Eindverslag. Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eindverslag. Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt"

Transcriptie

1 Eindverslag Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt Thijs ter Haar Jesse Kerkhoven Tom Kostense Koen Mulder Jaap Westera 27 juni

2 Eindverslag Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt Auteurs: Thijs ter Haar Jesse Kerkhoven Tom Kostense Koen Mulder Jaap Westera Verschijningsdatum: Dit is een uitgave van Saxion, Universiteit Twente en Windesheim Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 2

3 1. Voorwoord Voor u ligt het eindverslag, opgesteld door Thijs ter Haar, Jesse Kerkhoven, Tom Kostense, Koen Mulder en Jaap Westera in samenspraak met het lectoraat Ambient Intelligence van het Saxion. Het betreft een eindverslag van onze specialisatie Internet of Things (hierna: IOT), dat te maken heeft met het ontwikkelen van een SaxShirt. Het SaxShirt wordt een comfortabel shirt waarmee fysiologische aspecten van de drager kunnen worden gemeten zonder dat de drager daar extra inspanning voor hoeft te leveren. Er zijn meerdere projecten geweest voor het SaxShirt, ook lopen er op het moment van schrijven nog andere projecten voor het SaxShirt. Ons aandeel in dit geheel was het meten van de hartslag en de ademhaling. De sensoren voor het meten hiervan zijn in het shirt zelf verwerkt, door middel van geleidende en rekbare stoffen. De andere aspecten voor het SaxShirt, zoals het meten van de temperatuur van de drager en de communicatie tussen shirts, worden door andere projecten onderzocht. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 3

4 2. Inhoudsopgave 1. Voorwoord Inhoudsopgave Leeswijzer Terminologie en afkortingen Samenvatting Doelstelling... 8 Opdrachtomschrijving Resultaten... 9 Onderzoeksresultaten... 9 Reksensoren onderzoek... 9 Onderzoek naar benodigde hardware voor meten hartslag... 9 Signaalverwerking onderzoek Product Hoe ziet de opstelling eruit Welke algoritmes gebruiken we en hoe werken ze Hoe het samenwerkt Kwaliteit Project Ontwikkelmethode Proces Ontwikkelmethode Product Documenten Code Definitie van kwaliteit Conclusies en aanbevelingen Ademhaling Hartslag Project process Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 4

5 3. Leeswijzer In februari 2014 was ons een project toevertrouwd en wel in het kader van onze specialisatie Internet of Things van de studie informatica. Dit project hadden we de naam Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt gegeven. Om het project voor de specialisatie Internet of Things af te ronden maken we dit eindverslag. Met daarin onze behaalde resultaten van onze onderzoeken en implementaties hiervan. Ook reflecteren we op het verlopen van het project en geven wij onze conclusies en aanbevelingen. Het doel van dit eindverslag is om duidelijk te maken wat wij tijdens het project hebben gedaan en wat onze behaalde resultaten zijn. Hierbij maken we onderscheid tussen twee soorten resultaten: onderzoeksresultaten en de op te leveren producten. Deze twee typen resultaten zijn te vinden in het hoofdstuk Resultaten. De kwaliteitseisen waar deze resultaten en het projectproces aan voldoen staan in het hoofdstuk Kwaliteit. Hier is het onderverdeeld in projectkwaliteit, proceskwaliteit en kwaliteit van de producten. Als laatste hebben we het hoofdstuk Conclusies en aanbevelingen. Hierin staan de conclusies die we hebben getrokken uit het werken aan het Proof of Concept SaxShirt op basis van de behaalde resultaten. Ook hebben we hier nog aanbevelingen in gezet voor mensen die in de toekomst met projecten aan dezelfde onderwerpen gaan werken. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 5

6 4. Terminologie en afkortingen Term/Afkorting Proof of concept Elektrode Prototype Backlog ECG Arduino RUP/Agile/Waterval/Scrum Standup meeting User story Story point Repository Beschrijving Simpele implementatie om aan te tonen dat iets haalbaar is Een stuk materiaal dat goed elektriciteit kan geleiden Eerste model van een product Takenlijst Electrocardiogram Een stuk hardware wat het makkelijk maakt om hardware prototypes te maken Softwareontwikkelmethodes Dagelijkse bespreking, onderdeel van Scrum Taak uit de backlog Eenheid om aan te geven hoe groot een user story is Plek waar code kan worden opgeslagen Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 6

7 5. Samenvatting Wij hebben de opdracht gekregen om een proof of concept te maken van het SaxShirt. Deze moet de ademhaling en hartslag meten door middel van sensoren die in het shirt verwerkt zijn. Hiervoor hebben wij enkele onderzoeken moeten doen naar onder andere welke stoffen reksensoren het beste werken voor het meten van de ademhaling, welke hardware wij het beste konden gebruiken voor het meten van de hartslag en een onderzoek naar de beschikbare technieken om de data te filteren. Uit het onderzoek voor de ademhaling is een stof naar voren gekomen die voor ons de beste resultaten gaf, welke we vervolgens in het product hebben laten verwerken. Voor het meten van de hartslag hadden wij beschikking over een shirt met stoffen elektroden en losse plakelektroden. Om bekend te worden met het meten van de hartslag hebben wij allereerst gebruik gemaakt van de plakelektroden omdat we daarvan zeker wisten dat ze werkten. Na het onderzoek zijn we voor zowel de ademhaling als hartslag aan de gang gegaan met het implementeren van de datafilteringalgoritmes die volgens ons onderzoek gebruikt zouden moeten worden. Tijdens het implementeren van enkele onderzochte datafilteralgorimes zijn we tot de conclusie gekomen dat peak detection ons de meest correcte informatie gaf uit de data. Omdat de plakelektroden goed werkten voor de hartslag zijn we over gegaan op het meten van de hartslag met de stoffen elektroden. Ook hierbij kregen we zinnige resultaten. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 7

8 6. Doelstelling Opdrachtomschrijving Binnen het SaxShirt project wordt een shirt ontwikkeld die het mogelijk maakt om een aantal vitale functies van het lichaam te meten. De vitale functies die het shirt meet zijn de hartslag, ademhaling en temperatuur. Binnen ons project is het afgekaderd tot de hartslag en ademhaling, waarbij er respectievelijk gebruik gemaakt moet worden van ECG technieken en reksensoren. Naast het meten van deze vitale functies moet deze sensor data ook nog verwerkt worden. Na het verwerken moeten resultaten naar een computer gestuurd worden. Omdat het SaxShirt project al enige tijd loopt zijn al een aantal zaken onderzocht waar op verder gebouwd kan worden. Het project is multidisciplinair waardoor er ook personen van de textielopleiding betrokken zijn. Onze opdracht is het maken van een proof of concept voor een shirt waarmee men de hartslag en ademhaling van een persoon kan meten. Deze metingen worden gedaan door middel van sensoren in het shirt. Wij zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen van de hardware en software maar wij zijn zelf niet verantwoordelijk voor het maken van het shirt met de sensoren. Tijdens het project kijken wij of het mogelijk is om de ademhaling te verkrijgen door middel van een rekbare stof waarvan de weerstand verandert wanneer deze wordt uitgerekt. De hartslag wordt opgevangen door textiel elektroden. Hierbij moeten wij onderzoeken welke hardware het best gebruikt kan worden. Hierna moeten wij bij deze hardware de software schrijven die deze sensor data om kan zetten in bruikbare gegevens. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 8

9 7. Resultaten Onderzoeksresultaten Reksensoren onderzoek Voor dit onderzoek hebben wij de volgende hoofd- en deelvragen beantwoord: Welke stof is het meest geschikt voor het meten van de ademhaling? o Welke stoffen zijn er beschikbaar? o Welke eigenschappen hebben de verschillende stoffen? Hoe gaan wij met behulp van een stoffen reksensor de ademhaling meten? o Is er een goed bruikbaar signaal van de stof wanneer deze in een shirt verwerkt is? o Moet het signaal nog softwarematig worden gefilterd? Uit dit onderzoek is gebleken dat een rondgebreide reksensor die bevestigd is aan een stuk elastiek of andere elastische stof de beste resultaten geeft en dat dit het beste kan worden gebruikt voor het meten van de ademhaling. Het is daarnaast ook belangrijk om naar signaalverwerking te kijken en hoe we dit kunnen toepassen op onze ademhalingsdata. Dit onderzoek is in een apart rapport uitgewerkt. Onderzoek naar benodigde hardware voor meten hartslag Voor dit onderzoek hebben wij de volgende hoofd- en deelvragen beantwoord: Welke hardware is voor ons het meest geschikt voor het meten van de hartslag? o Welke ECG hardware is er beschikbaar? o Is de beschikbare hardware te gebruiken in combinatie met de Arduino? Hoe gaan wij de gekozen hardware voor het meten van de hartslag toepassen? o Hoe kunnen wij de hartslag meten met deze hardware? o Kunnen wij met behulp van plakelektroden een hartslag meten met deze hardware? o Kunnen wij met behulp van de stoffen elektroden in het shirt de hartslag meten met deze hardware? o Moeten wij het signaal dat wij krijgen uit de hardware in combinatie met de elektroden in het shirt nog softwarematig filteren? Uit dit onderzoek is gebleken dat het niet realistisch haalbaar is om het shirt te gebruiken voor het meten van hartslag zolang er niet verder onderzoek wordt gedaan naar het verbeteren van het contact tussen het shirt en de huid. Uit dit onderzoek is echter wel gebleken dat het meten van de hartslag met behulp van plakelektroden in combinatie met het Analog Devices bordje wel mogelijk is. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 9

