdschuldige van dit hele drama. Maar of dit allemaal wel terecht is, is onzeker. Als een van de eersten zag Brink het nut van internetproviders en met haar World Online probeerde zij op dit potentieel in te spelen. Nog geen jaar later konden de eerste klanten al gebruikmaken van de diensten van het bedrijf en ook grote bedrijven als de Nederlandse Spoorwegen, Telfort en TROS zagen het belang in van een dergelijke onderneming. Het waren dan ook deze bedrijven die grote bedragen investeerden in World Online. Het was uiteindelijk een Zwitserse familie, Sandoz, die een meerderheidsbelang in World Online nam. Dit deden zij voor maar liefst 150 miljoen dollar en de voorbereidingen op de beursgang konden beginnen. Deze beursgang zou een aantal jaren later, op 17 maart 2000, plaatsvinden. Al op deze eerste dag van de beursgang verkochten grote aandeelhouders, waaronder ook de Nederlandse Spoorwegen, Telfort en TROS, hun aandelen. De eerste handelsdag van World Online, waarvan werd verwacht dat er een grote koersstijging zou plaatsvinden, viel tegen en liet een koersstijging van slechts twintig cent zien. Nog geen drie dagen later, op 20 maart, ging het mis. Terwijl drie dagen eerder de grote aandeelhouders hun aandelen al van de hand deden, volgden nu de kleinere beleggers. Geleid door angst vanwege het wegvallen van de grote aandeelhouders, verkochten ook zij hun aandelen. Vanaf 20 maart kelderde de aandelenkoers allen nog maar en in enkele weken tijd was de koers van World Online met tientallen procenten gedaald. Een aantal weken later werd World Online overgenomen door het Italiaanse Tiscali. Dit gebeurde overigens voor een veel lagere prijs dan het bedrag waarop World Online aanvankelijk, voor de beursgang, werd geschat (12 miljard). Beleggers zouden er later achterkomen dat Nina Brink al voor de beursgang haar eigen aandelen had verkocht. Volgens veel beleggers was dit nergens vermeld en werden zij mede hierdoor om de tuin geleid. Deze informatie bleek overigens toch in een prospectus, zij het op pagina 99, vermeld te zijn. Het is misschien niet geheel in stijl geweest van Brink, maar beleggers konden dus wel degelijk aan zien komen dat World Online niet één groot succesverhaal zou zijn. Zo oordelen ook meerdere deskundigen die wij uitvoerig aan het woord laten in dit dossier. Opvallend genoeg vindt ook Eric Smit, een schrijver die meerdere malen in de clinch lag met Nina Brink en het boek schreef waar Brink zo n afkeur tegen had ( Nina. De onweerstaanbare opkomst van een power lady ), dat het niet Brinks schuld is dat veel beleggers hun geld zijn kwijtgeraakt. Verschillende deskundigen zijn niet de enigen die vinden dat Brink volgens de regels heeft gehandeld, want ook de rechter, die Brink nooit heeft aangesproken op haar privévermogen bij het betalen van schadevergoedingen aan de verschillende beleggers, bepaalde dat zij volgens het boekje heeft gehandeld. Overigens wel met de kanttekening dat dit niet erg stijlvol is gebeurd.

3 Kader Nina Brink: Nina Brink, momenteel Nina Storms, is een Nederlands ondernemer en in 2000 was zij voorzitter van de raad van bestuur van internetprovider World Online. We kennen Nina Brink dan ook allemaal voornamelijk van de perikelen rondom dit bedrijf, maar Brink kwam natuurlijk niet zomaar uit de lucht vallen. Nina Brink werd op 21 juli 1953 geboren. Na als kind gewoond te hebben in Québec (haar ouders waren Joods en waren bang voor de in die tijd losgebarsten Hongaarse opstand en vertrokken dus richting het Franstalige gedeelte van Canada), kwam Nina als achttienjarige vrouw terug naar Nederland. Haar vader was plotseling overleden en slechts met haar moeder begon ze hier aan een nieuw leven. Ze begon aan de studie psychologie aan de rijksuniversiteit van Leiden, maar maakte deze niet af: het bedrijfsleven trok haar toen al meer. Nina Brink trouwde haar toen eerste man, Ben Aka. Het bedrijf MCA Tronix, later AKAM International, was het bedrijf waar Brink haar eerste werk in het bedrijfsleven zou verrichten: ze werd daar Markerting Director. Toch zou ze hier niet lang blijven werken, want haar ambities waren groter. Al in 1987 begon Brink voor zichzelf, want in dat jaar richtte zij, samen met haar inmiddels tweede man Ab Brink, een distributiebedrijf van computeronderdelen op: A-Line Technologies. Dit bedrijf legde Brink geen windeieren, want toen zij dertig was bedroeg het vermogen van Brink al tientallen miljoenen guldens. Een bedrag dat in de loop der jaren zou oplopen tot ruim tweehonderd miljoen euro. Nadat Brink ook A-Line Technologies verkocht, begon zij in 1995 aan het project dat haar landelijk beroemd zou maken: World Online. Brink werd het grote gezicht van het bedrijf en na de mislukking werd het merendeel van alle kritiek dan ook vooral op Brink gericht. Brink werd een maand na de beursgang, al op 13 april 2000, ontslagen als bestuursvoorzitter en niet veel later zou ze uiteindelijk vertrekken bij World Online. Veel gedupeerde beleggers verwijten het Brink verantwoordelijk te zijn voor het mislukken van World Online. De rechter oordeelde in eerste instantie anders, maar later werd toch bepaald dat World Online en Nina Brink de beleggers op het verkeerde been hadden gezet. World Online moest schadevergoedingen betalen, maar Nina Brink is uiteindelijk nooit op haar privévermogen aangesproken. Terwijl Brink, na het fiasco rondom World Online, nog meerdere bedrijven zou oprichten (investeringsmaatschappij Renessence Ventures en hostingprovider LaDot), zou ze eigenlijk alleen nog maar worden aangezien als het kwaad van World Online. Zo werd er bepaald dat zij niet zou worden aangesproken op haar privévermogen, maar persoonlijk werd zij flink door het slop gehaald. De persoon Nina Brink staat op deze manier haast voor slecht en kwaad.

