Onderzoeksrapport. Formele en informele cliëntondersteuning. 20 juli 2016 Veronique Asselman

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoeksrapport. Formele en informele cliëntondersteuning. 20 juli 2016 Veronique Asselman"

Transcriptie

1 Onderzoeksrapport Formele en informele cliëntondersteuning 20 juli 2016 Veronique Asselman 1/24

2 Voorwoord Bij deze bedank ik de bij dit onderzoek betrokken contactpersonen van de organisaties voor hun openheid, informatie en betrokkenheid, wat uiteindelijk heeft geleid tot dit onderzoeksrapport. Organisaties waren over het algemeen redelijk eensgezind. Er komen dan ook geen conclusies uit de analyse die niet herkenbaar zijn voor de betrokken organisaties. Opgevallen is dat de term cliëntondersteuning, ondanks de duidelijke wettekst, toch nog voor interpretatie vatbaar blijkt. Daarnaast leidde ook definities als formele en informele cliëntondersteuning tot onduidelijkheid, net als wat onder professionele cliëntondersteuning wordt verstaan. Om uiteindelijk tot een eenduidig definitiekader te komen voor dit rapport, zijn de definities volgens de encyclopedie en de wettekst gehanteerd (zie bijlage 1). De informatie gevonden in de zelftest cliëntondersteuning voor gemeenten en het inspiratiedocument van de VNG boden hier ook een helder kader voor. Om zuiverheid te betrachten is voor dit definitiekader gekozen, wat uiteindelijk heeft geleid tot mijn definitieve conclusies en adviezen. Met informele cliëntondersteuning in dit onderzoeksrapport wordt de inzet van vrijwilligers bij cliëntondersteuning bedoeld onder regie van een organisatie, tenzij anders vermeld. Ik heb er, in overleg met de betrokken organisaties, voor gekozen om in dit rapport zo min mogelijk naam en toenaam te noemen in het kader van privacy. Organisaties waren hierdoor ook vrij om alles te kunnen zeggen. Na een bijeenkomst met de betrokken organisaties, waarbij het onderdeel analyse van dit rapport is besproken, kon deze verder worden aangescherpt. In dit rapport heb ik bewust gekozen voor de term cliënt in plaats van klant of anders, omdat er gesproken wordt over cliëntondersteuning. Ook heb ik er niet voor gekozen om het totale aanbod dat is ingekocht door gemeenten te specificeren per organisatie. De reden is dat gemeenten dit zelf kunnen analyseren vanuit wat ze hebben ingekocht per organisatie. Ik ga er vanuit dat dit onderzoeksrapport zo veel mogelijk gedragen wordt door alle betrokken organisaties en hoop dat u als BUCH gemeenten voldoende antwoord krijgt op uw advies vraag met betrekking tot de coördinatie van de cliëntondersteuning. De adviesvragen opgenomen in het plan van aanpak en de daaruit volgende doelen zijn hier leidend in geweest. Ik wens u veel leesplezier! Met vriendelijke groet, Veronique Asselman, in opdracht van MEE & de Wering 2/24

3 Inhoudsopgave Voorwoord Inleiding Aanleiding en vragen Onderzoek en advies Onderzoeksdoelen Aanpak veldonderzoek Definitie individuele cliëntondersteuning Definitie volgens de literatuur Randvoorwaarden Uitleg definitie volgens Inspiratiedocument cliëntondersteuning en zelftest Bevindingen gesprekken in relatie tot definitie cliëntondersteuning De term cliëntondersteuning Cliëntondersteuning formeel of informeel? Vormen van cliëntondersteuning Inzicht in aanbod cliëntondersteuning in relatie tot doelgroepen Mantelzorgondersteuning Cliëntondersteuning aan ouderen Cliëntondersteuning informeel (VOA s) Jeugd- en jongerenwerk Humanitas RCO en ondersteuning aan mensen met psychiatrische kwetsbaarheid Cliëntondersteuning bij dementie en cognitieve beperking (ZvW en Wlz) Formele individuele en collectieve cliëntondersteuning Inzicht in overlap & analyse individuele cliëntondersteuning Wel of geen overlap Cliëntondersteuning aan ouderen Mensen met een psychiatrische kwetsbaarheid Cliëntondersteuning aan mantelzorgers Cliëntondersteuning bij mensen met dementie of cognitieve beperking Cliëntondersteuning jeugd en jongeren Cliëntondersteuning bij bezwaar en/of beroep en bij wet- en regelgeving Cliëntondersteuning aan chronisch zieken en gehandicapten Inzicht in wijze van versterking cliëntondersteuning Rol informele cliëntondersteuning Beter leren kennen en weten te vinden Deskundigheidsbevordering Schema met vormen van scholing Inzicht in inrichting cliëntondersteuning Inzicht in reikwijdte en grens van individuele cliëntondersteuning Afbakening term cliëntondersteuning Grenzen vrijwilligers Inzicht in kansen en bedreigingen Kansen Bedreigingen Conclusies Definitie individuele cliëntondersteuning BUCH gemeenten Versterkende overlap Verdere transformatie formele en informele cliëntondersteuning Informatievoorziening cliëntondersteuning Inrichting cliëntondersteuning BUCH Adviezen Aanbod en borging onafhankelijke cliëntondersteuning binnen de drie domeinen Rol Sociale team bij de coördinatie en borging cliëntondersteuning Versterking formele en informele individuele cliëntondersteuning Bronvermelding Bijlage 1 Definities Bijlage 2 Contactpersonen /24

4 1. Inleiding In het kader van de Wmo 2015, waarin cliëntondersteuning is opgenomen, heeft de gemeente de wettelijke plicht om te zorgen voor een samenhangend geheel van cliëntondersteuning voor de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet, voor alle doelgroepen. Cliëntondersteuning is een belangrijk onderdeel van de Wmo. Het geeft inwoners de mogelijkheid om zich te laten bijstaan in hun interactie met de gemeente. De Wmo 2015 bepaalt dat gemeenten onafhankelijke cliëntondersteuning moeten bieden, in de vorm van een gratis algemene voorziening. De definitie van cliëntondersteuning en de passages over het onderwerp in de Memorie van Toelichting bij de wet laten gemeenten veel ruimte om er zelf invulling aan te geven. Uit signalen van gemeenten blijkt bovendien dat gemeenten soms zoekende zijn naar de precieze invulling van de functie van cliëntondersteuning, de positionering ervan ten opzichte van het primaire toegangsproces in het sociaal domein en/of ten opzichte van sociale wijkteams. Tegelijkertijd zijn in gemeenten al veel vormen van cliëntondersteuning beschikbaar. Denk daarbij aan ouderenadviseurs, MEE, GGZ steunpunten en maatschappelijk werk. Belangrijke vragen hierbij zijn: Hoe verhouden deze bestaande vormen van cliëntondersteuning zich tot de opdracht die in de Wmo 2015 is geformuleerd? En hoe kunnen de beschikbare middelen gebruikt worden op een manier die goed aansluit bij die opdracht? (Gemeenten, 2015). Opdracht De BUCH gemeenten hebben MEE & de Wering gevraagd om, als vervolg op het in 2015 gestarte traject voor visievorming, onderzoek te doen naar het huidige aanbod (formeel als informeel) individuele cliëntondersteuning. 1.1 Aanleiding en vragen Op dit moment constateren de gemeenten binnen de BUCH dat er meerdere aanbieders van cliëntondersteuning zijn en dat vormen van formele en informele ondersteuning naast elkaar bestaan. De gemeenten willen daarom: Advies over hoe onafhankelijke individuele cliëntondersteuning op lokaal niveau kan worden aangeboden binnen de drie domeinen: Wmo, Jeugdwet en Participatiewet. Een voorstel over de borging van onafhankelijke individuele cliëntondersteuning op lokaal niveau. Een advies op welke wijze informele en formele individuele cliëntondersteuning elkaar zouden kunnen versterken. Advies op welke wijze de coördinatie van de individuele cliëntondersteuning vorm zou moeten krijgen. 1.1 Onderzoek en advies Om een gedegen advies te kunnen geven is besloten dat er eerst onderzoek wordt gedaan bij de organisaties die formele en informele cliëntondersteuning bieden. Daarbij is gebruik gemaakt van het materiaal dat door gemeenten eerder is verzameld en ontwikkeld, namelijk: Zelftest cliëntondersteuning voor gemeenten. Inspiratiedocument cliëntondersteuning, VNG. De regionale visie op cliëntondersteuning, regio Alkmaar. VNG document over cliëntondersteuning. De volgende vragen zijn (bij de door de BUCH gemeenten voorgedragen organisaties voor formele en informele cliëntondersteuning) onderzocht: Wat is het aanbod? Aan welke doelgroep(en)? Is er sprake van eventuele overlap van individuele cliëntondersteuning of juist versterkende vormen? Op welke wijze kunnen informele en formele individuele cliëntondersteuning elkaar versterken? Wat zijn kansen en bedreigingen? 4/24

5 1.2 Onderzoeksdoelen Dit heeft geleid tot de onderstaande onderzoeksdoelen, namelijk: Een gezamenlijke definitie van individuele cliëntondersteuning. Inzicht in het huidige aanbod individuele cliëntondersteuning (formeel/informeel) en betreffende doelgroepen. Inzicht in overlap individuele cliëntondersteuning en analyse in hoeverre deze overlap elkaar versterkt of verzwakt. Inzicht in de wijze waarop informele en formele individuele cliëntondersteuning elkaar kunnen versterken. Inzicht in hoe individuele cliëntondersteuning in de toekomst kan worden ingericht aan de hand van Wmo, Participatiewet en Jeugdwet. Inzicht in de reikwijdte van deze individuele cliëntondersteuning. Inzicht in de kansen en bedreigingen van de transformatie naar meer informele vormen van individuele cliëntondersteuning. 1.3 Aanpak veldonderzoek De gemeenten van de BUCH hebben voorafgaand aan het onderzoek een brief verzonden naar alle contactpersonen van organisaties die mogelijk individuele cliëntondersteuning bieden binnen de BUCH. Het betreft contactpersonen van de volgende organisaties: Stichting Welzijn Bergen (locatie Bergen) Stichting Welzijn Heiloo (locatie Heiloo) Stichting Welzijn Castricum (locatie Castricum en Uitgeest) MaatjeZ (locatie Castricum en Uitgeest) Mantelzorgcentrum (Heiloo en Bergen) RCO de Hoofdzaak (Bergen, Heiloo en Castricum) Humanitas (Bergen en Heiloo) Stichting Geriant (Bergen en Heiloo) Socius (Uitgeest en Castricum) MEE & de Wering (Bergen, Heiloo) Veronique Asselman heeft in mei en juni 2016 (vanuit Cadena advies- en bedrijfsondersteuning, in opdracht van MEE & de Wering) gesprekken gevoerd met de contactpersonen van hiervoor genoemde organisaties. Voorafgaand aan deze gesprekken zijn voorbereidende interviewvragen naar de contactpersonen toegezonden. Naar aanleiding van deze gesprekken zijn er verslagen gemaakt die na akkoord van de betreffende contactpersonen van de organisatie zijn verwerkt in deze analyse. Deze analyse is opgebouwd aan de hand van de onderzoeksdoelstellingen waarbij gebruik is gemaakt van alle individuele verslagen van de gevoerde gesprekken. Deze verslagen zijn in het kader van privacy niet bijgevoegd. Vervolgens is de conceptanalyse verzonden naar alle betrokken contactpersonen. Deze contactpersonen hebben individueel kunnen reageren op de conceptanalyse. Daarna zijn de contactpersonen in de gelegenheid gesteld om tijdens een plenaire bijeenkomst te reageren op de conceptanalyse. De opdracht voor dit onderzoek is door de BUCH gemeenten neergelegd bij MEE & de Wering. 5/24

6 2. Definitie individuele cliëntondersteuning 2.1 Definitie volgens de literatuur De definitie van cliëntondersteuning is als volgt door de Wmo 2015 gedefinieerd: Onafhankelijke ondersteuning met informatie, advies en algemene ondersteuning, die bijdraagt aan: Het versterken van de zelfredzaamheid en participatie, en Het verkrijgen van een zo integraal mogelijke dienstverlening op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, preventie zorg, zorg, jeugdzorg, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen. 2.2 Randvoorwaarden De wettelijke randvoorwaarden voor cliëntondersteuning zijn uitgewerkt in het document zelftest cliëntondersteuning voor gemeenten en in het inspiratiedocument cliëntondersteuning. In de nota cliëntondersteuning van de regio Alkmaar 2016 wordt verwezen naar deze wettelijke randvoorwaarden, namelijk: Het belang van de cliënt is uitgangspunt! Cliëntondersteuning is een algemene voorziening (geen indicatie nodig). Het gebruik van cliëntondersteuning is gratis. De cliëntondersteuning is onafhankelijk 1. De gemeente biedt de cliëntondersteuning actief aan. Tijdens het onderzoek door de gemeente kan de cliënt gebruik maken van cliëntondersteuning. Cliëntondersteuning is sociaal domein breed. Cliëntondersteuning is toegankelijk voor iedere inwoner (die maatschappelijke ondersteuning nodig heeft of problemen heeft binnen het sociaal domein). Er is op ieder moment van de dag telefonisch en elektronisch anoniem een luisterend oor en advies beschikbaar (Alkmaar, 2016). 2.3 Uitleg definitie volgens Inspiratiedocument cliëntondersteuning en zelftest 2 Bij cliëntondersteuning moet sprake zijn van een cliëntrelatie. Dit betekent dat er sprake moet zijn van een formele structuur, organisatie of voorziening. Er kan wel een rol zijn voor (lokale) cliëntenorganisaties, ouderenbonden (vrijwillige ouderenadviseurs), GGZ steunpunten, kerken etc. De rol van de gemeenten in deze laag is doorgaans beperkt tot faciliteren, maar het verdient aanbeveling om dit in het gemeentelijk beleid te benoemen en te concretiseren. Daar waar de samenleving zelf problemen oplost, wordt er in het algemeen ook minder snel een beroep gedaan op ondersteuning vanuit de gemeente (Gemeenten, 2015). De cliëntondersteuner moet handelen in het belang van de cliënten vanuit professionele autonomie, vergelijkbaar met sociaal raadslieden, maatschappelijk werkers en ouderenadviseurs. Met professionele autonomie wordt bedoeld dat de cliëntondersteuner de vrijheid heeft om binnen professionele standaarden zijn oordeel te vormen zonder inmenging van derden. Professionele autonomie beschermt de cliëntondersteuner tegen inmenging van gemeente, maar geeft de cliëntondersteuner ook richting voor het eigen handelen (Gemeenten V.N., 2015). Een professional kenmerkt zich door het bezitten van vakmanschap. Een professional heeft veel kennis en specifieke vaardigheden op een bepaald vakgebied. 2.4 Bevindingen gesprekken in relatie tot definitie cliëntondersteuning In de gesprekken met de contactpersonen is de definitie, zoals vermeld in de wettekst, de kapstok geweest waarlangs gekeken is in hoeverre cliëntondersteuning door de betreffende organisaties geboden wordt. 1 Zie bijlage 1 definitie onafhankelijke cliëntondersteuning. 2 Inspiratiedocument cliëntondersteuning in zelftest, bron VNG /24

