Het verenigingsmodel is ijzersterk gebleken

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het verenigingsmodel is ijzersterk gebleken"

Transcriptie

1 Henk Steenman, pionier en nu technisch directeur van Ams-Ix Het verenigingsmodel is ijzersterk gebleken Henk Steenman zit aan de knoppen van s wereld meest uitgebreide internetknooppunt. Met genoegen verhaalt hij over de geschiedenis van het prille begin van de Amsterdam Internet Exchange met Surfnet in 1994 tot en met de onthullingen over het grootscheeps aftappen van verkeer twintig jaar later. En de toekomst, niet te vergeten. C.V. 1956, geboren op 4 januari te Amsterdam Netwerktechnicus Sara supercomputercentrum Manager Network Services Surfnet Manager Internetworking Center of Excellence AT&T Europe 2001-hedenTechnisch directeur Ams-Ix BV Verder Bestuurlid/Voorzitter Ams-Ix Vereniging 2013-heden Voorzitter Open-IX standaardisatiegroep voor Internet Exchange Points (IXPs) Foto s: Frank Groeliken Tekst: Peter Olsthoorn 1

2 Wanneer kwam je voor het eerst met het internet in aanraking? De allereerste ervaring was met de opbouw van het Surfnet2 in Ik werkte nog bij Sara op de eerstelijns hulp - vooral om gebruikers helpen met hun computerproblemen - toen ik als beheerder van het IP-verkeer over X.25 bij de netwerkafdeling aan de slag mocht.. Surfnet had het netwerkbeheer uitbesteed aan Sara. Surfnet was toen enkel een organisatie van managers, zoals m n opdrachtgever Erik-Jan Bos met wie ik veel contact had. IP-verkeer was toen nieuw. Je had Decnet en Earn van IBM, maar IP was in opkomst. Voor het X.25 netwerk van PTT was flinke subsidie voorhanden bij Surfnet, dus vandaar nog geen TCP/IP. Herinneringen aan het pionieren? Weinig. Een kleine afdeling met Willem van der Scheun als mijn baas en wat collega s die in de weer waren met IBM en Dec. Ik weet nog wel dat de Cisco-routers beige dozen waren met een rood ruggetje want daar moesten we veel mee knutselen om de verbindingen in orde te krijgen. Dat was nog ver voor de tijd dat je er een stekker kon insteken en het spul werkte. Uiteindelijk kregen we het allemaal aan de praat, na heel veel interactie met Cisco. Cisco was nog een kleine organisatie, alleen in Amerika gevestigd. We hadden direct contact met de ontwikkelaars. Leuke pionierstijd? Ja, met Surfnet2 was het IP-verkeer aanvankelijk nog bescheiden, maar overtrof spoedig dat van de andere standaarden. Je kon samen allerlei nieuwe ideeën voor uitbreiding van de netwerken ontwikkelen en fantaseren over de groei. Toepassingen die nu gangbaar zijn zoals Skype videotelefonie en Netflix video-on-demand zijn toen allemaal al bedacht, maar de bandbreedte schoot tekort. We konden ook niet bevroeden dat dit soort consumententoepassingen na de doorbraak van internet zo belangrijk zouden worden. Vertelden de DDS-initiatiefnemers ook. Zo veel is toen al bedacht Over iets als the internet of things, het verbinden van voorwerpen, werd al gefilosofeerd. Twintig jaar later staat dat pas op doorbreken en nog weten we niet precies of het succesvol zal worden met informatievoorziening vanuit sensoren, besturing op afstand. Werden nieuwsgroepen ook gebruikt om oplossingen te zoeken? 2

3 Ja, Usenet, Archie en Gopher herinner ik me als eerste toepassingen van internet, de eerste ontsluiting van content. Later kwam het World wide web erbij, met Mosaic en Netscape als browsers. Toen ging het hard met de groei van internet. Privé herinner ik me De Digitale Stad, een grote doorbraak voor consumenten. Was je bij toepassingen betrokken, zoals het eerste mailsysteem van Surfnet dat Erik Huizer bouwde? Nee, ik ben altijd actief geweest en gebleven met de lagere lagen van het netwerk. De apparatuur en de software, niet de toepassingen. Voor Surfnet was het belangrijk alle verbindingen naar de universiteiten en naar andere parijen open te houden. We waren veel aan het werk met het BGP- of Border Gateway Protocol dat nodig is voor gegevensuitwisseling tussen netwerken met IP-adressen. Je moest tabellen bijhouden voor de adressering. BGP werd steeds opgewaardeerd vanwege de groei van het internet. De laatste was de de overgang van BGP3 tot BGP4 dat nu nog draait. En de internationale standaardisatie van internet bij de IETF? In het begin niet, maar vanaf de eerste bijeenkomst in Amsterdam - ben ik daar wel steeds bij geweest. Ik heb ook bijgedragen aan IP versie 6 ontwikkeling. Aan RFC s heb ik niet meegeschreven. Die zijn toch het meest tot stand gebracht door producenten als Cisco en Juniper. Hoe is de Ams-Ix ontstaan? Door een intensieve samenwerking van instituten op het Science Park; Nikhef [natuurkunde], Sara [supercomputing] en het Centrum voor Wiskunde en Informatica. Wat later vanuit Utrecht Surfnet dat met subsidiegeld eerst met Osi-netwerken in de weer was. De meeste verbindingen kwamen aanvankelijk onderling tot stand. Daarna kwam er een gemeenschappelijke koppeling, zoals een met een dikke gele Ethernet-kabel tussen Nikhef en Sara waardoor ook Cern in Geneve werd ontsloten voor Nikhef. Om gebruik te maken van de deeltjesversneller. Dat heette IBR-LAN. International Backbone Router Local Area Network. Waarom duurde het nog tot 1994 tot er echt sprake was van Ams-Ix als centraal punt voor uitwisseling? Begin jaren negentig kreeg die centrale uitwisseling wel wat meer vorm, maar over Ams-Ix werd pas in 1994 gesproken. Erik-Jan Bos stuurde een met de volgende inhoud aan Ben Geerlings, Boudewijn Nederkoorn, Kees Neggers van Surfnet en mij: 3

4 ANNOUNCEMENT OF THE AMSTERDAM INTERNET EXCHANGE SURFnet hereby announces that resources will be made available to facilitate the establishment of the pilot Amsterdam Internet Exchange. It is planned to have a Route Server and Mbone facilities at the pilot Amsterdam Internet Exchange in operation on 1 February The pilot Amsterdam Internet Exchange will be available to all interested Internet service providers. The connections at the pilot Amsterdam Internet Exchange will be free of charge during It is the intent that the Amsterdam Internet Exchange will be a part Of a Distributed Global Internet exchange facility. SURFnet has Recognized from the start that the development of a true Distributed Global Internet exchange facility is only possible when there is close collaboration between all partners involved. SURFnet has facilitated route server development through RARE and the RIPE NCC from the beginning. The establishment of the pilot Amsterdam Internet Exchange is a demonstration of SURFnet's ongoing commitment to the cooperative development of a Distributed Global Internet exchange facility. For more information please contact SURFnet on the address below: Erik-Jan Bos SURFnet bv Waarom was in 1995 en 1996 het gebruik van Ams-Ix nog gratis? Er werd met gesloten beurzen verkeer uitgewisseld. Toen is die Ethernetkabel vervangen door twee Ethernet switches van Cisco, onderling verbonden. Ebone, het netwerk tussen Europese researchnetwerken opgezet vanuit Surfnet, werd aangesloten. Als manager Netwerkservices bij Surfnet ben ik in de weer geweest met Ams-Ix. Onderwijl ook om Unisource van KPN te helpen aan internationaal internetverkeer want dat wilde KPN de zakelijke klanten aanbieden. Ineens was je weg bij Surfnet, naar AT&T, dat ook met Unisource ging samenwerken. Waarom? Dat was niet de reden. AT&T wilden zakelijke netwerkdiensten aanbieden in Europa en ze vroegen mij daarvoor het netwerk te helpen opzetten. Namens AT&T heb ik meegedaan aan de formele oprichting van Ams-Ix in 1997, met verder de eerder genoemde partijen. Job Witteman was er ook bij namens Global One, het verband destijds van de telecomreuzen Sprint, France Telecom en Deutsche Telekom. We hebben toen de vereniging opgericht, waarvan ik bestuurslid was van 1997 tot De laatste twee jaar ook voorzitter. 4

