Fabel of feit: Ga mee met de tijd, weg met dat krijt? The eye, Martijn Sondorp, Evelien Kotte, Nicole Siers

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Fabel of feit: Ga mee met de tijd, weg met dat krijt? The eye, Martijn Sondorp, Evelien Kotte, Nicole Siers"

Transcriptie

1 Fabel of feit: Ga mee met de tijd, weg met dat krijt? The eye, Martijn Sondorp, Evelien Kotte, Nicole Siers

2 Fabel of feit: Ga mee met de tijd, weg met dat krijt? The eye, Martijn Sondorp, Evelien Kotte, Nicole Siers

3 Hoe wilt u de workshop vandaag volgen?

4 Hoe wilt u de workshop vandaag volgen?

5

6

7 Welke workshop wilt u vandaag volgen? Spier skeletsysteem Bloedvatenstelsel

8 Welke workshop wilt u vandaag volgen? Spier skeletsysteem Bloedvatenstelsel

9 Welke workshop wilt u vandaag volgen? Spier skeletsysteem Bloedvatenstelsel

10 Welke workshop wilt u vandaag volgen? Spier skeletsysteem Bloedvatenstelsel

11 IS THE EYE DE TOEKOMST? Fabel of feit: Ga mee met de tijd, weg met dat krijt? Nicole Siers Martijn Sondorp Evelien Kotte Vrije Universiteit, Amsterdam

12 EEN BLIK VOORUIT Een tijdreis door het onderwijs (deel 1) Student van de toekomst Werkvormen door de jaren heen Even terug in de tijd Een tijdreis door het onderwijs (deel 2) Checklist

13 DOELEN VAN VANDAAG Je kunt na afloop van deze workshop: - Omschrijven welke vaardigheden de student van de toekomst moet bezitten - De voor- en nadelen van technologie in het onderwijs omschrijven - Kritisch kijken naar werkvormen die nu en in de toekomst worden gebruikt. 13

14 EEN REIS DOOR HET ONDERWIJS 14

15 EEN REIS DOOR HET ONDERWIJS - VROEGER

16 EEN REIS DOOR HET ONDERWIJS - NU

17 EEN REIS DOOR HET ONDERWIJS - TOEKOMST

18 EEN REIS DOOR HET ONDERWIJS 18

19 EEN REIS DOOR HET ONDERWIJS 19

20 EEN REIS DOOR HET ONDERWIJS Opdracht : Welke vaardigheden moet de student van de toekomst bezitten? Ga naar en gebruik de code

21 EEN REIS DOOR HET ONDERWIJS Opdracht : Bedenk geschikte werkvormen voor jullie tijdperk met de beschikbare lesmaterialen. vroeger heden toekomst 21

22 EVEN TERUG IN DE TIJD Per tijdperk: Korte omschrijving van de werkvorm Gebruikte materialen Behaalde lesdoelen De voor- en nadelen. 22

23 WAT IS DE STUDENT VAN DE TOEKOMST? (TERUGKOPPELING) 23

24 WAT IS DE STUDENT VAN DE TOEKOMST? 21st century education skills: Zijn dit nu fabels of feiten? 24

25 WAT IS DE STUDENT VAN DE TOEKOMST? Thijs, A., Fisser, P., & Hoeven, M. van der (2014). 21e eeuwse vaardigheden in het curriculum van het funderend onderwijs. Enschede: SLO. Voogt, J., & Pareja Roblin, N. (2010). 21st century skills. Discussienota. Enschede: Universiteit Twente. 25

26 WAT IS DE STUDENT VAN DE TOEKOMST? Digitale geletterdheid Computational thinking Informatie vaardigheden ICTbasisvaardigheden Media wijsheid Thijs, A., Fisser, P., & Hoeven, M. van der (2014). 21e eeuwse vaardigheden in het curriculum van het funderend onderwijs. Enschede: SLO. 26

27 HET ONDERWIJS VAN DE TOEKOMST Verandering vaardigheden Verandering onderwijs Gert Biesta Onderwijspedagoog/ onderwijsfilosoof, hoogleraar Educatie aan de Brunel Universiteit London. Biesta, G.J.J. (2015). Het prachtige risico van onderwijs. Culemborg: Phronese Biesta, G.J.J. (2016). Het leren voorbij: democratisch onderwijs voor een humane toekomst. Culemborg: Phronese.. 27

28 DE FILOSOFIE VAN GERT BIESTA Wat is goed onderwijs? Lesgeven Onderwijzen Niet de focus op overdracht van kennis Studenten helpen met het verwerven van vaardigheden Biesta, G.J.J. (2015). Het prachtige risico van onderwijs. Culemborg: Phronese Biesta, G.J.J. (2016). Het leren voorbij: democratisch onderwijs voor een humane toekomst. Culemborg: Phronese.. 28

29 WAT IS DE STUDENT VAN DE TOEKOMST? 29

30 TERUG NAAR JE TIJDPERK Opdracht: Kijk nogmaals kritisch naar jullie bedachte werkvorm(en) Aan welke vaardigheden draagt deze werkvorm bij? Wat zou je kunnen veranderen zodat de werkvorm aan meer vaardigheden bijdraagt? 30

31 TERUG NAAR JE TIJDPERK Opdracht: Kijk nogmaals kritisch naar jullie bedachte werkvorm(en) Bevindingen? 31

32 BEVORDERT TECHNOLOGIE HET LEERPROCES? - Wanneer zal de student de stof beter onthouden? Daniel, D. B., & Willingham, D. T. (2012). Electronic textbooks: why the rush?. Science, 335(6076),