10 Signaalverwerking onderzoek Voor dit onderzoek hebben wij de volgende hoofd- en deelvragen beantwoord: Welke signaal verwerkings technieken kunnen we gebruiken om de ademhalingsfrequentie en hartslagfrequentie uit een signaal te halen? o Welke signaal-verwerkingstechnieken kunnen we gebruiken om een signaal te verbeteren? o Welke signaal-verwerkingstechnieken zijn er om een signaal om te zetten in bruikbare informatie? o Welke onderzochte technieken lijken geschikt voor ademhaling? o Welke onderzochte technieken lijken geschikt voor hartslag? Voor verwerking van de binnenkomende signalen hebben wij in dit onderzoek vele verschillende signaal-verwerkingstechnieken behandeld en hebben wij gekeken welke toepasbaar zijn voor hartslag en ademhaling. Voor het bepalen van de hartslagfrequentie is het van groot belang om eerst de data te filteren op ruis. Dit filteren kan door middel van een high en low pass filter. Wanneer deze filtering goed genoeg werkt kan peak detection toegepast worden om de hartslagfrequentie te bepalen. Wanneer de gefilterte data niet geschikt blijkt te zijn voor peak detection is er de mogelijkheid om door autocorrelatie hetzelfde te bereiken. Echter is het berekenen door middel van autocorrelatie veel zwaarder voor de microcontroller. Voor de ademhalingsfrequentie is het binnenkomende signaal duidelijk genoeg dat er geen uitgebreide filtering nodig is. Met autocorrelatie lijkt het mogelijk om de lengte van een ademhaling uit het signaal te halen. De lengte kan met een simpele berekening worden omgezet in het aantal ademhalingen per minuut. Door het inkomende signaal te differentiëren ligt het signaal dichter ronde de nul en zijn de pieken en dalen een in- of uit-ademing. Dit geeft voor autocorrelatie een beter resultaat. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 10

11 Product Het product bestaat uit de geschreven code en de opstelling. De code maakt gebruik van een aantal algoritmes voor de filtering en signaalverwerking. Deze algoritmes hebben wij gekozen aan de hand van ons onderzoek naar signaalverwerkingstechnieken. Hoe ziet de opstelling eruit De opstelling bestaat uit 2 onderdelen die beide op 2 manieren zijn uitgewerkt. Voor de ademhaling hebben we een tweetal opstellingen gekregen van de textiel afdeling. Een shirt met daarin een reksensor verwerkt. Deze heeft echter als nadeel dat maar 1 persoon uit ons projectteam deze aan kan omdat dit shirt precies op maat is gemaakt. De andere opstelling, rechts op de plaatjes, is een reksensor in een band die met klitteband kan worden vastgezet. Voor beide opstellingen kan dezelfde software gebruikt worden en zijn de resultaten hetzelfde als de band goed strak zit. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 11

12 Voor het meten van de hartslag hebben we een tweetal opstellingen. Een shirt met geleidende garen, die van een normaal shirtje is gemaakt waardoor deze erg rekbaar is. Hierdoor is het contact niet voldoende om goed te werken. Als je hem met de hand vast trekt en nat maakt, waardoor het contact beter wordt, is het signaal voldoende om te kunnen meten. Dit is dus voor het testen niet handig. In het begin hadden we nog problemen met het meten en was het niet duidelijk of dit aan het shirt of aan de code lag. Als oplossing hiervoor hebben we hierom gebruik gemaakt van plakelektroden in plaats van het shirt. Voor het meten van de ademhaling en hartslag maken we gebruik van twee losse Arduino s. Op deze Arduino s staan de hieronder beschreven algoritmes geimplementeerd en ze geven de de ademhalingsfrequentie en het aantal hartslagen per minuut terug. Welke algoritmes gebruiken we en hoe werken ze Ademhaling Om de ademhalingsfrequentie te bepalen hebben wij gebruik gemaakt lowpass filters en peak detection. Er worden meerdere lowpass filters gebruikt. Een eerste lowpass filter wordt gebruikt om ruis te filter uit het signaal. Een tweede lowpass filter wordt gebruikt om een soort gemiddelde te berekenen over een langere periode. Deze lowpass filters hebben wij geïmplementeerd zoals in ons onderzoeksrapport beschreven staat. De smoothing factors die zijn gebruikt in deze lowpass filters zijn bepaald aan de hand van het testen. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 12

13 Na het toepassen van van de lowpass filters wordt gezocht naar pieken. De afstand tussen deze pieken wordt gebruikt om de ademhaling te bepalen. Om een piek te vinden bepalen wij het laagste punt door de huidige meetwaarde (gefilterd) te vergelijken met de drempelwaarde. Wanneer de huidige waarde onder de drempelwaarde komt onthouden wij de laagste waarde die wij vanaf dat punt meten. Wanneer de huidige waarde weer boven de drempelwaarde uitkomt pakt hij de laagste waarde sinds hij onder de drempelwaarde zit, en telt hij deze als een piek. Op basis van de afstand tussen meerdere pieken wordt de ademhaling bepaald. We hebben ook nog tijd besteed aan het implementeren en testen van andere filters en het gebruik van autocorrelation. Deze filters duren langer om uit te voeren en gebruiken meer geheugen. Hiernaast maken de verschillen tussen de filter weinig verschil in het functioneren. Dezelfde redenen zijn aan te voeren voor autocorrelation. Autocorrelation is te intensief voor de door ons gebruikte microcontroller om deze goed real time uit te kunnen voeren. Een ander probleem dat naar voren kwam met autocorrelatie is dat autocorrelatie alleen goed werkt als de ademhaling een beetje constant is. Bij metingen bleek de ademhaling niet regelmatig genoeg te zijn om deze altijd goed te kunnen detecteren met autocorrelatie. Hartslag Om de data van de hartslag te filteren hebben wij gebruik gemaakt van een highpass filter en een lowpass filter. Deze filters zijn geïmplementeerd zoals in het signaalverwerkingsonderzoek is beschreven. De frequentie die we gebruikt hebben voor het lowpass filter is 200 hertz, dit betekent dat alleen frequenties lager dan 200 hertz door het filter heen komen. De frequentie die we gebruikt hebben voor het highpass filter is 50 hertz, dit betekent dat frequenties hoger dan 50 hertz doorkomen en alle andere frequenties worden geblokkeerd. Om regelmatige ruis uit de data te filteren worden er 5 samples samengenomen tot 1 data punt. Tevens wordt het gemiddelde bijgehouden van alle deze datapunten. Om de pieken te detecteren wordt gekeken of de sample boven 120% van het gemiddelde uitkomt. Wanneer dit gebeurt zal deze als piek worden gedetecteerd. De tijd die tussen 2 pieken in zit wordt gebruikt om het aantal hartslagen per minuut te berekenen. Dit wordt voor iedere gedetecteerde piek gedaan. Wanneer de hartslag onder de 40 of boven de 200 slagen per minuut zit dan wordt deze genegeerd. Het gemiddelde van de laatste 5 hartslagen per minuut wordt gebruikt als de uitvoer. Uit het signaalverwerkingsonderzoek is naar voren gekomen dat we gebruik konden maken van autocorrelatie. Dit bleek echter niet haalbaar omdat bij autocorrelatie per sample een grote lijst met samples doorgelopen moet worden. De Arduino is niet snel genoeg om dit op een hoge sampling rate te doen. Toch is deze hoge sampling rate nodig om de hartslag te meten. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 13

