Hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3"

Transcriptie

1 Samenvatting

2 Samenvatting De onderwerpen van dit proefschrift zijn risicofactoren voor osteoporose, de diagnostischeaanpakvanosteoporose,enaanbevelingenvoorcasefinding(het opsporingsprogramma)enfollowup.erwordteengeïntegreerdalgoritmevoor casefinding voorgesteld, gebaseerd op de Nederlandse Osteoporose Richtlijn (Appendix). Hoofdstuk 1 is een inleiding tot het onderzoek dat in dit proefschrift wordt beschreven. Er wordt aandacht besteed aan de definitie van osteoporoseen pathogenesevanosteoporoseenfracturen.derelatietussendebloedspiegels vangeslachtshormonen,devitaminedstatusenverschillendebotparameterszijn beschrevenindehoofdstukken24. Inhoofdstuk2hebbenweonderzochtofereenverbandistussenserumestradiol en testosteron enerzijds, en de botdichtheid gemeten met ultrageluid (QUS, quantitative ultrasound), botmineraaldichtheid (BMD), de markers van bot turnoverenfractuurincidentieanderzijds.destudiewerduitgevoerdbinnende Longitudinal Aging Study Amsterdam (LASA), een sinds 1992 lopend cohortonderzoek bij 623 mannen en 634 vrouwen van 65 tot 88 jaar oud. In dit onderzoek hadden mannen in het laagste kwartiel (Q1) van biologisch beschikbaaroestradiol(bioe2),eenhogerebotturnovereneenlagerebmden QUS dan mannen in het hoogste kwartiel (Q4). Dit gold ook voor Q1 van biologisch beschikbaar testosteron (biot). Vrouwen in Q1 van bioe2 hadden hogerebotturnovereneenlagerebmdenqusdanvrouweninq4.bijmannen envrouwen,warenniveausvanbioe2onderdemediaangeassocieerdmeteen verhoogdrisicooposteoporotischefracturennacorrectievoorconfounding.we concludeerdendatlageniveausvanbioe2enbiotgeassocieerdwarenmeteen hoge botturnover, lage QUS en BMD en een hoog risico op osteoporotische fracturenzowelbijmannenalsvrouwen. Hoofdstuk3beschrijftdewereldwijdevitamineDstatusbijpostmenopauzale vrouwenmetosteoporoseopbasisvanbreedtegraadeneconomischestatus,in relatie tot functie van de bijschildklieren, de markers van bot turnover en botmineraaldichtheid (BMD). De studie werd uitgevoerd bij 7441 postmenopauzalevrouwenuit29landen,diedeelnamenaaneenklinischestudie over het effect van bazedoxifeen (SERM), bij postmenopauzale vrouwen met osteoporose.bijdezevrouwen,wasdegemiddeldeserum25(oh)dspiegel61,2± 22,4 nmol/l. Er was een hoge prevalentie van een lage 25(OH)D bij postmenopauzale vrouwen met osteoporose. Met de oplopende 25(OH)D categorieënvan<25,2550,5075en>75nmol/l,wasdebijschildklierfunctie lagerevenalsdebotturnover,terwijldebmdindewervelkolom,deheupenhet heleskelettoenam.erbestondeennegatievecorrelatietussenserum25(oh)den 142

3 Samenvatting de breedtegraad. Samen met de breedtegraad, lijkt welvaart een belangrijke factortezijnvoorserum25(oh)dstatus,metnameineuropa,waarwelvaart sterkgecorreleerdismetdebreedtegraad.debotmineraaldichtheidnamtoemet eenbeterevitaminedstatustoteenserum25(oh)dniveauvan50nmol/l. Inhoofdstuk4beschrijvenweeenstudieoverdedrempelwaardenvanserum 25(OH)D met betrekking tot serum PTH, de markers van bot turnover, botmineraaldichtheid, bot ultrageluidsparameters en fysieke prestaties in de LongitudinalAgingStudyAmsterdam.Eenlaagserum25(OH)Dgehaltekomtvaak voorbijdeouderen.degemiddeldeserumpthdaaldegeleidelijkvan5,1pmol/l, bijhetserum25(oh)d<25nmol/ltot3,1pmol/lbijhetserum25(oh)d>75 nmol/l,zonderhetbereikenvaneenplateau.allebmdwaardeswarenhogerin dehogereserum25(oh)dgroepen,hoewelalleensignificantvoordetotaleheup, trochanterenhetheleskelet.eenserum25(oh)ddrempelvanongeveer40 nmol/lwerdwaargenomenvoorbotturnover,50nmol/lvoorbmden60nmol/l voorfysiekeprestatie.deconclusiewasdatgezondheidvanhetbotenfysieke prestatiebijouderepersonenbeterzijnwanneerhetserum25(oh)dhogerisdan 5060nmol/L. Eenpraktischestudienaardeimplementatievancasefindingvoorosteoporose metfollowupisbeschrevenindehoofdstukken5en6.hoofdstuk5beschrijftde resultatenvandeimplementatievaneencasefindingstrategiebijpatiëntenmet een recente fractuur, zoals aanbevolen door de Nederlandse Richtlijn voor Osteoporose. De studie onderzoekt de toegevoegde waarde van Vertebral FractureAssessment(VFA),waarbijdewervelslateraalwordenafgebeeldbijde BMD meting. Hierbij werden 1435 patiënten van 50 jaar en ouder met een recentefractuuruitgenodigdomdeeltenemen.zijontvingeneenvragenlijstover risicofactorenvoorfracturenenondergingenvervolgenseenbmdmeting.een subgroepvan372patiëntenwerdbovendien uitgenodigdvooreenvfa.een behandelingsadvieswasgebaseerdopabsolute10jaarsrisicoopbotbreukenen BMD resultaten. Het onderzoek werd afgerond door 554 patiënten.van alle deelnemers,hadden22,3%vandemannen(n=27)en30,3%vandevrouwen(n= 131) osteoporose (Tscore 2,5). De meest voorkomende risicofactoren van botbreuken bij mannen en vrouwen waren laag lichaamsgewicht, eerdere fracturen,enhetgebruikvaneenloophulpmiddel.prevalentewervelfracturen werdengediagnosticeerddoorvfain40vande149patiënten(27%).vandeze, hadden er 23 een Tscore> 2,5 en zouden de wervelfracturen niet goed gediagnosticeerdzijnzondervfa.volgensderichtlijneniseenwervelfractuureen belangrijkebehandelindicatie.weconcludeerdendatdecasefindingaanpakmet succesistoegepastendatvfaeenbelangrijkinstrumentbleektezijninhet 143