33 BREINPRIKKELEND LEREN 33

34 TECHNOLOGIE MOET WORDEN GEÏMPLEMENTEERD WORDEN IN HET ONDERWIJS Manfred Spitzer - Digitale dementie Sugata Mitra - Hole in the wall 34

35 IMPLEMENTATIE VAN TECHNOLOGIE IN HET ONDERWIJS - Toetsing moet aansluiten met de toekomst - Vergroting mogelijkheden voor werkvormen - Reflectie gemakkelijker - Door te typen leert de student slechter dan door te schrijven - Informatie uit een boek onthoudt de student beter dan van Google. De student heeft ook een voorkeur! 35

36 EEN TIJDREIS DOOR HET ONDERWIJS Let op hoe je materialen inzet tijdens de les! 36

37 CHECKLIST Mijn vak draagt bij aan vaardigheden die de student van de toekomst moet bezitten. De opleiding draagt bij aan alle vaardigheden die de student van de toekomst moet bezitten. Mijn werkvorm bevordert het leerproces (bijv. breinprikkelend) De technologische middelen die ik gebruik bevorderen de vaardigheden die de student van de toekomst moet bezitten. De technologische middelen die ik gebruik bevorderen het leerproces 37

38 TAKE HOME MESSAGE Moet het krijt verdwijnen? Met krijt alleen zal het niet lukken om de student van de toekomst de benodigde vaardigheden aan te leren. Met enkel gebruik van technologische middelen zullen ook niet alle benodigde vaardigheden aangeleerd kunnen worden. Blijf niet alleen hangen in oude lesmethodes, maar sla ook zeker niet door in het gebruik van technologische middelen 38

Aanbevelingen uit Canada. Canada. maar nuttig.. Visie, zichtbaar in elke school. visie. Op reis naar Toronto,Ontario 13 t/m 20 nov.

Aanbevelingen uit Canada. Canada. maar nuttig.. Visie, zichtbaar in elke school. visie. Op reis naar Toronto,Ontario 13 t/m 20 nov. Toronto Ontario Canada Aanbevelingen uit Canada Op reis naar Toronto,Ontario 13 t/m 20 nov. 2010 Ad Kappen Gerard Regeling Agnes Asbreuk, Gerard Regeling Steunpunt Onderwijszorg 24 januari 2011 maar nuttig..

Nadere informatie

dank voor de uitnodiging mijn eigen onderwijsbiografie

dank voor de uitnodiging mijn eigen onderwijsbiografie ONDERWIJS, EEN PRACHTIG RISICO? Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten NLA Høgskolen, Norway Onderwijsraad RvT Thomas Moore Hogeschool Rotterdam dank voor de uitnodiging

Nadere informatie

CREATIEF DENKEN EN WERELDORIËNTATIE

CREATIEF DENKEN EN WERELDORIËNTATIE Oriëntatie op mens en wereld. 21 st Century Skills: Creatief denken CREATIEF DENKEN EN WERELDORIËNTATIE Naast vakken als taal, rekenen en wereldoriëntatie hoor je ook steeds vaker de term 21 st Century

Nadere informatie

Vragen voor reflectie en discussie

Vragen voor reflectie en discussie Ik ben ook een mens. Opvoeding en onderwijs aan de hand van Korczak, Dewey en Arendt Auteur: Joop Berding. Een uitgave van Uitgeverij Phronese, Culemborg, 2016. Vragen voor reflectie en discussie Vragen

Nadere informatie

Later = Nu Introductie op onderwijs voor de toekomst Jan Hendrickx

Later = Nu Introductie op onderwijs voor de toekomst Jan Hendrickx Later = Nu Introductie op onderwijs voor de toekomst Jan Hendrickx Nijverdal 1 april 2015 Jan Hendrickx Leraar/directeur basisonderwijs 1965-2005 Leonardo Onderwijs Oprichter Leonardo Onderwijs 2006-2010

Nadere informatie

25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee?

25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee? 25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee? 21 e eeuwse vaardigheden in het funderend onderwijs - stand van zaken- SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser

Nadere informatie

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs stand van zaken en toekomstige mogelijkheden SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 SLO, nationaal

Nadere informatie

Leren in de 21 e eeuw en 21st Century Skills. Frank van den Oetelaar @frankoetelaar @21stcskills http://www.21stcenturyskills.nl

Leren in de 21 e eeuw en 21st Century Skills. Frank van den Oetelaar @frankoetelaar @21stcskills http://www.21stcenturyskills.nl Leren in de 21 e eeuw en 21st Century Skills Frank van den Oetelaar @frankoetelaar @21stcskills http://www.21stcenturyskills.nl Leren in de 21 e eeuw en 21st Century Skills Film over de kennissamenleving

Nadere informatie

Onderwijs voor de 21 ste eeuw. Kris Van den Branden

Onderwijs voor de 21 ste eeuw. Kris Van den Branden Onderwijs voor de 21 ste eeuw Kris Van den Branden Is ons onderwijs nog mee met de tijd? Met de deur in huis De wereld is drastisch veranderd, de school niet. En dus falen onze scholen niet. Ze zijn gewoon

Nadere informatie

ICT in het onderwijs

ICT in het onderwijs ICT in het onderwijs Wilfred Rubens DNA-middag, Interstudie NDO Foto: turtlemom_nancy Bron: Digital Birmingham Technologische ontwikkelingen (o.a. breedband) + inzichten in didactiek = potentie voor onderwijs