14 Hoe het samenwerkt Het samenwerken van de ademhaling en hartslag modules lag vanaf het begin van dit project al buiten de scope. Echter zijn wij tot de conclusie gekomen dat met de huidige implementatie het niet mogelijk is om dit samen te voegen op 1 microcontroller. De reden hiervan is dat bij het meten van de hartslag wij al erg veel van de microcontroller vragen. Tevens is het idee van het SaxShirt project om dit gescheiden te houden per type sensor waardoor het shirt modulair blijft. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 14

15 8. Kwaliteit Project Ontwikkelmethode Als ontwikkelmethode is er gekozen voor Scrum. Één van de redenen voor het kiezen van Scrum is het hoge researchgehalte van het project en omdat we gebruik moesten maken van onbekende technieken. Het was nog moeilijk in te schatten hoe het project er na een aantal weken voor zou staat en hoe het project over deze weken zou vorderen. Het gebruik van Scrum stelde ons in staat om flexibel om te gaan met de hoeveelheid werk die moest worden uitgevoerd. Hiernaast hebben wij de afgelopen jaren tijdens de projecten op Saxion al veel gebruik gemaakt van de ontwikkelingsmethode Scrum. Vanwege deze ervaring was het praktischer om Scrum te gebruiken in plaats van een andere Agile methode. Wij hebben nog gekeken of Rational Unified Process (RUP) een bruikbare ontwikkelmethode voor ons project zou zijn, alleen hebben we besloten om dit niet te gebruiken. Wanneer RUP als ontwikkelmethodiek zou worden gebruikt zou er voor de start van het project een projectplan opgesteld moeten worden met daarin de te realiseren use cases. Mede doordat wij functionaliteiten hadden die slecht in te schatten waren door veel onzekerheden was het onverstandig om een dergelijke ontwikkelmethodiek te kiezen. Ook hebben wij naar de waterval methode gekeken voor dit project. Het mooie van waterval is dat al het werk in fases opgedeeld wordt. Je kan echter niet gemakkelijk terug naar een vorige fase. Doordat er veel onduidelijkheden zijn over toe te passen methodes is het dus moelijk om terug te gaan naar een design fase. Bij de Scrum methodiek zijn de fasen zoals ontwerpfase en analyse niet specifiek gedefinieerd, hierdoor kan de backlog dagelijks worden aangepast. Dit had voor ons het voordeel dat wanneer wij meer informatie hadden gevonden over een bepaalde techniek, wij deze informatie direct konden doorvoeren naar de backlog om bijvoorbeeld het geschatte aantal uren bij te werken. Tevens had onze opdrachtgever er belang bij dat wij een flexibel project hadden zodat tussentijdse wijzigingen nog in overleg toegevoegd konden worden. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 15

16 Proces Ontwikkelmethode Standup meetings Om een goed beeld te houden waar iedereen mee bezig was binnen het team, zijn wij elke projectdag met een standup begonnen. Tijdens deze standup vertelde ieder teamlid wat hij de voorgaande projectdag had gedaan, wat hij die projectdag van plan was te gaan doen en welke problemen hij nog is tegengekomen. Hierdoor bleef iedereen goed op de hoogte van wat er binnen het project gebeurde en kon er tijdig geholpen worden bij eventuele problemen. Product backlog In de product backlog stonden alle requirements beschreven die tijdens dit project opgepakt konden worden. Deze requirements waren beschreven in de vorm van user stories. Een user story wordt genoteerd in de volgende vorm: Als een <rol> wil ik <functie> zodat <reden>. Aan iedere user story zaten ook een aantal story points toegekend. Met behulp van story points gaven we de grootte van een user story weer. Story points zijn relatief aan elkaar en niet gebonden aan absolute tijd. Sprint backlog Voor iedere sprint die is uitgevoerd, was er een sprint backlog. Een sprint is een periode met een vaste tijdspanne waarin een aantal user stories worden uitgevoerd. In deze backlog stond welke user stories tijdens die sprint zouden worden uitgevoerd. Deze sprint backlog hebben wij iedere iteratie samengesteld met onze opdrachtgever. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 16

17 Sprint opleveren Na iedere sprint moest er een sprint demo worden gegeven. In deze sprint demo werd de vooruitgang van de afgeronde sprint gepresenteerd. Door iedere week onze voortgang te delen, konden problemen of nieuwe ideeën snel herkend en gedeeld worden. Product Documenten Kwalitatief hoogwaardige documentatie is van groot belang voor dit project. In het bijzonder omdat dit project hoogstwaarschijnlijk gebruikt gaat worden door andere projecten nadat wij het afgerond hebben. Om deze kwaliteit te waarborgen hebben wij een aantal richtlijnen samengesteld. Taal Onze documenten zullen in het Nederlands worden opgeleverd. Wij hebben in overleg met de begeleider besloten om de documentatie in het Nederlands op te leveren. Dit is besloten omdat wij op deze manier meer zekerheid hebben dat de documenten geen taalfouten bevat. Mocht een van de stakeholders belang hebben bij een Engelse versie van een document dan kunnen wij in overleg besluiten om het document naar het Engels te vertalen. Standaard uiterlijk Om alle documenten van dezelfde opbouw, indeling en lettertype te voorzien hebben wij een standaard sjabloon gecreëerd. Deze moet worden gebruikt voor al onze op te leveren documenten. Aan het einde van het project hebben wij een nieuwe template gekregen van onze opdrachtgever waar we alle documenten vanaf dat punt in opleveren. Controle door elkaar Wij willen graag dat onze documenten van goede grammatica en spelling zijn voorzien. Om dat te bereiken is ieder document voor oplevering gecontroleerd door een ander lid van het projectteam. In een spreadsheet hebben wij voor elk document bijgehouden of het al is gecontroleerd door een ander teamlid. Ook staat in deze spreadsheet wie het document geschreven heeft, wie het document heeft gecontroleerd en of het document is goedgekeurd. In deze spreadsheet is er ook de ruimte voor opmerkingen over het document. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 17

18 Code Kwalitatief goede code is voor ons van groot belang. Om deze kwaliteit gedurende dit project te kunnen waarborgen hadden we een aantal preventieve maatregelen genomen. Definition of Done Om te kunnen controleren of een user story is afgerond hebben we een definition of done opgesteld. De volgende punten bepalen of een geschreven functionaliteit afgerond is: 1. De code is functioneel conform user story; 2. De code is voorzien van commentaar; 3. De code is geslaagd voor de bijbehorende tests; 4. De code bevind zich in de sourcecode repository. Testen Het product dat wij opleveren moet uiteraard goed getest worden. Het testen van onze functionaliteiten hebben wij gedaan door ons product met officiële apparatuur te vergelijken. Ondanks dat we niet streefden om dezelfde kwaliteit te bereiken als de officiële apparatuur hebben we wel gebruikt om te garanderen dat onze resultaten kloppen. Peer review Om hoogwaardige code te kunnen opleveren aan het einde van het project hebben wij regelmatig elkaars code gereviewd. Door deze reviews zijn fouten in de code snel opgemerkt en opgelost. Daarnaast heeft iedereen door deze reviews een beter beeld bij de functionaliteit van code van de andere projectleden gekregen. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 18

19 Definitie van kwaliteit Voor de definitie van kwaliteit hebben wij gebruik gemaakt van ISO Deze definities hebben wij gebruikt als richtlijnen bij het maken van de verschillende producten. Het idee hier achter is dat de producten aan deze punten voldoen: Geschiktheid - De aanwezigheid en het voor het doel geschikt zijn van een verzameling functies voor een bepaalde taak (afdekken van alle gewenste functionaliteit). Juistheid - Juiste, of overeengekomen resultaten worden geproduceerd (klopt de software, komt zij overeen met de eisen). Foutbestendigheid - Stabiliteit, ofwel het risico van onverwachte gevolgen door aanpassingen. Daarnaast de mogelijkheid diensten te blijven leveren, ook al treden er softwarefouten op. Begrijpelijkheid - De inspanning die de gebruiker moet verrichten om de applicatie te begrijpen. Bedienbaarheid - De inspanning die nodig is voor het beheren en beheersen van de uitvoering van een applicatie. Middelenbeslag - De middelen die nodig zijn voor het volledig uitvoeren van een opdracht. Het gaat om alle hardware-middelen (processor, geheugen, netwerk, etc.) en om de tijd waarin die middelen nodig zijn. Wijzigbaarheid - Hoeveel moeite kost het om software te wijzigen. Stabiliteit - Het minimaliseren en/of voorkomen van onverwachte gevolgen van wijzigingen in de software (afhandelen van changes zonder beïnvloeding werkomgeving). Testbaarheid - De mogelijkheid om wijzigingen in de software te valideren (om te beoordelen of de wijzigingen correct, volgens specificatie, uitgevoerd zijn). Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 19