4 Samenvatting diagnosticerenvanprevalentewervelfracturen.hetiseencrucialestapindecase finding, wat tot een belangrijke toename leidt van het opsporen van wervelfracturen. Deevaluatievandeacceptatievan bovengenoemdestrategiedoorzowelde patiëntenenhunhuisartsenwordtbesprokeninhoofdstuk6,datinformatiegeeft overdetherapietrouw(deadherentieendepersistentie)vandepatiënten,en instemming(concordantie)vandehuisartsenmetonsadvies.patiëntendieaan eencasefindingstudievoorosteoporosehebbendeelgenomen,ontvingeneen aanbevelingsbriefmeteenbehandelingsadvies,gebaseerdopabsolute10jaars risicoopbotbreukenenbmdresultaten.een,tweeendriejaarlater,ontvingenzij defollowupvragenlijstenominformatieteverzamelenoverhunadherentieen persistentie,concordantievandehuisartsenmetonsadvies,ennieuwefracturen. Followupwerdvoltooiddoor504(91%)patiëntennahet1stejaar,458(83%)na de2dejaar,en355(64%)nahet3dejaar.intotaal,kregen229van504patiënten eenbehandelingsadviesmetmedicamentendiedebotafbraakremmen.nahet1e jaar,wasdeadherentievandepatiëntentotnieuwbehandelingsadvies89%(203 van229),instemmingvandehuisartsmetonsadvieswas72%(146van203),de persistentievandegenendiemetmedicatiezijnbegonnennaonsadvies,was87% (123van142).Inhetalgemeen,resulteerdeditin58%vandepatiëntenop antiresorptievebehandelingalsgevolgvanonsadviesaanheteindvanhet1ste jaarvandefollowup,van229patiëntendieantiresorptievebehandelingwerden geadviseerd.methulpvanherinneringen,steegditpercentagetot69%nahet 2dejaar,enbleef67%nahet3ejaarvandefollowup.Inhetalgemeen,werden erbij51patiënten(10%)61fracturengerapporteerd:20(4%),22(4,8%),en19 (5,4%)inhet1ste,2deen3dejaarvandefollowup,respectievelijk.Deincidentie vannieuwefracturenbijpatiëntendieeenhoog10jaarrisicovoorheup,polsof wervelfractuurhaddenbijaanvangvandestudie,wasalhogerinhet1ejaarvan defollowupdanbijpatiëntenmeteenlaagrisico(8,2%vs2,4%,p=0,003)bij aanvangvandestudie,enbleefhogerna3jaarfollowup(14,9%vs8,4%,p= 0,031).Patiëntenmeteennieuweheupfractuurhaddeneenhoog10jaarsrisico opeenheupfractuurbijbaseline,terwijlpatiëntendiegeennieuweheupfractuur kregengedurendedefollowup,eenlaagrisicoopeenheupfractuurhaddenbijde baseline(14,0±9,0%vs6,1±6,1%,respectievelijk,p<0,01).weconcludeerden datheteerstejaarvandefollowupbelangrijkisvoorhetvervolgenvanvan patiënten.defollowupinheteerstejaarmoettotdedienstverleningvaneen fractuurenosteoporose(fo)kliniekenbehorenofgoedmetdehuisartsworden kortgesloten.interventiesindezeperiodeverhogenzoweldeadherentiealsde persistentievandepatiënten,evenalsdeinstemmingvandehuisarts. 144

5 Samenvatting AandeVrijeUniversiteitMedischCentrum,isereenfractuurpolikliniekgestart, gebaseerdopdeervaringenmetdelaatstetweestudies,methetgebruikvande risicofactorenopfracturen,enzowelbmdmetingalsvfa(algoritme,appendix). Eenspecialedatabasecombineertdeinformatieoverklinischerisicofactorenen deresultatenvanaanvullendeonderzoeken,draagtbijtothetaanmakenvaneen gestandaardiseerde aanbevelingsbrief voor de huisarts, en bevat waardevolle informatievoortoekomstigonderzoek. Omdeacceptatiedoordepatiëntenteverbeteren,wordenzeallemaalgezien dooreengespecialiseerdenursepractitioner,diewordtbegeleiddooreenarts. Het onderzoek naar de toegevoegde waarde van deze verbeteringen en hun invloedopdetherapietrouwvandepatiëntzalnaderwordenonderzocht.het gebruikvanhetalgoritme(appendix)indeklinischepraktijkwordtaanbevolen. Om de acceptatie van de casefinding (het opsporingsprogramma) voor osteoporose door de patiënten en hun artsen te verhogen, moet er na het behandelingsadvies,een1stejaarfollowupwordenuitgevoerddoordenurse practitionerofdehuisarts. 145

Fractuur- en osteoporosespreekuur

Fractuur- en osteoporosespreekuur Fractuur- en osteoporosespreekuur HET FRACTUUR- EN OSTEOPOROSESPREEKUUR Het Kennemer Gasthuis(KG) heeft een spreekuur waar patiënten ouder dan 50 jaar met een botbreuk gecontroleerd kunnen worden op osteoporose.

Nadere informatie

B-vitaminen ter preventie van fracturen en de vermindering van het fysiek functioneren

B-vitaminen ter preventie van fracturen en de vermindering van het fysiek functioneren SAMENVATTING Samenvatting B-vitaminen ter preventie van fracturen en de vermindering van het fysiek functioneren Door de stijgende levensverwachting zal het aantal osteoporotische fracturen toenemen. Osteoporotische

Nadere informatie

Osteoporose Botontkalking Hou je je broze botten heel? Vakgroep Reumatologie P. van Oijen, reumatoloog J. van der Donk, osteoporoseverpleegkundige

Osteoporose Botontkalking Hou je je broze botten heel? Vakgroep Reumatologie P. van Oijen, reumatoloog J. van der Donk, osteoporoseverpleegkundige Osteoporose Botontkalking Hou je je broze botten heel? Vakgroep Reumatologie P. van Oijen, reumatoloog J. van der Donk, osteoporoseverpleegkundige Wat is botontkalking? Definitie osteoporose Een systemische

Nadere informatie

1 Epidemiologie en case finding

1 Epidemiologie en case finding 1 Epidemiologie en case finding Postmenopauzale osteoporose is de meest voorkomende metabole botziekte. Volgens recente gegevens van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft 17% van

Nadere informatie

Op(weg(naar(een(optimale(vitamine(D(status:(determinanten(en( consequenties(van(vitamine(d(deficiëntie(in(de(oudere(populatie(