Nadere informatie

Leren in de brede school

Leren in de brede school Leren in de brede school P.Robert-Jan Simons Hoogleraar Universiteit Utrecht Directeur Nederlandse School voor Onderwijsmanagement (NSO) 2-12-2013 1 Brede school / Kindcentra Bredere functie dan onderwijs

Nadere informatie

Op naar 2025. Vivian Clement

Op naar 2025. Vivian Clement Op naar 2025 Vivian Clement Veel is nog onzeker, een ding staat vast, de studenten van 2025 zijn nu al met leren begonnen Vandaag aandacht voor Ontwikkelingen Impact op het onderwijs Werkvormen ONTWIKKELINGEN

Nadere informatie

Projectdefinitie. Plan van aanpak

Projectdefinitie. Plan van aanpak Projectplan DOT2 Projectdefinitie ICT is niet meer weg te denken uit ons onderwijs (Hasselt, 2014). Als (toekomstige) leerkracht is het belangrijk dat je daar op inspeelt en kennis hebt van de laatste

Nadere informatie

Expres Expert 23 januari 2013

Expres Expert 23 januari 2013 Expres Expert 23 januari 2013 Leren van het verleden en elkaar, voor nieuwe tijden Infopunt Veiligheid licht, vlug en precies. Programma vanmiddag 13.00 u: Welkom 13.00-13.15 u: Stand van zaken IFV Leo

Nadere informatie

Soms geeft de begeleidende informatie misleidende informatie; doet de applicatie niet wat hij belooft te doen.

Soms geeft de begeleidende informatie misleidende informatie; doet de applicatie niet wat hij belooft te doen. Inhoud Als er leerdoelen gehaald moeten worden moeten we als docent wel enige zekerheid hebben omtrend het effect van een interactieve multimediale applicatie. Allereerst moet de applicatie beken worden

Nadere informatie

Leer ze omgaan met onzekerheid. Nils de Witte - StudentsInc

Leer ze omgaan met onzekerheid. Nils de Witte - StudentsInc Leer ze omgaan met onzekerheid Nils de Witte - StudentsInc Programma en introductie Leer ze omgaan met onzekerheid verkennende discussie en ideeën nils de witte wat bedoel ik met onzekerheid waarom is

Nadere informatie

Rapport: Hoe een museum een effectieve aanpak kiest het onderwijzen van vaardigheden voor de 21e eeuw

Rapport: Hoe een museum een effectieve aanpak kiest het onderwijzen van vaardigheden voor de 21e eeuw Rapport: Hoe een museum een effectieve aanpak kiest in het onderwijzen van vaardigheden voor de 21 e eeuw Juni 2015 Culturele instellingen kunnen kinderen door het aanbieden van kunstonderwijs helpen hun

Nadere informatie

Kennis, inspiratie en energie

Kennis, inspiratie en energie Studiereis Singapore Jan Wiegers is lid van de Raad van Bestuur van Cito, Instituut voor Toetsontwikkeling. Hij beheert de portefeuille Onderwijs. Hij reist regelmatig naar het buitenland om de kennis

Nadere informatie

Nieuwe media. Ander onderwijs?

Nieuwe media. Ander onderwijs? Nieuwe media. Ander onderwijs? Joke Voogt Typ hier de footer 1 Wij streven ernaar dat over vijf tot tien jaar alle leerlingen voor hun toekomstig beroep, voor het deelnemen aan het maatschappelijk leven

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

LITERATUUR EN MEDIA QUEST 2013

LITERATUUR EN MEDIA QUEST 2013 LITERATUUR EN MEDIA QUEST 2013 Woensdag 13 maart 2013 Joyce Veldman 488195 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Bladzijde 1 Vraag 1 Bladzijde 2 Vraag 2 Bladzijde 3 Vraag 3 Bladzijde 5 Vraag 4 Bladzijde 6 Vraag

Nadere informatie

21e eeuwse vaardigheden in het curriculum van het funderend onderwijs. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

21e eeuwse vaardigheden in het curriculum van het funderend onderwijs. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling 21e eeuwse vaardigheden in het curriculum van het funderend onderwijs SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling 21e eeuwse vaardigheden in het curriculum van het funderend onderwijs Verantwoording

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Wat zou het onderwijs zijn zonder virtuositeit?

Wat zou het onderwijs zijn zonder virtuositeit? VIRTUOOS ONDERWIJS EN VIRTUOOS ONDERWIJZEN: WAT BETEKENT DAT CONCREET & IN DE PRAKTIJK? Gert Biesta Brunel University London ArtEZ Institute of the Arts Wat zou het onderwijs zijn zonder virtuositeit?

Nadere informatie

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het

Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het Advies aan de staatssecretarissen van Veiligheid en Justitie en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap inzake cybersecurity in het onderwijs en het bedrijfsleven. 3 Excellenties, De wereld digitaliseert in hoog

Nadere informatie

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 11: Mijn vrije tijd besteden Praktijkkern d: Leuke dingen doen in je vrije tijd Thema Praktijkkern 11. Mijn vrije tijd besteden

Nadere informatie

In het kleuteronderwijs is dat al zo, in leerjaar 3 wordt hierop voortgebouwd. Early childhood education besteedt daar ook aandacht aan.