5 AT&T brak met Unisource en ging verder met BT als telecompartner voor de internationale klanten. Heftige tijd met grote vormen van samenwerking. Boeiend? Daar werden grote verhalen over gemaakt, want het ging om wereldwijde samenwerking van telecombedrijven die tot dan toe vooral nationaal actief waren als monopolist. Voor KPN was Unisource met de PTT s van Zweden, Zwitserland en Spanje de eerste grote stap over de grens. AT&T brak vrij snel met Unisource, want de Amerikanen wilden liever verder met British Telecom. Bijzonder interessante tijden, maar in de praktijk maakten die conglomeraten niet waar wat ze aanvankelijk beloofden. Surfnet hielp als gesubsidieerde club de marktpartij Unisource via KPN op het paard. Mocht dat? Daar heb je Kees Neggers uitgebreid over gesproken. Dat gebeurde wel vaker in die tijd, omdat het nu eenmaal pionieren was met de schaarse mensen en middelen die voorhanden waren. Later was ook De Digitale Stad een gesubsidieerde aanbieder van toegang tot internet, terwijl er ook marktpartijen waren als Xs4all en later Planet Internet. Probleem was dat die PTT s begin jaren negentig geen benul hadden van het internet, ondanks dat PTT Telecom een 49 procent aandeel had in Surfnet. Bij AT&T hebben we zelfs vanaf 1995 nog een hele tijd KPNdochter Planet Internet technisch beheerd. AT&T Bell labs stond in de jaren tachtig al aan de wieg van internet met Unix. Die wist dus van wanten? De Europese AT&T-club had niets van doen met Bell labs en Unix van AT&T. Dat was zo groot. Het was trouwens helemaal niet goed duidelijk wat AT&T wilde in Europa. We hebben wel drie netwerken gebouwd; met Unisource, toen met BT en vervolgens zelf. Steeds bonje? Reken maar. Bij grote klanten kwamen dan drie teams bieden voor één order voor het Europese of mondiale netwerk: de alliantie van BT en AT&T, oftewel Concert, en die bedrijven afzonderlijk liepen elkaar voor de voeten. Aan de uitvoerende kant werkten technici wel nauw samen. Ben je ook gevraagd door KPN en Unisource? Jazeker, maar AT&T bood een goede omgeving. Vooral in het begin bij Bell Labs was het boeiend. Labs werd opgeheven en toen werd ik overgeplaatst naar AT&T Solutions. Dit deel van AT&T hield zich met name bezig met outsourcing oplossingen, in de tijd dat dit sterk in opkomst was. Ik vond dat minder interessant. Uiteindelijk kocht AT&T het IBM Global 5

6 Network en toen is het goed in de markt gezet, ook geschikt voor internetaanbod. Toen was ik al lang weg. Werd met levering van internet aan bedrijven de beveiliging ineens belangrijk? Internet ontstond in de universitaire omgeving waar beveiliging niet zo n rol speelde. Het was niet onmiddellijk duidelijk dat internet voor bedrijven ook belangrijk zou worden. Pas toen bedrijven gekoppeld moesten worden, kwam de beveiliging ook op. We hebben met AT&T in Nederland nog een managed firewall oplossing ontwikkeld die interessant was voor Europese klanten. De Amerikanen wilden die niet en hebben vervolgens zelf een vergelijkbare oplossing gebouwd. Die van ons kwam uit Europa dat kon dus niet nooit goed zijn, dacht men daar. In het Nederlandse Nationaal Actieplan Elektronische Snelwegen dook ineens AT&T op als buitenlandse partner voor ontwikkeling. Kreeg je daar iets van mee? AT&T was in Nederland de belangrijkste Amerikaanse aanbieder van Europese netwerken en er was een enorme drive ontstaan in die markt met op het oog alle mogelijkheden. Het aanhaken van de Nederlandse overheid bij AT&T leek toen dus logisch. Er is in de praktijk niet veel van terechtgekomen. Overwogen om te verkassen naar AT&T Amerika, of zag je meer had in een overstap als bestuurslid Ams-Ix naar de directie? In de jaren negentig had ik geen ambitie om naar Amerika te gaan, kleine kinderen en zo. De exchange hier werd steeds boeiender. Surfnet deed het beheer ervan en legde elke twee maanden verantwoording af aan het bestuur. Surfnet schoot ook apparatuur voor en leden betaalden dat af. Surfnet besteedde het operationeel beheer van de exchange uit aan Sara. In 1999 wilde Surfnet ervan af omdat het veel te hard groeide en beheer van Ams-Ix uiteindelijk geen taak van Surfnet was. In een werkgroep van het Ams-Ix bestuur zijn toen twee besluiten genomen: Uitbreiding van het platform naar datacenters buiten de academische omgeving en een andere bedrijfsstructuur. Met de oprichting van de vereniging als een logisch vervolg? Ja, we zaten om de tafel met twintig concurrenten die allemaal van de exchange gebruikmaakten, inclusief Surfnet. We vonden dat die connectiviteit hier geregeld moest worden om te voorkomen dat het via Amerika verscheept zou moeten worden. We zochten een vorm die voor concurrenten acceptabel was. Het kon een stichting worden en werd een vereniging. De mooiste vorm. Het verenigingsmodel is ijzersterk gebleken 6

7 7

8 Bij de formalisering van Ams-Ix in 2000 bleef de vereniging bestaan en werd 100 procent aandeelhouder in een nieuw opgerichte BV. Het bestuur van de vereniging werd de Raad van Commissarissen van de BV. Die structuur is tot op de dag van vandaag goed gebleken. Job Witteman werd als directeur aangesteld. Hij heeft eerst het administratief beheer overgenomen. Eind 2001 volgde de overgang van het technisch beheer en vroeg Job mij dat op me te nemen. Ik heb drie technici van AT&T meegevraagd en samen hebben we het Ams-Ix NOC opgebouwd. Twee van hen, Steven Bakker en Arien Vijn werken hier ook nog steeds. Zijn internet exchanges in het buitenland ook verenigingen? In Londen ook en in HongKong min of meer. Duitsland had ook een vorm van een vereniging maar De-Cix is meer een commercieel bedrijf. Er zijn meer vergelijkbare constructies elders. Van bestuurslid en dus werkgever van Job werd je zijn werknemer? Zoiets, maar ik was toen ik als technisch directeur bij Ams-Ix in dienst kwam al even weg uit het bestuur van Ams-Ix. Job zat zelf trouwens ook even in het bestuur na de oprichting van de vereniging. Lag de exchange er regelmatig uit in de beginjaren? Aanzienlijk meer dan nu, maar het was veel minder dan nu een vitale of kritische voorziening. De invloed op de economie en samenleving was veel geringer. Mail en World Wide Web waren in gebruik en dat kon je wel even missen. In m n privé-omgeving gebruikte lang niet iedereen internet. De instelling van een eigen Network Operations Center voor Ams-Ix leidde tot een veel stabielere voorziening. Misschien flauw om dat van jezelf te zeggen, maar het was voor Surfnet een bijzaak en voor ons de kern. Die overgang was goed ook, want de onmisbaarheid van de internetverbinding in Nederland nam snel toe. De groei van het verkeer was eind 20e eeuw enorm. Maar de groei van de beurswaarden overtrof, volgens Boudewijn Nederkoorn van Surfnet, de toename van het verkeer aanzienlijk. Technici zagen als geen ander dat de zeepbel opkwam? We hebben die berekeningen wel eens gemaakt. De groei van het verkeer via Ams-Ix met 200 tot 300 procent was natuurlijk jarenlang zeer aanzienlijk, maar de beurswaarden van bedrijven groeiden in 1998 tot 2000 elke paar maanden exponentieel. Dat werd niet gestaafd door verkeersgroei. Wat is de groei van het verkeer bij jullie? Is het nog spannend? 8

9 Zo n 35 procent per jaar, al een paar jaar lang. Het is langzamerhand meer van het zelfde geworden met apparatuur. Wat waren cruciale innovaties in die twintig jaar Ams-Ix? De eerste was de aansluiting tussen Sara en Nikhef en dat partijen bij één van beide konden aansluiten. Een nog grotere stap was de uitbreiding uit de academische omgeving naar commerciële datacenters Telecity en Global Switch in Daarmee werd het ineens een netwerk met vier aansluitplaatsen. Het idee van carrier-neutrale exchanges waar je kon aansluiten voor je internetverbinding kreeg toen echt vaste grond in de markt. Een andere heel interessante stap was de introductie van Glimmerglass apparatuur in 2003 waarmee we datastromen over lichtpaden van de ene naar de andere glasvezel kunnen verplaatsen. Daarmee stapten we ook over van een netwerk in een cirkelvorm naar een stervormig netwerk. We konden toen immers binnen een tel de hele netwerktopologie veranderen zonder dat klanten er iets van merkten. Dat was nogal revolutionair. En de oplopende snelheden natuurlijk? Zeker, vooral 10 gigabit/s Ethernet in 2004 was een enorme stap vooruit, maar ook 100 gigabit/s in 2012 was een grote mijlpaal. Wanneer de volgende stap naar 1000? We gaan eerst naar 400 gigabit per seconde, naar verwachting in De standaarden moeten in IEEE-verband nog afgerond worden. Ik zat in de werkgroep van de 100 gb/s standaard en een collega zit nu in de werkgroep voor 400 gb/s. In acht jaar tijd van 10 naar 100 gigabit per seconde, in vijf jaar tijd naar 400. De groei van het internetverkeer neemt nominaal toe, maar vlakt exponentieel af? De introductie van 100gb/s kwam veel te laat. Daar zaten we al om te springen en we moesten jarenlang te veel 10gb/s switches naast elkaar zetten. Producenten verwachtten van 100gb/s geen succes, ondanks dat 10gb/s een enorm succes was geworden gezien de groeiende marktvraag nar eerst routers en toen servers. Ze dachten dat er voor 100gb/s weinig afnemers zouden zijn tegen aanvaardbare prijzen. Je zou logischerwijs nu de stap naar 1000 gb/s of een terrabit per seconde verwachten in de standaardisatie van chips voor netwerkapparatuur. Nu is niet de markt de oorzaak dat dit uitblijft, maar de technologie. Een terrabit wordt pas verwacht voor 2020 of later. 9