4 De ondergang van World Online en haar beleggers Je voelt je leeg, machteloos en boos tegelijk door Mark Scholten, Ruben Munsterman, Tim Moria & Jeroen Tasseron Ik was in één keer al mijn spaargeld kwijt, vertelt de negenenvijftig jarige Derk Tegelaar. Net als vele beleggers rekent Derk zich op 10 maart 2000 al rijk wanneer hij zijn aandelen in World Online koopt. Het is namelijk deze internetprovider waarbij het zeker is dat de belegger goud geld zal verdienen. Ik had belegd in Word Online, en verloren. De brochures van dat Franse vakantiehuisje konden gelijk de prullenbak in, want die droom viel in duigen. Ik zag het al helemaal voor me, lekker overwinteren in het warme zuiden. Ik won alleen geen geld, zoals gepland, maar verloor. En het was geen beetje, het ging om ongeveer dertigduizend euro. Dertigduizend zuurverdiende euro s, in één klap kwijt. Dat gevoel is haast niet te beschrijven. Je voelt je leeg, machteloos en boos tegelijk. Het voelde onwerkelijk, maar als ik mijn bankafschriften bekeek, werd het pijnlijk duidelijk. Digitale revolutie World Online wordt in 1995 opgericht door Nina Brink, die als een van de eersten in Nederland het nut van internet inziet. Het bedrijf moet het voor iedereen mogelijk gaan maken om gemakkelijk en snel op het web te surfen. Het internet is inmiddels al enkele jaren bezig aan een grote opmars. Sinds de lancering is het wereldwijde web steeds makkelijker toegankelijk geworden en bedrijfjes die toegang bieden tot het internet schieten als paddenstoelen uit de grond. Zonnet, XS4All, World Access en World Online concurreren met elkaar om abonnees en toegang tot de bestaande netwerken. Elk bedrijf dat maar iets met internet te maken heeft verdient grote sommen geld op de beurs. De Amerikaanse internetprovider AOL groeit in deze periode zo hard, dat in het begin van 2000 het internetbedrijf zelfs mediagigant Time Warner voor het astronomische bedrag van 164 miljard Dollar overneemt. Ook in World Online gaat ontzettend veel geld om en grote beleggers als de Nederlandse Spoorwegen, TROS en Telfort kopen aandelen in World Online. Door het vertrouwen van deze bedrijven worden de verwachtingen almaar groter. Wanneer het bedrijf op 17 maart 2000 op de beurs komt, blijken deze verwachtingen niet terecht. De grote aandeelhouders verkopen hun aandelen en binnen een dag volgen ook de kleinere, particuliere beleggers, geleid uit angst vanwege het wegvallen van de grotere beleggers. De eerste dag is er desondanks een koersstijging te zien, zij het van maar twintig cent, maar twee dagen later kelderen de koersen alsnog. Binnen een aantal weken zijn de aandelen in World Online met tientallen procenten gedaald. Terwijl beleggers een gouden toekomst hadden ingecalculeerd, klappen al deze dromen in één keer in elkaar. Het kon eigenlijk niet misgaan, vertelt Tegelaar, vrachtwagenchauffeur van beroep. Het algemene beeld was dat van een goed bedrijf waarvan de aandelen sowieso zouden stijgen. Ik kocht die aandelen dan ook alleen maar omdat ik van iedereen hoorde dat het een gegarandeerd succes was. Natuurlijk -en eigenlijk op de automatische piloot- ging ik in die mening mee en kocht op 10 maart, 7 dagen voor de beursgang, voor iets minder dan gulden aandelen. Dat was al mijn spaargeld, maar ik maakte me geen zorgen. Ik wist zeker dat mijn aandelen in waarde zouden toenemen. Er is geen enkel moment geweest waarop ik dacht dat ik dit niet moest doen. Ik heb het niet eens echt met mijn vrouw overlegd. Ze wist er wel van, was er niet heel blij mee, maar maakte er geen probleem van.

5 Overschatting Mannen leiden aan grenzeloze zelfoverschatting, volgens Willem Middelkoop. De voormalig beurscommentator bij RTLZ adviseert de gewone man om weg te blijven van de beurs. Succesvol beleggen is voor 80% de oorzaak van kunde en voor 20% de oorzaak van geluk. Deze kunde bestaat vooral uit legale voorkennis. Daarmee doelt Middelkoop op kennis verkregen door je beroepsmatig te verdiepen in de economische ontwikkelingen. Bij World Online was al snel duidelijk dat het geen goede investering was. Maarten Schinkel, vaste economisch redacteur van het NRC Handelsblad, is het daar mee eens. De cijfers die genoemd worden in de prospectus zijn wiskundig niet vol te houden. Er werden getallen genoemd die gewoon niet konden kloppen. Op een gegeven moment was een abonnee van World Online ongeveer evenveel waard als een nieuwe Volkswagen Golf. Hype Het bedrijf zelf laat geen kans ongemoeid om zich bij het grote publiek te profileren. Een reclame met de verlamde Superman acteur Christopher Reeve wordt op elke zender uitgezonden. Op het scherm verheft hij zich vanuit zijn rolstoel naar de blauwe hemel. De toon is episch; hier gebeurt iets bijzonders, hier moet je deel van uitmaken. Marco Borsato spreekt tijdens een promotietour voor het bedrijf Ik sta aan de vooravond van mijn nieuwe tournee, maar jullie staan aan de vooravond van een nieuw tijdperk. Het Financieel Dagblad ziet alle euforie die gedirigeerd wordt door de campagne, en schrijft: Zelfs bij de meest verstokte communisten jeukt de twijfel door de verlokkingen van het volkskapitalisme. Ook die ene buurman, die toch 'tegen beleggen is', schiet in het trappenhuis flatgenoten aan voor adviezen over de nieuwkomer op het Damrak. World Online wordt door dit mediaoffensief steeds hoger gewaardeerd. Op de Engelse grijze markt, waar aandelen al voor de beurslancering een waarde toegekend krijgen, is het aandeel inmiddels 120 euro waard, zo rapporteert het NRC op 7 maart. De oorspronkelijke beurswaarde bedroeg slechts 43 euro. Door deze uitspraken lijkt het alsof de media ook verantwoordelijk zijn voor de hype rondom World Online. Maarten Schinkel is het daar niet mee eens: Er wordt tegenwoordig altijd alleen maar gesproken over de media als entiteit. De media heeft een redelijk grote rol toebedeeld gekregen in de hele internethype, maar ik vind dat onterecht. De geschreven media in het bijzonder waren uitermate kritisch over World Online. Ook wordt de rol van TV en radio nogal eens onderschat. Waarschijnlijk omdat het veel makkelijker is om een krantenarchief te lichten, dan lijkt het snel dat de geschreven pers belangrijker is dan in werkelijkheid. Cijfermatig klopte er niets, maar iedereen geloofde het. Ik durf te beweren dat als je de NRC in die tijd goed had gelezen, dat je er nooit zou zijn ingetrapt. Ik vind dat wel een erezaak voor ons. Nieuwe economie Ronald van de Laar behoort tot de kleine groep mensen die extreem veel geld heeft verdiend aan een internethype. Met zijn vermogen van 105 miljoen, volgens de rijkenlijst Quote 500, behoort hij tot de 256 rijkste mensen van Nederland. Maar een aanbod om in World Online te investeren sloeg hij af: Ik had geen goed gevoel bij het bedrijf, er waren gewoon allerlei dingen mis. Het bedrijf maakte niet eens winst. De miljonair investeert alleen ergens in als hij de mensen achter het bedrijf vertrouwt. En dat vertrouwen had hij niet bij World Online. De miljonair begon eind jaren 90 te investeren in andere start-ups. Dat zijn bedrijven die in de kinderschoenen staan en een ambitie hebben op de beurs. Voor een kleine inleg verwierf hij een aandeel in de internetonderneminkjes Newconomy en Letsbuyit.com. Het was twee