In het kleuteronderwijs is dat al zo, in leerjaar 3 wordt hierop voortgebouwd. Early childhood education besteedt daar ook aandacht aan. STAKEHOLDERS CONFERENTIE donderdag 11 augustus 2011 Methodeontwikkeling - 3 (MO-3) Stellingen Eens Weet Oneens 1. Het onderwijs moet aansluiten bij de situatie waar kinderen naar de universiteit gaan.

Nadere informatie

Professionaliseringsthema 7. Toekomstgericht onderwijs

Professionaliseringsthema 7. Toekomstgericht onderwijs Professionaliseringsthema 7 Toekomstgericht onderwijs februari 2015 Riemer Kemper Sanneke Zegwaard Wietske Zevering 1 Inhoud 1. Inleiding op de professionaliseringsthema s... 3 2. Toekomstgericht onderwijs...

Nadere informatie

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool

Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Uitgangspunten van de Koningin Julianaschool Christelijke identiteit De Koningin Julianaschool is een open christelijke basisschool. Dat wil zeggen: iedereen is welkom. Daarbij is acceptatie van en respect

Nadere informatie

En dan Nog.. Even Dit

En dan Nog.. Even Dit En dan Nog.. Even Dit Enschede, 1 oktober 2014 Alle locaties Hoofdlocatie St. Jan Haaksbergerstraat 255 7545 GH Enschede Tel: 053 431 43 01 st.jan@skoe.nl Locatie Veldkamp Joh. Ter Horststraat 30 7513

Nadere informatie

Onderwijs van de 21ste eeuw:

Onderwijs van de 21ste eeuw: Onderwijs van de 21ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Onderwijs van de 21 ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie Professionaliseringsaanbod

Nadere informatie

Ik tel tot 10! Volgens Bartjens Studentendag vrijdag 15 april 2016. Rekendag voor Pabo-studenten Thema: Ik tel tot 10!

Ik tel tot 10! Volgens Bartjens Studentendag vrijdag 15 april 2016. Rekendag voor Pabo-studenten Thema: Ik tel tot 10! Volgens Bartjens Studentendag vrijdag 15 april 2016 Ik tel tot 10! Wat: Rekendag voor Pabo-studenten Thema: Ik tel tot 10! Plaats: CPS, Amersfoort (8 min. lopen vanaf NS Amersfoort-Schothorst) Wanneer:

Nadere informatie

beoordeling kwaliteit buitenlandse stage

beoordeling kwaliteit buitenlandse stage beoordeling kwaliteit buitenlandse stage COSPA 11 maart 2013 Jetse Reijenga, TU/e definitie van kwaliteit voldoen aan de algemene leerdoelen van de onderwijsinstelling voldoen aan de persoonlijke leerdoelen

Nadere informatie

Woord van de Teamleider. In deze nieuwsbrief. Agenda 2013

Woord van de Teamleider. In deze nieuwsbrief. Agenda 2013 In deze nieuwsbrief 1 Woord van de Teamleider 2 Masterclasses 3 Het front-office van TA 4 Lego Solar Race 5 Provincie Overijssel Woord van de Teamleider Beste lezer, Grote veranderingen doorvoeren in een

Nadere informatie

Lunchlezing KCNR VastgoedLAB Groningen V&M 26 mei 2016

Lunchlezing KCNR VastgoedLAB Groningen V&M 26 mei 2016 Lunchlezing KCNR VastgoedLAB Groningen V&M 26 mei 2016 Agenda 1. Uitwisseling IWP: naar een sterke verbinding tussen de drie cirkels 2. VastgoedLAB Groningen eerste ervaringen en leerpunten van studenten,

Nadere informatie

ONDERWIJSPEDAGOGISCHE VISIES VAN MBO-DOCENTEN. Waarden en idealen in docent-student interacties. maart 2015

ONDERWIJSPEDAGOGISCHE VISIES VAN MBO-DOCENTEN. Waarden en idealen in docent-student interacties. maart 2015 ONDERWIJSPEDAGOGISCHE VISIES VAN MBO-DOCENTEN Waarden en idealen in docent-student interacties Auteurs Carlos van Kan & Patricia Brouwer, Expertisecentrum Beroepsonderwijs maart 2015 Ze liggen vast in

Nadere informatie

Valkuilen, middelen en begeleiding van docenten Klaas Bellinga

Valkuilen, middelen en begeleiding van docenten Klaas Bellinga Docent is keyin blended learning Valkuilen, middelen en begeleiding van docenten Klaas Bellinga Blended learning Blended learning omvat een mix van e-learning en andere vormen van onderwijs, Daarbij gaat

Nadere informatie

Welkom bij de workshop van groep 7 8!

Welkom bij de workshop van groep 7 8! Welkom bij de workshop van groep 7 8! Doelen van deze ouderavond: U krijgt een idee hoe uw kind les krijgt in groep 7 of 8. U ervaart zelf de manier waarop wij lesgeven (directe instructiemodel). U krijgt

Nadere informatie

Hoe financiële opvoeding integreren in een (overvol) curriculum?