20 9. Conclusies en aanbevelingen Onze conclusies en aanbevelingen hebben wij opgedeeld in 3 delen. Allereerst bespreken wij de ademhaling, daarna de hartslag en als laatste behandelen wij de conclusies en aanbevelingen op het project process. Ademhaling Tijdens het project zijn wij tot de conclusie gekomen dat het goed mogelijk is om een reksensor te gebruiken als een ademhalingsmeter. In de periode dat wij bezig zijn geweest met het project is het ons gelukt om een ademhaling te halen uit het shirt. Er zijn overigens wel punten die nog aandacht verdienen en waarmee rekening moet worden gehouden bij verdere ontwikkeling. Een punt is de definitie van een ademhaling. Op sommige momenten was het niet volledig mogelijk om te bepalen wat de ademhaling precies was. Denk hieraan bijvoorbeeld aan een uitademing waarbij iemand tussendoor korte, kleine inademing heeft. Een andere punt is de meetbaarheid van de ademhaling. Wanneer iemand in rust is en heel rustig ademhaalt is het erg lastig om soms de ademhaling te kunnen herkennen. Het is in dit geval moeilijk om het verschil te zien tussen ruis en daadwerkelijke ademhaling. Een punt dat hierbij komt kijken is hoe strak de ademhalingssensor zit in rust. Wanneer de drager in rust is, is het van belang dat de sensor licht aangespannen is. Hierdoor is de sensor beter in staat de ademhaling te meten. Een andere optie is een betere analog digital converter (adc) te gebruiken waardoor de metingen preciezer kunnen worden gedaan. Ook zijn er nog er nog verbeteringen te doen aan de implementatie van het algoritme. Zo kunnen bijvoorbeeld de smoothing factor beter worden afgesteld of een andere aanpak voor peak detection worden gebruikt. Als laatste punt heb je de locatie van de band en de hoeveelheid banden. Tijdens het testen kregen wij weinig resultaat van de band die rond de buik zit. Wanneer wij één band plaatsen op het onderste gedeelte van de borstkas zijn wij het best in staat om de ademhaling te meten. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 20

21 Hartslag Tijdens dit project zijn wij een aantal zaken tegengekomen die voor problemen hebben gezorgd bij het meten van de hartslag en voor de volgende projecten ook belemmerend kunnen zijn. De omgeving waarin het shirt gebruikt wordt is erg bepalend voor de resultaten omdat de kwaliteit van het signaal slechter wordt als er meer ruis aanwezig is of de kabels veel bewegen. Deze ruis is hoofdzakelijk 50 hertz en komt veel voor in ruimtes met veel electronica. Om deze ruis te minimaliseren is het van groot belang om de kabel zo kort mogelijk te houden. Onze voorkeur gaat uit naar het plaatsen van de Arduino tussen de drie meetpunten. Hierdoor zijn de kabels kort en is de beweging minimaal. Naast het bewegen van de kabels is er ook een probleem met het bewegen van de stoffen elektroden. Deze elektroden verschuiven continu door het bewegen van de drager. Om deze verschuivingen te voorkomen zou er gebruik gemaakt kunnen worden van geleidende siliconen, een strakker shirt of een ander alternatief om de elektroden op de plaats te houden. Momenteel zit het werk dat de microcontroller moet uitvoeren voor alle berekeningen net op de rand van wat mogelijk is. Omdat de huidige implementatie op de rand zit van de mogelijkheden van deze microcontroller, zijn de uitkomsten van de code onvoorspelbaar wanneer parameters worden aangepast om sneller te samplen of het gemiddelde over een groter aantal te berekenen. Dit zou kunnen worden verholpen door een andere microcontroller te gebruiken. Dit is mogelijk aangezien er nog een tal aantal microcontrollers zijn die krachtiger zijn dan de Aruino Uno, die wij hebben gebruikt. Het lijkt ons ook verstandig om nogmaals te kijken naar de beschikbare filter methoden die speciaal geschikt zijn voor apparaten met weinig rekenkracht en beschikbaar geheugen. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 21

22 Project process We hebben voor het project SaxShirt een adviesrapport geschreven op basis van een analyse van de architectuur. Deze analyse is gebasseerd op het boek Enabling Things to Talk. Uit deze analyse is gebleken dat er 3 belangrijke punten zijn waarmee rekening moet worden gehouden. Als eerste raden wij sterk aan dat er meer aandacht moet worden geschonken aan het stellen van concrete doelen bij het SaxShirt project. Doordat het uiteindelijke gebruik van het shirt nog niet duidelijk is is het lastig om goede implementatiekeuzes te maken. Ten tweede raden we aan om de verwerking van de sensordata per sensormodule te doen en de hoofdmodule enkel informatie te laten verzamelen en doorsturen. Als laatste geven we als advies om een goede overweging te maken tussen draadloze en bedrade communicatie tussen de hoofdmodule en de sensormodulen. Bij deze overweging adviseren wij om een onderzoek naar de verschillen te doen. Eindverslag - Ademhaling en hartslag meten voor project Saxshirt 22

Scrum. Een introductie

Scrum. Een introductie Organisatie SYSQA B.V. Pagina 1 van 10 Scrum Een introductie Almere 1999 Proud of it Pagina 1 van 10 Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 2 Scrum... 4 3 Scrum rollen...

Nadere informatie

WHITEPAPER IN 5 MINUTEN. 11. Scrum

WHITEPAPER IN 5 MINUTEN. 11. Scrum WHITEPAPER IN 5 MINUTEN A U G U S T U S 2 0 1 4 11. Scrum Deze whitepaper gaat over Scrum. Kort en bondig: Scrum is een software-ontwikkelmethode met vaste sprints van enkele weken waarin steeds een verbeterde

Nadere informatie

Plan van Aanpak. project Tetris Packing

Plan van Aanpak. project Tetris Packing Plan van Aanpak project Tetris Packing Inleiding! 4 Projectomschrijving! 5 Producten! 5 Testplan! 5 Ontwerprapport! 5 Implementatierapport! 5 Testrapport! 5 Systeemdocumentatie! 5 Aanpak! 6 Projectmethodiek!

Nadere informatie

Agile bij grote administratieve systemen. Omgaan met requirements

Agile bij grote administratieve systemen. Omgaan met requirements Agile bij grote administratieve systemen Omgaan met requirements 1 Agenda Wat is een groot systeem? Aanpak van een groot systeem Agile alignment Agile en requirements (en architectuur) Agile en governance

Nadere informatie

PROJECT: IRIS-WEB. (Plan van aanpak)

PROJECT: IRIS-WEB. (Plan van aanpak) PROJECT: (Plan van aanpak) Projectcode: Datum voltooid: Auteur: Tim Baas Bestandsnaam: PVA.doc Documenthistorie Revisies Versie Status Datum Wijzigingen 0.1 concept 10-08-2009 concept Document ID: [2/11]

Nadere informatie

Plan van aanpak. Website voor Bouwkundig Adviesbureau Punte. Hugo Nijhuis John Oelen Frank Hazekamp Cindy Roelofs Ben Wilbers Tim Regelink

Plan van aanpak. Website voor Bouwkundig Adviesbureau Punte. Hugo Nijhuis John Oelen Frank Hazekamp Cindy Roelofs Ben Wilbers Tim Regelink Plan van aanpak Website voor Bouwkundig Adviesbureau Punte 2009 Hugo Nijhuis John Oelen Frank Hazekamp Cindy Roelofs Ben Wilbers Tim Regelink Contents Product Backlog... 3 Documentatie... 4 Kwaliteitsbeheer...

Nadere informatie

Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil

Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil Scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum scrumscrumscrumscrumscrumscrum agileagileagileagileagileagileagileagil eagileagileagileagileagileagileagileagi leagileagileagileagileagileagileagileag

Nadere informatie

Agile ervaring Ir.ing. Erik van Daalen

Agile ervaring Ir.ing. Erik van Daalen Agile ervaring Ir.ing. Erik van Daalen Eneco Rotterdam 3 december 2013 03-12-2013 Agile Erik van Daalen 1 Hoofdsponsor Sponsors IPMA-N Jaarsponsors 03-12-2013 Agile Erik van Daalen 2 Korte introductie

Nadere informatie

Plan van Aanpak. project Tetris Packing. Groep: eii7aab. Geert Weening Mark Rietveld Ron Talman Ingmar te Raa Leander Nijland Daniël van Cleef

Plan van Aanpak. project Tetris Packing. Groep: eii7aab. Geert Weening Mark Rietveld Ron Talman Ingmar te Raa Leander Nijland Daniël van Cleef Plan van Aanpak project Tetris Packing Groep: eii7aab Geert Weening Mark Rietveld Ron Talman Ingmar te Raa Leander Nijland Daniël van Cleef Versie: 1.0 Inleiding 4 Projectomschrijving 5 Doel van het project

Nadere informatie

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Evo Evolutionary Project Management. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Evo Evolutionary Project Management Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. EVO... 4 3. FASERING...

