TEAM 2, het stekker- en apparaten team

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TEAM 2, het stekker- en apparaten team"

Transcriptie

1 TEAM 2, het stekker- en apparaten team Naam:.. School:.. Groep:.. Eigen Energie op school p. 1

2 ONDERZOEK NAAR STEKKERS EN APPARATEN Afspraken om van jullie team een superteam te maken Jullie gaan samenwerken in een team. Voor een goede samenwerking is het belangrijk dat iedereen goed meedenkt en meedoet. Om daarvoor te zorgen zijn er regels voor het samenwerken: 1 Iedereen krijgt de kans om te spreken en zijn of haar ideeën te vertellen. 2 Ieder idee bespreken jullie zorgvuldig. 3 Iedereen in het team krijgt de vraag wat denk jij? en waarom denk jij dat? 4 Kijk en luister naar de persoon die praat. 5 Bij het geven van een antwoord zijn jullie het als groep met elkaar eens. Er zijn drie extra taken te verdelen. Verdeel deze taken voordat jullie met de opdrachten beginnen. Vul op het sqppellijntje de naam van degene in die deze extra taak op zich neemt. Taakverdeler: Jij zorgt ervoor dat er telkens iemand anders aan de beurt komt. Ook jijzelf natuurlijk! Om de beurt laat je een teamlid: een opdracht voorlezen; dingen op internet of in de begrippenlijst opzoeken (soms zul je moeilijke woorden tegenkomen); het antwoord dat jullie samen hebben gevonden, opschrijven. Tijdbewaker:.. De juf of meester vertelt hoe lang jullie aan de opdrachten mogen werken. Jij houdt in de gaten of jullie alles op Qjd ayrijgen. Of jullie moeten doorwerken of misschien vragen moeten overslaan. Presentator:. In één van de volgende lessen moet jullie team een presentaqe houden. Jij bent de hoofdpresentator. Dat betekent dat je: jullie team voorstelt aan de klas; in het kort vertelt waar jullie presentaqe over gaat; de presentaqe aan elkaar praat, bijvoorbeeld door te zeggen: Nu gaat teamlid... iets vertellen over... ; aan het eind van de presentaqe kort vertelt wat jullie hebben geleerd. Eigen Energie op school p. 2

3 LES 1 Uitnodiging ENERGIE, wat is dat eigenlijk? 1 Jullie zijn het stekkers en apparatenteam. Bedenk samen waarom jullie een onderzoek moeten doen naar stekkers en apparaten op school Iedereen gebruikt energie. De elektriciteit waarmee je een apparaat aanzet, komt uit het stopcontact. Maar, wat is energie nou eigenlijk? 2 Ga naar jullie teampagina op om het filmpje Energie, wat is dat precies? te bekijken ENERGIE OP SCHOOL 3 Schrijf zes dingen op waarvoor jullie op school energie nodig hebben Eigen Energie op school p. 3

4 HOE WORDT ENERGIE GEMAAKT Om elektriciteit te maken heb je een energiebron nodig. De meeste elektriciteit wordt gemaakt door olie, kolen of gas te verbranden. Bij het verbranden van bijvoorbeeld olie of kolen komen er gassen vrij. Een ander nadeel is dat de olie, kolen of gas ooit opraken. Maar je kunt ook energie maken met behulp van bijvoorbeeld de zon, water en de wind. Deze energie is schoon: er komen geen gassen vrij. En heel belangrijk: schone energie kan nooit opraken! 4 Met behulp van jullie energieset kunnen jullie zelf zien hoe je energie kunt opwekken. Zie bijlage. Broeikaseffect Als energie wordt gemaakt door olie of kolen te verbranden, ontstaan er gassen. Bijvoorbeeld kooldioxide (CO2). Die gassen komen via de schoorstenen van fabrieken in de lucht. En bijvoorbeeld ook door uitlaatgassen van auto s. CO2 is een broeikasgas. Dit gas blijb als een deken om de aarde hangen en houdt de warmte van de zon vast. Dat noemen we het broeikaseffect. Klimaatverandering Het broeikaseffect is eigenlijk heel natuurlijk, want anders zou het veel kouder zijn op aarde. Maar als er te veel broeikasgassen in de lucht komen, wordt het broeikaseffect versterkt. Er blijb te veel warmte van de zon rond de aarde hangen. Daardoor warmt de aarde op en kan het klimaat veranderen. 5 Bekijk dit plaatje over het broeikaseffect, snappen jullie het??? Zo niet, ga naar 6!! Eigen Energie op school p. 4