Hoe financiële opvoeding integreren in een (overvol) curriculum? Hoe financiële opvoeding integreren in een (overvol) curriculum? 1 Wie is wie? A l b e r i k V e r a P i e t e r P a t 2 Overzicht workshop 1. Comeniusproject Werkwijze Comeniusproject: doel en fasen Invulling

Nadere informatie

Uw school in de toekomst: Google Apps for Education

Uw school in de toekomst: Google Apps for Education Uw school in de toekomst: Google Apps for Education Vooruit kijken Vooruit kijken Door een andere bril Markten veranderen Mensen veranderen Werken veranderd Bart Ensink Kenniscentrum voor cloud computing

Nadere informatie

TPACK-NL vragenlijst een toelichting

TPACK-NL vragenlijst een toelichting TPACK-NL vragenlijst een toelichting Petra Fisser & Joke Voogt Universiteit Twente Curriculumontwerp & Onderwijsinnovatie http://www.tpack.nl In dit document is de Nederlandse versie van de TPACK vragenlijst

Nadere informatie

Terugblikken en vooruit kijken 25 juni 2015

Terugblikken en vooruit kijken 25 juni 2015 Terugblikken en vooruit kijken 25 juni 2015 Inleiding Welkom Voorstellen aanwezigen Doelen van de avond U heeft een goede indruk van waar we het afgelopen jaar aan gewerkt hebben en wat dat tot nu toe

Nadere informatie

Excellente leraar van de 21e eeuw

Excellente leraar van de 21e eeuw Excellente leraar van de 21e eeuw De post-hbo opleiding Excellente leraar van de 21e eeuw heeft tot doel leraren toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied van verbetering van onderwijs

Nadere informatie

Leren van binnenuit 2009-2011. KHLIM, KHLeuven, HuB, Groep T education college

Leren van binnenuit 2009-2011. KHLIM, KHLeuven, HuB, Groep T education college Leren van binnenuit Diversiteitsproject SoE 2009-2011 KHLIM, KHLeuven, HuB, Groep T education college Opzet van vandaag 1. Korte voorstelling van het project 2. Verkenning van de begeleidingsmethodiek

Nadere informatie

De Nieuwe Realiteit & Anders Organiseren

De Nieuwe Realiteit & Anders Organiseren In deze workshop De Nieuwe Realiteit & Anders Organiseren Hendrik Jan Bot & Max van Liemt bekijken wij een aantal relevante nieuwe spelregels en speelvelden en andere manieren van organiseren én ontdek

Nadere informatie

Inner Game. Tennis Workshop

Inner Game. Tennis Workshop Inner Game Tennis Workshop Inner Game Tennis Workshop De Inner Game Tennis Workshop zal zowel sporters als niet sporters, leden en niet leden van My HealthClub een waarvolle ervaring meegeven. Een positieve

Nadere informatie

Academiejaar 2008-2009. Programmagids. Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde

Academiejaar 2008-2009. Programmagids. Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde Academiejaar 2008-2009 Programmagids Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde Opleidingsonderdeel Groep Stp Semester Deeltijds (OO)Filosofie - ethiek - recht 7.0 2 (OA) Filosofie 2.0 2 1282008 2 6 Opleidingsonderdeel

Nadere informatie

Project CanBetter. Patiëntveiligheid. Doelmatigheid. Ouderenzorg. Medisch Leiderschap 01-04-2014 2

Project CanBetter. Patiëntveiligheid. Doelmatigheid. Ouderenzorg. Medisch Leiderschap 01-04-2014 2 Medisch Leiderschap Prof.dr. Margriet Schneider Loes Nissen, aios MDL Jessica Vogel, Bedrijfsleider MDL Judith Voogt, student geneeskunde, onderzoeker V & V Project CanBetter Patiëntveiligheid Doelmatigheid

Nadere informatie

Curriculum mapping als wegwijzer voor docent en opleiding

Curriculum mapping als wegwijzer voor docent en opleiding Curriculum mapping als wegwijzer voor docent en opleiding Nicole Totté Ann Pittomvils Dienst Onderwijsprofessionalisering en ondersteuning KU Leuven 14 september Samenhang Hoe helder verwoorden wat de

Nadere informatie

HORECA CONFERENTIE WDH - OWGH 2015. Onderwijs = meer dan alleen lesgeven

HORECA CONFERENTIE WDH - OWGH 2015. Onderwijs = meer dan alleen lesgeven HORECA CONFERENTIE WDH - OWGH 2015 Onderwijs = meer dan alleen lesgeven Lesgeven is voor velen ooit de belangrijkste reden geweest om het onderwijs in te gaan. Hoe mooi is het om een bijdrage te leveren

Nadere informatie

Naschoolse activiteit Omschrijving Duur Locatie Prijs. Stap in een nieuwe wereld met fotografie en film! x x x x x x. Op school of het spilcentrum

Naschoolse activiteit Omschrijving Duur Locatie Prijs. Stap in een nieuwe wereld met fotografie en film! x x x x x x. Op school of het spilcentrum Digiclub Stap in nieuwe wereld met fotografie en film! In deze lessen ga je heleboel ontdekken over fotografie en film; over bewegend en stilstaand beeld. Hoe kun je film maken van heleboel foto s? En

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit

Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Brabantse aanpak Cultuureducatie met Kwaliteit Hoe breng je meer lijn en structuur in je cultuureducatie en hoe werk je gericht aan de persoonlijke (creativiteits)- ontwikkeling van leerlingen? Basisscholen

Nadere informatie

Social media in het onderwijs

Social media in het onderwijs Social media in het onderwijs Hanneke van Stokkom, maart 2012 Dongen, Nijmegen, Wepp, Checkit, ACSI, Online communicatie M! Academy, LIO netwerk, social media strategie, SEA, SEO, Online Strategie, HAN

Nadere informatie

FINANCIËLE VORMING IN DE LERARENOPLEIDING. Greet Fastré, Sebastiaan Jans, Karolien Vlayen