Nadere informatie

WHITE PAPER. Agile/Scrum

WHITE PAPER. Agile/Scrum WHITE PAPER Agile/Scrum Belangrijkste kenmerk van Scrum is de ontwikkeling via een serie van korte - iteraties, in Scrum terminologie sprints genoemd. Introductie Heel in het kort gezegd is Scrum een Agile

Nadere informatie

Gewone jongens die mooie dingen maken. Wat we doen en hoe we het doen

Gewone jongens die mooie dingen maken. Wat we doen en hoe we het doen Gewone jongens die mooie dingen maken Wat we doen en hoe we het doen Wij zijn studio fonkel Wij zijn Studio Fonkel en wij maken mooie dingen. Of het nu gaat om een website, webapplicatie, landkaart of

Nadere informatie

Software Quality Assurance Plan

Software Quality Assurance Plan Software Quality Assurance Plan GameTrac Versie Datum Auteur(s) Opmerking 1.0 10-12-2010 Bram Bruyninckx Eerste iteratie 1 Door hieronder te tekenen verklaart u akkoord te zijn met dit document en zijn

Nadere informatie

HARTSLAGFREQUENTIESENSOR 0375BT GEBRUIKERSHANDLEIDING

HARTSLAGFREQUENTIESENSOR 0375BT GEBRUIKERSHANDLEIDING HARTSLAGFREQUENTIESENSOR 0375BT GEBRUIKERSHANDLEIDING CENTRUM VOOR MICROCOMPUTER APPLICATIES http://www.cma-science.nl Beschrijving De hartslagfrequentiesensor registreert de hartslag van een proefpersoon.

Nadere informatie

SmartScrum: Agile én duurzaam

SmartScrum: Agile én duurzaam SmartScrum: Agile én duurzaam SmartScrum: slimmer, sneller, goedkoper! 20% tot 30% snellere time-to-market 20% tot 30% kostenbesparing 100% voorspelbaar 100% duurzaam 100% begrijpelijk PNA Group lanceert

Nadere informatie

1. De watervalmethode... 2. 2. Agile softwareontwikkeling... 2. 3. Iteratief werken... 3. 4. Agile technieken voor teams... 3

1. De watervalmethode... 2. 2. Agile softwareontwikkeling... 2. 3. Iteratief werken... 3. 4. Agile technieken voor teams... 3 Naar Voren: Tijdschrift voor webwerkers» Artikel #155 Agile (web)ontwikkeling Omarm de verandering Als ICT-professional heb je het liefst dat de klant exact weet wat hij wil, dat jij exact weet hoe je

Nadere informatie

Kwaliteit in Agile: een gegeven?

Kwaliteit in Agile: een gegeven? QA in Agile: waste? Kwaliteit in Agile: een gegeven? Een praktijkvoorbeeld Arno Balemans senior Quality Assurance consultant Bussum, 29 september 2015 Kwaliteit in Agile 2015 2 Werkzaamheden In mijn opdrachten:

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren November 2014 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 1 Inhoudstafel 1 Introductie 3 1.1

Nadere informatie

Een website ontwerpen met agile design en scrum, wat heb je nodig?

Een website ontwerpen met agile design en scrum, wat heb je nodig? Een website ontwerpen met agile design en scrum, wat heb je nodig? door admin - 03-19-2012 http://www.itpedia.nl/2012/03/19/een-website-ontwerpen-met-agile-design-en-scrum-wat-heb-je-nodig/ Door Pieter

Nadere informatie

Agile werken: zó doen we dat

Agile werken: zó doen we dat Agile werken: zó doen we dat Bij Freshheads werken we graag volgens de Agile aanpak. De voordelen? Verhoogde efficiëntie en flexibiliteit, snellere resultaten en grotere betrokkenheid. Maar hoe gaat het

Nadere informatie

Leiderschap in een organisatie met technische professionals

Leiderschap in een organisatie met technische professionals Quintor Leiderschap in een organisatie met technische professionals Johan Tillema CEO Quintor Professionele softwareontwikkeling ICT Architectuur Java,.NET en Mobile Informatieanalyse Opgericht in 2005

Nadere informatie

Scrum. Veranderingen. Product development of product manufacturing?

Scrum. Veranderingen. Product development of product manufacturing? Scrum Nu op veel plekken de Oracle Developer en Designer ontwikkelstraat aangevuld wordt met, en steeds vaker zelfs vervangen wordt door JDeveloper, komt vaak de vraag naar boven welke project management

Nadere informatie

Plan van Aanpak. project Tetris Packing

Plan van Aanpak. project Tetris Packing Plan van Aanpak project Tetris Packing Inleiding! 4 Projectomschrijving! 5 Doel van het project! 5 Onderwerp van het project! 5 Invulling van het project! 6 Producten! 7 Functioneel Ontwerp! 7 Implementatierapport!

Nadere informatie

Dennis Wagenaar 19-03-10 v 1.1

Dennis Wagenaar 19-03-10 v 1.1 Analyserapport Save Energy Leiden Dennis Wagenaar 19-03-10 v 1.1 Inhoudsopgave Inleiding...3 1. Huidige situatie...4 2. Doelgroep...4 3. Concurrentie analyse...5 4. Prototype...6 5. Usecase diagrammen...7

Nadere informatie

Plan van aanpak. Snelste-pad-algoritmen. Studenten. MDL-referentie. Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis D01

Plan van aanpak. Snelste-pad-algoritmen. Studenten. MDL-referentie. Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis D01 Plan van aanpak Snelste-pad-algoritmen Studenten Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis MDL-referentie D01 Versiebeheer Versie Datum Wijzigingen Door wie 0.1 09-09-2009 Eerste opzet

Nadere informatie

Agile systeemontwikkeling. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Agile systeemontwikkeling. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Agile systeemontwikkeling Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Terminologie... 4 3. Uitgangspunten...

Nadere informatie

GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter

GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter 2 Opdrachtgever : Opdrachtnemers : Ing. P. van den Berg Michel van Reenen Thijs Mommen GAMP Toegepast op de DeskTopXorter Besturing DeskTopXorter

Nadere informatie

Software Test Plan. Yannick Verschueren

Software Test Plan. Yannick Verschueren Software Test Plan Yannick Verschueren Maart 2015 Document geschiedenis Versie Datum Auteur/co-auteur Beschrijving 1 November 2014 Yannick Verschueren Eerste versie 2 December 2014 Yannick Verschueren

Nadere informatie

Software Test Documentation

Software Test Documentation FACULTEIT INGENIEURSWETENSCHAPPEN & WE- TENSCHAPPEN DEPARTMENT OF COMPUTER SCIENCE AND APPLIED COMPUTER SCIENCE Software Test Documentation Software Engineering Nicolas Carraggi, Youri Coppens, Christophe

Nadere informatie

Unified Process. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Unified Process. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Unified Process Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Unified Process... 4 3. Fasering... 5 3.1.