Op(weg(naar(een(optimale(vitamine(D(status:(determinanten(en( consequenties(van(vitamine(d(deficiëntie(in(de(oudere(populatie( Summary&Samenvatting SAMENVATTING OpwegnaareenoptimalevitamineDstatus:determinantenen consequentiesvanvitamineddeficiëntieindeouderepopulatie De belangrijkste functie van vitamine D is het stimuleren van

Nadere informatie

Osteoporose: de feiten

Osteoporose: de feiten Reinier de Graaf Groep Osteoporose: de feiten Dieu Donne Niesten Orthopedisch chirurg RdGG CBO richtlijn 2011 Osteoporose is een chronische aandoening die in hoofdzaak bij ouderen voorkomt Mede als gevolg

Nadere informatie

De osteoporosespolikliniek

De osteoporosespolikliniek De osteoporosespolikliniek De Osteoporosepolikliniek Patiënten van 50 jaar en ouder die met een botbreuk op de spoedeisende hulp (SEH) van het St. Anna Ziekenhuis komen, krijgen binnen 3 maanden een uitnodiging

Nadere informatie

Botbreuken en osteoporose. Nucleaire geneeskunde

Botbreuken en osteoporose. Nucleaire geneeskunde Botbreuken en osteoporose Nucleaire geneeskunde imelda omringt u met zorg 2 Nota s Inhoud Welkom. 4 Wat is osteoporose? 5 Wat zijn de gevolgen van osteoporose? 7 Hoe wordt de diagnose gesteld? 8 Wat is

Nadere informatie

Protocol opsporing osteoporose ter preventie van secundaire fracturen. definitieve versie januari 2004

Protocol opsporing osteoporose ter preventie van secundaire fracturen. definitieve versie januari 2004 Protocol opsporing osteoporose ter preventie van secundaire fracturen. definitieve versie januari 2004 procedure brief patiënt brief voor de huisarts antwoordbrief procedure 1. Vaststellen fractuur door:

Nadere informatie

ziekenhuis polikliniek ZorgSaam

ziekenhuis polikliniek ZorgSaam werken fractuur- bij en osteoporose divisie ziekenhuis polikliniek ZorgSaam 1 2 Botdichtheidsmeting: waarom en voor wie? Botbreuken bij mensen ouder dan 50 jaar zijn vaak het gevolg van te weinig bot (osteoporose).

Nadere informatie

Een tekort aan botmassa Osteopenie. Osteoporose poli

Een tekort aan botmassa Osteopenie. Osteoporose poli 00 Een tekort aan botmassa Osteopenie Osteoporose poli Wat is osteopenie? Osteopenie is het voorstadium van osteoporose (botontkalking). Letterlijk betekent het: minder bot. Dat wil niet zeggen dat u te

Nadere informatie

Vitamine D. Ton Boermans huisarts

Vitamine D. Ton Boermans huisarts Vitamine D Ton Boermans huisarts 2 2 Vitamine D Onvoldoende UVB voor Vitamine D synthese van november tot begin maart 90% van Europa heeft gedurende 4-6 mnd onvoldoende UVB straling. Latitude 38 o north

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting 178 Samenvatting Samenvatting Hoofdstuk 1. Ouder worden is geassocieerd met een toenemend verlies van spiermassa (sarcopenie) en spierkracht, hetgeen kan bijdragen aan lichamelijke achteruitgang

Nadere informatie

Fractuurpreventie bij 80- plussers: focus op medicatie. Harald Verhaar, internist-geriater UMC Utrecht

Fractuurpreventie bij 80- plussers: focus op medicatie. Harald Verhaar, internist-geriater UMC Utrecht Fractuurpreventie bij 80- plussers: focus op medicatie Harald Verhaar, internist-geriater UMC Utrecht Vragen Is het überhaupt nog wel zinvol om een anti-osteoporose medicament voor te schrijven aan een

Nadere informatie

Osteoporose. Fractuur-management

Osteoporose. Fractuur-management Osteoporose Fractuur-management Poggio dei Medici, Italië 9 April 2011 Marsha van Oostwaard osteoporoseverpleegkundige MMC Marion Blonk, endocrinoloog Catharina Zh Luc Maartens, Huisarts Programma Opfrissen

Nadere informatie

U heeft osteoporose? Wat nu?

U heeft osteoporose? Wat nu? U heeft osteoporose? Wat nu? Wat is osteoporose? Tijdens ons leven maakt ons lichaam van nature nieuw bot aan en elimineert het ouder bot. Na de leeftijd van 30-45 jaar worden de cellen die nieuw bot opbouwen

Nadere informatie

Osteoporose profylaxe bij 80+

Osteoporose profylaxe bij 80+ Osteoporose profylaxe bij 80+ Emilie Gieling, AIOS Ziekenhuisfarmacie, CWZ Prof. Dr. Joop van den Bergh, internist-endocrinoloog, VieCurie MC Noord-Limburg, Maastricht UMC & UHasselt België (potentiële)

Nadere informatie

Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie Nederlandse Vereniging voor Reumatologie Derde herzien druk, 2011

Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie Nederlandse Vereniging voor Reumatologie Derde herzien druk, 2011 Richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie Nederlandse Vereniging voor Reumatologie Derde herzien druk, 2011 Stroomdiagram van diagnostiek,behandeling en follow-up bij patiënten van 50 jaar en ouder met

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting voor medisch niet-ingewijden

Nederlandse samenvatting voor medisch niet-ingewijden Nederlandse samenvatting voor medisch niet-ingewijden Chapter 8 Vitamine D, ter preventie van type 2 diabetes Dit proefschrift bevat de resultaten van enkele wetenschappelijke studies over vitamine D in

Nadere informatie

Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroïdgebruik

Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroïdgebruik Osteoporoseprofylaxe bij corticosteroïdgebruik 101-106 Deze Medisch Farmaceutische Beslisregel (MFB) is ontwikkeld door de KNMP en Health Base, in samenwerking met de Expertgroep MFB. Datum 27 mei 2013

Nadere informatie

Casus 3: Osteoporotische Indeukingsfractuur JEF MICHIELSEN

Casus 3: Osteoporotische Indeukingsfractuur JEF MICHIELSEN Casus 3: Osteoporotische Indeukingsfractuur JEF MICHIELSEN Osteoporotische indeukingsfractuur 60 jarige alleenstaande dame Plotse pijn in de dorso-lumbale wervelzuil Normaal klinisch onderzoek Geen voorgeschiedenis

Nadere informatie

Fysiotherapie bij osteoporose Digna de Kam Fysiotherapeut/ Bewegingswetenschapper