FINANCIËLE VORMING IN DE LERARENOPLEIDING. Greet Fastré, Sebastiaan Jans, Karolien Vlayen FINANCIËLE VORMING IN DE LERARENOPLEIDING Greet Fastré, Sebastiaan Jans, Karolien Vlayen Welke rol moeten lerarenopleidingen spelen in het bereiken van VOET op secundaire scholen? Welke rol moeten lerarenopleidingen

Nadere informatie

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap

Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap Visie en Methoden Mondiaal Burgerschap De KNVB gelooft in de maatschappelijke meerwaarde van voetbal. Voetbal brengt de samenleving in beweging. Zo n 300.000 vrijwilligers zijn in Nederland actief bij

Nadere informatie

21 st CENTURY SKILLS. Discussienota. Joke Voogt & Natalie Pareja Roblin. Universiteit Twente

21 st CENTURY SKILLS. Discussienota. Joke Voogt & Natalie Pareja Roblin. Universiteit Twente 21 st CENTURY SKILLS Discussienota Joke Voogt & Natalie Pareja Roblin Universiteit Twente 21 st Century Skills. Discussienota Joke Voogt & Natalie Pareja Roblin Dit rapport is opgesteld voor Kennisnet

Nadere informatie

Aan de slag met Flipping the Classroom

Aan de slag met Flipping the Classroom 1 Aan de slag met Flipping the Classroom De Wereld van de Ondernemer Gerard Aaftink 11-2-2014 2 Inhoud Deel 1: De basis van Flipping the Classroom Flipping the Classroom Wat is het? Hoe werkt het? Hoe

Nadere informatie

Creativiteit stimuleren, hoe doe je dat?

Creativiteit stimuleren, hoe doe je dat? Karin Hoogeveen, Sardes Opvattingen van leraren Creativiteit stimuleren, hoe doe je dat? Wat is creativiteit? En hoe kunnen leraren de creativiteit van leerlingen bevorderen? De literatuur geeft verschillende

Nadere informatie

Strategisch omgaan met de cloud

Strategisch omgaan met de cloud http://www.flickr.com/photos/mseckington/ Strategisch omgaan met de cloud Floor Jas, Hoofd Advanced Services, SURFnet bv Floor.Jas@SURFnet.nl Issues met cloud Privacy Dataportabiliteit Beveiliging Koppelbaarheid

Nadere informatie

Ouder & kind Samen Sociaal Sterk

Ouder & kind Samen Sociaal Sterk Ouder & kind Samen Sociaal Sterk Social Media Bewustwording We constateren een duidelijke behoefte aan voorlichting over het gebruik van social media en internettoepassingen door jonge kinderen. Wij streven

Nadere informatie

Cognitieve strategieën voor diepe verwerking en feedback

Cognitieve strategieën voor diepe verwerking en feedback Cognitieve strategieën voor diepe verwerking en feedback Samenvatting van het artikel van Henry L. Roediger III, Mary A. Pyc (2012), Inexpensive techniques to improve education: Applying cognitive pgychology

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

Pak je tablet, we gaan lezen

Pak je tablet, we gaan lezen Welkom Pak je tablet, we gaan lezen inzet van devices bij begrijpend lezen Presentatie door: Yvet van Noordt Pak je tablet, we gaan lezen de didactische (on)mogelijkheden van de inzet van devices bij begrijpend

Nadere informatie

LESBESCHRIJVING HOGESCHOOL ROTTERDAM PABO. Hoofdfase

LESBESCHRIJVING HOGESCHOOL ROTTERDAM PABO. Hoofdfase HOGESCHOOL ROTTERDAM PABO Hoofdfase LESBESCHRIJVING Jongere kind - Oudere kind Semester 1-2 - 3-4 - 5* Student: Linda Ouwendijk Studentnummer: 0813937 Paboklas: 2F Datum: 19-01-2010 Stageschool + BRIN:

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

JAARVERSLAG. Dit jaar op Merlijn. 2014-2015 We kijken. Knikkertijd in. afscheid van groep 8! We werken aan 21st Century Skills

JAARVERSLAG. Dit jaar op Merlijn. 2014-2015 We kijken. Knikkertijd in. afscheid van groep 8! We werken aan 21st Century Skills 2014-2015 We kijken terug Knikkertijd in april afscheid van groep 8! JAARVERSLAG Dit jaar op Merlijn Dit schooljaar hebben we samen weer geleerd, feesten gevierd en uitstapjes gemaakt. In het najaar zijn

Nadere informatie

Rol van de docent bij de implementatie van nieuwe leertechnologie

Rol van de docent bij de implementatie van nieuwe leertechnologie TNO-rapport TNO 2013 R11698 Rol van de docent bij de implementatie van nieuwe leertechnologie Behavioural and Societal Sciences Kampweg 5 3769 DE Soesterberg Postbus 23 3769 ZG Soesterberg www.tno.nl T

Nadere informatie

TALENTSTROOM SPORT KLAS 2 SPORT PERIODE 2

TALENTSTROOM SPORT KLAS 2 SPORT PERIODE 2 TALENTSTROOM SPORT KLAS 2 SPORT PERIODE 2 PERIODE 2: HEDEN Dit jaar proberen we in de sportklas bepaalde sporten aan een thema te koppelen. In periode 2 staat het thema heden in de lessen centraal. De

Nadere informatie

Tablets in het onderwijs

Tablets in het onderwijs Tablets in het onderwijs Zin of onzin? Martijn van Ackooij Inleiding De afgelopen jaren is er hard gewerkt om ICT verder te integreren in het onderwijs. Scholen maken steeds vaker gebruik van het Tpack