10 Wordt de economische waarde van de Ams-Ix soms overdreven? Die is moeilijk hard te maken, dat is het probleem. Recent is het nog geprobeerd. Je ziet een hele hoge groei van bedrijvigheid in de omgeving van de Ams-Ix, omdat voor datacenters en belangrijke toepassingen hoge capaciteit verbindingen zo essentieel zijn. Het is natuurlijk ook moeilijk met een virtuele economie. Hoeveel draagt het telefoonnet bij aan de economie? Je kunt hooguit de prijs van de megabytes berekenen aan de hand van de marktprijzen voor dataoverdracht. Het zit veel meer in het hele ecosysteem. Zo komen er nu ook gamesbedrijven naar Amsterdam vanwege Ams-Ix. Is er wel eens een commercieel bod op Ams-Ix uitgebracht? Nee, geen bod, maar ergens rond 2001 ontstond een club onder de naam Exchange Point Europe, die een netwerk van internet exchanges wilde opzetten. Dat was een initiatief van de oorspronkelijke oprichter Keith Mitchell van de Londen Internet Exchange LINX. Hij wilde de bestaande exchanges commercialiseren en bundelen tot een netwerk. Hij deed eerst een bod op LINX. Dat bod is in Londen weggestemd waarna het bod op Amsterdam er nooit is gekomen. Het bedrijf ging ter ziele. Hoe losten jullie belangenconflicten tussen de leden op? Vooral tijdens de ledenvergaderingen. Vroeger vonden die frequent plaats, nu twee keer per jaar. Partijen vinden elkaar ook onderling en wij kunnen bemiddelen. De vereniging spreekt een oordeel uit over het lange commerciële strategietermijnplan van Ams-Ix dat steeds de komende vier jaar tot onderwerp heeft. Tijdens de tweede vergadering wordt het jaarverslag besproken en goedgekeurd. Dan komen de meer financiële zaken aan bod. Is het niet meer zo spannend als vroeger? Soms wel, zoals met ons plan om internationaal te expanderen en met name om naar Amerika te gaan. Daar waren de meningen van de leden scherp over verdeeld gezien de spionageperikelen. Dat debat was zeer heftig. De stemverhouding was 123 stemmen voor; 102 tegen en 14 onthoudingen. Van de Nederlandse partijen stemden er 55 tegen het voorstel en 39 voor. Was het debat heftig? Twee meningen stonden diametraal tegenover elkaar. De eerste dat Ams-Ix daar onder de Patriot Act zou vallen en de Verenigde Staten zouden kunnen afdwingen dat we daar en wellicht zelfs in Amsterdam 10

11 gegevens moeten afstaan. Daartegenover de partijen die vonden dat we ons afdoende kunnen beschermen en dat het risico niet zo groot is. Uiteraard stonden wij achter die laatste mening. Normaliter stemmen zo n twintig tot dertig leden, nu waren dat er tweehonderd. Uiteindelijk won de behoefte van onze klanten aan een goede Amerikaanse exchange. Kun je je die zorgen over Amerikaanse spionage voorstellen? Persoonlijk vind ik de discussie terecht, evenals de kritiek op de NSA. Er zijn dus maatregelen nodig om verkeer beter af te schermen, het tappen tegen te gaan of de data beter te versleutelen. De verontwaardiging in de praktijk vind ik heel selectief. Het bezwaar was dat de Amerikaanse overheid via Amerikaanse dochters van Nederlandse ondernemingen toegang kan krijgen tot persoonsgegevens. Dan is het veel eenvoudiger om toegang tot Nederlandse data te krijgen via Amerikaanse concerns die in Nederland met dochters actief zijn. Hun databanken vallen onder de Patriot Act en andere opsporingswetten. Op die manier is zeker 90 procent van de Nederlanders onderhevig aan Amerikaanse wetgeving. Daar hoor je niemand over. Daar vallen we in Nederland ook kennelijk niet over. Wat te denken van Liberty Global en de overname van Ziggo? Dat is een Amerikaans bedrijf dat straks fysieke infrastructuur in alle Nederlandse huishoudens heeft en data over kijkgedrag en vaak ook internet en telefonie kan verzamelen. Daar heb ik tot nu toe geen protesten tegen gehoord. Dat willen Nederlandse media niet weten. Die hypen alleen maar over Snowden. Maar hij onthulde ook dat de NSA veel hardware compromitteert. Hoe weten jullie dat jullie Cisco-apparatuur in gebruik voor Ams-Ix geen achterdeurtjes heeft? We hebben geen Cisco-apparatuur meer. Vanaf 2000 kon de capaciteit van Cisco de enorme groei hier niet meer bijbenen. We zijn overgestapt naar een toentertijd nieuw bedrijf, Foundry Networks. Tot op heden nemen we van dit bedrijf apparatuur af, al is het overgenomen door een club met de naam Brocade. Foundry loopt al bijna vijftien jaar voorop met apparatuur voor overdacht van grote capaciteit data, en biedt veel meer dan de mainstream aanbieders als Cisco en Juniper. Jullie zijn dus afhankelijk van één leverancier? En bovendien Amerikaans? Er zijn wel meer leveranciers, maar als we daarop overstappen moeten we de structuur van het netwerk aanpassen en dat is een forse stap. Het is inderdaad allemaal Amerikaans. Hebben jullie de Foundry-apparatuur gecontroleerd op achterdeurtjes, of gevraagd hoe het zit? 11

12 Gevraagd hoe het zit, maar Brocade kan niet meer doen dan afnemers gerust stellen dat de apparatuur volkomen veilig is. Er komen verhalen en video s langs over apparatuur zoals wifi-routers of kabelmodems met ingebouwde chips om verkeer of gegeven te verzamelen. Bij ons gaat het om iets andere apparatuur, maar die is zo complex dat wij zo n achterdeurtje, of het nu hardware of software is, erg moeilijk zouden kunnen vinden. Je hebt een grote kast met borden vol elektronica. Je kunt die openmaken, maar waar te beginnen met controleren? Zou je het wel willen weten? Jazeker, dat wil ik wel weten. Stel, je ontdekt dat de Ams-Ix op apparatuur getapt wordt door de NSA of een andere dienst. Wat dan te doen? Lijkt me lastig om dat bekend te maken. Dan kun je het publiek maken en klanten van Ams-Ix vertellen er rekening mee te houden. Bijvoorbeeld door verkeer zo veel mogelijk te versleutelen. Jullie hebben expliciet naar buiten gebracht niet mee te werken aan het aftappen. Moeten jullie klanten en het publiek dan niet attenderen op de mogelijkheid dat Foundry een achterdeurtje heeft? Misschien moeten we dat vertellen. Het is niet ter sprake gekomen. We kunnen met zekerheid stellen dat we niet aan spionage meewerken. En aan wat er achter onze rug gebeurt, kunnen we niet zo heel veel doen. De NSA en CIA kunnen ook op internationale telecomkabels aftappen. Ze hebben dan geen exchanges nodig Dat gebeurt dus ook. In 2001 was de wereld van zeekabels nog beperkt, nu ligt er een woud aan internationale kabels over de zeebodem maar ook over land. Je hoeft lang niet alle kabels af te tappen om alle verkeer te onderscheppen en uit te vissen wat er interessant is. Wat moet je doen? Als je weet dat Google en Facebook worden getapt, zet je daar je geheimen niet meer neer. Maar wie houdt daar nu echt rekening mee? Huawei mag in Amerika niet leveren vanwege vermoedens van afluisteren Ik heb geen enkele illusie dat het met China anders is dan met Amerika. Zijn de politie en AIVD/MIVD wel eens aan de deur geweest bij Ams-Ix? 12