Fysiotherapie bij osteoporose Digna de Kam Fysiotherapeut/ Bewegingswetenschapper Fysiotherapie bij osteoporose Digna de Kam Fysiotherapeut/ Bewegingswetenschapper Digna.dekam@radboudumc.nl Programma Inleiding Osteoporose De rol van de fysiotherapeut bij osteoporose KNGF behandelrichtlijn

Nadere informatie

Technische Aspecten BMD

Technische Aspecten BMD Technische Aspecten BMD Werner Van Giel reumaverpleegkundige ZNA Jan Palfijn Merksem Waarom een BMC Diagnose osteoporose Fractuurrisico inschatten Opvolging van patiënten onder therapie Indeukingsfracturen

Nadere informatie

Osteoporose (botontkalking)

Osteoporose (botontkalking) Osteoporose (botontkalking) Marieke Zeeman, internist ouderengeneeskunde Ike Nuver, Reumatoloog Gerda Welbergen-Otten, verpleegkundige osteoporosezorg 9 september 2016 Het komende uur Pathofysiologie en

Nadere informatie

Botbreuk en botontkalking (osteoporose)

Botbreuk en botontkalking (osteoporose) Botbreuk en botontkalking (osteoporose) Op dit moment wordt u vanwege een botbreuk behandeld in het Radboudumc. Uit onderzoek blijkt dat bij vrouwen ouder dan 50 jaar en mannen ouder dan 65 jaar die een

Nadere informatie

OSTEOPOROSE DE STILLE ZIEKTE ZIEKTEBEELD EN DIAGNOSE NVKVV OOSTENDE 20/03/2013

OSTEOPOROSE DE STILLE ZIEKTE ZIEKTEBEELD EN DIAGNOSE NVKVV OOSTENDE 20/03/2013 OSTEOPOROSE DE STILLE ZIEKTE ZIEKTEBEELD EN DIAGNOSE NVKVV OOSTENDE 20/03/2013 Reumatoloog ZNA 20/03/2013 Wat is osteoporose? Broosheid van botten die op termijn zal leiden tot een breuk. Voorkomen van

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 99 Nederlandse Samenvatting Depressie is een veel voorkomend en ernstige psychiatrisch ziektebeeld. Depressie komt zowel bij ouderen als bij jong volwassenen voor. Ouderen en jongere

Nadere informatie

Vitamine D: meten of eten?

Vitamine D: meten of eten? 35 e bijeenkomst Thema sociëteit 10 februari 2014 Vitamine D: meten of eten? Arno Toorians Internist-endocrinoloog Pathofysiologie Primaire functie 1,25(OH)D Herstel, handhaven calcium/fosfaat homeostase

Nadere informatie

ZORGPRESTATIE OSTEOPOROSE versie 3 mei 2016

ZORGPRESTATIE OSTEOPOROSE versie 3 mei 2016 ZORGPRESTATIE OSTEOPOROSE versie 3 mei 2016 Doel zorgprestatie Verplaatsing van zorg rond fractuurpreventie van tweede naar anderhalve lijn met als doel een betere compliance en kostenreductie (van zowel

Nadere informatie

Algemene Samenvatting

Algemene Samenvatting Algemene Samenvatting e vitamine metaboliet 1,25-dihydroxyvitamine ( ) speelt een sleutelrol bij het handhaven van de calcium homeostase door middel van effecten op de darm, het bot en de nier. e metaboliet

Nadere informatie

osteoporose? Evalueer uw risico op osteoporose

osteoporose? Evalueer uw risico op osteoporose Wat weet u van osteoporose? Evalueer uw risico op osteoporose In deze brochure vindt u een antwoord op de meest voorkomende vragen: wat is osteoporose, welke zijn de risicofactoren, wat zijn de gevolgen,

Nadere informatie

OSTEOPOROSE. Een stille ziekte. Dr. K. Goddeeris Afdeling Geriatrie AZ Damiaan Oostende

OSTEOPOROSE. Een stille ziekte. Dr. K. Goddeeris Afdeling Geriatrie AZ Damiaan Oostende OSTEOPOROSE Een stille ziekte Dr. K. Goddeeris Afdeling Geriatrie AZ Damiaan Oostende Pathofysiologie osteoporose Osteoporose is een aandoening van het skelet die de botsterkte vermindert en daardoor het

Nadere informatie

Botdichtheidsmeting. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Botdichtheidsmeting. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Botdichtheidsmeting Dexametrie Informatie voor patiënten F0656-3415 februari 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

TWA Osteoporose, fractuur- en valpreventie Apeldoornse Standaard Revisie 2013

TWA Osteoporose, fractuur- en valpreventie Apeldoornse Standaard Revisie 2013 TWA Osteoporose, fractuur- en valpreventie Apeldoornse Standaard Revisie 2013 Deze transmurale werkafspraak betreft de volgende categorieën patiënten patiënten die vragen hebben over osteoporose, zonder

Nadere informatie

Ook met onze jonge patiëntenpopulatie laten wij onze oudjes niet vallen; Osteoporose, een praktijkverbeterproject.

Ook met onze jonge patiëntenpopulatie laten wij onze oudjes niet vallen; Osteoporose, een praktijkverbeterproject. Ook met onze jonge patiëntenpopulatie laten wij onze oudjes niet vallen; Osteoporose, een praktijkverbeterproject. Valérie Van den Berghe Universiteit Gent Promotor: Prof. Dr. An De Sutter 25-5-2013 Ook

Nadere informatie

Osteoporose vroeger signaleren

Osteoporose vroeger signaleren beeld: Getty Images Screening en tijdige behandeling voorkomen fracturen Osteoporose vroeger signaleren Peter van den Berg, nurse practitioner fracturen en osteoporose dr. Dave Schweitzer, internistendocrinoloog;

Nadere informatie

Fractuur- en Osteoporose Polikliniek

Fractuur- en Osteoporose Polikliniek Fractuur- en Osteoporose Polikliniek 1 Patiënten van 50 jaar en ouder die in ons ziekenhuis behandeld worden voor een botbreuk kunnen zich laten onderzoeken op osteoporose (botontkalking). Opsporing en

Nadere informatie

Samenvatting. Reumatoïde artritis: biologicals en bot

Samenvatting. Reumatoïde artritis: biologicals en bot * Samenvatting Reumatoïde artritis: biologicals en bot Samenvatting In deel I van dit proefschrift worden resultaten gepresenteerd van onderzoek naar gegeneraliseerd botverlies (osteoporose) in patiënten