6 keer jackpot, zegt Van de Laar. Hij financierde de opstart. Toen de beursgang van deze bedrijven zich voordeed, verwelkomden de beleggers de nieuwe firma s met een warm onthaal. De waarde steeg explosief, dus ook zijn aandeel in de bedrijfjes. Ik investeerde dus in zo n bedrijf voordat het nog maar op de beurs was, en als zo n bedrijf eenmaal op de beurs overgewaardeerd was, verkocht ik de boel. Achteraf stortte de boel vaak in elkaar, zoals ook bij Newconomy en Letsbuyit.com, en zaten de beleggers die er nog in zaten met de gebakken peren. De lancering Ook bij World Online gaat het mis. Al bij het publiceren van de prospectus, waarin beleggers de financiële situatie van het bedrijf kunnen beoordelen, is de kritiek niet van de lucht. Men valt vooral over het probleem dat niet duidelijk is hoe groot het belang van Nina Brink in het bedrijf is. Er staat wel iets vermeldt over een transfer, het overdoen van aandelen -aan een nieuwe partij- maar hoeveel precies en voor welk bedrag deze aandelen zijn overgedaan blijft onduidelijk. Op de grote dag van de beurslancering blijft de openingskoers steken op 50,20 euro. Niet eens in de buurt van de verwachtte winst. De partij waar Brink haar aandelen aan overdeed, dumpt deze onmiddellijk, waardoor het aanbod aan aandelen de vraag begint te overstijgen. De koers begint langzaam in te zakken. Op het einde van de eerste beursdag is de koers al gezakt naar euro, slechts twintig cent boven de openingskoers. Binnen de kortste keren ontstaat er paniek onder de beleggers en probeert iedereen zo snel mogelijk van zijn aandelen af te komen, voordat de koers te ver gedaald is. Binnen een week is een aandeel World Online nog maar een derde waard van de introductieprijs. Wanneer de beursgang vervolgens mislukt, valt de hele beurswereld over Brink heen en wordt ze schuldig bevonden aan misleiding van investeerders. Onterecht volgens Eric Smit, die een flink boek weidde aan Nina en haar zakenpraktijken. Nina was echt een zondebok. Alle informatie stond gewoon in de prospectus en als de overdracht wel gewoon vermeld was geweest, had iedereen nog steeds zijn geld erin gestort alsof er niets aan de hand was. Ook Maarten Schinkel is het hiermee eens. World Online was ook absoluut niet het enige voorbeeld van de internetbubbel, maar is eigenlijk juist door de timing zo belangrijk geweest. In het buitenland waren er al verschillende bedrijven de beurs op gegaan, met wisselend succes, maar zonder enig echt idee. Zo lang je maar iets naar de beurs bracht dat internet in de naam of beschrijving had, dan zat je goed. World Online zat er tussen, maar werd echt precies op het hoogtepunt gelanceerd. Was het twee weken later gelanceerd, dan was het heel anders afgelopen. Er was echt sprake van een gekte. Daar gaat je geld Het grote verlies dat Tegelaar lijdt, blijft niet zonder gevolgen. Hij moet geld gaan lenen bij vrienden en collega s en gaat langere werkdagen maken. Ook zijn vrouw, Rita, moet meer uren gaan werken als lerares in het basisonderwijs. De relatie tussen de twee komt dan ook in de problemen. Discussies en ruzies komen steeds vaker voor en vooral Rita neemt het Derk kwalijk dat hij zoveel geld verloor. Toch zorgt het verlies, en de mening van zijn vrouw, er niet voor dat Tegelaar niks meer van de beurs wil weten. Integendeel: Ik wilde er niet aan geloven dat ik geen verstand van zaken had en belegde met het geld dat ik leende, in andere bedrijven. Tot afschuw van zijn vrouw Rita: Het is ongelooflijk dat hij daar maar mee doorgaat. Alsof het nog niet genoeg is? We verloren in 2000 al ons spaargeld en hebben toen allebei extra uren moeten werken om uit de schulden te komen. Erger nog, we hebben geld moeten lenen en dat hebben we met veel pijn en moeite terug kunnen betalen. Derk denkt