Nadere informatie

Project methodiek. Auxilium BV Oude Delft 48 2611 CD Delft. T: 015-261 23 16 F: 015-213 34 83 E: info@auxilium.nl

Project methodiek. Auxilium BV Oude Delft 48 2611 CD Delft. T: 015-261 23 16 F: 015-213 34 83 E: info@auxilium.nl Project methodiek Auxilium BV Oude Delft 48 2611 CD Delft T: 015-261 23 16 F: 015-213 34 83 E: info@auxilium.nl Inhoud 1 PROJECTMETHODIEK... 3 1.1 TIME-BOXING... 3 1.2 USER-STORIES EN STORY-POINTS... 3

Nadere informatie

14-9-2015. Scrum in het kort

14-9-2015. Scrum in het kort Les 3 Scrum in het kort Scrum is een agile proces dat het ons mogelijk maakt om de hoogste waarde in de kortste tijd te realiseren. Het maakt het ons mogelijk om snel en regelmatig echt werkende software

Nadere informatie

Software Project Management Plan

Software Project Management Plan Software Project Management Plan GameTrac Versie Datum Auteur(s) Opmerking 0.1 3/11/2010 Brecht Van Laethem 1 Door hieronder te tekenen verklaart u akkoord te zijn met dit document en zijn inhoud. Het

Nadere informatie

Agile/Scrum Foundation

Agile/Scrum Foundation Agile/Scrum Foundation Wil je continu grip houden op (langlopende) projecten? Leer de theorie van Agile en hoe Scrum een oplossing biedt om projecten binnen tijd en budget te realiseren Leer welke verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Software Quality Assurance Plan

Software Quality Assurance Plan FACULTEIT WETENSCHAPPEN Software Quality Assurance Plan Software Engineering groep 3 Jeroen Van den haute Versie Datum Auteur Commentaar 0.1 09/11/2010 Jeroen Van den haute Eerste versie 0.2 12/11/2010

Nadere informatie

Dennis Wagenaar Dennis de la Rie 02-03-10 v 1.5

Dennis Wagenaar Dennis de la Rie 02-03-10 v 1.5 Plan van Aanpak Save Energy Leiden Dennis Wagenaar Dennis de la Rie 02-03-10 v 1.5 Bijlage A, SEL_Planning.xls. Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1 Projectorganisatie...3 1.2 Begrippenlijst...3 2. Opdrachtomschrijving...4

Nadere informatie

De overstap naar Agile De overstap naar Agile

De overstap naar Agile De overstap naar Agile De overstap naar Agile De overstap naar Agile Wat als niet alleen de requirements veranderen, maar alles verandert? Inleiding Start project met waterval aanpak Overstap naar agile Hoe hebben we het gedaan?

Nadere informatie

Beslissingscriteria meerwaarde integreer baar in de hoofdtelefoon van User Experience Muziekervaring Haalbaarheid. Hoe innovatief is het idee?

Beslissingscriteria meerwaarde integreer baar in de hoofdtelefoon van User Experience Muziekervaring Haalbaarheid. Hoe innovatief is het idee? Beslissingscriteria Biedt het concept een meerwaarde aan de? Is het concept integreer baar in de (fysiek, niet puur software)? Meerwaarde op vlak van User Experience? Muziekervaring verbeteren?. Is de

Nadere informatie

Scrum: where Business drives IT

Scrum: where Business drives IT Scrum: where Business drives IT De simpelste oplossingen zijn meestal de beste Nu op veel plekken de Oracle Developer en Designer ontwikkelstraat aangevuld wordt met, of vervangen wordt door JDeveloper,

Nadere informatie

Agile Testing isn t Risking IT! Bram Bronneberg Test Manager Logica - CGI

Agile Testing isn t Risking IT! Bram Bronneberg Test Manager Logica - CGI Agile Testing isn t Risking IT! Bram Bronneberg Test Manager Logica - CGI B.W.F.P.M. BRONNEBERG TEST MANAGER UIREMENT & QUALITY MANAGEMENT Introductie Q & A Achtergrond Agile Testing isn t Risking IT!

Nadere informatie

Uitgebreid eindwerkvoorstel Lokaliseren van personen en objecten met behulp van camera s

Uitgebreid eindwerkvoorstel Lokaliseren van personen en objecten met behulp van camera s Uitgebreid eindwerkvoorstel Lokaliseren van personen en objecten met behulp van camera s Sofie De Cooman 21 December 2006 Stagebedrijf: Interne begeleider: Externe begeleider: BarcoView Koen Van De Wiele

Nadere informatie

Summary report. Time entries. Users 2015-09-01-2015-10-07. Luc Schols 112:52:38. Other 545:11:53. Rasjaad Basarat 112:30:08. Jesse Baas 108:26:26

Summary report. Time entries. Users 2015-09-01-2015-10-07. Luc Schols 112:52:38. Other 545:11:53. Rasjaad Basarat 112:30:08. Jesse Baas 108:26:26 Summary report 2015-09-01-2015-10-07 Total 545 h 11 min 109:00 113:30 100:59 96:00 114 h 80:45 86 h 44:56 57 h 29 h 31.08 07.09 14.09 21.09 28.09 05.10 Users Time entries Luc Schols 112:52:38 Other 545:11:53

Nadere informatie

Doel is, dat dit document uiteindelijk een visie formuleert, waar de volgende partijen achter kunnen staan:

Doel is, dat dit document uiteindelijk een visie formuleert, waar de volgende partijen achter kunnen staan: User Profile Repository Art Recommender Visie document Versie 2.0 1 juli 2011 Auteurs Hennie Brugman, technisch coordator CATCHPlus hennie.brugman@meertens.knaw.nl Doel is, dat dit document uiteindelijk

Nadere informatie

TESTAUTOMATISERING IN EEN ETL-OMGEVING

TESTAUTOMATISERING IN EEN ETL-OMGEVING Pagina 21 TESTAUTOMATISERING IN EEN ETL-OMGEVING Door John Kronenberg John.Kronenberg@bartosz.nl @johnkronenberg Edward Crain Edward.crain@divetro.nl Welke groeifasen werden doorlopen in testautomatisering

Nadere informatie

Verzamelde vragen en antwoorden Agile Applicatie ontwikkeling. Agile Methodiek en Technologie. Zest Application Professionals

Verzamelde vragen en antwoorden Agile Applicatie ontwikkeling. Agile Methodiek en Technologie. Zest Application Professionals Verzamelde vragen en antwoorden Agile Applicatie ontwikkeling Agile Methodiek en Technologie Zest Application Professionals Hoe is de aansluiting op ontwikkelmethoden voor Legacy-systemen? Out of the Box

Nadere informatie

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces

Software Processen. Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1. Het software proces Software Processen Ian Sommerville 2004 Software Engineering, 7th edition. Chapter 4 Slide 1 Het software proces Een gestructureerd set van activiteiten nodig om een software systeem te ontwikkelen Specificatie;

Nadere informatie

Verslag vergadering 11-11-2003 11-11-2004 Versie 1 Projectgroep 13 D. Liauw

Verslag vergadering 11-11-2003 11-11-2004 Versie 1 Projectgroep 13 D. Liauw 11-11-2003 11-11-2004 Projectgroep 13 D. Liauw Datum: 11-11-2004 Begin: 9.00 uur Einde: 9.30 uur Locatie: zaal MM Gebouw: Zuidplantsoen 4 Voorzitter: J. Bijl Notulist: D. Liauw Aanwezigen: H. Boomsma,

Nadere informatie

Agile Testen in de praktijk

Agile Testen in de praktijk 1 Agenda 2 Agile Testen in de praktijk Summerschool 13 Juli 2011 Introductie Agile de context van agile Testen2.0 de tester in een agile project Waarden en principes DoD, PRA en MTP Testen3.0 in een agile

Nadere informatie

Quickstart handleiding

Quickstart handleiding Inleiding Allereerst hartelijk bedankt voor het aanschaffen van. U heeft met deze aankoop een goede keuze gemaakt voor een zeer professionele E-mail marketing tool. In deze quickstart handleiding zullen

Nadere informatie

HILAB. Procesbeschrijving. Van opdrachtaanvraag tot beëindiging project 6-6-2016

HILAB. Procesbeschrijving. Van opdrachtaanvraag tot beëindiging project 6-6-2016 HILAB Procesbeschrijving Van opdrachtaanvraag tot beëindiging project 6-6-2016 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding... 2 1.1 Doel van het proces... 2 1.2 Rollen en relaties (HiLab)... 2 Hoofdstuk 2 Overzicht

Nadere informatie

Cyberpesten: social media platform mining tools

Cyberpesten: social media platform mining tools Cyberpesten: social media platform mining tools ABI team 27: Pascal Pieters, Stephaan Declerck Begeleider: dr. Rik Bos Opdrachtgever: prof. dr. ir. Remko Helms Inhoud Achtergrond Opdracht Projectaanpak

Nadere informatie

Eindverslag. Project VolgMijnStem. Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht

Eindverslag. Project VolgMijnStem. Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht 1 Eindverslag Project VolgMijnStem Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht Lex Slaghuis, voorzitter Open State Foundation 11-03-2013 2 Inleiding Dit

Nadere informatie

Hoe ga je van idee naar product? Jan Leideman

Hoe ga je van idee naar product? Jan Leideman Hoe ga je van idee naar product? Jan Leideman 1 Demcon Demcon ontwikkelt en produceert producten en modules voor de medisch, industrial en high tech markt Opgericht in 1993, ~200 medewerkers, Vestigingen

Nadere informatie

Subwerkgroep Methoden. Toelichting inhoud en voortgang tot nu toe

Subwerkgroep Methoden. Toelichting inhoud en voortgang tot nu toe SPIDER werkgroep Requirements Management Subwerkgroep Methoden Toelichting inhoud en voortgang tot nu toe donderdag 17 januari 2008 Frans van Veen Bert Dubbelman Robert van Lieshout Erwin Bolwidt Jan-Willem

Nadere informatie

Maikel de Jong Dennis Wagenaar 18-05-10 v 1.0

Maikel de Jong Dennis Wagenaar 18-05-10 v 1.0 Plan van Aanpak Save Energy Leiden Maikel de Jong Dennis Wagenaar 18-05-10 v 1.0 Bijlage A, Planning.xls. Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Inleiding...3 1.1 Projectorganisatie...3 1.2 Begrippenlijst...3

Nadere informatie

Opleidingsplan. Studenten. MDL- referentie. Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis D04

Opleidingsplan. Studenten. MDL- referentie. Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis D04 Opleidingsplan Studenten Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis MDL- referentie D04 Versiebeheer Versie Datum Wijzigingen Door wie 0.1 20-09- 2009 Eerste opzet voor het document.