7 2.5 De term cliëntondersteuning Om concreet aan te geven wat er op dit moment aan cliëntondersteuning door de betreffende organisaties wordt geboden is het van belang eerst een andere bevinding uit de gesprekken te delen namelijk dat de term cliëntondersteuning verschillend wordt geïnterpreteerd. Daarnaast wordt deze term niet door alle organisaties (bewust) gehanteerd, terwijl cliëntondersteuning soms wel door hen wordt geboden. Cliëntondersteuning maakt dan onderdeel uit van hun pakket dienstverlening aan de cliënt. Bij de mantelzorgorganisaties is de cliënt de mantelzorger en niet de persoon die zorg nodig heeft. Dit is een ander vertrekpunt bij het kijken naar de cliënt. In dit geval gaat het dan om mantelzorgondersteuning. Volgens deze organisaties is de cliënt de mantelzorger en bieden zij in die zin cliëntondersteuning. Bij de andere organisaties wordt de term cliëntondersteuning gebruikt voor zowel de mantelzorger als voor de cliënt in de definitie van cliënt. Er is een organisatie, die aangeeft dat zij de term cliënt niet gebruiken. Zij gebruiken de term klant. Zij bieden in die zin klantondersteuning. Dit roept de vraag op wat er onder de definitie cliënt wordt verstaan? Wikipedia geeft de volgende definities aan de term cliënt: Een formele benaming voor een klant, een persoon aan wie een product of dienst wordt geleverd. Een patiënt in de zorgsector waarbij geen medische ingrepen worden verricht (bijvoorbeeld in de geestelijke gezondheidszorg. Van Dale geeft als definitie: Persoon die van de diensten van een maatschappelijk werker, notaris e.d. gebruik maakt in zijn verhouding tot deze Verder bleek in de gesprekken dat er verschil zit in interpretatie over wat cliëntondersteuning inhoud. Deze interpretatie verschillen zitten vooral op de algemene vorm van cliëntondersteuning. Verwarring kan ontstaan zijn door de nota cliëntondersteuning regio Alkmaar In deze nota staat dat cliëntondersteuning op allerlei plekken en in meerdere vormen kan worden aangeboden. Zowel informeel (vrijwillig) als professioneel, formele/ Informele cliëntondersteuning wordt aangeboden door bijvoorbeeld het eigen netwerk of vrijwilligers- en belangenorganisaties. Voorbeelden van professionele cliëntondersteuners zijn ouderen-(welzijns)adviseurs, maatschappelijk werkers en medewerkers van MEE (Alkmaar, 2016). 2.6 Cliëntondersteuning formeel of informeel? Hierdoor ontstond er discussie in hoeverre cliëntondersteuning bij een formele of informele cliëntondersteuner 3 moet worden belegd. Waarbij ook verschillen zijn over het begrip formeel en informele ondersteuning tussen de organisaties. In bijlage 1 zijn deze begrippen verhelderd. De meeste organisaties waren het er over eens dat vooral de cliëntondersteuning bij het zogenaamde keukentafelgesprek door een formele professionele cliëntondersteuner moet worden uitgevoerd of een vrijwilliger die hier specifiek voor is opgeleid onder regie van een formele, professionele 4 cliëntondersteuner. Alleen dan kunnen de belangen van de cliënt zo goed mogelijk geborgd worden. Het moet iemand zijn die kennis heeft van de sociale kaart, wet- en regelgeving en tegelijkertijd de belangen van de klant professioneel weet te behartigen. De volgende voorwaarden zijn genoemd waaraan d e cliëntondersteuner moet voldoen, namelijk: Onafhankelijk zijn. Naast de klant kunnen staan. Een normatieve professional 5 zijn. Kunnen reflecteren op het effect van eigen gedrag. Bewust zijn van eigen agenda. Op handen kunnen zitten. Over kennis wet- en regelgeving sociale domein beschikken. Over kennis (her)- en erkennen van doelgroepen bezitten. Methodisch onderlegd zijn. De monitoring van de informele cliëntondersteuner vindt door meerdere organisaties plaats door middel van o.a. cliënttevredenheidsonderzoek, intervisie en coaching. 3 Zie bijlage 1 definitie formele en informele zorg. 4 Zie bijlage 1 voor definitie professional. 5 Zie bijlage 1 voor definitie van normatieve professional. 7/24

8 Algemene ondersteuning In de definitie wordt ook algemene ondersteuning genoemd. Een aantal organisaties merkte op dat in de nota cliëntondersteuning Regio Alkmaar 2016 er amper gesproken wordt over de algemene ondersteuning (zie definitie cliëntondersteuning). De nadruk ligt in de nota met name bij de individuele cliëntondersteuning van de keukentafelgesprekken (zie hoofdstuk 3.6 van de nota cliëntondersteuning Regio Alkmaar), terwijl dat maar een klein onderdeel vormt van de cliëntondersteuning. De nadruk ligt minder bij de overige individuele cliëntondersteuning en collectieve cliëntondersteuning, terwijl deze vormen van cliëntondersteuning met name de zelfredzaamheid, participatie en het verkrijgen van een zo integraal mogelijk dienstverlening versterken en bij sommige organisaties de hoofdmoot vormt van de geboden dienstverlening. In verhouding wordt er weinig ondersteuning gevraagd bij het keukentafelgesprek binnen de BUCH gemeenten. 3. Vormen van cliëntondersteuning Vormen van cliëntondersteuning volgens de nota In de nota wordt aangegeven dat de volgende vormen van cliëntondersteuning worden onderscheiden, namelijk: Informatie, advies en vraagverheldering (gericht op verbetering van de maatschappelijke positie). Kortdurende ondersteuning gericht op activering van de cliënt en zijn netwerk. Bemiddeling en verwijzing. Hulp bij evaluatie van dienstverlening en zorg. Hulp bij klachten en (het voorkomen van) bezwaar en beroep (Alkmaar, 2016). Doel was om van de cliëntorganisaties te horen welke wensen en behoeften hun achterban heeft ten aanzien van de functie van cliëntondersteuning. De opbrengst hiervan is te lezen in het inspiratiedocument en dient als denkkader voor gemeenten bij het lokaal/regionaal vormgeven van de cliëntondersteuning (Gemeenten, 2015). Cliëntondersteuning inspiratiedocument In het inspiratiedocument wordt cliëntondersteuning gestructureerd in drie lagen: Cliëntondersteuning bij reflectie op het eigen leven. Het gaat hierbij om ambities, wensen en levensvragen van mensen die geconfronteerd worden met beperkingen (of die van hun kind) en die een plek moeten leren geven in hun leven. Cliëntondersteuning bij de toegang tot ondersteuning in het sociaal domein. Het gaat hierbij om ondersteuning bij het maken van keuzes en het formuleren van vragen. Cliëntondersteuning voor mensen die al van bepaalde voorzieningen gebruik maken. Het gaat hierbij om ondersteuning bij heronderzoeken, veranderingen in de situatie of bij het opstellen van een zorg- of ondersteuningsplan met een aanbieder. Deze lagen zijn geen gescheiden werelden. Cliëntondersteuning kan zich dus voor dezelfde persoon in meerdere lagen tegelijk afspelen (Gemeenten, 2015). De portefeuillehouder cliëntondersteuning van de commissie Gezondheid en Welzijn van de VNG commissie heeft, samen met drie andere leden van de commissie, een bijeenkomst gehouden met een brede vertegenwoordiging van (landelijke koepels van) cliëntorganisaties. 8/24

9 4. Inzicht in aanbod cliëntondersteuning in relatie tot doelgroepen Inzicht in het huidige aanbod cliëntondersteuning (formeel/informeel) in relatie tot doelgroepen 4.1 Mantelzorgondersteuning De mantelzorgorganisaties bieden formele cliëntondersteuning aan mantelzorgers. Ze noemen dit mantelzorgondersteuning. Maatje Z biedt mantelzorgondersteuning binnen de gemeenten Uitgeest en Castricum. Het mantelzorgcentrum biedt mantelzorgondersteuning aan binnen de gemeente Heiloo en in onderaannemerschap van Stichting Welzijn Bergen, de mantelzorgmakelaar. Stichting Welzijn Bergen biedt zelf formele cliëntondersteuning aan de mantelzorger en zijn/haar netwerk. Naast deze organisaties bieden ook Socius en MEE & de Wering mantelzorgondersteuning. 4.2 Cliëntondersteuning aan ouderen De drie Stichtingen Welzijn binnen de BUCH bieden formele cliëntondersteuning door de voormalige ouderenwerker (nu andere benaming) aan ouderen. Daarnaast bieden Socius en MEE & de Wering formele cliëntondersteuning aan ouderen. MEE & de Wering biedt dit binnen de BUCH specifiek aan ouderen met een beperking. 4.3 Cliëntondersteuning informeel (VOA s) De Stichtingen Welzijn Heiloo en Welzijn Bergen hebben VOA s (vrijwillige onafhankelijke adviseurs) geworven en opgeleid. Dit zijn hoog opgeleide vrijwilligers, die geselecteerd zijn aan de hand van een profiel en vervolgens getraind zijn om de rol van cliëntondersteuner bij met name de keukentafelgesprekken te bieden. Stichting Welzijn Bergen heeft elf VOA s en de Stichting Welzijn Heiloo heeft drie VOA s opgeleid. De Stichtingen Welzijn bieden ook praktische informele ondersteuning aan inwoners van hun gemeente. De vrijwilligers van de vrijwillige thuisadministratie worden wel eens gevraagd om te ondersteunen bij het keukentafelgesprek. Of om het gesprek met hen voor te bereiden. Dit zijn ongeschoolde vrijwilligers op het gebied van cliëntondersteuning en voldoen niet aan de definitie van cliëntondersteuning. 4.4 Jeugd- en jongerenwerk Het jeugd- en jongerenwerk wordt geboden door Socius, MEE & de Wering en de drie Stichtingen Welzijn. De Stichtingen Welzijn zijn met name gericht op het opbouwwerk/ versterken van buurten en netwerken. Het jeugd- en jongerenwerk geboden door de drie Stichtingen Welzijn biedt ook laagdrempelige individuele coaching van jongeren. Dit jeugd- en jongerenwerk wordt door professionele welzijnscoaches (formeel) geboden en uiteraard kunnen er ook vrijwilligers (informeel) voor worden ingezet. 4.5 Humanitas Humanitas Noord-Kennemerland heeft geen vrijwilligers geschoold als cliëntondersteuner. Wanneer zij dit wel zouden doen zouden deze vrijwilligers het volgens hen ook kunnen. Alle vrijwilligers bij Humanitas gaan geschoold op pad. Tevens is er intervisie. Een specifieke training voor cliëntondersteuning is er niet. Indien ze op dit moment meegaan naar bijvoorbeeld een keukentafelgesprek dan is hier ook een professional bij aanwezig. In de ondersteuning die Humanitas biedt aan speciale doelgroepen (chronisch zieken en gehandicapten, ex-gedetineerden, mensen met autisme of dementie van jaar) is geen sprake van cliëntondersteuning, zoals de definitie beschrijft, maar wordt wel gewerkt vanuit de visie de regie bij de klant en zijn/haar netwerk houden RCO en ondersteuning aan mensen met psychiatrische kwetsbaarheid RCO de Hoofdzaak heeft mensen met een psychiatrische kwetsbaarheid opgeleid tot ervaringsdeskundigen om mensen met een psychische kwetsbaarheid te ondersteunen. 9/24