7 dat hij precies weet wat er op de beurs gebeurt, maar dat is natuurlijk onzin. Hij heeft geen economische opleiding gedaan en zijn enige informatie haalt hij uit kranten. Hij leest dus geen gespecialiseerde tijdschriften bijvoorbeeld. Dat beleggen is gewoon één groot gokspel. Hij geniet gewoon van de spanning, maar ik ga er kapot aan. We hebben er geregeld ruzies over maar hij trekt zich er niks van aan. Als het bij het debacle rondom World Online was gebleven, had ik er nog vrede mee kunnen hebben. Natuurlijk, dan is het nog steeds hartstikke erg, maar dan konden we het gewoon afsluiten. Maar waarom moet hij er in vredesnaam mee doorgaan? Tegelaar heeft er moeite mee dat zijn vrouw zo stellig tegen beleggen is, zelf heeft hij nog steeds het idee dat hij wel degelijk verstand van zaken heeft: Ik begrijp wel wat mijn vrouw bedoeld, maar ik ben het er gewoon niet mee eens. Naast het feit dat ik het inderdaad leuk vind om te beleggen, vind ik ook dat ik er inmiddels verstand van heb gekregen. Sterker nog, ik vind eigenlijk dat ik er goed in ben. Ik vind het dan ook niet leuk dat mijn vrouw er zo op tegen is. We hebben er vaak ruzies over, maar goede argumenten geeft ze niet. Ze vindt dat ik moet stoppen met beleggen en dat is het dan. Een echte reden, geeft ze niet. Ze valt alleen maar terug op het geld dat ik verloor met World Online, terwijl ze er toen geen problemen van maakte dat ik daar ons geld in stak. Natuurlijk, het is vervelend dat we ons geld toen kwijtraakten, maar het gaat nu stukken beter. Niet zeuren De Vereniging van Effectenbezitters besluit na de koersval om aangifte te doen tegen Nina Brink en de banken die de beursgang begeleidden. Deze instantie komt op voor de rechten van de beleggers en vindt dat deze misleidt zijn. Beleggers zijn er ingestapt op basis van een veel te optimistisch beeld van World Online, gecreëerd door Nina Brink en een misleidend prospectus. In de prospectus had moeten staan: investeer rustig in World Online, ik (red: Nina Brink) heb mijn aandelen verkocht. Maar als de oprichtster geen vertrouwen in haar eigen onderneming heeft, dan investeren beleggers niet, aldus Hoofd Juridische zaken van de VEB Paul Coenen. De VEB heeft bijna tien jaar geprocedeerd tegen World Online en de banken die verantwoordelijk waren voor de beursgang: ABN Amro en Goldman Sachs. Over de reden is Erik Smit stellig: ABN had het bedrijf niet naar de beurs mogen brengen. De bank is samen met Goldman Sachs absoluut voor een deel debet aan de mislukte beursgang. Hier zijn ze ook voor aansprakelijk gesteld. Als deze banken nee hadden gezegd, was dit niet gebeurd. Er wordt een schikking getroffen tussen de banken en het VEB. De World Online beleggers die lid zijn van de vereniging kunnen maximaal 110 miljoen euro verdelen. Paul Coenen vindt dat de zaak tegen World Online een logische stap was: Als er wordt gelogen, dan moeten wij de verantwoordelijke partijen aansprakelijk stellen. Als wij de World Online zaak niet hadden aangepakt, dan doen we onszelf als belangenbehartiger van beleggers te kort. Maarten Schinkel vindt de houding van de kleine beleggers en het VEB na het barsten van de bubbel niet reëel. Als je met iets meegaat dat too good to be true is, kan je er meestal wel van uitgaan dat het niet goed zit. Als ik het casino binnenloop en mijn hele kapitaal op zestien zet, en ik dat vervolgens kwijtraak Dan moet ik niet zeuren. Stel dat de zestien wel valt, was ik schatrijk. Ook de houding van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) staat hem niet aan. Wat opvalt aan het geheel is dat men heel erg op de Amerikaanse manier is gaan denken, vroeger interesseerde het men vooral wat de bedoeling van iemand is geweest, niet of die volledig elke letter uit het prospectus heeft nageleefd. Volgens de letter van de wet heeft het VEB gelijk, maar vanuit moreel standpunt ben ik het er niet mee eens.

8 Overigens is Tegelaar de laatste belegger die zoekt naar smoesjes: Ik geef niemand de schuld van wat er is gebeurd. Ik heb het geld zelf belegd, in de waan dat ik hier dik aan zou verdienen. Dit is uiteindelijk niet gebeurd, maar dat kan ik alleen mezelf verwijten. Ik had scherper moeten zijn. Tijdlijn: World Online : oprichting World Online 1996: eerste klanten gebruiken diensten van World Online : Grote Nederlandse ondernemingen investeren in World Online: Nederlandse Spoorwegen, TROS, Telfort 1998: Zwitserse familie Sandoz neemt meerderheidsbelang in World Online (150 miljoen dollar) en voorbereidingen beursgang van start 1998: Brink wordt in korte tijd het symbool van de Nieuwe Economie 17 maart 2000: Officiele beursgang World Online. Waarde aandeel: euro. Ruim een miljoen Nederlanders hadden aandelen in het bedrijf. 17 maart 2000: Grote aandeelhouders (Nederlandse Spoorwegen, TROS en Telfort) verkopen aandelen 17 maart 2000: Aandeel laat slechts koersstijging zien van twintig cent. Beleggers beginnen al te twijfelen 20 maart 2000: Aandelen World Online kelderen. Veel beleggers doen, geleid door angst, aandelen van de hand. 24 maart 2000: Beleggers zijn eenderde van hun vermogen kwijt. Maart en april 2000: Aandelen kelderen met tientallen procenten in enkele weken tijd. 13 april 2000: Nina Brink door Raad van Commissarissen ontslagen uit haar functie als bestuursvoorzitter. Een aantal dagen later vertrekt ze bij World Online 17 april 2000: Inmiddels zijn beleggers al tweederde van hun vermogen kwijt. 7 september 2000: De Italiaanse internet-provider Tiscali koopt World Online voor ruim 5,5 miljard. 14 maart 2001: VEB dagvaart drie oude aandeelhouders en de twee begeleidende banken. 17 december 2003: De Amsterdamse rechtbank stelt de VEB in het gelijk en oordeelt dat World Online de beleggers heeft misleid ten tijde van de beursgang. De betrokken banken (ABN Amro en Goldman Sachs) gaan vrijuit. 22 maart 2004: VEB gaat in beroep tegen de uitspraak van december. Volgens de VEB zijn de betrokken banken wel schuldig aan misleiding van beleggers. 27 november 2009: De Hoge Raad oordeelt dat World Online en de banken onrechtmatig hebben gehandeld jegens beleggers. 24 november 2010: De VEB en de banken zijn het eens over de hoofdlijnen van een schikking. Beeldsuggestie: bovenstaande gebeurtenissen opmaken als koersgrafiek.