Nadere informatie

De Agile Analist. Henk Jan Huizer

De Agile Analist. Henk Jan Huizer De Agile Analist Henk Jan Huizer Software Ontwikkeling Dat is Software Ontwikkeling is Voor veel organisaties van steeds grote belang! Agile Software ontwikkeling Is een aanpak die past bij het type werk

Nadere informatie

Voorblad Inhoudsopgave Inhoud

Voorblad Inhoudsopgave Inhoud Voorblad Inhoudsopgave Inhoud (INHOUD) Achtergronden We moeten een website voor een jonge catering en een party service bedrijf bouwen. Dit bedrijf is gespecialiseerd in verzorging van borrelhapjes en

Nadere informatie

ECG-SENSOR BT36i GEBRUIKERSHANDLEIDING

ECG-SENSOR BT36i GEBRUIKERSHANDLEIDING ECG-SENSOR BT36i GEBRUIKERSHANDLEIDING CENTRUM VOOR MICROCOMPUTER APPLICATIES http://www.cma-science.nl Korte beschrijving De ECG-sensor (ElectroCardioGram) meet potentiaalverschillen tussen de 0 en 5

Nadere informatie

STARTUP AGILE/SCRUM: SPRINT 0. StartUp Agile/scrum Sprint 0

STARTUP AGILE/SCRUM: SPRINT 0. StartUp Agile/scrum Sprint 0 StartUp Agile/scrum Sprint 0 PAGINA 1 VAN 10 INLEIDING Dit document is bedoeld om bij de start van een Agile/scrumproject antwoord te geven op een aantal belangrijke vragen. Deze kick-off van een Agile/scrum

Nadere informatie

Projectplan. Elektronica-ICT Artesis. Auteur: Coopman Tom Interne Promotor: Peeters Tom Externe Promotor: Delepierre Bruno, Adforce

Projectplan. Elektronica-ICT Artesis. Auteur: Coopman Tom Interne Promotor: Peeters Tom Externe Promotor: Delepierre Bruno, Adforce Elektronica-ICT Artesis Projectplan Auteur: Coopman Tom Interne Promotor: Peeters Tom Externe Promotor: Delepierre Bruno, Adforce Projectplan ter voorbereiding van de bachelorproef en stage Academiejaar

Nadere informatie

Cecile Davis & Leo van der Aalst cecile.davis@sogeti.nl & leo.vander.aalst@sogeti.nl

Cecile Davis & Leo van der Aalst cecile.davis@sogeti.nl & leo.vander.aalst@sogeti.nl (fr)agile Balance Cecile Davis & Leo van der Aalst cecile.davis@sogeti.nl & leo.vander.aalst@sogeti.nl Voorstelronde Naam Organisatie Ervaring met testen in agile omgevingen Verwachting 2 Agenda 09:30

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Auditen van Agile projecten

Auditen van Agile projecten Auditen van Agile projecten Platform voor Informatiebeveiliging 10 december 2013 Merijn van der Zalm & Marcel Trijssenaar Agenda Belang van assurance op agile ontwikkelen Agile versus Waterval Perspectief

Nadere informatie

Aliens? http://www.youtube.com/watch?v=e5pqleh2hz8

Aliens? http://www.youtube.com/watch?v=e5pqleh2hz8 Aliens? http://www.youtube.com/watch?v=e5pqleh2hz8 Ontwikkelmethoden en technieken Kenmerken van ontwikkelmethoden POMT HC2 2 Vorige week 3 Rollenspel Klant is koning Communicatie en afspraken Documentatie

Nadere informatie

Extended ISO 9126: 2001. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Extended ISO 9126: 2001. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Extended ISO 9126: 2001 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 8 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3

Nadere informatie

Kwaliteit. 1. Introductie. Deel 1. Algemene Kennis

Kwaliteit. 1. Introductie. Deel 1. Algemene Kennis 1. Introductie Kwaliteit In deze module gaan we iets verder in op het begrip "kwaliteit". Het is de bedoeling om wat achtergrondinformatie te geven die van pas kan komen bij de andere modules. Kwaliteit

Nadere informatie

Backlog. De openstaande stories. Studenten. Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis. MDL- referentie D09

Backlog. De openstaande stories. Studenten. Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis. MDL- referentie D09 Backlog De openstaande stories Studenten Clermond de Hullu Wiebren Wolthuis Simon Wels Maik Gosenshuis MDL- referentie D09 Versiebeheer Versie Datum Wijzigingen Door wie 0.1 06-10- 09 Eerste opzet voor

Nadere informatie

Project 2 Maze Driver. Plan van Aanpak TI1A

Project 2 Maze Driver. Plan van Aanpak TI1A Plan van Aanpak TI1A 1 Inhoudsopgave Achtergronden... 3 Projectopdracht... 4 Projectactiviteit... 5 Projectgrenzen... 6 Tussenresultaten... 7 Kwaliteit... 8 Projectorganisatie... 9 Planning... 10 Kosten

Nadere informatie

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen.

Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. Doe eens gek! Houd rekening met de mensen in uw organisatie bij het implementeren van ICT oplossingen. ERP, CRM, workflowmanagement en documentmanagement systemen, ze hebben één ding gemeen: Veel van de

Nadere informatie

Individueel procesverslag

Individueel procesverslag Individueel procesverslag Een weergave van mijn werkzaamheden binnen het G-Blok. Afdeling : Academie voor ICT & Media, Informatica Schooljaar : 2009 Blok : G Datum : 30 10-2009 Plaats : Honselersdijk Naam:

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser. Versie 4 (26-06-2010)

Plan van Aanpak. Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser. Versie 4 (26-06-2010) Plan van Aanpak Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser Versie 4 (26-06-2010) Inhoudsopgave Voorwoord... 2 1 Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Accordering en bijstelling... 3 1.3 Toelichting

Nadere informatie

TFS als perfecte tool voor Scrum

TFS als perfecte tool voor Scrum TFS als perfecte tool voor Scrum René van Osnabrugge renevo@delta-n.nl About me René van Osnabrugge Communicate @renevo renevo@delta-n.nl http://osnabrugge.wordpress.com Agenda Wat is Scrum? Wat is ALM

Nadere informatie

Software Engineering Groep 3

Software Engineering Groep 3 Software Engineering Groep 3 Post Mortem Review 1 Kristof Van Moffaert (QA Manager) 3 e Bachelor Computerwetenschappen Kristof.Van.Moffaert@vub.ac.be se3@tinf.vub.ac.be 22 februari 2009 Document geschiedenis

Nadere informatie

Notulen van dinsdag 14 februari 2006

Notulen van dinsdag 14 februari 2006 Notulen van dinsdag 14 februari 2006 Softwareproject MassAnalyst Aanwezig: Michel, Marilou, Steven, Joris, Roeland, Albert Jan, Marnix, Arne. Afwezig: Taco. De punten komen niet helemaal overeen met de

Nadere informatie

Het prioriteren van de. best moeilijk! Product Backlog

Het prioriteren van de. best moeilijk! Product Backlog Het prioriteren van de best moeilijk! Product Backlog Prioriteren van de Product Backlog Best moeilijk! Klanten willen vaak niet prioriteren - alles is belangrijk! Product managers willen vaak niet prioriteren

Nadere informatie

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV

Plan van aanpak. Project : Let s Drop. Bedrijf : DropCo BV Plan van aanpak Project : Let s Drop Bedrijf : DropCo BV Plaats, datum: Horn, 28 september 2012 Opgesteld door: 1205366 1205366smit@zuyd.nl Plan van Aanpak project Let s Drop pagina 1 Inhoudsopgave plan

Nadere informatie

SPRINT 3. The Bank. ----------------------------------------------------------------------- Maarten Vermeulen Peter Smaal Jelle van Hengel

SPRINT 3. The Bank. ----------------------------------------------------------------------- Maarten Vermeulen Peter Smaal Jelle van Hengel SPRINT 3 The Bank ----------------------------------------------------------------------- Maarten Vermeulen Peter Smaal Jelle van Hengel Table of Contents Sprint Planning... 3 User Stories:... 3 Eisen:...