10 Zij geven aan dat ze cliëntondersteuning bieden bij het voorbereiden van het keukentafelgesprek voor de aanvraag van begeleid of beschermd wonen, indicatie voor de Wet langdurige zorg (Wlz) (de eerste fase van de definitie van cliëntondersteuning) en de weg te wijzen naar voorzieningen en cliënten meer zelfredzaam te maken. Zij behartigen de belangen van deze doelgroep. De ervaringsdeskundigen van RCO de Hoofdzaak zijn geschoolde ervaringsdeskundigen. Daarnaast heeft RCO de Hoofdzaak professionals in dienst, die werkzaam zijn als formele cliëntondersteuner. Volgens het inspiratiedocument cliëntondersteuning en de Zelftest cliëntondersteuning voor gemeenten vervullen zij een rol bij cliëntondersteuning, omdat zij mensen steun kunnen bieden en richting kunnen geven over hoe zij met hun beperking kunnen omgaan. Het gaat hierbij om ontmoeting en ondersteuning door mensen die soortgelijke ervaringen hebben en zelf hebben geleerd om daarmee om te gaan (Gemeenten V.v., 2015). 4.7 Cliëntondersteuning bij dementie en cognitieve beperking (ZvW en Wlz) Stichting Geriant biedt formele cliëntondersteuning geboden door casemanagers die cliënten begeleiden bij het ziekteproces van dementie. Zij bieden cliëntondersteuning, zoals de definitie beschrijft voor mensen met een cognitieve beperking en dementie. Deze ondersteuning valt niet onder de vrij toegankelijke cliëntondersteuning is, zoals de wetgever beoogt. De cliënt heeft een verwijzing nodig van de huisarts voor de zorg die Stichting Geriant biedt (GGZ in de ZvW). Daarnaast biedt de stichting naast de cliëntondersteuning ook mantelzorgondersteuning. De Stichting is verder niet opgenomen in dit rapport vanwege het feit dat zij niet voldoet aan de definitie van cliëntondersteuning volgens de wet. De drie Stichtingen Welzijn bieden formele cliëntondersteuning bij mensen met dementie en cognitieve beperking. Vaak gaat het dan om het brede vraaggesprek met de cliënt en zijn/haar netwerk om te kijken welke vorm van ondersteuning/hulp/zorg ingezet dient te worden. Daarnaast kan ondersteund worden bij de aanvraag van een maatwerkvoorziening. 4.8 Formele individuele en collectieve cliëntondersteuning De drie Stichtingen Welzijn bieden formele cliëntondersteuning geboden door de voormalige ouderenadviseurs aan ouderen, chronisch zieken en gehandicapten en mensen met dementie. En formele cliëntondersteuning aan jeugd- en jongeren door welzijnscoaches. Voor de BUCH gemeenten is MEE & de Wering hoofdaannemer voor de individuele formele en informele cliëntondersteuning bij de keukentafelgesprekken. Socius biedt formele cliëntondersteuning zoals de definitie beschrijft aan kwetsbare inwoners van jaar. Zij biedt maatschappelijk werk, mantelzorgondersteuning, ouderenadvieswerk en sociaal raadsliedenwerk. Tevens biedt zij collectieve vormen van ondersteuning in de vorm van trainingen, ter versterking van de zelfregie en participatie van de cliënt, zoals sociale vaardigheidstrainingen etc. MEE & de Wering biedt formele cliëntondersteuning zoals de definitie beschrijft voor kwetsbare inwoners met en zonder beperking van Zij bieden deze cliëntondersteuning in de vorm van maatschappelijk werk, cliëntondersteuning aan ouderen met een beperking, sociaal raadsliedenwerk en sociaal juridische dienstverlening. Ook biedt zij kortdurende individuele ondersteuning, informatie en advisering, mantelzorgondersteuning, en ondersteuning bij bezwaar en beroepszaken. Tevens biedt MEE & de Wering collectieve vormen van cliëntondersteuning aan. Enerzijds in de vorm van projecten op het gebied van o.a. Participatiewet en het vergroten van de zelfregie van de cliënt (zoals zelfstandig leren reizen via MEE op weg). Anderzijds via trainingen en cursussen trainingen ter versterking van de zelfregie en participatie van de cliënt. 10/24

11 Schema organisaties en aanbod Hieronder vindt u een schema van de organisaties die individuele formele en informele cliëntondersteuning bieden volgens de definitie van de wet binnen de BUCH en de doelgroepen aan wie ze dit bieden. Organisatie Heiloo Bergen Castricum Uitgeest Maatje Z Mantelzorgers Mantelzorgers Mantel zorgcentrum Mantelzorgers Mantelzorgmakelaar en mantelzorgers/ onderaannemer van SWB St. Welzijn Heiloo (SWH) Ouderen, chronisch zieken en beperkten, dementie, jeugd en jongeren St. Welzijn Bergen (SWB) Ouderen, chronisch zieken en beperkten, dementie, jeugd en jongeren, mantelzorgers St. Welzijn Castricum (SWC) Ouderen, chronisch zieken en beperkten, dementie, jeugd en jongeren Socius Kwetsbare inwoners Kwetsbare inwoners RCO de Hoofdzaak Kwetsbare inwoners met een psychische beperking Kwetsbare inwoners met een psychische beperking Kwetsbare inwoners met een psychische beperking MEE & de Wering Kwetsbare inwoners met en zonder beperking van Kwetsbare inwoners met en zonder beperking van Kwetsbare inwoners met een beperking van Kwetsbare inwoners met een beperking van /24

12 5. Inzicht in overlap & analyse individuele cliëntondersteuning Inzicht in overlap individuele cliëntondersteuning en analyse in hoeverre deze overlap elkaar versterkt of verzwakt 5.1 Wel of geen overlap Uit de gesprekken is gebleken dat de organisaties overlap pas als negatief bestempelen wanneer de cliënt hetzelfde aanbod vanuit meerdere organisaties ontvangt. Volgens de organisaties is hier geen sprake van, omdat ze van elkaar weten waar kennis en expertise ligt en wat ze bieden aan de cliënt. En wat anderen bieden. Daarnaast is er sprake van samenwerking. Zeker door de samenwerking in de sociale teams is deze samenwerking verder versterkt. Uit het onderzoek is geen negatieve overlap gebleken. Op papier lijkt er overlap, maar in de praktijk wordt deze dus niet ervaren. De organisaties geven wel aan dat ze elkaar nog beter willen leren kennen, waardoor kennis en expertise nog beter zichtbaar wordt en hier gebruik van kan worden gemaakt. De betrokken organisaties geven aan dat ze de overlap positief ervaren. Het is volgens hen in het belang van de cliënt dat er een keuze is bij wie ze haar hulp af wil nemen. De diversiteit en keuzevrijheid van de cliënt kan zo in stand blijven en er kan maatwerk worden geboden volgens de organisaties. Daarnaast zijn de betrokken organisaties nieuwsgierig naar de mening van de klant met betrekking tot de kwaliteit van de geboden cliëntondersteuning. De cliënt is uiteindelijk leidend. 5.2 Cliëntondersteuning aan ouderen Wanneer het de cliëntondersteuning betreft aan ouderen, wordt dit binnen BUCH verband op formeel niveau geboden door Socius, MEE & de Wering (voor ouderen met een beperking) en de drie Stichtingen Welzijn. Socius biedt deze formele cliëntondersteuning voor de gemeenten Uitgeest en Castricum (onder de overeenkomst met MEE & de Wering voor wat betreft de individuele cliëntondersteuning bij het keukentafelgesprek). Informele cliëntondersteuning aan ouderen kan worden geboden door de opgeleide VOA s van de Stichtingen Welzijn Bergen en Heiloo. MEE & de Wering is hoofdaannemer voor de geboden formele cliëntondersteuning bij het keukentafelgesprek binnen de BUCH. Er zijn op dit moment contractafspraken gemaakt over de verdeling + bekostiging met Socius en de Stichtingen Welzijn Heiloo en Bergen. Er is geen sprake van overlap. De drie Stichtingen Welzijn bieden deze formele vorm van cliëntondersteuning binnen hun eigen gemeente. Socius werkt samen met Stichting Welzijn Castricum en MEE & de Wering. Mee & de Wering biedt de ondersteuning alleen aan ouderen met een beperking binnen de BUCH. Wanneer de beperking leidend is wordt verwezen naar MEE & de Wering. Dus bepalend voor de keuze welke organisatie wordt gekozen, is wat leidend is in de vraag en welke organisatie de betreffende expertise in huis heeft. Daarnaast is het aanbod van de betreffende gemeente waar iemand woont leidend. 5.3 Mensen met een psychiatrische kwetsbaarheid RCO de hoofdzaak en MEE & de Wering vullen elkaar aan op het gebied van mensen met een psychiatrische kwetsbaarheid. Op dit moment worden er afspraken gemaakt over de afstemming hiervan met elkaar. RCO de Hoofdzaak heeft een rol in het herstel en het voorbereiden van cliënten om met behulp van informele cliëntondersteuning (is geen cliëntondersteuning volgens de wet, maar een rol in de cliëntondersteuning) en formele cliëntondersteuning bij o.a. het keukentafel gesprek en om opnieuw regie over het eigen leven te krijgen. RCO heeft een aparte rol, waarvan een belangrijke, namelijk die van ervaringsdeskundige, en vult de cliëntondersteuning van MEE & de Wering aan. Deze overlap versterkt elkaar, en zal verder worden verdiept en aangescherpt op basis van ervaring. 12/24

13 5.4 Cliëntondersteuning aan mantelzorgers Voor wat betreft de formele cliëntondersteuning aan mantelzorgers lijkt er sprake van overlap. De volgende organisaties bieden dit aan, namelijk: MaatjeZ (gemeenten Castricum en Uitgeest). Het mantelzorgcentrum (gemeenten Bergen en Heiloo). Socius (gemeenten Castricum en Uitgeest). MEE & de Wering (BUCH breed). Stichting Welzijn Bergen. Stichting Geriant (niet vrij toegankelijk). De organisaties geven aan dat zij de overlap niet als negatief bestempelen. De organisaties weten op basis van de vraag van de mantelzorger of de cliënt en de betreffende kennis en expertise van de organisaties, wie de mantelzorgondersteuning aan dient te bieden. Ze schromen niet om te verwijzen naar elkaar. De cliëntondersteuning wordt organisch ingezet. De mantelzorgorganisaties Maatje Z en mantelzorgcentrum dachten dat zij de enige organisaties waren die mantelzorgondersteuning bieden. Dit heeft vooral te maken met het feit dat de ingang die zij kiezen specifiek die van de mantelzorger is. Zij ervaren geen concurrentie. Andersom ervaren de organisaties Socius en MEE & de Wering ook geen concurrentie. Zij zien de mantelzorgorganisaties MaatjeZ en het mantelzorgcentrum als aanvullend en dus versterkend. Stichting Geriant ziet dit ook zo. Het mantelzorgcentrum en Stichting Welzijn Bergen werken samen. Stichting Welzijn Bergen is hoofdaannemer voor de mantelzorg in Bergen. De mantelzorgmakelaar van het mantelzorgcentrum wordt door Stichting Welzijn Bergen ingezet binnen de gemeente Bergen. Stichting Welzijn Bergen biedt professionele (formele) cliëntondersteuning aan mantelzorgers. Er is geen sprake van overlap, maar juist versterking. 5.5 Cliëntondersteuning bij mensen met dementie of cognitieve beperking Cliëntondersteuning voor mensen met dementie of een cognitieve beperking wordt geboden door Socius, MEE & de Wering en de drie Stichtingen Welzijn. Stichting Geriant wordt vooral door de zorgverzekeraar ingekocht en is vaak al betrokken bij een cliënt en wordt van daaruit gevraagd om de cliëntondersteuning te verzorgen. Stichting Geriant biedt geen cliëntondersteuning zoals de wet deze beschrijft. Om deze reden is zij niet verder in dit onderzoek opgenomen. De overige organisaties bevinden zich in het voorliggende veld. De scheiding is voor de organisaties duidelijk. Socius en MEE & de Wering ervaren geen overlap, omdat deze cliëntondersteuning, voor wat betreft de gemeenten waar ze dit bieden, is afgebakend (komt voort uit subsidierelatie/inkoop door gemeenten met organisaties, Castricum en Uitgeest Socius en Bergen en Heiloo MEE & de Wering). De Stichtingen Welzijn bieden deze formele cliëntondersteuning vooral aan ouderen met dementie of een cognitieve beperking en in hun eigen gemeente. 5.6 Cliëntondersteuning jeugd en jongeren Formele cliëntondersteuning aan de doelgroep jeugd en jongeren wordt geboden door Socius, MEE & de Wering en de drie Stichtingen Welzijn. Er wordt hier geen overlap in ervaren, mede vanwege de verdeling tussen de gemeenten en het verschil in type cliëntondersteuning. MEE & de Wering biedt met name cliëntondersteuning aan jeugd en jongeren met een (licht) verstandelijke) beperking. 5.7 Cliëntondersteuning bij bezwaar en/of beroep en bij wet- en regelgeving Zowel Socius als MEE & de Wering en het mantelzorgcentrum (mantelzorgmakelaar) bieden formele cliëntondersteuning aan bij bezwaar en/of beroep en bij vragen op het gebied van wet- en regelgeving. Er is geen sprake van overlap, omdat deze cliëntondersteuning in verschillende gemeenten plaatsvindt en de aard van de werkzaamheden tussen Sociaal Raadslieden Werk en Sociaal Juridische Dienstverlening verschilt, evenals de doelgroep. 13/24