9 De Telegraaf doet mee aan de hype door Jeroen Tasseron De observatie van de berichtgeving over World Online in De Telegraaf begint symbolisch op 17 maart 1999, een jaar voor de beursgang van het internetbedrijf. Over World Online wordt niet bijzonder veel geschreven. De artikelen die in de ochtendkrant staan zijn vooral positief en meer korte persberichten van World Online: PSV gaat samen met World Online internet aanbieden. World Online gaat samen met PTT Post kleinere winkels aan een elektronische winkel helpen. Intel koopt aandelen van World Online. Eigenares Nina Brink gaat samen met de hertogin van York 'Fergie' op bezoek bij Nelson Mandela. Verder probeert World Online door overnames te doen en belangen te kopen in Europa te groeien. Op 23 november meldt De Telegraaf dat World Online heeft aangekondigd dat zij als eerste Nederlandse internetonderneming naar de beurs gaat. In hetzelfde artikel wordt gemeld dat de beursgang ruw geschat tegen de 1 miljard euro moet opleveren. Speculatieve waarde van World Online zou 4 a 5 miljard euro zijn. Op 3 maart is er eindelijk een kritisch artikel in De Telegraaf over de verliescijfers van World Online. De dag erna verschijnt een alarmerend bericht met de zorgwekkende titel: Belegger in World Online neemt aanzienlijke risico's. Beleggers in World Online moeten rekening houden met blijvend hoge verliezen. Volgens dit artikel is het een illusie dat World Online in de nabije toekomst winstgevend wordt. Tenminste drie jaar zullen de inkomsten kleiner zijn dan de uitgaven en ook daarna kunnen de beleggers rode cijfers verwachten. Ook staat er dat World Online geen garantie geeft op de juistheid van haar rapportages. Opmerkelijk genoeg is de bron van dit stuk World Online zelf. Na deze twee artikelen verandert de tendens van de berichtgeving. Maar niet op de verwachte wijze. Er is, behalve een milde column van Alfred Monterie, geen sterk vervolg op de paniekerige artikelen op 3 en 4 maart. De Telegraaf lijkt ervoor te kiezen om verslag te doen van de hype rondom de beursgang en zich niet verder druk te maken om de cijfers en het wel en wee van het internetbedrijf. Vier dagen na het alarmerende artikel staat de kop Aandeel World Online naar 130 euro! in de krant. In de niet-officiële handel waren belegger bereidt om 130 euro per aandeel te betalen. Grof gezegd betekent dit voor de lezer dat een aandeel nu al meer dan drie keer zoveel waard is. Waar voorheen de waarde schatting 4 tot 5 miljard euro was, is World Online met deze aandelenkoers 33 miljard euro (fl 80 miljard) waard. Na het lezen van dit artikel heb je alleen nog maar aandelen nodig om je écht rijk te rekenen. Die moet je dus hebben! 21 maart sloot het aandeel van World Online op 29 euro, 14 euro minder dan bij de introductie. Torenhoge grijze koers World Online gebakken lucht, kopt een artikel dat vooral gaat over wat de grijze markt is en hoe deze aan de hoge koers is gekomen. De Telegraaf schrijft op 27 maart, tien dagen na de beursgang, dat Nina Brink 14,9 miljoen van haar aandelen al drie maanden voor de beursgang heeft verkocht. Op 1 april verschijnt er een portret van Nina Brink in de ochtendkrant. Nina komt niet erg goed uit de verf. Maar een persoonlijke aanval op Nina Brink, blijft uit. In April komen meerdere berichten over de rol van ABN Amro bij de beursgang. 8 april staat er een verhaal van een persoonlijke ervaring van een Rotterdamse belegger die 219 aandelen van World Online had en op advies van ABN Amro moest bijkopen toen het aandeel onderdruk stond. Verlies: gulden. Verder staan er berichten in waarbij de strekking is dat ABN Amro schuld draagt. Tegelijkertijd staan er artikelen in de krant waar

10 ABN Amro met het vingertje de belegger zelf als schuldige aanwijst, die hadden het prospectus beter moeten lezen. De Telegraaf deed mee aan de hype en omschrijft deze. Kritische vragen zijn niet gesteld. De Telegraaf lijkt de kant van de beleggers te kiezen. ABN Amro en World Online zijn schuldig aan de mislukking van de beursgang.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI

Trade van de Week. Meeliften. op het succes. van BESI Trade van de Week Meeliften op het succes van BESI Wanneer we de in Nederland genoteerde aandelen bekijken sinds de start van 2009, dan komen we toch wel tot de conclusie dat BE Semiconductor N.V. (BESI)

Nadere informatie

Je krijgt er ook wat van, futures ietjes minder en ze dumpen met zweet op de knie gelijk...de engelen...

Je krijgt er ook wat van, futures ietjes minder en ze dumpen met zweet op de knie gelijk...de engelen... 19 mei 10 Eurowin 17 nov 09 Dollarwin 12 nov 09 Eurowin 21 okt 09 Cintwin 9 okt 09 Bugsy Eurowin - 21 mei 10, 10:16 noobienoob schreef: eurowin zo naar de 4,72 wat ga je doen? Gewoon houden noobie, ik

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

WIL! Ik ben geen schrijver, maar heb toch dit boek geschreven, omdat ik dat wilde. Voor jou, voor mezelf en voor het goede doel. WIL!

WIL! Ik ben geen schrijver, maar heb toch dit boek geschreven, omdat ik dat wilde. Voor jou, voor mezelf en voor het goede doel. WIL! WIL! Ik ben geen schrijver, maar heb toch dit boek geschreven, omdat ik dat wilde. Voor jou, voor mezelf en voor het goede doel. WIL! Tekst: Lisette Keus Foto: Ken Wong Siege Postuma schreef onlangs het

Nadere informatie

Plak jij een etiket op mensen?