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015. Onlinegeletterdheid. Mini-masterclass Jeroen Clemens

Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015. Onlinegeletterdheid. Mini-masterclass Jeroen Clemens Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Onlinegeletterdheid Mini-masterclass Jeroen Clemens WWW.CPS.NL 25 sept. 2015 competent op internet? Digital natives nieuwe geletterdheid Kinderen moeten

Nadere informatie

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente

Het I*Teach project. Innovative Teacher BG/05/B/P/PP-166 038. Nico van Diepen Universiteit Twente Het I*Teach project Innovative Teacher B Nico van Diepen Universiteit Twente Overzicht Het project De doelen De resultaten De plannen Het project Internationaal / EU Leonardo Partners - Sofia University

Nadere informatie

Simulatietraining: een uitdaging voor geïntegreerd toetsen? Marianne.Vanbellinghen@ehb.be Isabelle.Vandelannoote@ehb.be

Simulatietraining: een uitdaging voor geïntegreerd toetsen? Marianne.Vanbellinghen@ehb.be Isabelle.Vandelannoote@ehb.be : een uitdaging voor geïntegreerd toetsen? Marianne.Vanbellinghen@ehb.be Isabelle.Vandelannoote@ehb.be Inhoud - Omschrijving - Invulling simulatietraining in de opleiding vroedkunde aan de Erasmushogeschool

Nadere informatie

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Angelique van het Kaar Risbo Erasmus Universiteit Rotterdam 7 november 2012 Overzicht onderwerpen Training Didactische

Nadere informatie

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk.

LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE. Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. LEIDERSCHAP IN DE CORPORATE JUNGLE Bagage voor een succesvolle reis naar je eigen doel. Een training met wortels in de praktijk. PROFESSIONALISEREN DOOR ALLE BENODIGDE SOFTSKILLS VAN DE MANAGER TE TRAINEN

Nadere informatie

Training mobiliteitscoach

Training mobiliteitscoach Training mobiliteitscoach Inleiding Dit project is gefinancierd met steun van de Europese Commissie. Deze publicatie geeft alleen de visie van de auteur weer. De Commissie kan niet verantwoordelijk worden

Nadere informatie

Isaac Asimov. marnix academie

Isaac Asimov. marnix academie Project Wetenschap & Technologie op de Marnix The most exci-ng phrase to hear in science, the one that heralds the most discoveries, is not "Eureka!" (I found it!) but...'that's funny... Isaac Asimov marnix

Nadere informatie

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Inhoud Welkom Doelen Profielschetsen Materialen Bijlagen Met het Solly Systeem worden kinderen al op jonge leeftijd geïntroduceerd in de wereld

Nadere informatie

NOTITIE DE BRAINPORT SCHOOL PER 1 JANUARI 2015

NOTITIE DE BRAINPORT SCHOOL PER 1 JANUARI 2015 NOTITIE DE BRAINPORT SCHOOL PER 1 JANUARI 2015 - 2 - INLEIDING Twee jaar geleden kwamen de directeuren van het Jan van Brabant College in Helmond, het Strabrecht College in Geldrop en het Heerbeeck College

Nadere informatie

Onderwijs-pedagogische visies van mbo-docenten

Onderwijs-pedagogische visies van mbo-docenten Onderwijs-pedagogische visies van mbo-docenten Do-mi-le 15 mei 2014 Carlos van Kan Onderzoeker carlos.vankan@ecbo.nl Mijn professionele interesse Het helpen ontwikkelen van een kritisch onderzoeksmatige

Nadere informatie

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES

MODULE #6 DREAMBOARD PROCES MODULE #6 DREAMBOARD PROCES Welkom bij het 90 dagen mindset coachings programma. Dit programma heeft de potentie om jouw leven compleet te veranderen de komende 90 dagen. Daarin is het belangrijk dat je

Nadere informatie

Onderwijs van de 21ste eeuw:

Onderwijs van de 21ste eeuw: Onderwijs van de 21ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Onderwijs van de 21 ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie Professionaliseringsaanbod

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart 1. Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom

Nadere informatie

1. Ik zorg voor een inspirerende leeromgeving waarin de leerlingen zelfstandig leren

1. Ik zorg voor een inspirerende leeromgeving waarin de leerlingen zelfstandig leren Stellingen visie 1. Ik zorg voor een inspirerende leeromgeving waarin de leerlingen zelfstandig leren 2. Ik heb voldoende vertrouwen in mijn leerlingen om ze op afstand te coachen en begeleiden 3. Ik houd

Nadere informatie

Leerwerktaak Digibordgebruik en softwarepakket in wiskundelessen

Leerwerktaak Digibordgebruik en softwarepakket in wiskundelessen Leerwerktaak Digibordgebruik en softwarepakket in wiskundelessen Titel Onderwijstype Niveau Competenties(s) Beroepstaak Geschikt voor de volgende vakken Aansluitend bij de volgende onderwijseenheid Digibordgebruik

Nadere informatie

De taaltoets voorbij. Oefenmateriaal bij het boek

De taaltoets voorbij. Oefenmateriaal bij het boek De taaltoets voorbij Oefenmateriaal bij het boek Oefenstrategie In de inleiding bij het boek schreven wij onder andere: Recent wetenschappelijk onderzoek onderbouwt dat je voornamelijk vanuit je onbewuste

Nadere informatie

Wat is het Heerbeeck International College?