13 De politie is hier direct aangesloten op een switch, vanwege de uitvoering van juridische tapbevelen aan internetproviders. Die datastroom van taps bij providers richting de politie verloopt via de Ams-Ix. Die aansluiting wordt niet gebruikt om de exchange te tappen, maar ligt er puur om getapt verkeer van personen van een ISP naar de politie door te geven als de rechtbank akkoord gaat met een verzoek van de politie. In 2013 zijn hier, nog nadat de eerste onthullingen van Snowden kwamen, twee mensen van de AIVD geweest om te informeren wat wij zoal doen. Negentien jaar lang was er geen interesse en nu wilden ze weten hoe de Ams-Ix precies werkt. Ze zijn vertrokken en we hebben nooit meer wat gehoord. Ook de AIVD kan een tapbevel uitvaardigen, maar geheim. Loopt het verkeer van zo n tap dan feitelijk ook via de politieverbinding hier op de exchange? Ik heb geen idee. Dat gaat de providers aan, onze klanten. Maar met de hand op mijn hart: bij ons is nooit getapt. Kortom, Ams-Ix gaat door met uitbreiding in andere werelddelen. Waar vindt expansie plaats? We hebben nu buiten Amsterdam exchanges in HongKong, Curacao, zijn bezig in Mombasa, Kenia en operationeel in New York bij Digital Realty Trust. We worden ook in New York op vier locaties actief. In maart-april openen we in Chicago op drie locaties. We hadden in 2013 al in Mombasa operationeel moeten zijn, maar in Afrika duurt het langer. In april hopen we daar de eerste klanten aan te sluiten. Voorlopig is dat het even. Kopiëren jullie jezelf in het buitenland? Nee. We zetten overal één switch en reserve switch neer, maar in Amsterdam en New York hebben we een netwerkstructuur om klanten aan te sluiten op een crossconnect. Als er een router kapot gaat, wordt een klant automatisch naar een andere router omgezet. Dat is uniek. We exploiteren twee keer zo veel apparatuur als Linkx en De-Cix, de grote concurrenten. De betrouwbaarheid is nagenoeg 100 procent. En toch goedkoper? Slaat de concurrentie ook de vleugels uit? Ja, we zijn de goedkoopste, want we werken heel efficiënt, met goede mensen en scherpe inkoop. In Amerika komen we Linx tegen want die opende in de buurt van Washington een exchange. Linx verder nog niet. Zijn de 650 klanten in Amsterdam ook in Amerika klant geworden? Nee, daar is het nog bescheidener. Om te beginnen is hier 20 procent van de klanten Nederlands en heeft niet perse hun netwerk uitgebreid 13

14 naar Amerika. Die andere 80 procent is potentieel klant want komt van over de hele wereld. Zeker de Amerikanen doen mee, ook in HongKong. We halen ook nieuwe klanten binnen. Groeit de organisatie van Ams-Ix hard? Je moet het daar opbouwen maar we beheren hier in Amsterdam. Toen we als bedrijf begonnen in 2000 waren we met z n zessen, nu met bijna 50 mensen verdeeld over 16 nationaliteiten. Grofweg de helft is technisch personeel. Een groot probleem is technisch personeel te krijgen in Nederland. Via klanten, bestuursleden, evenementen, LinkedIn lukt het net aan. Grote partijen als Google, Facebook en Netflix bouwen eigen mondiale infrastructuren van datacenters en verbindingen. Ze sluiten ook bij Ams-Ix aan, maar niet zo omvangrijk. In New York zie ik enkel IX Reach en Netflix als klanten. Zie je hoe de hazen lopen? Ik zie niet zo heel veel meer dan wat anderen zien. Het is allemaal redelijk openbaar. Een exchange biedt je de mogelijkheid met andere partijen verkeer uit te wisselen. Of ze dat ook doen is aan die partijen. Wij faciliteren het en blijven hoe dan ook neutraal. Ze kunnen samen overeenkomsten sluiten. Een leuke nieuwe aanwinst is Riot Games, bekend van het spel League of Legends. Die kiest Amsterdam als Europees centrum vanwege de snelle infrastructuur en lage prijzen voor hosting. Ze nemen direct een aansluiting van 200 Gigabit/s, net zo veel als Google. Worden jullie aantrekkelijker met een mondiaal net van exchanges? Ja, nog zo n gamingpartij sloot aan in New York en komt dan ook naar Amsterdam. We werven nu voor verschillende locaties samen. We voeren de marketing wel op. Wat spenderen jullie jaarlijks aan apparatuur? Betalen jullie de hoofdprijs omdat je voorop loopt in de markt? Ruwweg de helft van ons budget van jaarlijks zo n 10 miljoen euro gaat naar hardware. We nemen inderdaad nieuwe producten af dus zou je verwachten dat we de hoofdprijs moeten betalen. Toch krijgen we spullen voor een goede prijs, omdat we samen met de leveranciers ontwikkelen, veel feedback geven en wij een goede referentie vormen voor verdere verkopen. Wie maken er momenteel de dienst uit in de markt voor netwerkapparatuur? 14

15 Cisco leidt nog, als gevolg van de diversiteit van hun producten. Juniper volgt en Alcatel-Lucent heeft enkele hele goede routerproducten dankzij een overgenomen Amerikaans bedrijf. Brocade heeft een flink aandeel. Amerika is nog steeds dominant met innovatie. Huawei maakt alles en heeft een snel groeiende omzet. We zijn bij hen in China geweest maar de communicatie is nog moeilijk. Taal en omgangsvormen zijn anders, maar ze maken interessante dingen en kunnen op al je specificaties apparatuur op maat bouwen. Reuze interessant. Wat probeer je te bereiken met standaardisatie? Wij zijn een neutrale partij en vertegenwoordigen de afnemers, maar het overgrote deel van de leden in die standaardisatiegroep komt van leveranciers van verschillende soorten apparatuur. Ze hebben elk hun eigen specificaties en eigen patenten en proberen die er natuurlijk zo veel mogelijk door te krijgen voor de standaarden. Wij willen het stroomverbruik minimaliseren, een maximale afstand kunnen overbruggen zonder verlies van capaciteit, goede beveiliging etc. De belangen botsen vaak, vooral met die van chipfabrikanten. Die hebben meer een focus om korte afstanden overbruggen, dat wil zeggen binnen een rack, een rij van racks of een datacenter. Dit is potentieel een veel grotere markt van servers versus netwerkapparatuur. Uiteindelijk kom je eruit met een standaard die voor iedereen aanvaardbaar is, economisch haalbaar en technisch maakbaar 15

De Peering 'boodschappenlijst' Ing Jan C. Hoogenboom 9 maart 2005 voor UvA/SNB/OS3

De Peering 'boodschappenlijst' Ing Jan C. Hoogenboom 9 maart 2005 voor UvA/SNB/OS3 Ing Jan C. Hoogenboom 9 maart 2005 voor UvA/SNB/OS3 Boodschappenlijst Datacenter Internet Exchange(s) Carrier(s) BGP4 router en kennis AS nummer en IP adressen Peering onderhandelen Nederlandse Transit

Nadere informatie

Core PoP s Van wens tot realiteit

Core PoP s Van wens tot realiteit Core PoP s Van wens tot realiteit AMS-IX BV AMS-IX core PoPs - Computable seminar 22/03/07, Amsterdam Cara Mascini 22 Maart 2007 Computable seminar Rosarium, Amsterdam Agenda AMS-IX Wensen Core-PoP s Proces

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag >Retouradres Postbus 20010, 2500 EA Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Postbus 20010 2500 EA Den Haag www.minbzk.nl Contact T 079 320 50 50 F

Nadere informatie

SARA High Performance Networking Vancis Network Services

SARA High Performance Networking Vancis Network Services SARA High Performance Networking Vancis Network Services Welkom op het Science Park Amsterdam Welkom in het Network Operations Center Sadi Koçak, Peter Tavenier en Ingrid Janssen SARA High Performance

Nadere informatie

Zonder connectiviteit ligt alles stil

Zonder connectiviteit ligt alles stil Zonder connectiviteit ligt alles stil Zonder transport staat alles stil. Dit geldt ook binnen de ICT- en telecomsector. Zonder connectiviteit geen toegang tot internet en social media; zijn apps en cloud

Nadere informatie

Internationalisatie is cruciaal voor het welslagen in de toekomst

Internationalisatie is cruciaal voor het welslagen in de toekomst Job Witteman, medeoprichter en directeur van Ams-Ix: Internationalisatie is cruciaal voor het welslagen in de toekomst Nog steeds een pure vereniging zoals ze al twintig jaar functioneert slaat de Amsterdam