14 Voor wat betreft de dienstverlening van het mantelzorgcentrum: deze is gericht op de mantelzorger in de gemeenten Heiloo en Bergen (alleen mantelzorgmakelaar in onderaannemerschap van Stichting Welzijn Bergen). Vaak is het mantelzorgcentrum dan al betrokken bij de mantelzorger en is dit een vraag die organisch door de mantelzorgmakelaar kan worden opgepakt. De vraag naar cliëntondersteuning bij wet- en regelgeving en bezwaar en/of beroep neemt toe binnen de BUCH gemeenten. 5.8 Cliëntondersteuning aan chronisch zieken en gehandicapten Deze formele cliëntondersteuning wordt zowel door de Stichtingen Welzijn in hun eigen gemeenten geboden als door Socius en MEE & de Wering. MEE & de Wering biedt vooral formele cliëntondersteuning aan mensen met een licht verstandelijke beperking. Dit bieden de andere organisaties niet. Ook hier heeft een ieder zijn/haar eigen verfijning van de doelgroep. Dit verloopt allemaal organisch en vindplaats gericht. 6. Inzicht in wijze van versterking cliëntondersteuning Inzicht in de wijze waarop informele en formele individuele cliëntondersteuning elkaar kunnen versterken Bijna alle organisaties hebben in het gesprek aangegeven dat er binnen de bestaande formele cliëntondersteuning gebruik gemaakt kan worden van een vorm van informele cliëntondersteuning mits de personen die dit uit gaan voeren geschoold worden hierin (zie VOA s). Alle andere vormen van cliëntondersteuning, door het netwerk en niet geschoolde vrijwilligers, vallen niet onder de definitie van cliëntondersteuning. 6.1 Rol informele cliëntondersteuning De rol die weggelegd is voor deze informele cliëntondersteuning bestaat dan uit, zoals genoemd in het inspiratiedocument cliëntondersteuning, ontmoeting en ondersteuning door mensen die soortgelijke ervaringen hebben en zelf hebben geleerd om hiermee om te gaan. Bijvoorbeeld: ouderen helpen en ondersteunen andere ouderen. GGZ-ervaringsdeskundigen helpen en ondersteunen mensen met psychiatrische problemen. Helpen nadenken over belangrijke levensvragen (Gemeenten V. v., 2015). Een andere rol kan bestaan uit informeren en adviseren over met name weten regelgeving Wmo en de sociale kaart. 6.2 Beter leren kennen en weten te vinden De organisaties hebben bijna allemaal aangegeven dat zij het zeer belangrijk vinden dat ze elkaar beter leren kennen en weten te vinden. Dit is namelijk nog onvoldoende volgens de organisaties. Met name fysiek bij elkaar zitten en/of elkaar ontmoeten helpt hierbij. Het voorbeeld van het sociaal team is hier meerdere keren bij genoemd. Wanneer de organisaties van elkaar beter weten wat ze doen en hier ervaring in hebben gaan ze meer gebruik van elkaar maken. Voorgesteld is om elkaar nog beter te leren kennen door middel van themabijeenkomsten, deskundigheidsbevordering, gesprekken of gezamenlijk oppakken van casuïstiek. 6.3 Deskundigheidsbevordering De organisaties zien mogelijkheden dat organisaties -die formele cliëntondersteuning bieden- vrijwilligers van organisaties -die informele cliëntondersteuning bieden- kunnen gaan scholen. Dit op het gebied van het her- en erkennen van mensen met een beperking en op het gebied van wet- en regelgeving en sociale kaart binnen het sociaal domein. Organisaties die met vrijwilligers werken geven aan dat zij de organisaties die formele cliëntondersteuning bieden kunnen scholen in het meer op de handen zitten en de regie in bij de cliënt te laten. RCO de Hoofdzaak kan ook deskundigheid bieden op het gebied her- erkennen en omgaan met mensen met een psychiatrische beperking. Humanitas geeft aan dat zij scholing kan bieden over de doelgroep chronisch zieken en mensen met een beperking/ouderen. 14/24

15 6.4 Schema met vormen van scholing In het schema hieronder is zichtbaar welke organisatie welke vorm van scholing kan bieden. Organisatie/ doelgroep Chronische zieken en gehandicapten/ mensen met beperking LVB, autisme en NAH Dementie en cognitieve beperking Psychiatrische kwetsbaarheid/ GGZ Jeugd en jongeren Ouderen Mantelzorgers Regie bij cliënt laten en versterken netwerk/ informele hulp Wet- en regelgeving sociaal domein St. Welzijn Castricum X X X X X St. Welzijn Heiloo X X X X X St. Welzijn Bergen X X X X X X Humanitas X X Met HomeStart XX RCO de Hoofdzaak X X MaatjeZ X X X Mantelzorgcentrum X X X St. Geriant X X X St. Socius Gemeenten Uitgeest en Castricum X Chronisch zieken en lichamelijke beperking x X X X X Alleen in Velsen X X St. MEE & de Wering X Ouderen, LVB, autisme en NAH X X X X X X X 15/24

16 7. Inzicht in inrichting cliëntondersteuning Inzicht in hoe individuele cliëntondersteuning in de toekomst kan worden ingericht aan de hand van Wmo, Participatie- en Jeugdwet Toekomst Over de toekomstige inrichting van de individuele cliëntondersteuning hebben de verschillende organisaties een aantal uitspraken gedaan, namelijk: Cliëntondersteuning is al goed ingericht en kan alleen nog maar meer worden versterkt, doordat organisaties elkaar beter kennen, nog beter weten te vinden en gebruik van elkaar maken (meer samenwerking). Sommige organisaties bieden al cliëntondersteuning over de drie wetten heen. De wens is geuit om meer regie bij de organisaties middels de gemeentelijke teams (sociaal team) te leggen voor de inrichting en coördinatie van de cliëntondersteuning. De afgevaardigden in deze teams zijn tevens medewerkers van de organisaties die cliëntondersteuning bieden. Binnen het gemeentelijke team (sociaal team) kennen ze elkaars organisatie goed en kunnen ze ook makkelijker op basis van de vraag van de cliënt en de benodigde expertise de juiste verwijzing doen naar individuele formele of informele cliëntondersteuning. Formele cliëntondersteuning kan door middel van informele cliëntondersteuning worden versterkt en andersom door middel van scholing (zie hoofdstuk 6), themabijeenkomsten, gezamenlijke casuïstiekbespreking. De organisaties, daar waar nu op papier overlap lijkt, kunnen elkaar nog verder aanscherpen. Bijvoorbeeld de informele rol in de cliëntondersteuning vanuit Humanitas en RCO de Hoofdzaak is vaak voorbereidend. Daarna kan formele cliëntondersteuning worden ingezet. Formele cliëntondersteuning kan worden afgeschaald door in gesprek met informele cliëntondersteuning hen te betrekken en versterken. Cliënten kunnen ook eigen informele ondersteuning binnen het netwerk regelen (zie randvoorwaarden definitie cliëntondersteuning in nota cliëntondersteuning Regio Alkmaar 2016). Formele cliëntondersteuning kan middels informele cliëntondersteuning worden versterkt en andersom door middel van open afschaling van informele en formele cliëntondersteuning, waarbij de keuze van de cliënt centraal staat. 16/24

17 8. Inzicht in reikwijdte en grens van individuele cliëntondersteuning 8.1 Afbakening term cliëntondersteuning Er wordt verschillend gedacht over de reikwijdte van de individuele cliëntondersteuning door de verschillende organisaties. Dit komt ook, doordat er nog steeds wat verwarring is over de inhoud van de term cliëntondersteuning. Cliëntondersteuning, zoals deze wettelijk is vastgelegd is bij wet bepaald, omdat de belangen van de kwetsbare burgers geborgd moesten blijven bij de transitie van overheid naar gemeenten. Dit onderzoek is gericht op de individuele cliëntondersteuning zoals genoemd in de definitie van de wet. De wet bepaalt dat gemeenten in hun verordening moeten opnemen welke eisen zij stellen aan de kwaliteit van de voorzieningen. Deze bepalingen zijn ook van toepassing op aanbieders van cliëntondersteuning. Voor de groep zeer kwetsbare burgers is landelijk een basisset kwaliteitseisen opgesteld. De wet bepaalt dat aanbieders verplicht zijn om ondersteuning te leveren die van goede kwaliteit is. De ondersteuning moet volgens de kwaliteitseisen veilig, doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht worden aangeboden, afgestemd zijn op de reële behoefte van de cliënt e.a.(gemeenten V.N., 2015). De wet geeft hiermee de reikwijdte en tevens de grens aan van de cliëntondersteuning. In de gesprekken blijkt dat er veel vormen van formele en informele cliëntondersteuning worden geboden, zowel individueel als collectief in zowel de frontoffice als de backoffice van organisaties en vanuit verschillende vragen. Hierin wordt vooral maatwerk geboden. De individuele formele en informele (VOA s) cliëntondersteuning geboden bij het keukentafelgesprek is op dit moment heel duidelijk belegd bij Socius, MEE & de Wering, Mantelzorgcentrum, Maatje Z en de drie Stichtingen Welzijn. Een voorbereidende rol hierbij is weggelegd voor de organisaties die meer informele cliëntondersteuning bieden, zoals RCO de Hoofdzaak en Humanitas. De meer algemene vorm van individuele cliëntondersteuning vindt plaats door de organisaties die formele cliëntondersteuning bieden aan verschillende doelgroepen. Bij deze formele cliëntondersteuning is een voorbereidende of afgebakende rol weggelegd voor de informele cliëntondersteuner. Er wordt tevens informele ondersteuning ingezet door de formele individuele cliëntondersteuner om zo laagdrempelig mogelijk ondersteuning op maat aan de cliënt te kunnen bieden. De informele ondersteuning wordt ook vaak ingezet om netwerken in buurten lokaal te versterken. Individuele cliëntondersteuning vindt volgens de betrokken organisaties altijd plaats onder verantwoording van de professionele/formele cliëntondersteuner. 8.2 Grenzen vrijwilligers Vrijwilligers hebben eigen grenzen. Er blijken een paar grenzen te zijn, zoals de agenda van de vrijwilliger, wat de cliënt aangeeft, het niveau van de vrijwilliger, het type scholing van de vrijwilliger. Deze grens is niet formeel vastgelegd. De VOA s hebben een functieprofiel. Bij de cliëntondersteuning, zoals deze in de definitie is aangegeven, geven de organisaties aan, dat wie dit ook uitvoert, deze persoon scholing/training nodig heeft op het gebied van wet- en regelgeving m.b.t. het sociaal domein, kunnen herkennen en erkennen van de betreffende beperking/kwetsbaarheid van de cliënt, en op de handen kunnen zitten /regie bij de cliënt kunnen laten. Maar ook weten wanneer dat niet toereikend is en tijdelijk regie overgenomen moet worden. Kwetsbare burgers hebben niet altijd helder voor zichzelf wat goed voor hen is of wanneer het een grens over gaat. Monitoring door middel van cliënttevredenheidsonderzoek, intervisie en coaching van de informele cliëntondersteuning door de formele cliëntondersteuning vinden de organisaties van belang. 17/24

18 Volgens de betrokken organisaties is het voor de professional van belang om te weten tot waar haar verantwoordelijkheid reikt wanneer het gaat om het inzetten van informele cliëntondersteuning. Volgens de organisaties ligt de regie altijd bij de cliënt. Maar soms is dat ingewikkeld wanneer de cliënt zijn/haar regie niet kan pakken en er geen netwerk is. Informele cliëntondersteuning moet daarom altijd plaatsvinden onder regie van de formele cliëntondersteuner. De verantwoording blijft bij de formele cliëntondersteuner liggen. 9. Inzicht in kansen en bedreigingen Inzicht in de kansen en bedreigingen van de transformatie naar meer informele vormen van individuele cliëntondersteuning 9.1 Kansen Informatievoorziening binnen de BUCH over individuele cliëntondersteuning kan verbeterd worden. Op de sites van de BUCH gemeenten is geen informatie te vinden over de cliëntondersteuning die burgers kunnen krijgen bij het keukentafelgesprek en algemeen. Verbeteren van vindbaarheid. De term cliëntondersteuning moet duidelijker gedefinieerd worden en begrijpelijker worden gemaakt voor de cliënt/klant (taal van de kwetsbare burger). Iedereen moet hetzelfde verstaan onder cliëntondersteuning. Met name de sociale teams binnen de BUCH. Cliëntondersteuning moet toegankelijker worden gemaakt voor de burger. De informele cliëntondersteuning kan de formele cliëntondersteuning versterken en andersom. Elkaar beter leren kennen en vinden, waardoor meer gebruik van elkaar wordt gemaakt (meer en intensiever samenwerken en soms zelfs fysiek bij elkaar zitten). Duidelijkheid creëren over de verantwoordelijkheid van de formele cliëntondersteuning bij het inzetten van informele cliëntondersteuning. Gebruik maken van elkaars vrijwilligers, werving- en selectie en deskundigheid (bundelen van krachten en kennis). Organisaties vrij laten voor wat betreft de invulling van de cliëntondersteuning. Centrale rol voor Sociale teams bij toeleiding en informatie cliëntondersteuning. Inzet van VOA s. Inzet cliëntondersteuning voor brede doelgroep (integrale aanpak). Uit de weg helpen van vooroordelen over de inzet van informele en formele cliëntondersteuning. Warme overdracht. Meer integraliteit en leren van elkaar. 9.2 Bedreigingen Geen goede vrijwilligers kunnen vinden die informele cliëntondersteuning kunnen bieden. De term cliëntondersteuning wordt een begrip op zich en een aparte vorm van dienstverlening, terwijl deze in sommige organisaties ingebed is binnen de bestaande dienstverlening. Onderlinge concurrentie in plaats van samenwerking. Angst voor de verantwoordelijkheid bij professionals voor het inzetten van vrijwilligers, waardoor er geen afschaling plaats vindt wanneer dit mogelijk zou zijn. Onduidelijke verantwoordelijkheidstoedeling. Klassieke vorm van dienstverlening willen behouden. Organisatiebelang. Geen goede scholing van de cliëntondersteuners, waardoor de belangen van de kwetsbare burger niet goed worden geborgd. Bij de inzet van meer vrijwilligers komt de ondersteuning en de monitoring door de huidige professionals onder druk te staan. Daarnaast overbelasting van vrijwilligers bij meer vraag (er komt geen geld bij). 18/24