Plak jij een etiket op mensen? Plak jij een etiket op mensen? Een vooroordeel is erger dan je denkt 1 Iedereen ziet er verschillend uit. Er zijn geen twee mensen precies hetzelfde. Iedereen is anders Iedereen is anders. Bekijk de kinderen

Nadere informatie

Trade van de week. Welcome to. Africa

Trade van de week. Welcome to. Africa Trade van de week Welcome to Africa We versturen nu al een tijdje wekelijks de Trade van de Week. Een Trade van de Week hoeft in absolute termen niet de grootste winst op te leveren. Een kleine investering

Nadere informatie

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Hoofdstuk 5: Hoe Je De Kans Op Success Verruïneerd De Vijf Dodelijke Misvattingen Eén van de manieren om je kansen op succes gegarandeerd te verruïneren

Nadere informatie

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën Euronext.liffe Inleiding Optiestrategieën Vooraf De inhoud van dit document is uitsluitend educatief van karakter. Voor advies dient u contact op te nemen met uw bank of broker. Het is verstandig alvorens

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Vragenlijst Depressie

Vragenlijst Depressie Vragenlijst Depressie Deze vragenlijst bestaat uit een aantal uitspraken die in groepen bij elkaar staan (A t/m U). Lees iedere groep aandachtig door. Kies dan bij elke groep die uitspraak die het best

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Het éne aandeel dat Carl Icahn NU koopt

Het éne aandeel dat Carl Icahn NU koopt Het éne aandeel dat Carl Icahn NU koopt 1 Als je iets over CEO's in het algemeen kan zeggen, dan is het wel dat ze een grenzeloze ambitie hebben. Duh! Lijkt me nogal logisch, niet? Waar je echter als belegger

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo?

U schrijft ook dat wij Belgen bang zijn voor elkaar. Hoezo? Wablieft praat met Paul Verhaeghe De maatschappij maakt mensen ziek Materieel hebben we het nog nooit zo goed gehad. De meesten van ons hebben een inkomen, een dak boven ons hoofd Toch voelen veel mensen

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Bijna niet te geloven, maar iedereen leest. Uniek in Nederland!

Bijna niet te geloven, maar iedereen leest. Uniek in Nederland! Bijna niet te geloven, maar iedereen leest Uniek in Nederland! Het is bijna niet te geloven, maar iedereen leest Brabants Centrum! Brabants Centrum is al 70 jaar dé krant van Boxtel met een bereik van

Nadere informatie

Koersval Pharming nader verklaard

Koersval Pharming nader verklaard http://marktgevoel.nl/analyse/aandelen/item/39336-koersval-pharming-nader-verklaard Koersval Pharming nader verklaard kennie woensdag, 16 juli 2014 01:30 739 Pharming is al jaren één van mijn favoriete

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Algemeen Mijnwerkersfonds Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management) uitgevoerd.

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Trade van de week. Winnen met. Indexopties

Trade van de week. Winnen met. Indexopties Trade van de week Winnen met Indexopties Hoe profiteer je van een stijgende of dalende beurs? Veel traders proberen dit door zelf een aantal aandelen uit de index te kiezen en daar long of short op te

Nadere informatie

Met gegrauw en gesnauw bereik je niks

Met gegrauw en gesnauw bereik je niks 81 Weike Medendorp, PvdA Met gegrauw en gesnauw bereik je niks Ik denk dat we een aantal resultaten hebben bereikt waar we trots op mogen zijn. Neem bijvoorbeeld het plan van transformatie voor de Enci,

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10

Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Ontmoetingskerk - Laren NH - 20 april 2014 - Pasen Mattheüs 28: 1-10 Zondagsnacht, terwijl soldaten op wacht staan bij het graf, komt er een luide stem uit de hemel. Ze zien hoe de hemelen zich openen

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Ik ben verantwoordelijk, niet schuldig. tekst michiel haighton beeld

Ik ben verantwoordelijk, niet schuldig. tekst michiel haighton beeld Ik ben verantwoordelijk, niet schuldig tekst michiel haighton beeld Hoe is het met Maurice de Hond na de val van Newconomy? Beter dan menigeen denkt, zegt hijzelf. Ik zit niet gefrustreerd op de bank.

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Steven Smit Voor de mens in organisaties Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Door Steven Smit 2008 Steven Smit BV voor de mens in organisaties Chopinstraat 148 1817 GD

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf

Uw pensioenbulletin juli 2011. Beleggingsbeleid doorgelicht. Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Uw pensioenbulletin juli 2011 Beleggingsbeleid doorgelicht Beambtenfonds voor het Mijnbedrijf Externe deskundigen hebben in opdracht van het bestuur een zogenaamde ALM-studie (Asset Liability Management)

Nadere informatie

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen. Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl

Nadere informatie

Denkfouten. hoofdstuk 6. De pretbedervers. De zwarte bril

Denkfouten. hoofdstuk 6. De pretbedervers. De zwarte bril hoofdstuk 6 Denkfouten We hebben al gezien dat sommige van onze brandende automatische gedachten ons in de weg zitten. Ze geven ons een onprettig gevoel of weerhouden ons ervan dingen te doen. Het probleem

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Inhoud Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Onderwerp 1 Gelijkheid...13 De rechten van Tim... 14 Onderwerp 2 Toegankelijkheid...17 De rechten

Nadere informatie

C/13/555974 / HA ZA 13-1827 28 oktober 2015 8 oordeel dat met deze uitingen sprake was van misleidende publieke berichtgeving. VEB en de stichting stellen dat door deze uitingen de gedupeerde beleggers

Nadere informatie

Huiselijk geweld. Casus 1:

Huiselijk geweld. Casus 1: Huiselijk geweld Casus 1: Jonge vrouw, 32 jaar, meldt zich bij de huisarts. Ze is getrouwd en de man van deze vrouw is ook uw cliënt. Ze hebben 3 kinderen van 6-3 en 1 jaar. Ze heeft duidelijke zichtbare

Nadere informatie

Trade van de Week. Futures handelen. voor gevorderden

Trade van de Week. Futures handelen. voor gevorderden Trade van de Week Futures handelen voor gevorderden Het handelen van futures is een vak apart. Het maakt veel traders rijk, maar ook net zoveel traders arm. Wat is een future nu eigenlijk precies? Een

Nadere informatie

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.

LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen. Vrijdag 15 januari 016 Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Inhoud: De leerlingen leren om kritisch te kijken naar de verschillende artikelen uit 7Days. De leerlingen leren strategieën toe te passen

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Stap voor Stap Strategie

Stap voor Stap Strategie Stap voor Stap Strategie naar Passief Inkomen Hugo Bakker Hi, mijn naam is Hugo Bakker en vorig jaar april/ mei heb ik besloten om financieel onafhankelijk te worden via het internet. Simpelweg omdat ik

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding

Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding PRAKTIJK VOOR VERLIESVERWERKING Wilma Luyke Doetinchem Ervaringen van deelnemers Individuele begeleiding "Ik kan U vertellen dat ik in zak en as zat voordat ik bij Wilma aanklopte. Mijn vrouw is plotseling

Nadere informatie

Roos van Leary. Mijn commentaar betreffende de score Mijn score was 4 punten van de 8.

Roos van Leary. Mijn commentaar betreffende de score Mijn score was 4 punten van de 8. Roos van Leary Beschrijving Boven-Samen (BS) dominant gedrag: leidend zelfdefinitie: ik ben sterker en beter dan jij; Ik overzie "het" definitie van de ander: jij bent zwak en hulpbehoevend relatiedefinitie:

Nadere informatie

Voorwaarden Vermogensbeheer ABN AMRO

Voorwaarden Vermogensbeheer ABN AMRO Voorwaarden Vermogensbeheer ABN AMRO Inhoudsopgave Begrippenlijst 1. Inleiding 1.1. Hoe moet ik de Voorwaarden Vermogensbeheer ABN AMRO lezen? 1.2. In welke documenten van de bank staan de regels die gelden

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde A1 vwo 2004-I

Eindexamen wiskunde A1 vwo 2004-I Bevolkingsgroei Begin jaren negentig verscheen in NRC Handelsblad een artikel over de bevolkingsgroei en de gevolgen van deze groei. Bij dit artikel werden onder andere de onderstaande figuren 1A, 1B,

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent

Inhoudsopgave. Inleiding. Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent. Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Kind-In-Zicht Inhoudsopgave Inleiding Als je een peuter en tussen 3 en 5 jaar bent Als je een kleuter en tussen 6 en 8 jaar bent Als je een tiener en tussen 9 en 12 jaar bent Als je een puber en tussen

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat

Mieke Lansbergen. Op een dag leek het me een goed idee om een offer te maken voor God. Uit dankbaarheid voor alles wat groeit, en omdat Mieke Lansbergen Hallo? Ha! Zie je mij? Kijk! Kijk even naar mij. Ik ben Kaïn. Fijn dat ik even iemand tegenkom! Ik loop hier al een tijd te dwalen, en het is zo saai in je eentje. Ik kom daar vandaan.

Nadere informatie

Alles in een dag Sophia Beets

Alles in een dag Sophia Beets Alles in een dag Sophia Beets Hoi. zeg ik zoals dat het enige is wat ik iedere ochtend zeg. Goeie morgen. zegt ie terug. Ik zeg geen goeie morgen, nooit niet. Morgen is niet fijn en ook niet goed, bovendien

Nadere informatie

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch:

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch: Obligaties 4-4-2014 Algemeen economisch: Over de afgelopen maanden zet de bestaande trend zich door. De rente blijft per saldo onder druk, ondanks een tijdelijke hobbel na de start van het afbouwen van

Nadere informatie

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113

Inhoud. Woord vooraf 7. Het allereerste begin 9. Oervaders 19. Israël als moeder 57. Wijsheid voor ouders en kinderen 83. Koninklijke vaders 113 Inhoud Woord vooraf 7 Het allereerste begin 9 Oervaders 19 Israël als moeder 57 Wijsheid voor ouders en kinderen 83 Koninklijke vaders 113 Profetische opvoedkunde 145 Kinderen in zijn koninkrijk 177 Leerling

Nadere informatie

economie CSE GL en TL COMPEX

economie CSE GL en TL COMPEX Examen VMBO-GL en TL 2010 tijdvak 1 donderdag 27 mei 272010 mei totale examentijd 2 uur economie CSE GL en TL COMPEX Vragen 1 tot en met 22 In dit deel van het examen staan vragen waarbij de computer niet

Nadere informatie

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 1 juni 13.30 16.30 uur

Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 1 juni 13.30 16.30 uur wiskunde A1 (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Dinsdag 1 juni 13.30 16.30 uur 20 04 Voor dit examen zijn maximaal 83 punten te behalen; het examen bestaat uit

Nadere informatie

a Wie lenen er allemaal voor de aanschaf van een duurzaam consumptiegoed? b Wie lenen er allemaal wegens een onverwachte tegenslag?

a Wie lenen er allemaal voor de aanschaf van een duurzaam consumptiegoed? b Wie lenen er allemaal wegens een onverwachte tegenslag? Eindtoets hoofdstuk 1 Kopen doe je zo (CONSUMEREN) 1.3 Ik spaar, leen en beleg mijn geld 1 REDENEN OM TE SPAREN Hier staan zes mensen die sparen: Linda zet geld opzij voor haar vakantie Roy belegt in aandelen

Nadere informatie

Uw pensioenbulletin juli 2010. Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd. Algemeen Mijnwerkersfonds

Uw pensioenbulletin juli 2010. Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd. Algemeen Mijnwerkersfonds Uw pensioenbulletin juli 2010 Algemeen Mijnwerkersfonds Pensioenen per 1 juli 2010 niet verhoogd Door de huidige dekkingsgraad en de onzekere economische omstandigheden heeft het bestuur, na advies van

Nadere informatie

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis.

Eén panellid, werkzaam in de juridische dienstverlening, geeft juist aan dat zijn omzet is toegenomen door de kredietcrisis. Respons Van 25 juni tot en met 5 juli is aan de leden van het Brabantpanel een vragenlijst voorgelegd met als thema Kredietcrisis. Ruim de helft van de 1601 panelleden (54%) vulde de vragenlijst in. Hieronder

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011. We zijn als Nederlanders inderdaad niet helemaal wijs als we 4,7 miljard al aan de Grieken hebben weggegeven. Na het kwartje van Kok is dit de 4,7 miljard

Nadere informatie

De kortste weg naar uw (spaar)doel

De kortste weg naar uw (spaar)doel De kortste weg naar uw (spaar)doel Veel van de leuke dingen in het leven hebben een ding met elkaar gemeen: ze kosten geld. En hoe groter uw persoonlijke wensenlijst, hoe meer geld u nodig heeft. Optimaal

Nadere informatie

Bouw je eigen pensioen Ontdek het licht aan het eind van de duistere tunnel

Bouw je eigen pensioen Ontdek het licht aan het eind van de duistere tunnel z Bouw je eigen pensioen Ontdek het licht aan het eind van de duistere tunnel Stephan Toom Inleiding Om maar gelijk met de deur in huis te vallen: dit is geen eeboek om je te verleiden je aan te sluiten

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme Racisme Ik heb een onderwerp gekozen dat jullie misschien een beetje vreemd zullen vinden, namelijk het thema 'racisme'. Als je dat woord opzoekt dan staat er: Racisme: racisme is het discrimineren van

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen

Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen Hieronder vind u het uitgetypte interview dat ik met mijn telefoon heb opgenomen Partij 1: Kassa Belbus Partij 2: Matras Advies Nederland 1: Waarom kunt u mevrouw Groeneveld niet gewoon haar geld terugbetalen?