Nadere informatie

Ben van de Wijgert b.vandewijgert@parkned.nl

Ben van de Wijgert b.vandewijgert@parkned.nl Onderwerpen ParkNed Veranderingen Omzet & verwachtingen Innovaties & acties Vragen ParkNed Missie De missie van ParkNed BV is om alle bedrijven, organisaties en instellingen in Waalwijk de mogelijkheid

Nadere informatie

SURFnet7. sambo-ict 30 mei 2013. Alexander van den Hil alexander.vandenhil@surfnet.nl

SURFnet7. sambo-ict 30 mei 2013. Alexander van den Hil alexander.vandenhil@surfnet.nl SURFnet7 sambo-ict 30 mei 2013 Alexander van den Hil alexander.vandenhil@surfnet.nl SURFnet7: Schaalbaar netwerk Instelling Instelling Routed IP Applicatie Applicatie Applicatie (Layer 3) Applicatie Applicatie

Nadere informatie

CBizz Dienstbeschrijving Cogas Footprint

CBizz Dienstbeschrijving Cogas Footprint CBizz Dienstbeschrijving Cogas Footprint Diensten: CBizz Office Versie 1.0 2014 Inhoud 1. Inleiding... 3 1.1 Dienstbeschrijving... 3 1.2 Doelgroep... 3 2. Opbouw van CBizz office... 4 2.1 Toegang tot het

Nadere informatie

Installeren Internet Plus. Handleiding

Installeren Internet Plus. Handleiding Installeren Plus Handleiding Inhoudsopgave 1. Introductie handleiding 4 2. Plus 4 3. Koppelen van uw netwerk met het Ziggo netwerk 5 3.1 De standaard Plus dienst 5 3.2 Plus dienst met optie van Ziggo 5

Nadere informatie

Havelaar & van Stolk - van reactief naar proactief ITbeheer

Havelaar & van Stolk - van reactief naar proactief ITbeheer Havelaar & van Stolk - van reactief naar proactief ITbeheer in MKB Microsoft System Center Essentials 2007 en Microsoft System Center Operations Manager 2007 stabiliseren de IT-omgeving van verzekeringsmakelaar

Nadere informatie

Trends in de Campusinfrastuctuur. In samenwerking met Stratix

Trends in de Campusinfrastuctuur. In samenwerking met Stratix Trends in de Campusinfrastuctuur In samenwerking met Stratix Agenda Workshop Trends in Campusinfrastructuur 30-4-2015 Agenda Introductie: SURFnet Automated Networks IaaS en SaaS Wireless Privacy en Security

Nadere informatie

http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7

http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7 http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7 1. Inleiding Je kan er vandaag niet meer langs kijken. Het internet bestaat, en dat zal geweten zijn. Je hoort in het nieuws iets over een virus dat

Nadere informatie

Kijken, kiezen, maar wat te kopen?

Kijken, kiezen, maar wat te kopen? Kijken, kiezen, maar wat te kopen? 15 aandachtspunten bij overgang naar de cloud Cloud biedt voor veel organisaties de mogelijkheid om te innoveren zonder hoge investeringen. Zowel Telecom providers als

Nadere informatie

Met glasvezel klaar voor de toekomst. Bedrijvenpark Oostambacht te Nootdorp Ruud Vriend en Ronald de Jongh, 3Bplus, 27 januari 2011

Met glasvezel klaar voor de toekomst. Bedrijvenpark Oostambacht te Nootdorp Ruud Vriend en Ronald de Jongh, 3Bplus, 27 januari 2011 Met glasvezel klaar voor de toekomst Bedrijvenpark Oostambacht te Nootdorp Ruud Vriend en Ronald de Jongh, 3Bplus, 27 januari 2011 Agenda Introductie 3Bplus Glasvezel waarom? Aanpak verglazing Glasvezel

Nadere informatie

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Beknopte dienstbeschrijving Beveiligen van e-mail m.b.v. digitale certificaten en PKI Document: Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Snel te

Nadere informatie

Video Conferencing anno 2012

Video Conferencing anno 2012 White paper Video Conferencing anno 2012 +31 (0) 88 121 20 00 upc.nl/business Pagina 1 van 8 Video Conferencing De behoefte aan video-vergaderen groeit. Mensen gaan steeds flexibeler om met de begrippen

Nadere informatie

Invoering IPv6. John van Rooijen Teammanager Technisch Beheer IT infrastructuur CBS

Invoering IPv6. John van Rooijen Teammanager Technisch Beheer IT infrastructuur CBS Invoering IPv6 John van Rooijen Teammanager Technisch Beheer IT infrastructuur CBS Inhoud Over het CBS Aanleiding IPv6 project Plan van aanpak IPv6 Uitdagingen Uitvoering Eindresultaat IPv6 project Leermomenten

Nadere informatie

Glasvezel. Glas helder!

Glasvezel. Glas helder! Glasvezel. Glas helder! Aanbod: Industrieterrein Meer en Duin te Lisse De Glasvezelkoning is een onderdeel van IP-ONE B.V. Bellen, internetten en online diensten. Internet, VoIP telefonie, camerabeveiliging,

Nadere informatie

EEN NIEUWE INTERNET VERBINDING? IN DE CLOUD WERKEN? OVER OP VOIP? BENK GROEP HELPT U GRAAG VERDER

EEN NIEUWE INTERNET VERBINDING? IN DE CLOUD WERKEN? OVER OP VOIP? BENK GROEP HELPT U GRAAG VERDER KLAAR VOOR MORGEN EEN NIEUWE INTERNET VERBINDING? IN DE CLOUD WERKEN? OVER OP VOIP? BENK GROEP HELPT U GRAAG VERDER OVER BENK GROEP Wilt u over op glasvezel, bellen via VoIP, het netwerkbeheer uitbesteden

Nadere informatie

Glasvezel. Glas helder! Aanbod: Industrieterrein Waaier. Vraagbundeling glasvezel, sluitingsdatum 1 april 2014

Glasvezel. Glas helder! Aanbod: Industrieterrein Waaier. Vraagbundeling glasvezel, sluitingsdatum 1 april 2014 Vraagbundeling glasvezel, sluitingsdatum 1 april 2014 Glasvezel. Glas helder! Aanbod: Industrieterrein Waaier De Glasvezelkoning is een onderdeel van IP-ONE B.V. Bellen, internetten en online diensten.

Nadere informatie

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack Hybride-cloudaanpak Verras uw business-collega s met een IT-sixpack De CIO staat steeds meer onder druk: enerzijds vragen uw businesscollega s een s nellere en meer flexibele dienstverlening, anderzijds

Nadere informatie

Cloud Computing: Met HPC in de wolken Ron Trompert

Cloud Computing: Met HPC in de wolken Ron Trompert Cloud Computing: Met HPC in de wolken Ron Trompert Wat is Cloud computing Voorbeelden Cloud Soorten Cloud SaaS (Software as a Service) Software die als een dienst wordt aangeboden, bijv. google calendar,

Nadere informatie

1 Internet. 1.1 Korte geschiedenis

1 Internet. 1.1 Korte geschiedenis 1 Internet 1.1 Korte geschiedenis Een netwerk bestaat uit twee of meer computers die met elkaar zijn verbonden. Internet is een wereldwijd netwerk van computers. De verbinding tussen die computers is meestal

Nadere informatie

Dromen, durven, doen, samen doen

Dromen, durven, doen, samen doen Overheids-DataCenter Noord-Nederland Dromen, durven, doen, samen doen Henk Bultje Projectmanager ODC-Noord Roelof Moraal Projectmanager RDW Aanleiding Samenwerking Noord versus Programma consolidatie

Nadere informatie

Sim as a Service. Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie

Sim as a Service. Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie Sim as a Service Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie RAM Mobile Data Sim as a Service Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie

Nadere informatie

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank

Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC Stichting NIOC en de NIOC kennisbank Stichting NIOC (www.nioc.nl) stelt zich conform zijn statuten tot doel: het realiseren van congressen over informatica onderwijs en voorts al hetgeen

Nadere informatie

Wat kunnen we verwachten in 2015?