Nadere informatie

Mammacarcinoom en osteoporose. Petra van Merkestein Verpleegkundig specialist Oncologie Ziekenhuis Rivierenland Tiel

Mammacarcinoom en osteoporose. Petra van Merkestein Verpleegkundig specialist Oncologie Ziekenhuis Rivierenland Tiel Mammacarcinoom en osteoporose Petra van Merkestein Verpleegkundig specialist Oncologie Ziekenhuis Rivierenland Tiel Vroeg ingetreden menopauze, premenopauzaal gebruik van tamoxifen en postmenopauzaal gebruik

Nadere informatie

Botontkalking Osteoporose. Osteoporose poli

Botontkalking Osteoporose. Osteoporose poli 00 Botontkalking Osteoporose Osteoporose poli Osteoporose, wat is dat? Osteoporose is het medische woord voor botontkalking. Het betekent poreus bot. Onze botten bestaan uit kalk (calcium), fosfor, merg

Nadere informatie

Inhoud workshop. BONE workshop. calcium. Voeding-Leefstijl. calcium. calcium. Calcium Vitamine D Oefenen met FRAX Casus 1 Casus 2 Casus 3

Inhoud workshop. BONE workshop. calcium. Voeding-Leefstijl. calcium. calcium. Calcium Vitamine D Oefenen met FRAX Casus 1 Casus 2 Casus 3 Inhoud workshop BONE workshop Voeding Leefstijladvies FRAX DEXAscan Calcium Vitamine D Oefenen met FRAX Casus 1 Casus 2 Casus 3 Voeding-Leefstijl Calcium 1000-1200 mg/dag (=4-5 EH/dag) Voeding of suppletie

Nadere informatie

OSTEOPOROSE en FRACTUURPREVENTIE

OSTEOPOROSE en FRACTUURPREVENTIE OSTEOPOROSE en FRACTUURPREVENTIE SCHEMA BELEID ROND OSTEOPOROSE en FRACTUURPREVENTIE Klinisch vermoeden wervelfractuur, > 50 jaar Recente niet-wervelfractuur, incl. heupfractuur, > 50 jaar Ziekten / medicatie

Nadere informatie

Cover Page. Author: Willemse, Peter-Paul M. Title: Skeletal and metabolic complications of testicular germ cell tumours Issue Date: 2014-03-06

Cover Page. Author: Willemse, Peter-Paul M. Title: Skeletal and metabolic complications of testicular germ cell tumours Issue Date: 2014-03-06 Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/24412 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Willemse, Peter-Paul M. Title: Skeletal and metabolic complications of testicular

Nadere informatie

Osteoporosis in Chronic Obstructive Pulmonary Disease. Summary

Osteoporosis in Chronic Obstructive Pulmonary Disease. Summary Summary Osteoporosis in Chronic Obstructive Pulmonary Disease Summary Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is characterised by persistent airflow limitation associated with an enhanced chronic

Nadere informatie

Osteoporose en botdichtheidsmeting (Dexa)

Osteoporose en botdichtheidsmeting (Dexa) Osteoporose en botdichtheidsmeting (Dexa) Osteoporose en botdichtheidsmeting (DExa) Osteoporose of botontkalking is een aandoening waarbij botten dunner en zwakker worden, waardoor botbreuken gemakkelijk

Nadere informatie

Osteoporose. Osteoporose, wat is dat?

Osteoporose. Osteoporose, wat is dat? Osteoporose Osteoporose betekent letterlijk poreus bot of bot met gaten en wordt ook wel botontkalking genoemd. Het is de meest voorkomende stofwisselingsziekte van de botten, waarbij steeds meer botmassa

Nadere informatie

Wat weet u van osteoporose?

Wat weet u van osteoporose? Wat weet u van osteoporose? Evalueer uw risico op osteoporose Osteoporose kan vroegtijdig opgespoord en doeltreffend behandeld worden. Inhoudstafel Inleiding I. Ziektebeeld II. Risicofactoren III. Preventie

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift heeft als belangrijkste onderwerp het verlies aan gelokaliseerd en gegeneraliseerd botmineraaldichtheid

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift heeft als belangrijkste onderwerp het verlies aan gelokaliseerd en gegeneraliseerd botmineraaldichtheid Nederlandse samenvatting Dit proefschrift heeft als belangrijkste onderwerp het verlies aan gelokaliseerd en gegeneraliseerd botmineraaldichtheid (BMD) in recent gediagnosticeerde reumatoïde artritis (RA).

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting. Complicaties van systemische lupus erythematosus. Irene E.M. Bultink

Nederlandse samenvatting. Complicaties van systemische lupus erythematosus. Irene E.M. Bultink Nederlandse samenvatting Complicaties van systemische lupus erythematosus Irene E.M. Bultink complications of Systemic Lupus Erythematosus 144 145 ACHTERGROND VAN DIT PROEFSCHRIFT In dit proefschrift worden

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting Complicaties van systemische lupus erythematosus. Irene E.M. Bultink

Nederlandse samenvatting Complicaties van systemische lupus erythematosus. Irene E.M. Bultink Nederlandse samenvatting Complicaties van systemische lupus erythematosus Irene E.M. Bultink complications of Systemic Lupus Erythematosus 144 145 chapter IX ACHTERGROND VAN DIT PROEFSCHRIFT In dit proefschrift

Nadere informatie

Samenvatting. Vitamine D-tekort in een multi-etnische populatie; determinanten, prevalentie en consequenties

Samenvatting. Vitamine D-tekort in een multi-etnische populatie; determinanten, prevalentie en consequenties Samenvatting Vitamine D-tekort in een multi-etnische populatie; determinanten, prevalentie en consequenties Samenvatting 116 In de huid van het menselijk lichaam wordt, bij blootstelling aan zonlicht,

Nadere informatie

Uw onderzoek op de osteoporosepolikliniek

Uw onderzoek op de osteoporosepolikliniek Chirurgie/Orthopedie/Endocrinologie Patiënteninformatie Uw onderzoek op de osteoporosepolikliniek U ontvangt deze informatie, omdat u een onderzoek naar botontkalking krijgt op onze osteoporosekliniek.

Nadere informatie

Dagelijkse activiteiten van ouder wordende echtparen: veranderingen bij achteruitgang van de gezondheid

Dagelijkse activiteiten van ouder wordende echtparen: veranderingen bij achteruitgang van de gezondheid Samenvatting Samenvatting Dagelijkse activiteiten van ouder wordende echtparen: veranderingen bij achteruitgang van de gezondheid In de komende jaren zullen meer echtgenoten samen oud worden en zelfstandig

Nadere informatie

Deel één Ȃ communicatie over het levenseinde in Europa: een vergelijkend onderzoek.