19 10. Conclusies 10.1 Definitie individuele cliëntondersteuning BUCH gemeenten Uit het onderzoek is gebleken dat nog niet voor iedere organisatie helder is wat er precies verstaan wordt onder de wettelijke definitie van individuele cliëntondersteuning. Er zijn teveel verschillende interpretaties. De term cliëntondersteuning wordt in de volksmond gezien als ondersteuning aan de cliënt. Hierdoor zullen veel organisaties binnen het sociaal domein zich aangesproken voelen en denken dat zij ook ondersteuning aan de cliënt bieden. Door dit verschil in interpretatie kan er geen eenduidig beeld gegeven worden aan de cliënt in communicatie. De wet is duidelijk over wat er verstaan wordt onder individuele cliëntondersteuning. De cliënt bepaalt van wie zij cliëntondersteuning wil hebben. Dit kan ook zijn van iemand uit het netwerk. Uit het onderzoek is gebleken dat er kwaliteitseisen aan cliëntondersteuning worden verbonden (zie ook de wet), ook al is de cliënt vrij haar eigen cliëntondersteuning te kiezen. Vanuit de gemeente is het dan ook van belang om professionele formele cliëntondersteuning aan te kunnen bieden. Informele cliëntondersteuning (door VOA s, die hiervoor zijn opgeleid) kan onder regie van een formele cliëntondersteuner worden aangeboden. Een rol binnen de formele cliëntondersteuning kan in voorbereidende vorm of in aanvullende vorm worden geboden door informele (cliënt)ondersteuning geboden door Humanitas en RCO de Hoofdzaak Versterkende overlap Er wordt geen overlap ervaren tussen de verschillende organisaties voor formele en informele cliëntondersteuning. De organisaties zien een meerwaarde in de diversiteit. Mede omdat de complexiteit van de vraag van de cliënt/klant toeneemt en er om deze reden meer maatwerk kan worden geboden. Op alle gebieden Wmo, Jeugdwet en Participatiewet wordt individuele cliëntondersteuning voor verschillende doelgroepen geboden. Belangrijker is de vindbaarheid van de individuele cliëntondersteuning door de cliënt. Cliëntondersteuning bij het keukentafelgesprek wordt binnen de BUCH gemeenten sporadisch door professionals afgenomen van de betrokken organisaties. De oorzaak hiervan is niet helder. Er is een toenemende vraag voor cliëntondersteuning op het gebied van wet- en regelgeving en bezwaar en beroep. Meerwaarde van de sociale teams binnen de gemeenten wordt door de betrokken organisaties gezien en benoemd. De organisaties weten elkaar beter te vinden, doordat ze beter weten wat een ieder doet en waar zijn/haar kennis en expertise ligt. Bij de inzet van cliëntondersteuning heeft de cliënt de regie en keuzevrijheid. Hierin moet de cliënt goed worden geadviseerd. Een belangrijke rol voor het sociale wijkteam wordt in de informatievoorziening en toeleiding cliëntondersteuning gezien Verdere transformatie formele en informele cliëntondersteuning De organisaties binnen BUCH verband willen elkaar nog beter leren kennen door middel van bijvoorbeeld gezamenlijke themabijeenkomsten, casuïstiekbespreking en deskundigheidsbevordering op het gebied van wet- en regelgeving, hererkennen van specifieke problematiek bij specifieke doelgroepen en meer op de handen leren zitten en regie bij de cliënt laten. Duidelijkheid is nodig over de verantwoordelijkheid voor de inzet van informele cliëntondersteuning. De betrokken organisaties geven aan dat deze verantwoordelijkheid ligt bij de formele cliëntondersteuner. Er is dan dus altijd sprake van monitoring en evaluatie door de formele cliëntondersteuner. De cliënt is hierbij leidend. Het ontbreekt nog aan een analyse van de ervaren kwaliteit van de formele en informele cliëntondersteuning van de inwoners van de BUCH. De informele cliëntondersteuner moet geschoold zijn om cliëntondersteuning te kunnen bieden. De VOA s zijn hiervoor opgeleid. Er zouden meer vrijwilligers VOA opgeleid kunnen worden. De training hiervoor is bekend bij de Stichtingen Welzijn Bergen en Heiloo. 19/24

20 10.4 Informatievoorziening cliëntondersteuning De informatievoorziening vanuit de verschillende gemeentelijke websites van de BUCH en de organisaties schiet te kort als het gaat om cliëntondersteuning. Er staat of helemaal geen informatie op of er is niet goed in begrijpbare taal uitgelegd wat cliëntondersteuning is en waar deze te krijgen is en op welke manier. Eenduidige uitleg hierover naar de inwoner toe is gewenst Inrichting cliëntondersteuning BUCH Tijdens de plenaire bijeenkomst is duidelijk geworden dat de meeste organisaties tevreden zijn over hoe de cliëntondersteuning binnen de BUCH gemeenten nu is ingericht. Ze vinden dat de gemeente verantwoordelijk is voor de structuur van deze inrichting en de organisaties voor de invulling ervan. Door de toegang tot de cliëntondersteuning bij het sociale teams te beleggen wordt deze toegang volgens de verschillende organisaties binnen de BUCH goed geborgd en wordt voorkomen dat de cliënt van meerdere organisaties cliëntondersteuning krijgt voor dezelfde vraag. De organisaties vinden wel dat de inwoners van de BUCH ook rechtstreeks bij de betrokken organisaties cliëntondersteuning aan moet kunnen vragen. Daarnaast kan er maatwerk aan de cliënt worden geboden. Bijna alle organisaties zijn vertegenwoordigd in het sociale team en weten elkaar daardoor ook goed te vinden. Het huidige onderzoek is vooral gericht op de verschillende organisaties binnen de BUCH die formele en informele cliëntondersteuning bieden. En niet gericht op de wensen van cliënten. Ik adviseer om kwalitatief onderzoek te doen binnen de BUCH gemeenten onder haar inwoners met betrokkenheid van de WMO raad en om bij hen te vragen of zij iets missen in het aanbod. De cliëntondersteuning binnen de BUCH kan het beste worden geborgd op het moment dat voor iedereen (inwoners, gemeenten/sociale teams en organisaties) eenduidigheid bestaat over wat cliëntondersteuning inhoudt en door wie dit kan worden geboden. Om deze reden wordt geadviseerd: Om dit rapport te delen met de sociale teams van de gemeenten en organisaties binnen de BUCH en hier toelichting op te geven. En vervolgens met elkaar hierover in gesprek te gaan, zodat interpretatieverschillen worden voorkomen. Op basis van de gezamenlijke wettelijke definitie voor de inwoners van de BUCH moet een eenduidige en begrijpbare communicatiestrategie worden opgesteld en uitgevoerd voor inwoners, organisaties en gemeenten. 11. Adviezen 11.1 Aanbod en borging onafhankelijke cliëntondersteuning binnen de drie domeinen Wmo, Jeugdwet en Participatiewet De onafhankelijke cliëntondersteuning is voldoende geborgd binnen de BUCH gemeenten voor wat betreft de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet, voor de verschillende doelgroepen bij de huidige organisaties. Van belang is, dat de verschillende organisaties elkaar voldoende weten te vinden. En op de hoogte zijn van elkaar kennis en expertise en de inwoner van de BUCH de regie heeft van wie hij/zij deze cliëntondersteuning wil ontvangen. 20/24

21 11.2 Rol Sociale team bij de coördinatie en borging cliëntondersteuning De betrokken organisaties zien een centrale rol weggelegd voor het sociale wijkteam bij de toeleiding naar de cliëntondersteuning. Alle organisaties zijn betrokken in de sociale teams en weten elkaar te vinden vanuit deze teams. Er wordt maatwerk en keuzevrijheid geboden aan de klant vanuit de bestaande organisaties voor formele en informele cliëntondersteuning. Laat vanuit de sociale teams monitoren en evalueren in hoeverre de samenwerking met de formele en informele individuele cliëntondersteuning tot stand komt. Voor wat betreft de coördinatie van de cliëntondersteuning is er geen behoefte door de betrokken organisaties geuit deze apart te beleggen. Het advies is om de cliëntondersteuning, zoals deze nu bij organisaties is belegd, zo te houden. Daarmee blijft ook de vrije toegang tot de organisaties behouden voor de inwoner. Van belang is, dat de inwoner van de BUCH goed geïnformeerd wordt en de weg weet te vinden naar de cliëntondersteuning. Naar aanleiding van de vraag op welke wijze de coördinatie van de Individuele cliëntondersteuning moet worden vormgegeven adviseer ik: 11.3 Versterking formele en informele individuele cliëntondersteuning Laat de formele en informele organisaties komen met een werving- en scholingsplan om meer vrijwilligers op te leiden als vrijwillig cliëntondersteuner (zoals bij de VOA s). Maak gebruik van het profiel wat er ligt voor de VOA en de ervaring vanuit de Stichtingen Welzijn Bergen en Heiloo. Laat organisaties meer gebruik maken van elkaars expertise en deskundigheid, doordat zij scholing- en leerplannen met elkaar delen en de toegang tot scholing voor elkaar open stellen. Hierin kan gebruik gemaakt worden van het voorstel van themabijeenkomsten, casuïstiekbesprekingen etc. 12. Bronvermelding Alkmaar, R. (2016). Nota cliëntondersteuning Regio Alkmaar Regio Alkmaar: Regio Alkmaar. Gemeenten, V. N. (2015). Zelftest cliëntondersteuning voor gemeenten. VNG. Gemeenten, V. v. (2015, juni 1). Inspiratiedocument cliëntondersteuning. Nederland. Verslagen interviews. Om geen coördinatie te willen voeren en vertrouwen te hebben in de organisaties die cliëntondersteuning, zoals vermeld in de definitie van de wet, op dit moment bieden. Het is van belang om interpretatie verschillen met betrekking tot de wettelijke definitie van de wettekst weg te nemen bij organisaties en sociale wijkteams en daar eenduidigheid in communicatie in te creëren. Een ander advies is om Informele (vrijwillige) cliëntondersteuning altijd te bieden onder verantwoordelijkheid van de formele cliëntondersteuner, tenzij de cliënt anders beslist. 21/24

22 Bijlage 1 Definities Onafhankelijke cliëntondersteuning De cliënt moet het gevoel hebben dat de cliëntondersteuner naast hem staat en in de positie is om diens belang te dienen. De gemeente moet hebben vastgelegd, bijvoorbeeld in beleid, organisatie of werkprocessen, dat mensen die cliëntondersteuning bieden in staat worden gesteld in hun positie als cliëntondersteuner onafhankelijk en in het belang van de cliënt in te vullen en uit te oefenen, zodat zij kunnen werken op basis van professionele autonomie. Er is een organisatorische scheiding tussen professionele ondersteuners en de professionals die beslissen over de toewijzing van maatwerkvoorzieningen. Zo niet, dan is dit vastgelegd in bijvoorbeeld beleid of werkprocessen dat mensen die cliëntondersteuning bieden ook mogen beslissen over de toewijzing van maatwerkvoorzieningen. De gemeente heeft vastgelegd- bijvoorbeeld in beleid en werkprocessen- dat cliënten een beroep kunnen doen op een andere cliëntondersteuner als hij/zij twijfelt aan de objectiviteit van de cliëntondersteuner (zie zelftest cliëntondersteuning voor gemeenten). Professioneel Wat door beroepsmensen gedaan wordt 1) Bekwaam 2) Beroeps 3) Beroepsmatig 4) Handwerkmatig 5) Vakkundig. Professionele autonomie De cliëntondersteuner heeft de vrijheid om binnen professionele standaarden zijn oordeel te vormen zonder inmenging van derden. Vrijwilliger Iemand die vrijwilligerswerk doet dat niet betaald wordt. Betaalde kracht Iemand die werk doet dat betaald wordt. Informele zorg Zorg die vrijwillig en onbetaald wordt gegeven, zoals mantelzorg, mantelzorgondersteuning en vrijwillige thuishulp Gebruikt voor: mantelzorg Minder specifiek: zorg. Zie ook: vrijwillige hulpverlening vrijwilligerswerk Formele zorg De zorg verleend door mensen die daar een diploma voor hebben en die daarvoor betaald worden. Wat zij wel en niet mogen doen, staat vast. Professionele standaarden Beste manier van handelen in een specifieke situatie met inachtneming van recente inzichten en evidence, zoals neergelegd in richtlijnen en protocollen van de beroepsgroep dan wel het handelen zoals van een gemiddeld ervaren en bekwame beroepsgenoot in gelijke omstandigheden had mogen worden verwacht. Normatieve professionalisering Gaat uit van de vooronderstelling dat elk professioneel handelen, behalve technische en communicatieve kwaliteiten, ook een morele kant heeft (normatieve professionaliteit). Anders gezegd: bij professioneel handelen spelen altijd ook normen en waarden een rol. (Je moet er niet alleen voor zorgen dingen goed te doen, je moet er ook op letten de goede dingen te doen) Om je als professional te ontwikkelen (te professionaliseren) is het dan ook van belang die morele kant goed in de gaten te houden. Dat betekent dat je steeds kritisch moet kijken naar wat je met je handelen teweegbrengt, of het goed is wat je doet en hoe het de volgende keer misschien beter zou kunnen. Ook als het gaat over de beroepshouding speelt normatieve professionalisering een rol. Want in de beroepshouding wordt de morele gevoeligheid van de professional zichtbaar en laat hij zien vanuit welke normen en waarden hij zorg verleent. Bij uitstek gebeurt dat in de zorgrelatie. 'Hoe kan ik doen wat goed is voor de ander (en voor mijzelf, zodat ik optimaal kan blijven functioneren)?' Om te doen wat goed is voor de ander is het nodig dat de professional zijn eigen normen en waarden en die van de ander durft bevragen. Ook moet hij bereid zijn om kritisch te kijken naar de normen en waarden van de (bureaucratische, organisatorische of economische) omgeving waarin hij de ander aantreft. (Wat doe ik als ik zie dat de zorgvrager moeite heeft met sommige 'regels van het huis'?). 22/24

23 Bijlage 2 Contactpersonen Contactpersonen Patrick Bellaart (Maatje Z) Cindy Brink (Stichting Geriant) Marian van Dam (Stichting Welzijn Heiloo) Jacqueline van Doeland (RCO de Hoofdzaak) Marcel van Etten (MEE & de Wering) Marieke Groen (Humanitas) Jeannette Hendriks (Stichting Welzijn Bergen) Jaap Kemkes (RCO de Hoofdzaak) Esther Metekohy (MEE & de Wering) Bart van der Neut (Socius) Truus Oud (Mantelzorgcentrum) Laetitia Schollink (Mantelzorgcentrum) Bart Smith (RCO de Hoofdzaak) Ingrid Wellen (Stichting Welzijn Castricum) Colofon Alkmaar, 20 juli 2016 In opdracht van MEE & de Wering Marcel van Etten, regiomanager Noord-Kennemerland Cadena Advies en Bedrijfsondersteuning Veronique Asselman, onderzoeker www. cadena-advies.nl 23/24

Zelftest clie ntondersteuning voor gemeenten

Zelftest clie ntondersteuning voor gemeenten Zelftest clie ntondersteuning voor gemeenten Aanleiding Op 16 oktober heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen die de regering verzoekt om een zelftest aan gemeenten aan te reiken die gemeenteraden,

Nadere informatie

Korte schets over wat de Kanteling inhoudt, samenhang met Welzijn Nieuwe Stijl Kanteling in beleid en verordening Kanteling in de uitvoering