Wat kunnen we verwachten in 2015? Toekomstbeelden Wat kunnen we verwachten in 2015? Waar staan we nu? Het internet gebruikt IPv4 Maar...de IPv4 adressen zijn op... Wereldwijde voorraad (IANA) is leeg Europese voorraad (RIPE NCC) is binnenkort

Nadere informatie

September De lagen gescheiden

September De lagen gescheiden De lagen gescheiden Als het gaat over glasvezel, gaat het al snel over laag 1, laag 2 en laag 3. Wat zijn dat voor lagen? Dit document geeft een stuk achtergrond. De markt is volop in beweging en er zijn

Nadere informatie

Vervang uw verouderde hardware

Vervang uw verouderde hardware Whitepaper Vervang uw verouderde hardware Dedicated of Cloud? Alles over virtualisatie. Wat is het, hoe werkt het en wat zijn de voordelen? INHOUD» Wat is virtualisatie?» Wat is een Virtual Server?» Besparen

Nadere informatie

MICROSOFT EDGE INTERNET

MICROSOFT EDGE INTERNET MICROSOFT EDGE INTERNET 2015 Computertraining voor 50-plussers PC50plus computertrainingen Eikbosserweg 52 1214AK Hilversum tel: 035 6213701 info@pc50plus.nl www.pc50plus.nl Microsoft Edge Internet COMPUTERTRAINING

Nadere informatie

Quick Start Guide for Mxstream. In de Nederlandse taal

Quick Start Guide for Mxstream. In de Nederlandse taal Quick Start Guide for Mxstream In de Nederlandse taal 1 Inleiding Deze quick start guide bevat de beschrijving van de stappen die moeten worden gezet om de C100BRS4 router in te zetten in de Nederlandse

Nadere informatie

Het telefonieplatform van deze tijd. Telefonie en IT komen steeds meer samen

Het telefonieplatform van deze tijd. Telefonie en IT komen steeds meer samen Het telefonieplatform van deze tijd Telefonie en IT komen steeds meer samen 2002 02 13 Stabiele groei 14 miljoen Omzet 2012 115+ professionals Ambitie: de beste Partnership Innovatief Onderwijs Zorg Goede

Nadere informatie

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen Exclusieve partnership Cloudleverancier NaviSite is als onderdeel van mediaconglomeraat Time Warner Cable één van de grootste wereldwijde providers van enterprise class

Nadere informatie

Vergroening Kennisnet Cloud

Vergroening Kennisnet Cloud Vergroening Kennisnet Cloud Have your cake and eat it too Dirk Linden 30 januari 2014 Inleiding / Aanleiding Aanbesteding Kennisnet Housing en Hosting 2013 Nieuwbouw aangegrepen door Vancis en Kennisnet

Nadere informatie

Inspirerende trends. Webcare met Voxtron en Engagor

Inspirerende trends. Webcare met Voxtron en Engagor Inspirerende s Webcare met Voxtron en Engagor Webcare met Voxtron en Engagor Facebook, Twitter, blogs en fora: voor de consument zijn het nieuwe kanalen om over een bedrijf te praten en om producten en

Nadere informatie

Het verhaal achter i3d.net

Het verhaal achter i3d.net Het verhaal achter i3d.net i3d.net in getallen 16 10.000 28.500 435 Datacenters wereldwijd Op zes continenten Servers wereldwijd Kilometer glasvezel Gigabit/s netwerk capaciteit Groei in getallen 42 15.000

Nadere informatie

Waar moet u op letten bij het kiezen van een datacenter! it starts here

Waar moet u op letten bij het kiezen van een datacenter! it starts here kiezen van een datacenter! it starts here Inleiding Wanneer gekozen wordt voor een extern datacenter, dan wordt er vaak eerst gekeken naar een datacenter dat dicht in de buurt ligt. Dit is eenmaal makkelijk

Nadere informatie

IPv6 in de praktijk. Teun Vink teun@bit.nl. dsdsds. Tuesday, January 20, 2009

IPv6 in de praktijk. Teun Vink teun@bit.nl. dsdsds. Tuesday, January 20, 2009 IPv6 in de praktijk Teun Vink teun@bit.nl Agenda Introductie Internettoegang via IPv6 IPv6 adrestoewijzing Veiligheid IPv6 hosting (mail & web) De IPv6 toekomst Over BIT Internet / infrastructuur provider

Nadere informatie

Glasvezel. Aanbod: Aansluiting diensten op het netwerk van Fore Freedom

Glasvezel. Aanbod: Aansluiting diensten op het netwerk van Fore Freedom Glasvezel. Glas helder! Aanbod: Aansluiting diensten op het netwerk van Fore Freedom De Glasvezelkoning is een onderdeel van IP-ONE B.V. Bellen, internetten en online diensten. Internet, VoIP telefonie,

Nadere informatie

Fiberforus. Inleiding

Fiberforus. Inleiding Fiberforus Fiberforus staat voor de bouw van 100% customer owned netwerken, welke niet verkocht kunnen worden aan derden, zowel op de passieve als ook de actieve laag, waardoor de eindgebruikers volledige

Nadere informatie

De ICT manager & Unified communications

De ICT manager & Unified communications De ICT manager & Unified communications NiVo network architects Erik Vollers Commercial break Gerard Niersman & Erik Vollers NiVo network architects Wij opereren sinds 1991 als architecten in driehoeksverhouding

Nadere informatie

Glasvezel voor Leidse* bedrijven ( FttB ) uitkomsten van de prequalificatie

Glasvezel voor Leidse* bedrijven ( FttB ) uitkomsten van de prequalificatie Glasvezel voor Leidse* bedrijven ( FttB ) uitkomsten van de prequalificatie Koen Mioulet Marketing4B2B : + GP, Zoeterwoude KM; 7 okt '08 Glasvezel Leiden 1 Achtergrond Brede ervaring in zakelijke markten

Nadere informatie

Internet: hoe werkt het?

Internet: hoe werkt het? a Iedereen gebruikt internet. Bijvoorbeeld voor: het zoeken van informatie het zoeken van muziek het versturen van mailtjes. Hoe werkt het Internet eigenlijk? In het filmpje van Schooltv zag je veel computers.

Nadere informatie

ICT en Nieuwe media iets voor jou? Arbeidsmarktcommunicatie voor de sector ICT & Nieuwe media in de regio Amsterdam

ICT en Nieuwe media iets voor jou? Arbeidsmarktcommunicatie voor de sector ICT & Nieuwe media in de regio Amsterdam ICT en Nieuwe media iets voor jou? Arbeidsmarktcommunicatie voor de sector ICT & Nieuwe media in de regio Amsterdam Henny Scholten NIOC 2007 ICT & Nieuwe media iets voor jou? levert een bijdrage aan de

Nadere informatie

Working capital management. De toenemende druk op Credit Control

Working capital management. De toenemende druk op Credit Control Working capital management De toenemende druk op Credit Control Content Introductie (5 slides) Stelling Het dilemma van Credit Control Wat is werk kapitaal Positie Credit Control binnen de onderneming

Nadere informatie

Glasvezel. Aanbod: Roomburg Leiden

Glasvezel. Aanbod: Roomburg Leiden 01000005 Glasvezel. Glas helder! Aanbod: Roomburg Leiden De Glasvezelkoning is een onderdeel van IP-ONE B.V. Bellen, internetten en online diensten. Internet, VoIP telefonie, camerabeveiliging, pinnen

Nadere informatie

10 Innovatielessen uit de praktijk 1

10 Innovatielessen uit de praktijk 1 10 Innovatielessen uit de praktijk 1 Geslaagde gastoudermeeting levert veel ideeën op voor innovatie! Wat versta ik onder innoveren? Innoveren is hot. Er zijn vele definities van in omloop. Goed om even

Nadere informatie

100% flexibiliteit in communicatie

100% flexibiliteit in communicatie 100% flexibiliteit in communicatie Ongelimiteerde expertise en capaciteit in één projectorganisatie met vier gerenommeerde partners Group of companies Group of companies 100% flexibiliteit in communicatie

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

Het was voortdurend spitsroeden lopen

Het was voortdurend spitsroeden lopen Kees Neggers, internationaal baanbrekend vanuit Surfnet Het was voortdurend spitsroeden lopen Kees Neggers vond na een loopbaan van 16 jaar in de schaduw bij Surfnet zijn plek om op grote schaal technisch

Nadere informatie

Oprichtingsdatum 01-01-1992. Landelijk actief. 30 specialisten. Telecomprovider sinds 2011 (inkoop van diensten tegen lage prijzen).

Oprichtingsdatum 01-01-1992. Landelijk actief. 30 specialisten. Telecomprovider sinds 2011 (inkoop van diensten tegen lage prijzen). Oprichtingsdatum 01-01-1992. Landelijk actief. 30 specialisten. Telecomprovider sinds 2011 (inkoop van diensten tegen lage prijzen). Groothandel met eindklanten (geen tussenkanaal). Diensten worden ingepakt

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

The chain gang: Public Briefing / februari 2014. Hoe Cloud ketens tot succesvollere implementaties leiden. Maurice van der Woude 1

The chain gang: Public Briefing / februari 2014. Hoe Cloud ketens tot succesvollere implementaties leiden. Maurice van der Woude 1 Public Briefing / februari 2014 The chain gang: Hoe Cloud ketens tot succesvollere implementaties leiden Maurice van der Woude 1 Ketensturing is niets nieuws, echter waar met meer Cloud oplossingen tegelijk

Nadere informatie

IPv6 Informatiemiddag. Deel 1: Introductie IPv6. Teun Vink teun@bit.nl. dsdsds. Tuesday, January 20, 2009

IPv6 Informatiemiddag. Deel 1: Introductie IPv6. Teun Vink teun@bit.nl. dsdsds. Tuesday, January 20, 2009 IPv6 Informatiemiddag Deel 1: Introductie IPv6 Teun Vink teun@bit.nl Agenda Introductie Wat is IPv4? Wat is het probleem met IPv4? Wat is IPv6? Verschillen tussen IPv4 en IPv6 De toekomst Wat is IPv4?