Nadere informatie

Registreren, analyseren en verantwoorden

Registreren, analyseren en verantwoorden Registreren, analyseren en verantwoorden Inhoud DAS in het kort DAS in het kort 3 De voordelen voor u 4 Effecten meten 4 Uw opdracht verantwoorden 5 Werkwijze methodiseren 6 Samenwerking bevorderen 7 Kosten

Nadere informatie

MDA in de praktijk. Freek Bosch, Business Unit Manager Amsterdam, 4 juni 2009

MDA in de praktijk. Freek Bosch, Business Unit Manager Amsterdam, 4 juni 2009 Functional Model Driven Development MDA in de praktijk Freek Bosch, Business Unit Manager Amsterdam, 4 juni 2009 FMDD agenda FMDD Waarom FMMD De praktijk Wat is FMDD Ervaringen en lessons learned Ervaringen

Nadere informatie

rapportage mysterymailing

rapportage mysterymailing rapportage mysterymailing Opdrachtgever: Gemeente Waalwijk Verantwoordelijk bij de opdrachtgever: Patrice van Geffen Uitgevoerd door: S.C.C. Consultancy, Breda Periode: 2013 Hoofdstuk 1 Inleiding In deze

Nadere informatie

Overdracht van project naar beheer. Beheer is ook Agile!

Overdracht van project naar beheer. Beheer is ook Agile! Overdracht van project naar beheer. Beheer is ook Agile! Belangrijkste doelen Project: Binnen tijd en geld een nieuw of aangepast product of dienst aan de klant leveren. Beheer: Het garanderen van continuïteit

Nadere informatie

Plan van Aanpak Afstuderen

Plan van Aanpak Afstuderen Plan van Aanpak Afstuderen Michiel Graat 27-09-2005 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Terminologie............................. 3 1.2 Opdracht............................... 4 1.3 JavaCard...............................

Nadere informatie

Ontwikkelen en testen van e-business: beheerste dynamiek

Ontwikkelen en testen van e-business: beheerste dynamiek Ontwikkelen en testen van e-business: beheerste dynamiek Het ontwikkelen en gestructureerd testen van administratieve systemen is gebaseerd het watervalprincipe. Bij het ontwikkelen volgens het watervalprincipe

Nadere informatie

Editorial Media Design Guido Hildebrand - 1582968 Talisa van Dreven - 1582766 Alexander Ringnalda - 1547759. 24 september 2013 Versie 1

Editorial Media Design Guido Hildebrand - 1582968 Talisa van Dreven - 1582766 Alexander Ringnalda - 1547759. 24 september 2013 Versie 1 Editorial Media Design Guido Hildebrand - 1582968 Talisa van Dreven - 1582766 Alexander Ringnalda - 1547759 24 september 2013 Versie 1 Aanleiding en probleemomschrijving: Het project wordt uitgevoerd omdat

Nadere informatie

In twee dagen leer je wat scrum betekent, hoe je het doet en hoe je het intern kunt introduceren.

In twee dagen leer je wat scrum betekent, hoe je het doet en hoe je het intern kunt introduceren. Ben je het oude communicatieplan zat? Wil je flexibeler werken en meer plezier beleven aan de projecten waarin je meedraait? In twee dagen leer je wat scrum betekent, hoe je het doet en hoe je het intern

Nadere informatie

Individueel verslag Timo de Reus klas 4A

Individueel verslag Timo de Reus klas 4A Individueel verslag de Reus klas 4A Overzicht en tijdsbesteding van taken en activiteiten 3.2 Wanneer Planning: hoe zorg je ervoor dat het project binnen de beschikbare tijd wordt afgerond? Wat Wie Van

Nadere informatie

TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl

TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl Testers helpen ontwikkelaars of andersom? TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl Improve Quality Services B.V. 2 Agenda Hoe veilig is een muur? Past Scrum ook

Nadere informatie

Project. 3D-Fraggel. Plan van aanpak. Door: IH1T08 1/1

Project. 3D-Fraggel. Plan van aanpak. Door: IH1T08 1/1 Project 3D-Fraggel Plan van aanpak Door: 1/1 Project 3D-Fraggel Plan van aanpak Datum: 07-05-2001 Plaats: Enschede Opdrachtgever: Saxion Hogeschool Enschede Instituut ICT Afdeling Hogere Informatica Contactpersoon

Nadere informatie

Detectie van (het begin van) een calamiteit

Detectie van (het begin van) een calamiteit Detectie van (het begin van) een calamiteit Raak MKB Wireless Sensortechnologie bij Calamiteiten Enschede, 20 januari 2011 Auteur Ir. P. S. Griffioen lectoraat Ambient Intelligence Samenvatting In het

Nadere informatie

Verschillen in QA aanpak tussen ERP projecten en niet-erp projecten

Verschillen in QA aanpak tussen ERP projecten en niet-erp projecten Verschillen in QA aanpak tussen ERP projecten en niet-erp projecten SYSQA B.V. Almere Datum : 06 mei 2013 Status : definitief Versie : 2.0 Opgesteld door : Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 5 Overzicht

Nadere informatie

Wie ben ik? Agile Software Development. Het waterval model. Inhoud

Wie ben ik? Agile Software Development. Het waterval model. Inhoud gile Software Development Februari 2008, Philippe Dirkse Wie ben ik? 2002: fgestudeerd TU/e 1999-2005: Mondo izzarro, rystal Interactive, Siemens tea 2005 heden: PTS: Leica Microsystems SES/MiPlaza Inhoud

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Opdrachtnemers: Hielke Kuipers 0896930@hr.nl. Opdrachtgever: Mr. Gerard van Kruiningen

Plan van Aanpak. Opdrachtnemers: Hielke Kuipers 0896930@hr.nl. Opdrachtgever: Mr. Gerard van Kruiningen Plan van Aanpak Project /: Pinautomaat Team: JHJ Organisatie: Hogeschool Rotterdam, Wijnhaven Opdrachtgever: Mr. Gerard van Kruiningen Opdrachtnemers: Jeroen van Ginkel 08699@hr.nl Hielke Kuipers 089690@hr.nl

Nadere informatie

1 Deelproject Spraakherkenning: SHoUT Audio Indexering Service

1 Deelproject Spraakherkenning: SHoUT Audio Indexering Service 1 Deelproject Spraakherkenning: SHoUT Audio Indexering Service De in het CHoral project ontwikkelde audio-indexeringstechnologie op basis van automatische spraakherkenning (SHoUT) wordt beschikbaar gemaakt

Nadere informatie

Scrum. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

Scrum. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Scrum Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 SCRUM... 4 3 FASERING... 5 4 KENMERKEN... 6 4.1 DE SCRUM-MEETING...

Nadere informatie

Opleidingsgebied ICT. 2 e beoordeling: Eindbeoordeling:

Opleidingsgebied ICT. 2 e beoordeling: Eindbeoordeling: Opleidingsgebied ICT Kwalificatiedossier en kerntaak Applicatie- en mediaontwikkeling 2012-2013, 2013-2014 Kerntaak 1: Ontwerpen van de applicatie, (cross)media-uiting of game Kwalificatie en crebocode

Nadere informatie

In twee dagen leer je wat scrum betekent, hoe je het doet en hoe je het intern kunt introduceren.

In twee dagen leer je wat scrum betekent, hoe je het doet en hoe je het intern kunt introduceren. Ben je het oude communicatieplan zat? Wil je flexibeler werken en meer plezier beleven aan de projecten waarin je meedraait? In twee dagen leer je wat scrum betekent, hoe je het doet en hoe je het intern

Nadere informatie

XP Extreme Programming. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V.

XP Extreme Programming. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. XP Extreme Programming Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 10 Inhoudsopgave 1. INLEIDING...3 2. EXTREME PROGRAMMING...4 3. FASERING...5

Nadere informatie