Korte schets over wat de Kanteling inhoudt, samenhang met Welzijn Nieuwe Stijl Kanteling in beleid en verordening Kanteling in de uitvoering Checklist Kanteling binnen gemeenten Korte schets over wat de Kanteling inhoudt, samenhang met Welzijn Nieuwe Stijl Kanteling in beleid en verordening Kanteling in de uitvoering Kanteling in beleid Ja

Nadere informatie

Rapport Onderzoek Toegang Wmo 2015

Rapport Onderzoek Toegang Wmo 2015 Z Rapport Onderzoek Toegang Wmo 2015 Maart 2015 In opdracht van het Transitiebureau Wmo Team Kennisnetwerk Wmo Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Over het onderzoek 3 3. De resultaten 4 3.1 Omvang deelnemende

Nadere informatie

Transitie sociaal domein Haarlem Basisinfrastructuur, subsidies en inkoop

Transitie sociaal domein Haarlem Basisinfrastructuur, subsidies en inkoop Transitie sociaal domein Haarlem Basisinfrastructuur, s en Piet Haker Platform Netwerk Vrijwilligerswerk 13 mei 2014 2 Aanleidingen transitie Nieuwe taken voor gemeenten per 2015 Decentralisatie Awbz Decentralisatie

Nadere informatie

Notitie cliëntondersteuning Haarlem

Notitie cliëntondersteuning Haarlem Notitie cliëntondersteuning Haarlem 0. Inleiding 1. Wat is Cliëntondersteuning 2. Onafhankelijkheid cliëntondersteuning 3. Cliëntenondersteuning in Haarlem 3.1 Uitgangspunten 3.2 Wijkgeorganiseerde hulp-

Nadere informatie

Oude en nieuwe Wmo. ondersteuning. 2 Deze resultaatgebieden zijn: a. een huishouden te voeren; b. zich te verplaatsen in en om de woning;

Oude en nieuwe Wmo. ondersteuning. 2 Deze resultaatgebieden zijn: a. een huishouden te voeren; b. zich te verplaatsen in en om de woning; Oude en nieuwe Wmo De Tweede Kamer is akkoord met het Voorstel van wet Wmo 2015. Na behandeling in de Eerste Kamer zal dit voorstel eind 2014 de huidige Wmo gaan vervangen. Tussen de huidige Wmo en het

Nadere informatie

Wmo 2015 door Tweede Kamer

Wmo 2015 door Tweede Kamer Wmo 2015 door Tweede Kamer Een ruime tweederde meerderheid van de Tweede Kamer heeft op 24 april ingestemd met het wetsvoorstel van de Wmo 2015. De verwachting is dat de behandeling van het voorstel nog

Nadere informatie

Onderwerp Afdoening toezegging nota 'Een Sterke Basis' Wij gaan er van uit dat toezegging 15-06, lid 2 hiermee is afgedaan.

Onderwerp Afdoening toezegging nota 'Een Sterke Basis' Wij gaan er van uit dat toezegging 15-06, lid 2 hiermee is afgedaan. Besturing Controlling Communicatie Besturing Gemeente Delft De Torenhove Martinus Nijhoffiaan 2 2624 ES Delft IBAN NL21 BNGH 0285 0017 87 t.n.v. gemeente Delft Retouradres : Besturing, Postbus 78, 2600

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst cliëntondersteuning met maatschappelijke partners.

Verslag bijeenkomst cliëntondersteuning met maatschappelijke partners. Verslag bijeenkomst cliëntondersteuning met maatschappelijke partners. Datum : 7 april 2015 Zaaknummer : Registratienummer : CONCEPT Aan : Regio Alkmaar Kopie aan : Van : Monique Klaver-Blankendaal/ Ans

Nadere informatie

VNG, Handreiking onafhankelijke cliëntondersteuning januari 2017.

VNG, Handreiking onafhankelijke cliëntondersteuning januari 2017. Betreft: Ongevraagd (vervolg) advies onafhankelijke cliëntondersteuning in het sociale domein. Uitgebracht door Adviesraad WMO/Jeugd Leiden d.d. 14 april 2017 Samenvattend De Adviesraad vraagt met dit

Nadere informatie

ECSD/U Lbr. 14/010

ECSD/U Lbr. 14/010 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Bestuurljke afspraken clientondersteuning Wmo uw kenmerk ons kenmerk ECSD/U201400446 Lbr. 14/010 bijlage(n)

Nadere informatie

Mezzo Advies Verordening WMO 2015

Mezzo Advies Verordening WMO 2015 Verordening WMO 2015 Mezzo Auteur: Karin Verbeek Bunnik, mei 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. De reikwijdte van mantelzorg 4 2.1 Mantelzorg is altijd vrijwillig 4 2.2 Mantelzorg en bovengebruikelijke

Nadere informatie

De Wmo en de decentralisaties

De Wmo en de decentralisaties De Wmo en de decentralisaties Presentatie Alice Makkinga Adviseur programma Aandacht voor Iedereen Inhoud Landelijk programma Aandacht voor iedereen Belangrijke maatschappelijke trends? Belangrijkste wettelijke

Nadere informatie

De slimste route? Vormgeven toegang

De slimste route? Vormgeven toegang De slimste route? Vormgeven toegang Grote veranderingen in zorg en ondersteuning Taken vanuit AWBZ, Jeugdzorg, Werk en inkomen. Passend onderwijs (toegang tot onderwijs) De slimste route (voor Hengelo)

Nadere informatie

Factsheet. Uitleg over cliëntondersteuning De cliëntenraad aan zet

Factsheet. Uitleg over cliëntondersteuning De cliëntenraad aan zet Factsheet Uitleg over cliëntondersteuning De cliëntenraad aan zet Colofon Uitgave Landelijke Cliëntenraad Postbus 95966 2509 CZ Den Haag T (070) 3499790 www.landelijkeclientenraad.nl info@lcr-suwi.nl Auteurs

Nadere informatie

Landelijke Contactdag Tourette 2016. Ed Carper

Landelijke Contactdag Tourette 2016. Ed Carper Landelijke Contactdag Tourette 2016 Ed Carper d Voorstellen Laura d Programma 10:15 Peter van der Zwan / Marjan Maarschalkerweerd 10:45 Pauze met Ed Citroen 11:30 Daniëlle Cath 12:15 Jolande van de Griendt

Nadere informatie

Reactie Apcg Wijkteams in Beeld, december Aan College van B en W CC raadsleden. Geacht College,

Reactie Apcg Wijkteams in Beeld, december Aan College van B en W CC raadsleden. Geacht College, Aan College van B en W CC raadsleden Geacht College, Onlangs heeft u een evaluatiekrant uitgebracht over de wijkteams. De toon van de evaluatie is overwegend positief. De wijkteamcoaches zijn enthousiast

Nadere informatie

Regionale visie op welzijn. Brabant Noordoost-oost

Regionale visie op welzijn. Brabant Noordoost-oost Regionale visie op welzijn Brabant Noordoost-oost Inleiding Als gemeenten willen we samen met burgers, organisaties en instellingen inspelen op de wensen en behoeften van de steeds veranderende samenleving.

Nadere informatie

Met het nieuwe welzijnsbeleid werkt de gemeente Tiel vanuit de volgende uitgangspunten:

Met het nieuwe welzijnsbeleid werkt de gemeente Tiel vanuit de volgende uitgangspunten: Opdrachtformulering kwartiermaker integrale welzijnsopdracht Aanleiding De gemeenteraad van de gemeente Tiel heeft in haar vergadering van juli 2014 het besluit genomen om een inhoudelijke discussie te

Nadere informatie

Cliëntondersteuning in de nieuwe Wmo. Basisinformatie voor Wmo-raden, lokale belangenbehartigers en cliëntenraden

Cliëntondersteuning in de nieuwe Wmo. Basisinformatie voor Wmo-raden, lokale belangenbehartigers en cliëntenraden Cliëntondersteuning in de nieuwe Wmo Basisinformatie voor Wmo-raden, lokale belangenbehartigers en cliëntenraden AVI-toolkit 13 juni 2014 Inhoudsopgave 1. Wat zijn de nieuwe taken van gemeenten?... 3 2.

Nadere informatie

Werkplan. Versie 30 september 2015

Werkplan. Versie 30 september 2015 Werkplan 2016 Versie 30 september 2015 Werkplan 2016 mfc t Marheem Woord vooraf t Marheem is een brede welzijnsinstelling die gemeentelijk beleid op het gebied van maatschappelijke ondersteuning uitvoert.

Nadere informatie

Veranderingen in de Zorg

Veranderingen in de Zorg Veranderingen in de Zorg Ledendag ADCA vereniging 23 april 2016 Stef Harweg AVI adviseur www.aandachtvooriedereen.nl Programma Over AVI Verandering in wetten Wmo, veranderingen per 2015 Cliënt ondersteuning

Nadere informatie

Wmo 2015 op hoofdlijnen. Michiel Geschiere (VWS)

Wmo 2015 op hoofdlijnen. Michiel Geschiere (VWS) Wmo 2015 op hoofdlijnen Michiel Geschiere (VWS) Doelstelling hervorming langdurige zorg Verbeteren kwaliteit Versterken zelf- en samenredzaamheid Vergroten financiële houdbaarheid 2 Wettelijke opdracht

Nadere informatie

AAN DE RAAD. Raadsvergadering d.d. : 26 juni 2014 Voorstelnummer : Portefeuillehouder : E. Hollenberg Carrousel d.d.

AAN DE RAAD. Raadsvergadering d.d. : 26 juni 2014 Voorstelnummer : Portefeuillehouder : E. Hollenberg Carrousel d.d. AAN DE RAAD Raadsvergadering d.d. : 26 juni 2014 Voorstelnummer : Portefeuillehouder : E. Hollenberg Carrousel d.d. : 12 juni 2014 Afdeling : Welzijn Opsteller : I. Sneekes Onderwerp : De inrichting van

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief. De stand van zaken medio 2015

Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief. De stand van zaken medio 2015 Onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit cliëntenperspectief De stand van zaken medio 2015 AVI-toolkit 22 April 2015 Inhoudsopgave Onafhankelijke cliëntondersteuning... 3 1. Het belang van onafhankelijke

Nadere informatie

Harie Helpt. Onafhankelijke Cliëntondersteuning. Concept. In Maastricht-Heuvelland

Harie Helpt. Onafhankelijke Cliëntondersteuning. Concept. In Maastricht-Heuvelland Harie Helpt Onafhankelijke Cliëntondersteuning In Maastricht-Heuvelland Concept INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Huidige situatie 4 3. Gezamenlijke aanpak cliëntondersteuning M-H 6 4. Realisatie 7 5. Financiële

Nadere informatie

Adviezen bij het keukentafelgesprek: mijn rol als burger. 25 Aanbevelingen voor Wmo-raden, cliëntenorganisaties en burgers

Adviezen bij het keukentafelgesprek: mijn rol als burger. 25 Aanbevelingen voor Wmo-raden, cliëntenorganisaties en burgers Adviezen bij het keukentafelgesprek: mijn rol als burger 25 Aanbevelingen voor Wmo-raden, cliëntenorganisaties en burgers AVI-toolkit 16 Oktober 2014 Inhoudsopgave A. Melding... 3 B. Onderzoek... 3 C.

Nadere informatie

Adviesraad Wmo Arnhem Jaarplan 2017

Adviesraad Wmo Arnhem Jaarplan 2017 Adviesraad Wmo Arnhem Jaarplan 2017 1 Inhoudsopgave Pagina 1. Voorwoord 3 2. Missie, visie en uitgangspunten van de Adviesraad Wmo 2.1 De Verordening adviesraad Wmo 4 2.2 Missie 4 2.3 Visie 4 2.4 Uitgangspunten

Nadere informatie

Raadsnotitie. 1. Samenvatting. 2. Inleiding. 3. Informatie. Agenda nr. 11a

Raadsnotitie. 1. Samenvatting. 2. Inleiding. 3. Informatie. Agenda nr. 11a Raadsnotitie Agenda nr. 11a Onderwerp: Informatieve notitie betreffende visie cliëntondersteuning Soort: Informatieve notitie Opsteller: I.G.A. van Gerven-van Leeuwen Portefeuillehouder: T.C.W. Maas Zaaknummer:

Nadere informatie

Mezzo Advies voor gemeenten Verordening WMO versie 2

Mezzo Advies voor gemeenten Verordening WMO versie 2 voor gemeenten Verordening WMO 2015 versie 2 Mezzo Auteur: Karin Verbeek Bunnik, oktober 2014 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 2. DE REIKWIJDTE VAN MANTELZORG... 3 2.1. Mantelzorg is altijd vrijwillig...

Nadere informatie

Eigen Regie Maakt Zorg Beter

Eigen Regie Maakt Zorg Beter Eigen Regie Maakt Zorg Beter 31 maart 2011 Siska de Rijke Beleidsmedewerker Zorg CG-Raad Termen Zelfmanagement Eigen regie Eigen verantwoordelijkheid Deelnemer in plaats van afnemer Verbindende schakel

Nadere informatie

De Wmo Bob van der Meijden / VNG Sociaal Domein 17 september 2015

De Wmo Bob van der Meijden / VNG Sociaal Domein 17 september 2015 De Wmo 2015 Bob van der Meijden / VNG Sociaal Domein 17 september 2015 Programma Gemeenten en zorg Waarom decentraliseren? Samenwerken in de wijk Van transitie naar transformatie Het sociale domein Democratische

Nadere informatie

Er komt zo snel mogelijk, na vaststelling van de verordening, een publieksversie, waarin de verschillende onderdelen worden uitgewerkt.