Nadere informatie

Gigaset pro VLAN configuratie

Gigaset pro VLAN configuratie Gigaset pro VLAN configuratie Hogere betrouwbaarheid door gebruik van VLAN s. De integratie van spraak en data stelt eisen aan de kwaliteit van de klanten infrastructuur. Er zijn allerlei redenen waarom

Nadere informatie

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP]

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP] Revisie geschiedenis [XXTER & KNX via IP] Auteur: Freddy Van Geel Verbinding maken met xxter via internet met de KNX bus, voor programmeren of visualiseren en sturen. Gemakkelijk, maar niet zo eenvoudig!

Nadere informatie

Ed Holtzer Algemeen Manager Ictivity Managed Services

Ed Holtzer Algemeen Manager Ictivity Managed Services Ed Holtzer Algemeen Manager Ictivity Managed Services Ruim 25 jaar ervaring Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties Voorheen freelancer als (business) consultant, projectleider en programmamanager

Nadere informatie

De transitie van een omvangrijk contract van KPN

De transitie van een omvangrijk contract van KPN De transitie van een omvangrijk contract van KPN Het is cruciaal dat het KPN-netwerk 24/7 in de lucht is, ook omdat vitale communicatiediensten ervan afhankelijk zijn. Onderhoud, schoonmaak en beveiliging

Nadere informatie

DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020

DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020 DIGITAAL WERKEN OP WEG NAAR 2020 Doclogic Full Service Partner Digitaal Werken Richard Dobbe Senior Sales Consultant Even voorstellen Doclogic 1999-2009 Decos Richard Dobbe Senior Sales Consultant Autonomy

Nadere informatie

CURSUS NETWERKEN. Anneleen Notermans - Dieter Meerts - Inge Jeurissen Jolien Knapen

CURSUS NETWERKEN. Anneleen Notermans - Dieter Meerts - Inge Jeurissen Jolien Knapen 2009 2010 CURSUS NETWERKEN Anneleen Notermans - Dieter Meerts - Inge Jeurissen Jolien Knapen INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding 4 2 Wat is een netwerk? 4 3 Waarom een netwerk 5 3.1 De geschiedenis van het netwerk

Nadere informatie

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking

Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking Be here, be there, be everywhere Maak meer mogelijk met videosamenwerking VideoSamenwerking Met het oog op zakelijk succes Videosamenwerking (collaboration) is een snelle en effectieve oplossing voor face

Nadere informatie

Presentatie Breedband Dorpsbelangen De Friese Meren/De Fryske Marren 27 oktober 2014 Huub van Ettekoven

Presentatie Breedband Dorpsbelangen De Friese Meren/De Fryske Marren 27 oktober 2014 Huub van Ettekoven Presentatie Breedband Dorpsbelangen De Friese Meren/De Fryske Marren 27 oktober 2014 Huub van Ettekoven Om maar meteen met de deur. De huidige Bandbreedte & Beschikbaarheid internet is voldoende. De Bevolking

Nadere informatie

SPECSHEET HOSTED VOIP

SPECSHEET HOSTED VOIP SPECSHEET HOSTED VOIP PC Consultance levert de volgende diensten: Systeembeheer Reparaties Telefonie Netwerken Consultancy Detachering ADSL Kabelinternet GSM Telefonie Wireless netwerken Verkoop Software

Nadere informatie

Typo3 Usergroep bijeenkomst Skillsontwikkeling in Typo3 community. - Luuk Roovers - www.vicus.nl info@vicus.nl

Typo3 Usergroep bijeenkomst Skillsontwikkeling in Typo3 community. - Luuk Roovers - www.vicus.nl info@vicus.nl Typo3 Usergroep bijeenkomst Skillsontwikkeling in Typo3 community - Luuk Roovers - www.vicus.nl info@vicus.nl Agenda Even voorstellen Vicus ebusiness Solutions Geluiden uit de markt Belangrijke verschillen

Nadere informatie

Unified Enterprise Security wordt geleverd door onze strategische partner Masergy, de wereldspeler in global communications en security.

Unified Enterprise Security wordt geleverd door onze strategische partner Masergy, de wereldspeler in global communications en security. Het verlengstuk van uw IT security operations: altijd (24x7) de beste expertise en meest actuele kennis, geïntegreerd zicht op wat er gebeurt in uw datacenter en eerder en Security as a Service Het verlengstuk

Nadere informatie

Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010

Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010 Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010 Netconnex is opgericht in 2004 (Gezeteld in Belgie maar het hoofd datacenter gelegen in Nederland [omgeving Amsterdam]). Zeer gestaag groeiende onderneming

Nadere informatie

Je moet het steeds laten zien en het niet bij woorden laten

Je moet het steeds laten zien en het niet bij woorden laten Technisch brein Erik-Jan Bos, steunpilaar van Ams-Ix, Surfnet en mondiaal internet: Je moet het steeds laten zien en het niet bij woorden laten Behalve bedenker ook uitvoerder. Dat kenmerkt Erik-Jan Bos

Nadere informatie

90 minutes of Fiber & Lunch

90 minutes of Fiber & Lunch 90 minutes of Fiber & Lunch Opening 12.00u 12.15u René van Holsteijn Platform Bedrijventerreinen Het Programma 12.00u 12.15u Opening 90 mins of Fiber & Lunch Opening door de voorzitter van het Platform

Nadere informatie

RAADSBERICHT (voor de leden van de raad en de algemene raadscommissie)

RAADSBERICHT (voor de leden van de raad en de algemene raadscommissie) RAADSBERICHT (voor de leden van de raad en de algemene raadscommissie) Van Aan : het college van burgemeester en wethouders : de raads- en commissieleden Datum : 31 oktober 2014 Nr. : 2014-69 Portefeuillehouder:

Nadere informatie

Welkom in een wereld zonder grenzen

Welkom in een wereld zonder grenzen Welkom in een wereld zonder grenzen Truphone is het eerste bedrijf dat daadwerkelijk één wereldwijd communicatiesysteem aanbiedt. Daarnaast bespaart het ons meer kosten dan welk ander bedrijf ook zou kunnen.

Nadere informatie

1 Client/Server. 2 Geschiedenis. 3 Toekomst

1 Client/Server. 2 Geschiedenis. 3 Toekomst Deel 1 Inleiding 1 Client/Server 2 Geschiedenis 3 Toekomst Het client-server model is een model voor de samenwerking tussen twee of meer programma's, die zich op verschillende computers kunnen bevinden.

Nadere informatie

Rotor doet meer met minder mensen en met minder kopzorgen

Rotor doet meer met minder mensen en met minder kopzorgen Rotor doet meer met minder mensen en met minder kopzorgen Met de komst van een nieuw management nam Rotor een ingrijpende beslissing: ITmaatwerk vervangen door standaardsoftware. Onder het motto Follow

Nadere informatie

Missie en visie. BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie

Missie en visie. BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie BTG 2016 Missie en visie BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie BTG/TGG organiseert hiertoe: Structurele lobby tussen overheid, leveranciers

Nadere informatie

Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud. XS4ALL toont innovatiedrang met cloud

Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud. XS4ALL toont innovatiedrang met cloud Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud XS4ALL toont innovatiedrang met cloud Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud XS4ALL toont innovatiedrang met

Nadere informatie

Kostenefficiënt, flexibel en ultrabetrouwbaar bedrijfsvestigingen met elkaar verbinden

Kostenefficiënt, flexibel en ultrabetrouwbaar bedrijfsvestigingen met elkaar verbinden IP-VPN van Telenet Kostenefficiënt, flexibel en ultrabetrouwbaar bedrijfsvestigingen met elkaar verbinden De veelzijdigste VPN-oplossing om uw vestigingen te verbinden U wilt dat de verschillende vestigingen

Nadere informatie

Netwerkvirtualisatie implementeren in VMware-omgevingen met NSX

Netwerkvirtualisatie implementeren in VMware-omgevingen met NSX Netwerkvirtualisatie implementeren in VMware-omgevingen met NSX VMware vforums 2014 Geordy Korte Networking and Security BU (NSX) System Engineer 2014 VMware Inc. Alle rechten voorbehouden. Agenda Het