Deel één Ȃ communicatie over het levenseinde in Europa: een vergelijkend onderzoek. Samenvatting 204 De ethische grondslag om patiënten te betrekken bij beslissingen over de medische behandelingen aan hun levenseinde wordt in Europa in toenemende mate erkend, net als de voordelen van

Nadere informatie

Fractuurosteoporose spreekuur

Fractuurosteoporose spreekuur CHIRURGIE/ORTHOPEDIE/SPOEDEISENDE HULP Fractuurosteoporose spreekuur ONDERZOEK U wordt op dag om uur verwacht op de poli/afdeling. Als u verhinderd bent, wilt u dit dan tijdig melden en een nieuwe afspraak

Nadere informatie

Wat weet u van osteoporose? (botontkalking)

Wat weet u van osteoporose? (botontkalking) Wat weet u van osteoporose? (botontkalking) 3 Gevolgen van osteoporose Botontkalking (osteoporose) klinkt niet als een ernstige aandoening maar kan ernstige gevolgen hebben. Het belangrijkste gevolg van

Nadere informatie

DSD Nederland 2013. Inhoud. Botweefsel. Botweefsel. Botweefsel. Botweefsel en lengtegroei. Botmineraaldichtheid bij DSD patienten Reden tot zorg?

DSD Nederland 2013. Inhoud. Botweefsel. Botweefsel. Botweefsel. Botweefsel en lengtegroei. Botmineraaldichtheid bij DSD patienten Reden tot zorg? DSD Nederland 2013 Botmineraaldichtheid bij DSD patienten Reden tot zorg? A. Hoek, gynaecoloog Sectie Voortplantingsgeneeskunde UMCG, Groningen Inhoud Calcium en Vitamine D, leefstijl Botmineraaldichtheid

Nadere informatie

Osteopenie. Uitleg en leefstijladviezen. mca.nl

Osteopenie. Uitleg en leefstijladviezen. mca.nl Osteopenie Uitleg en leefstijladviezen mca.nl Inhoudsopgave Wat is osteopenie? 3 Wie krijgen osteopenie? 3 Hoe ontstaat osteopenie? 3 Hoe weet u of u osteopenie heeft? 5 Uw vragen 6 Notities 7 Colofon

Nadere informatie

OSTEOPOROSE EN HEUPFRACTUREN

OSTEOPOROSE EN HEUPFRACTUREN CENTRUM VOOR OPERATIONEEL ONDERZOEK IN VOLKSGEZONDHEID OSTEOPOROSE EN HEUPFRACTUREN huidige toestand en bijdrage van informatie voor het opbouwen van een gezondheidsbeleid MINISTERIE VAN DE VLAAMSE GEMEENSCHAP

Nadere informatie

SAMENVATTING INTRODUCTIE

SAMENVATTING INTRODUCTIE SAMENVATTING INTRODUCTIE Zorg rond het levenseinde Wanneer patiënten en hun familie worden geconfronteerd met een levensbedreigende aandoening wordt verbetering van de kwaliteit van leven van de patiënt

Nadere informatie

Osteoporose. Wat is osteoporose? Wie lijdt er aan? Wat kan ik er aan doen?

Osteoporose. Wat is osteoporose? Wie lijdt er aan? Wat kan ik er aan doen? Osteoporose Wat is osteoporose? Wie lijdt er aan? Wat kan ik er aan doen? Wat is osteoporose of botontkalking? Het bot is een levend weefsel dat zichzelf telkens weer afbreekt en weer opbouwt. Dat is wat

Nadere informatie

Geslacht: Male Gewicht: 99,3 kg

Geslacht: Male Gewicht: 99,3 kg Tel: 0032/479.45.99.74 Web: www.energylab.be TESTDATUM: 21/02/2014 IDENTIFICATIE Naam: Johan Hermie Geboortedatum: 20/09/1964 Leeftijd: 49,4 Lengte: 174,0 cm Geslacht: Male Gewicht: 99,3 kg Etniciteit:

Nadere informatie

Toolkit Osteoporose Achtergrond

Toolkit Osteoporose Achtergrond Toolkit Osteoporose Achtergrond Osteoporose wordt gedefinieerd als een systemische aandoening van het skelet gekarakteriseerd door een lage botmassa en verslechtering van de microarchitectuur, met als

Nadere informatie

OSTEOPOROSE Tweede herziene richtlijn

OSTEOPOROSE Tweede herziene richtlijn OSTEOPOROSE Tweede herziene richtlijn TWEEDE HERZIENE RICHTLIJN OSTEOPOROSE Colofon Osteoporose Tweede Herziene Richtlijn ISBN 90-76906-23-8 2002, Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO Postbus

Nadere informatie

Fysio- en oefentherapie bij osteoporose

Fysio- en oefentherapie bij osteoporose Standpunt Fysio- en oefentherapie bij osteoporose Op 30 mei 2011 uitgebracht aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Uitgave College voor zorgverzekeringen Postbus 320 1110 AH Diemen Fax

Nadere informatie

Beweegprogramma Osteoporose

Beweegprogramma Osteoporose TNO-rapport KvL/B&G 2007.045 Beweegprogramma Osteoporose Preventie en Zorg Wassenaarseweg 56 Postbus 2215 2301 CE Leiden www.tno.nl T 071 518 18 18 F 071 518 19 10 info-zorg@tno.nl Datum April 2007 Auteur(s)

Nadere informatie

Osteoporose = Botontkalking

Osteoporose = Botontkalking Osteoporose = Botontkalking Wat u moet weten over botontkalking ernstige aandoening. Gelukig kan Osteoporose vroegtijdig worden Inhoudstafel Inleiding I. Ziektebeeld II. Risicofactoren III. Preventie IV.

Nadere informatie

Hormoontherapie en osteoporose. Annemarie Venhuizen, reumatoloog Donderdag 9 juni 2016 Fysiotherapie & Oncologie Kennisnetwerk

Hormoontherapie en osteoporose. Annemarie Venhuizen, reumatoloog Donderdag 9 juni 2016 Fysiotherapie & Oncologie Kennisnetwerk Hormoontherapie en osteoporose Annemarie Venhuizen, reumatoloog Donderdag 9 juni 2016 Fysiotherapie & Oncologie Kennisnetwerk Opbouw presentatie introductie gezond botmetabolisme osteoporose, risicofactoren

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting 177 Vallen: viel, i gevallen 1 (snel) uit een hoogte naar beneden komen 2 (laten) neerkomen op: zijn ogen laten ~ op iets 3 beginnen, ontstaan: de avond valt 4 uit verticale stand in horizontale

Nadere informatie

Osteopenie. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is osteopenie? Wat zijn de gevolgen van osteopenie? Oorzaak van osteopenie

Osteopenie. Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Wat is osteopenie? Wat zijn de gevolgen van osteopenie? Oorzaak van osteopenie Osteopenie Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Inhoudsopgave 1 Wat is osteopenie? 1 Wat zijn de gevolgen van osteopenie? 1 Oorzaak van osteopenie 1 Wie krijgen er last van osteopenie?