5 6 Ga naar jullie teampagina op om het filmpje Broeikaseffect te bekijken. 7 Wat kan er gebeuren als het klimaat verandert?.... Oplossingen voor het versterkte broeikaseffect 8 Bedenk een oplossing voor het versterkte broeikaseffect. Schrijf jullie oplossing achter Schone energie gebruiken. 9 Schrijf twee voorbeelden van schone energie op Stekkers Bijna alle apparaten hebben een stekker. Soms werken apparaten op baherijen of hebben ze een accu. Dat is ook een baherij, die je eerst via het stopcontact moet opladen. 10 Schrijf 5 apparaten op waar een stekker aan zit Eigen Energie op school p. 5

6 Apparaten Als apparaten niet worden gebruikt, blijb de stekker vaak gewoon in het stopcontact zihen. Het lijkt dan alsof er geen elektriciteit wordt gebruikt. Maar toch wordt er nog wel een klein beetje stroom gebruikt. Je noemt dit sluipverbruik. Snappen jullie de term? Sluipen doe je normaal gesproken, omdat je niet gezien of gehoord wilt worden. Het apparaat gebruikt dus bijna ongemerkt wat energie. 11 Van welke apparaten op school kun je de stekker uit het stopcontact halen, als ze niet worden gebruikt? Gelukkig worden apparaten steeds zuiniger. In de winkel kun je ook vragen naar het energielabel. 12 a. Zoek op internet een plaatje van een energielabel 12 b. Welke leher en welke kleur geven aan dat een apparaat energiezuinig is? Leher.. Kleur Jullie zijn klaar met de opdrachten. Nu weten jullie waarom het belangrijk is om op stekkers en apparaten te lehen als je energie wilt besparen. In de volgende les gaan jullie onderzoek doen in de school. Hoe zit het bij jullie op school met stekkers en apparaten? Eigen Energie op school p. 6

7 LES 2 OP PAD In les 1 hebben jullie de taken verdeeld. Die taakverdeling is ook in deze les belangrijk. Het onderzoek doen jullie samen. Jullie hebben hier minuten voor. Jullie gaan op onderzoek, eerst in jullie eigen klas. Vraag of jullie ook bij de kleuters in het lokaal mogen kijken. Ook andere lokalen en ruimtes mogen jullie onderzoeken, maar vraag alqjd eerst toestemming aan de juf of de meester. Soms worden er moeilijke woorden gebruikt. Die kun je in de begrippenlijst opzoeken. Jullie kunnen natuurlijk ook met behulp van de computer dingen uitzoeken. Lees de vragen goed. Bij HELP staat extra informaqe. Die helpt jullie om iedere vraag goed te beantwoorden. Zet een kruisje onder ja of nee. Weten jullie het echt niet? Zet dan een vraagteken. Na het onderzoek overleggen jullie samen wat TOP in orde is en welke TIPS voor verbetering jullie hebben. Is het een TIP waar jullie zelf en de juf of de meester iets aan kunnen doen? Zet dan een kruisje onder TIP klas. Is de TIP wat lasqger uit te voeren? Zet dan een kruisje onder TIP school. Schrijf alvast wat ideeën op een kladblaadje. Die kun je straks in les 3 gebruiken bij het maken van een TIP- TOP- poster. HET ONDERZOEK Schrijf eerst op in welke lokalen / ruimtes jullie het onderzoek gaan doen Eigen Energie op school p. 7