Nadere informatie

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving Cloud of Clouds Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving whitepaper CUSTOM 1 Bedrijven maken steeds vaker gebruik van meerdere clouddiensten, omdat ze aan iedereen in de organisatie

Nadere informatie

NDIX Relatiedag 2015 Dennis Snijder & Dylan van Dijk

NDIX Relatiedag 2015 Dennis Snijder & Dylan van Dijk NDIX Relatiedag 2015 Dennis Snijder & Dylan van Dijk Wat is NDIX? Sinds 2001, met als doelen: Verbetering van vestigingsklimaat Maximale beschikbaarheid van betaalbare bandbreedte en ICT-diensten Bevorderen

Nadere informatie

IP versie 6 aan de RuG

IP versie 6 aan de RuG 5-12-2014 1 IP versie 6 aan de RuG Mente H. Heemstra 5-12-2014 2 Wat is de RuG? Waarom IP versie 6 (IPv6)? Korte geschiedenis Implementatie Routering Client netwerken DHCP/DNS Monitoring Caveats IPv6 multicast

Nadere informatie

Geef nooit persoonlijke informatie door op internet, zoals namen, adressen en telefoonnummers.

Geef nooit persoonlijke informatie door op internet, zoals namen, adressen en telefoonnummers. Computer Niet eten en/of drinken bij de computers. Trek geen stekkers uit de computer. Laat het beeldscherm en de computer staan, niet verplaatsen. Wijzig geen beeldscherminstellingen. Meld je zelf af

Nadere informatie

Met ISDN2, heeft u twee telefoonlijnen die geschikt zijn voor spraak, data, fax en beeld.

Met ISDN2, heeft u twee telefoonlijnen die geschikt zijn voor spraak, data, fax en beeld. Wat is ISDN2? Met ISDN2, heeft u twee telefoonlijnen die geschikt zijn voor spraak, data, fax en beeld. U kunt uw ISDN2 eenvoudig uitbreiden. Heeft u tot vijf ISDN2-lijnen nodig kies dan voor ISDN2 meervoudig.

Nadere informatie

een besparing van 20% tot 65% in veel gevallen mogelijk is!

een besparing van 20% tot 65% in veel gevallen mogelijk is! Heeft u wèl inzicht in de ICT kosten? De laatste jaren vragen organisaties zich steeds vaker af waarom ICT toch altijd duurder uitvalt dan gedacht, en wat men daar als organisatie aan kan doen. Daarom

Nadere informatie

Glasvezel in Staphorst! Ook voor u?

Glasvezel in Staphorst! Ook voor u? Op dit moment is er op de industrieterreinen De Baarge & De Esch een leidingnetwerk gereed gemaakt voor het actief maken van glasvezel infrastructuur. De realisatie hiervan geschied door Smartconnect Networks.

Nadere informatie

Innovatief Aanleggen

Innovatief Aanleggen Innovatief Aanleggen 1 18 Glasvezel: Het netwerk van de toekomst 2 18 Over Reggefiber Opgericht in 2005 Bouwt en exploiteert glasvezelnetwerken in Nederland (FttH) Sinds 19 december 2008 joint venture

Nadere informatie

Mitel User Group. Gijs Borsboom, VP Sales Benelux. 21 mei, 2014

Mitel User Group. Gijs Borsboom, VP Sales Benelux. 21 mei, 2014 Mitel User Group Gijs Borsboom, VP Sales Benelux 21 mei, 2014 Van harte welkom op uw eigen meeting! Agenda van vandaag: Update Mitel & Aastra Gijs Borsboom Update Gebruikersgroep Voorstel en installatie

Nadere informatie

Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013

Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013 Jos Witteveen Wat komt er kijken bij Clouddiensten voor de Zorg? 29 oktober 2013 Wat en wie is Andarr? Wij zijn dé partner voor waardevaste ICT transities / migraties. Wij helpen organisaties om blijvend

Nadere informatie

25 11 2009 Spreker Olaf van Oord. Gebruikersvereniging Transport ICT

25 11 2009 Spreker Olaf van Oord. Gebruikersvereniging Transport ICT 25 11 2009 Spreker Olaf van Oord Gebruikersvereniging Transport ICT virtualisatie van systemen en back-up procedures 2 AGENDA Wie is PROXSYS? Welke vormen van virtualisatie? Server virtualisatie Online

Nadere informatie

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen

IaaS als basis voor maatwerkoplossingen 1 IaaS als basis voor maatwerkoplossingen De specialisten van Fundaments: uw logische partner INHOUD Vooraf Terugblik Cloud De rol van de IaaS Provider IaaS maatwerkoplossingen in het onderwijs Conclusie

Nadere informatie

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research Datacenter Netwerk Trends in Nederland Peter Vermeulen Pb7 Research Agenda Over het onderzoek Impact van IT trends op het datacenter Investeren in het datacentrum van morgen Visie en draagvlak Conclusies

Nadere informatie

De onzichtbare grens van online privacy. Essay

De onzichtbare grens van online privacy. Essay De onzichtbare grens van online privacy Essay Auteur: Estelle Heijneman Studentnummer: 1619340 Docent: Dick Swart Format: Essay Specialisatie: Visual Design Seminar: 2014-B Datum: 16-12-2014 Inleiding

Nadere informatie

Consortium partners. De toekomst van internet logistiek. Project 1: network optimization. Project 3: Local Logistics. Project 2: One Shopping Cart

Consortium partners. De toekomst van internet logistiek. Project 1: network optimization. Project 3: Local Logistics. Project 2: One Shopping Cart Consortium partners Slide 1 Slide 2 De toekomst van internet logistiek Prof. dr. Kees Jan Roodbergen Supported by: Project 1: network optimization Currently ongoing projects Slide 3 To design methods for

Nadere informatie

ICT en Medische Technologie. Waar MT en ICT samen komen

ICT en Medische Technologie. Waar MT en ICT samen komen ICT en Medische Technologie Waar MT en ICT samen komen Wie ben ik? Bas Kraneveld Sinds 2002 werkzaam in Medische Technologie (Jeroen Bosch Ziekenhuis) 1 e contact met Medische ICT, echter nog zeer beperkt

Nadere informatie

hertalan welkom in de wereld van EPDM

hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan the waterproof solution Hertalan levert wereldwijd unieke EPDM producten voor duurzame en watervaste oplossingen. Als eerste Europese producent van EPDM folies

Nadere informatie

Maak kennis met. donderdag 19 november 2015

Maak kennis met. donderdag 19 november 2015 Maak kennis met wie is GeeFirm GeeFirm Ervaring en referenties in allerlei sectoren Synmotive Internet Overal Cloud - Telecom - Web - IT 24 x 7 support 100% web based office onderdeel van AllSolutions

Nadere informatie

Vragen 4 e informatieavond Breedband Beemster

Vragen 4 e informatieavond Breedband Beemster Vragen 4 e informatieavond Breedband Beemster 1. Waarom komen er niet meteen meerdere providers op het netwerk? Breedband Beemster wil zoveel mogelijk providers op het netwerk, maar wel op een keuzestress

Nadere informatie

Digitale Infrastructuur Nederland

Digitale Infrastructuur Nederland Digitale Infrastructuur Nederland ?? Thema s Voorlichting Uitleg en duiding van thema s naar politiek, overheid, bedrijfsleven en publiek. Versterken van de positie van Nederland als vestigingsplaats voor

Nadere informatie

1. Woont u binnen de bebouwde kom? 2. Heeft u een aansluiting op het glasvezelnetwerk?

1. Woont u binnen de bebouwde kom? 2. Heeft u een aansluiting op het glasvezelnetwerk? Glasvezel 1. Woont u binnen de bebouwde kom? 9 8 78% 7 6 5 4 3 22% Ja Nee 2. Heeft u een aansluiting op het glasvezelnetwerk? 6 5 4 45% 51% 3 4% Ja Nee Weet niet 1 Maar maak er geen gebruik van 1 Wel de

Nadere informatie

Visie op co-sourcing

Visie op co-sourcing Visie op co-sourcing Ed Holtzer Manager Managed Services Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties. O.a. sales manager, (business) consultant, projectleider en programmamanager in profit

Nadere informatie

November 2014. FAQ: Breedband, eigenschappen en aanleg

November 2014. FAQ: Breedband, eigenschappen en aanleg November 2014 FAQ: Breedband, eigenschappen en aanleg ALGEMENE VRAGEN Wat is breedband? Breedband is de verzamelnaam voor snelle infrastructuur die het mogelijk maakt aan te sluiten op het internet (wereldwijde

Nadere informatie