Nadere informatie

Cognitieve achteruitgang bij ouderen: biologische voorspellers en vroege herkenning van mensen met een verhoogd risico op dementie

Cognitieve achteruitgang bij ouderen: biologische voorspellers en vroege herkenning van mensen met een verhoogd risico op dementie Cognitieve achteruitgang bij ouderen: biologische voorspellers en vroege herkenning van mensen met een verhoogd risico op dementie Tessa Nicole van den Kommer Onze levensverwachting is de afgelopen jaren

Nadere informatie

MYTHEN EN FEITEN OVER FRAILTY (kwetsbaarheid)

MYTHEN EN FEITEN OVER FRAILTY (kwetsbaarheid) MYTHEN EN FEITEN OVER FRAILTY (kwetsbaarheid) 9 8 7 6 Levensverwachting vanaf geboorte sterk gestegen sinds 187 leeftijd 5 4 3 Prof.dr. Dorly J.H. Deeg 2 1 Afdeling Psychiatrie en EMGO-Instituut voor Onderzoek

Nadere informatie

SAMENVATTING. Spier en Bot in Training

SAMENVATTING. Spier en Bot in Training SAMENVATTING Spier en Bot in Training Door de verhoogde levensverwachting in de westerse samenleving zijn er steeds meer mensen die aan osteoporose (aandoening gekenmerkt door een verlaagde botdichtheid)

Nadere informatie

OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten

OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten OSTEOPOROSE Informatie voor patiënten Diagnostiek van osteoporose en het verbeteren van de therapietrouw bij patiënten met osteoporose na een recente fractuur Wat als u nog vragen heeft? Mocht u na het

Nadere informatie

met betrekking tot een aantal uitingen van geneesmiddelenreclame van:

met betrekking tot een aantal uitingen van geneesmiddelenreclame van: K05.012/K06.001 Samenvatting De klacht van P&G en Aventis heeft betrekking op reclame-uitingen van Roche & GSK voor Bonviva 150 mg. P&G/Aventis klagen in het eerste onderdeel erover dat Roche/GSK met de

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32551 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32551 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32551 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Krol, Charlotte Georgette Title: Pitfalls in the diagnosis and management of skeletal

Nadere informatie

Inleiding. Wat is osteopenie? Hoe ontstaat osteopenie?

Inleiding. Wat is osteopenie? Hoe ontstaat osteopenie? Osteopenie Inleiding U heeft de uitslag van de botdichtheidsmeting (= botdensitometrie) ontvangen van de osteoporoseverpleegkundige. Uit de botdichtheidsmeting is gebleken dat u osteopenie heeft. De uitslag

Nadere informatie

Kwetsbaarheid bij ouderen: een uitdaging Risicofactoren, meetinstrumenten en samenhangende zorg

Kwetsbaarheid bij ouderen: een uitdaging Risicofactoren, meetinstrumenten en samenhangende zorg Kwetsbaarheid bij ouderen: een uitdaging Risicofactoren, meetinstrumenten en samenhangende zorg In vergrijzende samenlevingen is de zorg voor het toenemende aantal kwetsbare ouderen een grote uitdaging

Nadere informatie

Osteoporose en Botdichtheidsmeting

Osteoporose en Botdichtheidsmeting Osteoporose en Botdichtheidsmeting Botontkalking en onderzoek hiernaar Wat is osteoporose? Osteoporose wordt ook wel botontkalking genoemd. Het is een aandoening waarbij de botten dunner en zwakker worden

Nadere informatie

Infobrochure Osteoporose - Aclasta

Infobrochure Osteoporose - Aclasta Infobrochure Osteoporose - Aclasta Welkom In het geriatrisch dagziekenhuis is het mogelijk dat de patiënt verschillende onderzoeken en consultaties kan combineren op één dag, dit om een nachthospitalisatie

Nadere informatie

Geriatrie. Valpolikliniek. Patiëntensticker: Datum: Melden bij: Klinisch geriater:

Geriatrie. Valpolikliniek. Patiëntensticker: Datum: Melden bij: Klinisch geriater: Geriatrie Valpolikliniek Patiëntensticker: Datum: Melden bij: Van tot uur Klinisch geriater: Voor wie is de valpolikliniek De valpolikliniek is voor mensen van 65 jaar en ouder die recent voor de eerste

Nadere informatie

Farmacologische therapie bij hoog fractuur risico

Farmacologische therapie bij hoog fractuur risico Farmacologische therapie bij hoog fractuur risico 7 mei 2015 Dirk Vanderschueren Dienst endocrinologie - Centrum metabole botziekten Casus 1 75 jarige vrouw Geen fracturen in voorgeschiedenis Nu recent

Nadere informatie

Critical Appraisal of Topic (CAT)2.0

Critical Appraisal of Topic (CAT)2.0 Home no. 4 Augustus 2015 Eerdere edities Verenso.nl Critical Appraisal of Topic (CAT)2.0 Wat is de plaats van bisfosfonaten in de behandeling van osteoporose bij verpleeghuisbewoners? Dr. Rutger L. van

Nadere informatie

Uw brief van Uw kenmerk Datum 6 oktober 2006 Farmatec/P december 2006

Uw brief van Uw kenmerk Datum 6 oktober 2006 Farmatec/P december 2006 Aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 23050 2500 EJ DEN HAAG Uw brief van Uw kenmerk Datum 6 oktober 2006 Farmatec/P 2721125 21 december 2006 Ons kenmerk Behandeld door Doorkiesnummer

Nadere informatie

KNGF-standaard. Beweeginterventie osteoporose

KNGF-standaard. Beweeginterventie osteoporose KNGF-standaard Beweeginterventie osteoporose KNGF-standaard Beweeginterventie osteoporose Auteurs B.C.M. Smits-Engelsman D. de Kam M.W.A. Jongert De KNGF-standaard Beweeginterventie osteoporose is een

Nadere informatie

Meer informatie Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen dan kunt u contact opnemen met de specialist die uw osteoporose behandelt.