Nadere informatie

ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN

ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN Zondag 10 / gehouden op 21-06-2009 / p.1 ONZE HEMELSE VADER ZORGT VOOR ALLE DINGEN Liturgie Votum en groet Zi: Psalm 118:1.5 Gebed Schriftlezing: Gen. 22:1-19 Zi: Psalm 33:2 Schriftlezing:Gen: 50:17-21:

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Een mysterieuze uitnodiging

Een mysterieuze uitnodiging Een mysterieuze uitnodiging Het begon allemaal op een avond in september. Ik had net een nieuw artikel ingeleverd bij De Wakkere Muis, de krant van mijn broer, Geronimo Stilton. Het was een nogal eenvoudig

Nadere informatie

1. Lees de tekst met het stappenplan. Kom je nog moeilijke woorden tegen in de tekst? Gebruik dan de woordhulp.

1. Lees de tekst met het stappenplan. Kom je nog moeilijke woorden tegen in de tekst? Gebruik dan de woordhulp. Tekst lezen 1. Lees de tekst met het stappenplan. Kom je nog moeilijke woorden tegen in de tekst? Gebruik dan de woordhulp. 2. Er staan een aantal moeilijke woorden in de tekst. Hieronder staat een rijtje.

Nadere informatie

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1

2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1 2.2. Het Nieuwe Testament, of het verhaal van Jezus en de eerste kerk 1! " #$% & #& '$' '& + ()" *% $, $ -% 1 H. Jagersma en M. Vervenne, Inleiding in het Oude Testament, Kampen, 1992. J. Bowker, Het verhaal

Nadere informatie

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Achtergrond Achtergrond 2 Achtergrond SAMPLE 420 Respondenten WEging De data is gewogen op geslacht, leeftijd en opleiding naar

Nadere informatie

Advanced Battery Tech Inc.

Advanced Battery Tech Inc. TIP 1: Advanced Battery Tech Inc. Beurs Land Ticker Symbol ISIN Code Sector Nasdaq Verenigde Staten ABAT US00752H1023 Industrial Electrical Equipment Advanced Batteries (ABAT) ontwikkelt, fabriceert en

Nadere informatie

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. -----

1. Ik merk vaak dat ik probeer iets te bereiken wat op de een of andere manier op een mislukking uitloopt. ----- Test: Je persoonlijke afweerprofiel Met de volgende test kun je bepalen welk afweermechanisme je het meest gebruikt. Iedereen gebruikt alle afweervormen, maar er bestaan verschillen in de frequentie waarmee

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Luisteren naar de Heilige Geest

Luisteren naar de Heilige Geest Luisteren naar de Heilige Geest Johannes 14:16-17 En Ik zal de Vader bidden en Hij zal u een andere Trooster geven om tot in eeuwigheid bij u te zijn, de Geest der waarheid, die de wereld niet kan ontvangen,

Nadere informatie

HC zd. 22 nr. 32. dia 1

HC zd. 22 nr. 32. dia 1 HC zd. 22 nr. 32 een spannend onderwerp als dit niet waar is, valt alles duigen of zoals Paulus het zegt in 1 Kor. 15 : 19 als wij alleen voor dit leven op Christus hopen zijn wij de beklagenswaardigste

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte.

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte. De droom Hassan droomt dat het sneeuwt. De sneeuw dwarrelt in het donker. Hij valt niet naar beneden, want er is geen beneden. En er is geen boven. Hij valt niet van de hemel naar de aarde, want er is

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN

ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN ATTRIBUEREN OF TOESCHRIJVEN De meeste mensen, en dus ook leerlingen, praten niet alleen met anderen, maar voeren ook gesprekken met en in zichzelf. De manier waarop leerlingen over, tegen en in zichzelf

Nadere informatie

Hoe lees je de bijbel

Hoe lees je de bijbel Hoe lees je de bijbel blok F - nivo 3 - avond 1 Bij(bel)sluiter Lees voor gebruik altijd de bijsluiter! Tijd Wat gaan we doen 19.00 Mentorkwartiertje 19.15 Introductie onderwerp, verwachtingen peilen 19.20

Nadere informatie

EEN DIERBARE VERLIEZEN

EEN DIERBARE VERLIEZEN EEN DIERBARE VERLIEZEN 994 Inleiding Deze folder is bedoeld voor nabestaanden. U leest hierin over de gevoelens die u kunt ervaren en hoe u in deze moeilijke tijd goed voor uzelf kunt zorgen. U heeft kort

Nadere informatie

Minder nieuws voor hetzelfde geld?

Minder nieuws voor hetzelfde geld? www.nieuwsmonitor.net Minder nieuws voor hetzelfde geld? Van broadsheet naar tabloid Meer weten? Onderzoekers Nieuwsmonitor Carina Jacobi Joep Schaper Kasper Welbers Kim Janssen Maurits Denekamp Nel Ruigrok

Nadere informatie

ToekomstPlan/StudiePlan

ToekomstPlan/StudiePlan ToekomstPlan/StudiePlan 1311 Toelichting op de belangrijkste voorwaarden Het doel van dit document is om u in hoofdlijnen uit te leggen hoe uw product werkt. In uw geval kunnen sommige voorwaarden niet

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

De gelijkenis van de verloren zoon.

De gelijkenis van de verloren zoon. De gelijkenis van de verloren zoon. Eerst lezen. Daarna volgen er vragen en opdrachten. Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel dingen te leren.

Nadere informatie