Wat is het Heerbeeck International College? Wat is het Heerbeeck International College? Het HIC is een onderwijsstroom in ons havo en vwo waarin we leerlingen voorbereiden op studeren, leven en werken in een internationaal georiënteerde wereld.

Nadere informatie

VWO (R.K. Lyceum St. Dominicus College, Nijmegen, diploma behaald)

VWO (R.K. Lyceum St. Dominicus College, Nijmegen, diploma behaald) CURRICULUM VITAE IRIS VAN DE KAMP PERSONALIA Naam Roepnaam Adres I.N. van de Kamp Iris Trompstraat 14 7311 HV Apeldoorn Telefoon Email Geb. datum 06 47214907 info@irisvandekamp.nl 28111971 OPLEIDINGEN

Nadere informatie

Ontdekken hoe je je tijd goed kunt beheren, bestaat voor. Jezelf voorbereiden op succes. Hoofdstuk 1. Leer jezelf kennen.

Ontdekken hoe je je tijd goed kunt beheren, bestaat voor. Jezelf voorbereiden op succes. Hoofdstuk 1. Leer jezelf kennen. Hoofdstuk 1 Jezelf voorbereiden op succes In dit hoofdstuk: Een solide timemanagementsysteem opbouwen De grootste uitdagingen van timemanagement het hoofd bieden Het verband zien tussen doelen stellen

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF 12 25 maart 2015

NIEUWSBRIEF 12 25 maart 2015 TRAININGEN (WERK)BIJEENKOMSTEN CONFERENTIES projectplan nieuwe scholen Op 11 maart zijn de icc-ers van de tweede tranche scholen onder leiding van Iris van der Kamp aan de slag gegaan met hun projectplan.

Nadere informatie

Plan van aanpak horizon verbreden Zuid-Afrika

Plan van aanpak horizon verbreden Zuid-Afrika Plan van aanpak horizon verbreden Zuid-Afrika Welk gebied heb je gekozen? Het gekozen thema voor horizon verbreden is Zuid-Afrika. Ik ben zelf 4 keer in Zuid-Afrika geweest voor vrijwilligerswerk en ga

Nadere informatie

TAALBELEID. Het geheel is meer dan de som van delen.

TAALBELEID. Het geheel is meer dan de som van delen. TAALBELEID Het geheel is meer dan de som van delen. Inhoud 1. Algemeen kader en doelstellingen van het project 2. Het proces: betrokken partners, werkwijze 3. Beschrijving van de "resultaten" en de implementatie

Nadere informatie

Links met vandaag. Crea%eve Stromingen; boek over actualiteit van crea%viteit en innova%e, oa. in onderwijs. www.ideeentoestel.nl

Links met vandaag. Crea%eve Stromingen; boek over actualiteit van crea%viteit en innova%e, oa. in onderwijs. www.ideeentoestel.nl SLO netwerkdag 20150416 COCD Keuzepalet aan opleidingen Creatief Denken, Faciliteren en Creatief Leiderschap Workshopfestivals, 2x per jaar (29 mei! www.cocd.org) Eigen wetenschappelijk onderzoek Stimuleren

Nadere informatie

Hieronder krijgen jullie een woordje uitleg bij de clustertoewijzing, de inhoudelijke thema s en de aanspreekpunten.

Hieronder krijgen jullie een woordje uitleg bij de clustertoewijzing, de inhoudelijke thema s en de aanspreekpunten. Vakdidactiek in afstand: een handleiding voor cursisten Beste cursist Vanaf volgend semester volg jij specifieke vakdidactiek in de cluster van jouw vereiste bekwaamheid. Deze specifieke vakdidactiek wordt

Nadere informatie

CERTIFIED EDUCATION ORGANIZATION

CERTIFIED EDUCATION ORGANIZATION CERTIFIED EDUCATION ORGANIZATION Gecertificeerde Social Media Opleidingen en Basiscursussen Hands-on trainingen Social Media Projecten Gecertificeerde docenten Gecertificeerde consultants Gecertificeerde

Nadere informatie

Verslag conferentie Bildung in de Onderwijspraktijk

Verslag conferentie Bildung in de Onderwijspraktijk Verslag conferentie Bildung in de Onderwijspraktijk Op dinsdagmiddag 24 maart was een zaal vol onderwijsmensen, managers en bestuurders van Inholland en collega-instellingen te gast bij Hogeschool Inholland

Nadere informatie

Studiedag "Wat kan ik (van) je leren? Samenwerkend leren in onderwijs Lerende netwerken

Studiedag Wat kan ik (van) je leren? Samenwerkend leren in onderwijs Lerende netwerken Studiedag "Wat kan ik (van) je leren? Samenwerkend leren in onderwijs Lerende netwerken Marieke van Nieuwenhuyze Karine De Gendt 9 juni 2015 Introductiesessie lerende netwerken Waarom heb je voor deze

Nadere informatie

Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie

Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie Cultuureducatie, W&T en wereldoriëntatie Barend van Heusden SLO-Conferentie Wetenschap en technologie bij de zaakvakken Utrecht, 16 april 2015 2 Inleiding Wat hebben wetenschap, techniek en wereldoriëntatie

Nadere informatie

Innovatiekaart: Empowered Learning in the 21st Century

Innovatiekaart: Empowered Learning in the 21st Century Brassersplein 2 2612 CT Delft Postbus 5050 2600 GB Delft TNO-rapport Innovatiekaart: Empowered Learning in the 21st Century www.tno.nl T +31 88 866 70 00 F +31 88 866 70 57 infodesk@tno.nl Datum 13 september

Nadere informatie