Meer informatie Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen dan kunt u contact opnemen met de specialist die uw osteoporose behandelt. Osteoporose Inleiding Osteoporose is een veel voorkomende aandoening die beter bekend staat als 'botontkalking'. 'Os' betekent bot en 'porose' betekent poreus, bros. Door allerlei oorzaken kan de hoeveelheid

Nadere informatie

Botfysiologie en relevante pathways bij botombouw en metastasering R.N.J. de Nijs

Botfysiologie en relevante pathways bij botombouw en metastasering R.N.J. de Nijs Botfysiologie en relevante pathways bij botombouw en metastasering R.N.J. de Nijs Afdeling Reumatologie Elkerliek Ziekenhuis Helmond Introductie 1. Anatomie van het normale botweefsel 2. Het afwijkende

Nadere informatie

RICHTLIJNEN MEDICIJNEN: PREVENTIE EN BEHANDELING VAN GLUCOCORTICOSTEROÏD GEÏNDUCEERDE OSTEOPOROSE-GIOP. December 2002

RICHTLIJNEN MEDICIJNEN: PREVENTIE EN BEHANDELING VAN GLUCOCORTICOSTEROÏD GEÏNDUCEERDE OSTEOPOROSE-GIOP. December 2002 NVR map Preventie GIOP 12-03-2003 09:43 Pagina 1 RICHTLIJNEN MEDICIJNEN: PREVENTIE EN BEHANDELING VAN GLUCOCORTICOSTEROÏD GEÏNDUCEERDE OSTEOPOROSE-GIOP December 2002 NVR map Preventie GIOP 12-03-2003 09:43

Nadere informatie

Algemene informatie over Osteoporose en de behandeling met FORSTEO

Algemene informatie over Osteoporose en de behandeling met FORSTEO Het is geweldig om weer hoop te hebben. Algemene informatie over Osteoporose en de behandeling met FORSTEO Wat is de oorzaak van osteoporose? Osteoporose is een vaak sluimerende ziekte waarbij botten dun

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Samenvatting 11 Samenvatting Bloedarmoede, vaak aangeduid als anemie, is een veelbesproken onderwerp in de medische literatuur. Clinici en onderzoekers buigen zich al vele jaren over de oorzaken en gevolgen

Nadere informatie

Bisfosfonaten: klinische bevindingen in het maxillofaciaal gebied

Bisfosfonaten: klinische bevindingen in het maxillofaciaal gebied Bisfosfonaten: klinische bevindingen in het maxillofaciaal gebied L. Renier M. Cos, J. Van de Perre, G. Van Hemelen, J. Defrancq, N. Nadjmi, F. Noorman van der Dussen, B. Vanassche, H. Vercruysse H.- Hartziekenhuis,

Nadere informatie

OSTEOPOROSE CASE-FINDING IN DE HUISARTSENPRAKTIJK: Toepassing van de fractuurrisicoscore van het CBO (2011).

OSTEOPOROSE CASE-FINDING IN DE HUISARTSENPRAKTIJK: Toepassing van de fractuurrisicoscore van het CBO (2011). OSTEOPOROSE CASE-FINDING IN DE HUISARTSENPRAKTIJK: Toepassing van de fractuurrisicoscore van het CBO (2011). Valerie Vos, KU Leuven Promotor: Dr. Matheï C., KU Leuven Praktijkopleider: Dr. Vernijns J.,

Nadere informatie

Reumatologie/Chirurgie/Orthopedie/Interne Osteopenie en/of osteoporose

Reumatologie/Chirurgie/Orthopedie/Interne Osteopenie en/of osteoporose Reumatologie/Chirurgie/Orthopedie/Interne Osteopenie en/of osteoporose Inleiding Botopbouw Bot is levend materiaal; het wordt voordurend afgebroken en opgebouwd. Cellen met de naam osteoclasten breken

Nadere informatie

Het syndroom van Klinefelter: Screening en opvolging van metabole afwijkingen. David Unuane Endocrinologie Klinefelter Kliniek

Het syndroom van Klinefelter: Screening en opvolging van metabole afwijkingen. David Unuane Endocrinologie Klinefelter Kliniek Het syndroom van Klinefelter: Screening en opvolging van metabole afwijkingen David Unuane Endocrinologie Klinefelter Kliniek Achtergrond Het Klinefelter syndroom(ks): Genetisch kenmerk extra X-chromosoom:

Nadere informatie

Toelichting bij het aanvraagformulier voorbeeldmodule Voorbereiding op de gestructureerde osteoporosezorg in de huisartsenpraktijk

Toelichting bij het aanvraagformulier voorbeeldmodule Voorbereiding op de gestructureerde osteoporosezorg in de huisartsenpraktijk Toelichting bij het aanvraagformulier voorbeeldmodule Voorbereiding op de gestructureerde osteoporosezorg in de huisartsenpraktijk 1. Algemene toelichting Een voorbeeldmodule is bedoeld als hulpmiddel

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/39795 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/39795 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/39795 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Gast, Karin Title: Insulin resistance and atherosclerosis : the role of visceral

Nadere informatie

Samenvatting Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie

Samenvatting Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie Zoals beschreven in hoofdstuk 1, is artrose een chronische ziekte die vaak voorkomt bij ouderen en in het bijzonder

Nadere informatie

Wat is osteoporose? Loopt u risico op osteoporose? Doe de test!

Wat is osteoporose? Loopt u risico op osteoporose? Doe de test! Wat is osteoporose? Loopt u risico op osteoporose? Doe de test! ASZ Info De Eén-minuut Osteoporose Risicotest Wat u niet kunt wijzigen: uw familiale geschiedenis 1. Is er osteoporose vastgesteld bij een

Nadere informatie

Fysische Geneeskunde Reumatologie Revalidatie. Osteoporose

Fysische Geneeskunde Reumatologie Revalidatie. Osteoporose Fysische Geneeskunde Reumatologie Revalidatie Osteoporose Geachte mevrouw, mijnheer, In deze brochure vindt u informatie over osteoporose, in de volksmond botontkalking genoemd. Voorkomen, oorzaken en

Nadere informatie

Ondervoeding bij COPD

Ondervoeding bij COPD Ondervoeding bij COPD Anke Kalisvaart voor Paula van Melick Ziekenhuis Rivierenland Tiel De Lage Korn, Buren Agenda Prevalentie Criteria van ondervoeding bij COPD Definities van lichaamssamenstelling Oorzaken

Nadere informatie