Er komt zo snel mogelijk, na vaststelling van de verordening, een publieksversie, waarin de verschillende onderdelen worden uitgewerkt. Opmerkingen/verzoeken Meer leesbare versie Graag zouden we zien dat er een meer leesbare/publieksvriendelijkere versie van de verordening komt. Er wordt in dit stuk er al wel vanuit gegaan dat iedereen

Nadere informatie

Adviezen bij het keukentafelgesprek: mijn rol als burger met een visuele beperking of doofblindheid

Adviezen bij het keukentafelgesprek: mijn rol als burger met een visuele beperking of doofblindheid Adviezen bij het keukentafelgesprek: mijn rol als burger met een visuele beperking of doofblindheid 31 Aanbevelingen voor Wmo-raden, cliëntenorganisaties en burgers AVI-toolkit 16-a Januari 2015 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Wmo 2015 Gemeente Zeist

Wmo 2015 Gemeente Zeist Wmo 2015 Gemeente Zeist Het veranderende zorgaanbod voor ouderen, mantelzorgers en mensen met dementie. Dinsdag 14 oktober 2014 Even voorstellen Naam: Judith van Leeuwen Functie: accountmanager Wmo bij

Nadere informatie

Putten, 22 december 2015. Aan het College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Putten.

Putten, 22 december 2015. Aan het College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Putten. Putten, 22 december 2015 Aan het College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Putten. Betreft: Mantelzorgondersteuning Gemeente Putten 2016 Geacht College, Op 1 december jl. ontving de Wmo-raad de adviesaanvraag

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Veranderingen in de zorg

Informatiebijeenkomst Veranderingen in de zorg Informatiebijeenkomst Veranderingen in de zorg Welkomstwoord Wethouder Homme Geertsma Wethouder Erik van Schelven Wethouder Klaas Smidt Inhoud Doel & programma bijeenkomst Veranderingen in de zorg Visie

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2018: Wmo-raad Sittard-Geleen doet politieke partijen suggesties

Gemeenteraadsverkiezingen 2018: Wmo-raad Sittard-Geleen doet politieke partijen suggesties Geleen, 05 augustus 2017 Gemeenteraadsverkiezingen 2018: Wmo-raad Sittard-Geleen doet politieke partijen suggesties Aan: Voorzitter gemeenteraadsfractie XXX in Sittard-Geleen Geachte Heer / Mevrouw YYY,

Nadere informatie

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Datum: maart 2015 Afdeling: Samenlevingszaken In- en aanleiding Voor u ligt de startnotitie voor de aankomende beleidsnota van de gemeente

Nadere informatie

Haags netwerk WMO. Deze lijst is mede bedoeld om te toetsen of de gemeente werkt overeenkomstig Agenda 22 bij het opstellen van beleid.

Haags netwerk WMO. Deze lijst is mede bedoeld om te toetsen of de gemeente werkt overeenkomstig Agenda 22 bij het opstellen van beleid. Haags netwerk WMO Lijst van aandachtspunten voor toetsing vanuit cliëntenperspectief van de Haagse Wmo-2015-stukken en de Haagse concept-wmo verordening. Deze lijst is mede bedoeld om te toetsen of de

Nadere informatie

Reactienota op de adviezen

Reactienota op de adviezen Bijlage 2 bij raadsvoorstel inzake transitie maatschappelijke ondersteuning. De volgende raden zijn om advies gevraagd: 1. Wmo Advies Raad De Bilt; 2. Ouderenraad De Bilt Reactienota op de adviezen Met

Nadere informatie

WMO-raad Valkenswaard CLIËNTONDERSTEUNING. Fred Fens

WMO-raad Valkenswaard CLIËNTONDERSTEUNING. Fred Fens CLIËNTONDERSTEUNING Fred Fens Cliëntondersteuning Wet Maatschappelijke Zorg (WMO) Wet Langdurige Zorg (WLZ) Definitie WMO: Onafhankelijke ondersteuning met informatie, advies en algemene ondersteuning

Nadere informatie

Veranderingen in ons zorgstelsel per 1 januari 2015. Vragen & discussie

Veranderingen in ons zorgstelsel per 1 januari 2015. Vragen & discussie Veranderingen in ons zorgstelsel per 1 januari 2015 Vragen & discussie Aanleiding tot veranderingen? De zorgkosten stijgen onrustbarend. Maar is de Zorg daardoor ook verbeterd? Nee, daarom.. Oplossingen

Nadere informatie

Gemeenten Regio kop. Deelnemende gemeenten: Gemeente Den Helder Gemeente Schagen Gemeente Hollands Kroon Gemeente Texel

Gemeenten Regio kop. Deelnemende gemeenten: Gemeente Den Helder Gemeente Schagen Gemeente Hollands Kroon Gemeente Texel Gemeenten Regio kop Deelnemende gemeenten: Gemeente Den Helder Gemeente Schagen Gemeente Hollands Kroon Gemeente Texel Vragen via de mail richten aan (zie bijlage voor format): Schagen: aanbestedingen@schagen.nl

Nadere informatie

Toelichting BenW-adviesnota

Toelichting BenW-adviesnota Onderwerp: Subsidierelatie MEE Toelichting BenW-adviesnota Afdeling/team: Afdelingshoofd: Welzijn Bremmers, P.H.M. Auteur: Bankers, J. Datum vergadering: 27 juni 2016 1. Aanleiding In het Sociaal Deelfonds

Nadere informatie

Voorlopig advies van Wmo Adviesraad inzake Beleidsplan Wmo

Voorlopig advies van Wmo Adviesraad inzake Beleidsplan Wmo College van Burgemeester en Wethouders van Weesp Ter attentie van wethouder mw. A. Heijstee Postbus 5099 1380 GB Weesp Betreft: Voorlopig advies van Wmo Adviesraad inzake Beleidsplan Wmo 2015-2018 Weesp,

Nadere informatie

Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst Verklarende woordenlijst bij toetsingskader voor instellingen waar mensen verblijven die niet thuis kunnen wonen Utrecht, maart 2017 Behandeling Handelingen en interventies van medische, gedragswetenschappelijke

Nadere informatie

RIBW werkt in & met sociale wijkteams

RIBW werkt in & met sociale wijkteams RIBW werkt in & met sociale wijkteams Inspiratiedagen RIBW 1 & 8 september 2015 Movisie Anneke van der Ven 9/9/2015 In wat voor tijd leven we eigenlijk? 1 1. Van AWBZ naar Wet Maatschappelijke ondersteuning

Nadere informatie

*Z009319C333* documentnr.: INT/M/14/10736 zaaknr.: Z/M/14/10411

*Z009319C333* documentnr.: INT/M/14/10736 zaaknr.: Z/M/14/10411 *Z009319C333* documentnr.: INT/M/14/10736 zaaknr.: Z/M/14/10411 Raadsvoorstel Onderwerp : Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Mill en Sint Hubert 2015 Datum college : 30 september 2014

Nadere informatie

Welkom. Raadsconferentie Gulpen-Wittem 3 oktober 2013. Gertie de Veen en Sonja Vlaming Directeur en mantelzorgconsulent

Welkom. Raadsconferentie Gulpen-Wittem 3 oktober 2013. Gertie de Veen en Sonja Vlaming Directeur en mantelzorgconsulent Welkom Raadsconferentie Gulpen-Wittem 3 oktober 2013 Gertie de Veen en Sonja Vlaming Directeur en mantelzorgconsulent Inhoud presentatie Informatie en kengegevens Steunpunt Mantelzorg De praktijk aan het

Nadere informatie

De gekantelde Wmo-verordening

De gekantelde Wmo-verordening De gekantelde Wmo-verordening De VNG heeft een Wmo-modelverordening gepubliceerd. Gemeenten kunnen deze tekst gebruiken als voorbeeld om lokaal een eigen Wmo-verordening op te stellen. Voor belangenorganisaties

Nadere informatie

Decentralisatie van de AWBZ en de nieuwe Wmo: wat betekent dit voor ouderen

Decentralisatie van de AWBZ en de nieuwe Wmo: wat betekent dit voor ouderen Decentralisatie van de AWBZ en de nieuwe Wmo: wat betekent dit voor ouderen Presentatie Bijeenkomst KBO Bondsbestuur Herman Eitjes, adviseur programma Aandacht voor Iedereen Programma Aandacht voor iedereen

Nadere informatie

Wmo-adviesraad West Maas en Waal. 24 november 2014

Wmo-adviesraad West Maas en Waal. 24 november 2014 Wmo-adviesraad West Maas en Waal 24 november 2014 1. Welkom, 2. Agenda 3. Wmo adviesraad, wat doen wij. 4. Hoe ziet de toekomst er uit? 5. Doel van vanavond. Agenda: Opening Onno Siegers Introductie avondprogramma

Nadere informatie

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Meer dan 15.000 mensen zijn vrijwilliger bij een Waarom dit manifest? organisatie voor Vrijwillige Thuishulp,

Nadere informatie

Nieuwsflits 16 Aandacht voor iedereen. Hervorming Langdurige Zorg en Zorgakkoord. 8 mei 2013

Nieuwsflits 16 Aandacht voor iedereen. Hervorming Langdurige Zorg en Zorgakkoord. 8 mei 2013 Nieuwsflits 16 Aandacht voor iedereen 8 mei 2013 Hervorming Langdurige Zorg en Zorgakkoord Eind april presenteerde staatssecretaris Van Rijn zijn plannen voor hervorming van de langdurige zorg. Daarbij

Nadere informatie

Leertafel cliëntondersteuning. Marijke Hempenius en Nienke van der Veen 9 april 2015

Leertafel cliëntondersteuning. Marijke Hempenius en Nienke van der Veen 9 april 2015 Leertafel cliëntondersteuning Marijke Hempenius en Nienke van der Veen 9 april 2015 Even voorstellen Ieder(in) Netwerk Missie Belangenbehartiging, Toerusten, Platform & Dienstverlening Opbouw presentatie

Nadere informatie

november 2014 Informatiekaart Cliëntondersteuning ouderen TransitieBureau Wmo

november 2014 Informatiekaart Cliëntondersteuning ouderen TransitieBureau Wmo november 2014 Informatiekaart Cliëntondersteuning ouderen TransitieBureau Wmo Waarom deze informatiekaart? Het bieden van cliëntondersteuning aan oudere inwoners is niet nieuw voor gemeenten. Zowel professionals

Nadere informatie

Stelling 1. Stelling 2. Doorbreek de Cirkel Samen. Routeboekje. Dia 1. Dia 2. Dia 3. Dia 4. Symposium Het venijn zit in de staart

Stelling 1. Stelling 2. Doorbreek de Cirkel Samen. Routeboekje. Dia 1. Dia 2. Dia 3. Dia 4. Symposium Het venijn zit in de staart Dia 1 Dia 2 Routeboekje Kennismaken Project Methodieken Aan de slag in uw gemeente! Dia 3 Stelling 1 Onze organisatie begeleid ook mensen met NAH zonder indicatie. Dia 4 Stelling 2 perspectief is geborgd

Nadere informatie

Wmo begeleiding WF6 2017

Wmo begeleiding WF6 2017 Wmo begeleiding WF6 2017 Perceelbeschrijving Dagbesteding - Arbeidsmatig & Belevingsgericht Drechterland, Enkhuizen, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Stede Broec. Perceelbeschrijving dagbesteding arbeidsmatig

Nadere informatie

Wmo adviesraad Boxtel. p/a Boxtelseweg 31. 5298 VA Liempde

Wmo adviesraad Boxtel. p/a Boxtelseweg 31. 5298 VA Liempde Wmo adviesraad Boxtel p/a Boxtelseweg 31 5298 VA Liempde Gemeente Boxtel t.a.v. het College van Burgermeesters en Wethouders Postbus 1000 5280 DA Boxtel Betreft: Reactie van de Wmo adviesraad Boxtel op

Nadere informatie

Bespreekdocument ten behoeve van het portefeuillehouderoverleg Zorg van de Peelgemeenten van 10 oktober 2013.

Bespreekdocument ten behoeve van het portefeuillehouderoverleg Zorg van de Peelgemeenten van 10 oktober 2013. Bespreekdocument ten behoeve van het portefeuillehouderoverleg Zorg van de Peelgemeenten van 10 oktober 2013. Cliëntondersteuning in de WMO Inleiding: Cliëntondersteuning? Waar hebben we het over? Een

Nadere informatie

Prestatieplan 2015 Welzijn Lisse

Prestatieplan 2015 Welzijn Lisse Prestatieplan 2015 Welzijn Lisse Kernfuncties (wat willen we) Producten (wat gaan we doen) Resultaatindicatoren Uren/ Kosten 1. Preventie en signalering 1.1 Algemene informatievoorziening Ten behoeve van

Nadere informatie

Zorgen over het keukentafelgesprek De bedoeling en werkwijze van het keukentafelgesprek in de Wmo AVI / VNG / 19 april 2015

Zorgen over het keukentafelgesprek De bedoeling en werkwijze van het keukentafelgesprek in de Wmo AVI / VNG / 19 april 2015 Zorgen over het keukentafelgesprek De bedoeling en werkwijze van het keukentafelgesprek in de Wmo AVI / VNG / 19 april 2015 De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) is er op gericht dat gemeenten

Nadere informatie

Zorg Verandert en wat nu? 141103, SBOG, Westervoort

Zorg Verandert en wat nu? 141103, SBOG, Westervoort Zorg Verandert en wat nu? 141103, SBOG, Westervoort Zorg Verandert Wie zijn wij? We richten ons op Wat gaan we doen? Informeren over veranderingen voor zover mogelijk Veranderingen wegen Wat doen we niet?

Nadere informatie

Mantelzorg en vrijwilligerszorg is de basis

Mantelzorg en vrijwilligerszorg is de basis Mantelzorg en vrijwilligerszorg is de basis - Beuningen - - donderdag 19 november 2015 1 Van Binnenhof naar Beuningen een beeld 2 Waar hebben we het over zelfzorg gebruikelijke zorg Informele zorg professionele

Nadere informatie

Van Wmo-adviesraad naar een Adviesraad Sociaal Domein Katwijk

Van Wmo-adviesraad naar een Adviesraad Sociaal Domein Katwijk Van Wmo-adviesraad naar een Adviesraad Sociaal Domein Katwijk met lokale en regionale cliëntenraden, patiëntenverenigingen en belangengroepen De burger als adviseur van gemeenten 7 oktober 2015 Den Haag

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst Cliënt in de Hoofdrol

Samenwerkingsovereenkomst Cliënt in de Hoofdrol Samenwerkingsovereenkomst Cliënt in de Hoofdrol, STIP OP DE HORIZON 2021 Provinciehuis Flevoland te Lelystad, 14 september 2017 1 Samenwerkingsovereenkomst Cliënt in de Hoofdrol Ondertekenaars Partijen

Nadere informatie

Bijlage 2 Takenoverzicht

Bijlage 2 Takenoverzicht Bijlage 2 Takenoverzicht Met welke vragen kan onze inwoner straks bij het wijkteam terecht? Wanneer is het wijkteam bevoegd? Wanneer is er een rol voor het Kennis en Advies Centrum? Wanneer treden wij

Nadere informatie

Modelverordeningen jeugdhulp en Wmo. 8 september 2014 van 14.00-16.30 uur Observant Amersfoort Linda Hazenkamp & Annelies Schutte

Modelverordeningen jeugdhulp en Wmo. 8 september 2014 van 14.00-16.30 uur Observant Amersfoort Linda Hazenkamp & Annelies Schutte Modelverordeningen jeugdhulp en Wmo 8 september 2014 van 14.00-16.30 uur Observant Amersfoort Linda Hazenkamp & Annelies Schutte Programma Plenair van 14.00 uur - 15.45 uur Verschillen en overeenkomsten

Nadere informatie

Oktober Informatiebijeenkomst Inkoop Langdurige Zorg in Rotterdam

Oktober Informatiebijeenkomst Inkoop Langdurige Zorg in Rotterdam Oktober 2013 Informatiebijeenkomst Inkoop Langdurige Zorg in Rotterdam Doel informatiebijeenkomst 1. Informeren marktpartijen over inkoopplannen gemeente 2. Toetsen op uitvoerbaarheid 3. Uitnodigen om

Nadere informatie

Informatiekaart 2. Mantelzorg in de Wmo 2015. Gemeenten aan zet. Kennisdossier Mantelzorg en de Wmo

Informatiekaart 2. Mantelzorg in de Wmo 2015. Gemeenten aan zet. Kennisdossier Mantelzorg en de Wmo Informatiekaart 2 Mantelzorg in de Wmo 2015 In de vernieuwde Wmo staan participatie en zelfredzaamheid centraal. Nederland wordt steeds meer een participatiemaatschappij: de rol van de overheid in zorg

Nadere informatie

Beleid mantelzorg en vrijwilligers Fener Zorg

Beleid mantelzorg en vrijwilligers Fener Zorg P a g i n a 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 2. Begrippen 1-2 3. Verschillen tussen mantelzorg en vrijwilligerswerk 2 4. Mantelzorg in Rotterdam 2-3 5. Visie van Fener Zorg op mantelzorg en vrijwilligers

Nadere informatie

De transities in vogelvlucht en hoe de toegang tot zorg georganiseerd is. ZorgImpuls maart 2015

De transities in vogelvlucht en hoe de toegang tot zorg georganiseerd is. ZorgImpuls maart 2015 De transities in vogelvlucht en hoe de toegang tot zorg georganiseerd is ZorgImpuls maart 2015 Inleiding Vanaf 1 januari 2015 is er veel veranderd in de zorg en ondersteuning. Het Rijk heeft veel taken

Nadere informatie

t Marheem is een brede welzijnsinstelling die gemeentelijk beleid op het gebied van maatschappelijke ondersteuning uitvoert.

t Marheem is een brede welzijnsinstelling die gemeentelijk beleid op het gebied van maatschappelijke ondersteuning uitvoert. Werkplan 2014 Werkplan 2014 Woord vooraf t Marheem is een brede welzijnsinstelling die gemeentelijk beleid op het gebied van maatschappelijke ondersteuning uitvoert. Het werkveld maatschappelijke ondersteuning

Nadere informatie

Bijlage 3: Overzicht ontwikkelingen

Bijlage 3: Overzicht ontwikkelingen Bijlage 3: Overzicht ontwikkelingen De Wmo heeft de afgelopen jaren een flinke ontwikkeling doorgemaakt. De eerste jaren bestonden uit het neerzetten van goede structuren voor hulp en ondersteuning. De

Nadere informatie

opdrachtformulering subsidiëring MEE 2017

opdrachtformulering subsidiëring MEE 2017 opdrachtformulering subsidiëring MEE 2017 Aanleiding Met ingang van 1 januari 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de cliëntondersteuning voor alle inwoners, voorheen was dit een verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Toelichting BenW-adviesnota

Toelichting BenW-adviesnota Onderwerp: Toelichting BenW-adviesnota Afdeling/team : Welzijn Regionaal beleids- en afsprakenkader Wmo 2015 Afdelingshoofd : Bremmers, P.H.M. Auteur : Bankers, J. Datum vergadering : 08 december 2014

Nadere informatie

Checklist beoordeling beleidskader Wmo. 20 beoordelingsvragen vanuit cliëntenperspectief

Checklist beoordeling beleidskader Wmo. 20 beoordelingsvragen vanuit cliëntenperspectief Checklist beoordeling beleidskader Wmo 20 beoordelingsvragen vanuit cliëntenperspectief AVI-toolkit 10 12 februari 2014 1 Inhoud Beleidskader Wmo beoordelen vanuit cliëntenperspectief... 3 Advies en ondersteuning...

Nadere informatie

Het sociale domein in verandering. Kansen voor verbetering

Het sociale domein in verandering. Kansen voor verbetering Het sociale domein in verandering Kansen voor verbetering Veendam, 25 april 2013 Agenda Een korte inleiding Veranderingen in het sociale domein Decentralisaties 2 Het sociale domein verandert De overheid

Nadere informatie

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht)

Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) Verslag basiscursus Wmo d.d. 12 april 2013 LSR in (Utrecht) De vier cursisten, die aanwezig waren, begonnen zich aan elkaar voor te stellen onder leiding van de cursusleidster. Van de vier cursisten waren

Nadere informatie

Thema 1 CLIËNT CENTRAAL De ondersteuning komt in samenspraak met de cliënt tot stand

Thema 1 CLIËNT CENTRAAL De ondersteuning komt in samenspraak met de cliënt tot stand Toetsingskader Wmo-toezicht Gelderland-Zuid Toetsingskader Wmo-toezicht Thema 1 CLIËNT CENTRAAL De ondersteuning komt in samenspraak met de cliënt tot stand 1.1 De cliënt krijgt ondersteuning die onvoldoende

Nadere informatie

>> Vindt u het wetvoorstel effectief om de gestelde doelen te bereiken? Indien niet, heeft u suggesties voor verbetering? En zo ja, welke?

>> Vindt u het wetvoorstel effectief om de gestelde doelen te bereiken? Indien niet, heeft u suggesties voor verbetering? En zo ja, welke? Internetconsultatie: Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) Eerste reactie LOC Zeggenschap in zorg Dit document is een eerste reactie van LOC Zeggenschap in zorg op de voorliggende Wmcz.

Nadere informatie

Pilot begeleiding Oosterschelderegio

Pilot begeleiding Oosterschelderegio Pilot begeleiding Oosterschelderegio Inleiding In 2016 hebben vier zorgaanbieders een pilot gedaan in de Oosterschelderegio waarbij gekeken is of de huishoudelijke zorg ook lichte individuele begeleiding

Nadere informatie

Beleidsplan Opvang en Bescherming. Anne-Marie van Bergen (Movisie) en Daan Heineke (Talenter)

Beleidsplan Opvang en Bescherming. Anne-Marie van Bergen (Movisie) en Daan Heineke (Talenter) Beleidsplan Opvang en Bescherming Anne-Marie van Bergen (Movisie) en Daan Heineke (Talenter) 9/21/2015 Even voorstellen Anne-Marie van Bergen Daan Heineke Adviseur Movisie Gespecialiseerd in (O)GGZ 2013

Nadere informatie

Gemeente Midden-Delfland

Gemeente Midden-Delfland r Gemeente Midden-Delfland 2013-25758 (BIJLAGE) Memo Concept wettekst nieuwe Wmo Deze informatiebrief gaat in op de hervorming van de langdurige zorg in Nederland en specifiek de concept wettekst van de

Nadere informatie

Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem

Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem 2012 Meerjarenvisie 2011-2014 Gelijkwaardige en maatschappelijke participatie van mensen met een functiebeperking in Arnhem Arnhems Platform Chronisch zieken en Gehandicapten September 2011 Aanleiding

Nadere informatie

Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015

Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015 Speerpunten en kwaliteitscriteria Bijzondere Subsidieverordening Ondersteuning Mantelzorg en Vrijwilligerswerk Amsterdam 2012-2015 1. Inleiding Een van de nieuwe punten in de Bijzondere Subsidieverordening

Nadere informatie

Innovatiebudget Sociaal Domein regio Arnhem

Innovatiebudget Sociaal Domein regio Arnhem Innovatiebudget Sociaal Domein regio Arnhem Eind juli is de eerste ronde afgerond voor de besteding van het regionale Innovatiebudget Sociaal Domein. In deze ronde is niet het volledige beschikbare budget

Nadere informatie

Vraag 1: In 2017 wordt een pilot gestart voor gezinsondersteuning vanuit het sociaal team. Graag willen wij uitleg hoe de pilot eruit ziet?

Vraag 1: In 2017 wordt een pilot gestart voor gezinsondersteuning vanuit het sociaal team. Graag willen wij uitleg hoe de pilot eruit ziet? Datum : 13 februari 2017 Van : Het college Bijlagen : Onderwerp : Raadsvoorstel Beleidsplan Wmo en Jeugd 2017-2020 Zaak- / Docnummer : 17-22420/ 20012 Op grond van artikel 34b Reglement van Orde stelt

Nadere informatie

Instructie cliëntprofielen

Instructie cliëntprofielen Bijlage 4 Instructie cliëntprofielen Dit document beschrijft: 1. Inleiding cliëntprofielen 2. Proces ontwikkeling cliëntprofielen 3. Definitie cliëntprofielen 4. De cliëntprofielen op hoofdlijnen 5. De

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Datum raadsvergadering : 25 september 2014 Agendanummer : 12 Datum : 26 augustus 2014

Raadsvoorstel. Datum raadsvergadering : 25 september 2014 Agendanummer : 12 Datum : 26 augustus 2014 Raadsvoorstel Datum raadsvergadering : 25 september 2014 Agendanummer : 12 Datum : 26 augustus 2014 Onderwerp Beleidsplannen Sociaal Domein inclusief zeven verordeningen Aan de leden van de raad, Voorgesteld

Nadere informatie

Decentralisatie Jeugdzorg. Regionale Visie. en Stappenplan

Decentralisatie Jeugdzorg. Regionale Visie. en Stappenplan Decentralisatie Jeugdzorg Regionale Visie en Stappenplan Regio IJmond Visie en Stappenplan Transitie Jeugdzorg IJmond versie 8 februari 2012 1 1. Aanleiding Gemeenten worden volgens het Regeerakkoord 2010-2014

Nadere informatie

FAMILIEGROEPSPLAN. Basis FGP in wet- en regelgeving: t.b.v. bijeenkomst te Eindhoven voor Advocaten en Juristen. stavaza februari 2016

FAMILIEGROEPSPLAN. Basis FGP in wet- en regelgeving: t.b.v. bijeenkomst te Eindhoven voor Advocaten en Juristen. stavaza februari 2016 Basis FGP in wet- en regelgeving: t.b.v. bijeenkomst te Eindhoven voor Advocaten en Juristen stavaza februari 2016 www.familiegroepsplan.nl FAMILIEGROEPSPLAN Basis van het Familiegroepsplan in wet -en

Nadere informatie

Factsheet Wmo Drechtsteden. Met elkaar voor elkaar zorgen. Dichtbij en toegankelijk

Factsheet Wmo Drechtsteden. Met elkaar voor elkaar zorgen. Dichtbij en toegankelijk Factsheet Wmo 2015-2018 Drechtsteden Met elkaar voor elkaar zorgen. Dichtbij en toegankelijk 2 Decentralisatie AWBZ/Wmo Nieuwe taken Met de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) zijn gemeenten

Nadere informatie

Gebaseerd op de opmerkingen en vragen WAR en Jeugdraad dd en de adviezen van de WAR en de Jeugdraad.

Gebaseerd op de opmerkingen en vragen WAR en Jeugdraad dd en de adviezen van de WAR en de Jeugdraad. Inspraaknotitie verordening Jeugdhulp Gebaseerd op de opmerkingen en vragen WAR en Jeugdraad dd. 25-09-2014 en de adviezen van de WAR en de Jeugdraad. Reactie WAR Verordening Jeugd Onze algemene opmerkingen

Nadere informatie

JAARPLAN 2016 Netwerk Dementie/Geriatrie

JAARPLAN 2016 Netwerk Dementie/Geriatrie JAARPLAN 2016 Netwerk Dementie/Geriatrie 1 Inleiding Dé Ontwikkeling van het netwerk Een unieke vorm van samenwerken Het dagelijks bestuur en stakeholders van het Netwerk Dementie hebben in 2015 een belangrijke

Nadere informatie

Zozijn en de Stelselwijzigingen. Zozijn participeert!

Zozijn en de Stelselwijzigingen. Zozijn participeert! Zozijn en de Stelselwijzigingen Zozijn participeert! Doel van deze bijeenkomst Informeren over belangrijke veranderingen De impact hiervan op de dienstverlening en cliënten De aanpak van Zozijn Vragen

Nadere informatie

Aan het college van Burgemeester en Wethouders van Haarlem

Aan het college van Burgemeester en Wethouders van Haarlem Aan het college van Burgemeester en Wethouders van Haarlem Datum Ons kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer E-mail Kopie aan Onderwerp 3 november 2016 2016/18 S.K. Augustin 023-511 5273 augustsk@haarlem.nl

Nadere informatie

DOEN WE HET IN ARNHEM

DOEN WE HET IN ARNHEM ZO DOEN WE HET IN ARNHEM 1 1. Inleiding Op 1 januari 2017 gaat de Stichting Sociale Wijkteams Arnhem formeel van kracht. Daarmee kiest de gemeente Arnhem voor het oprichten van een onafhankelijke juridische

Nadere informatie