8 ONDERWERP VRAAG HELP JA NEE TOP TIP KLAS TIP SCHOOL apparaten Tel het aantal Denk aan de computer, apparaten met een digitaal bord, stekker er aan in jullie klas bureaulampen, t.v., radio en cd speler. Zijn er in de school nog meer apparaten waar gebruik van gemaakt wordt? Zo ja, schrijf op welke en hoeveel. Denk aan: kopieerapparaat, koelkast, koffiezetapparaat. Werken de rekenmachines op school op zonne- energie? Er zijn apparaten op school, zoals de klok in de gang of de klas, die baherijen nodig hebben. Worden daarvoor oplaadbare baherijen gebruikt? Kijk maar even rond. Je kunt even aankloppen bij jullie directeur of de administraqe. Soms moeten jullie ook rekenmachines gebruiken. Je herkent rekenmachines, die op zonne- energie werken aan de kleine zonnepaneeltjes. Als je daar je hand oplegt, doet hij het niet meer. Rekenmachines gebruiken meestal weinig energie. Op zonne- energie is wel zo makkelijk. Je hoeb nooit baherijen te vervangen. Dat weet de conciërge wel, maar jullie kunnen natuurlijk ook even kijken... als dat mag. Oplaadbare baherijen kun je opladen. Ze zijn duurder dan gewone baherijen. Maar uiteindelijk ben je goedkoper uit en is het milieuvriendelijker. Eigen Energie op school p. 8

9 ONDERWERP VRAAG HELP JA NEE TOP Besparing Is er een Een energiehelper is energiehelper in iemand die zorgt dat de klas? het licht uitgaat als er genoeg zonlicht in de klas is. Of die zorgt dat het licht uit is als er niemand in de klas is. Of die zorgt dat de verwarming lager gezet wordt als het te warm wordt in de klas. TIP KLAS TIP SCHOOL Zijn de computers in de klaslokalen, op de administraqe of in het computerlokaal uit, als niemand ze gebruikt? Gaat het kopieerapparaat in slaapstand, als het langere Qjd niet wordt gebruikt? Loop naar het kopieerapparaat, als dat een poosje niet is gebruikt. Hoor je bijna niks? Brandt er een klein lampje? Gaat er van alles blazen en oplichten, als je wilt gaan kopiëren? Dan stond het apparaat in slaapstand. Veel apparaten gebruiken energie, ook als ze niet worden gebruikt. In slaapstand gebruiken ze nog steeds energie, maar wel veel minder. Loop naar het kopieerapparaat, als dat een poosje niet is gebruikt. Hoor je bijna niks? Brandt er een klein lampje? Gaat er van alles blazen en oplichten, als je wilt gaan kopiëren? Dan stond het apparaat in slaapstand. Veel apparaten gebruiken energie, ook als ze niet worden gebruikt. In slaapstand gebruiken ze nog steeds energie, maar wel veel minder. Eigen Energie op school p. 9

10 ONDERWERP VRAAG HELP JA NEE TOP besparing Sluit de deur van de koelkast goed? In de lerarenkamer of keuken staat waarschijnlijk een koelkast. Rond de deur zit een magneetstrip. Kijk of de strip goed vastzit en of de deur goed sluit. Na een Qjd gaat zo n magneetstrip weleens loszihen. De deur gaat dan wel dicht, maar er komt warmte de koelkast binnen. Dat is zonde van de elektriciteit. Want als de koelkast warm wordt van binnen, moet hij harder werken om weer koud te worden. Als er op school Als je een apparaat nieuwe koopt, kun je naar het apparaten energielabel vragen. worden gekocht, Een zuinig apparaat wordt er dan op kost misschien méér het milieu gelet? geld, maar gebruikt minder energie. Dat scheelt veel geld. TIP KLAS TIP SCHOOL Eigen Energie op school p. 10

11 Kladblaadje Wat gaat al TOP? 1 En schrijf alvast wat ideeën op voor TIPS- klas en TIPS- school. 1 Kijk goed naar de apparaten die jullie hebben gevonden in de klassen in de school. 2 Zijn er apparaten overbodig volgens jullie? 2 Zijn er apparaten die erg verouderd zijn volgens jullie? 3 Is er een energievriendelijker oplossing voor sommige apparaten? Eigen Energie op school p. 11

12 OPDRACHT Meteronderzoek: sluipverbruik meten Jullie gaan met een energiemeter werken om te onderzoeken hoeveel energie de verschillende apparaten in jullie klas en op school gebruiken. Met een energiemeter meet je hoeveel energie een apparaat verbruikt. Je kunt bijvoorbeeld het koffiezetapparaat meten, of de koelkast, de tv of de oplader van een mobile telefoon. Jullie gaan kijken wat een apparaat aan energie verbruikt. Dat kun je aflezen op de energiemeter. Je kijkt dan naar de wahage. Het aantal wah (W) van bijvoorbeeld een lamp zegt niet hoeveel licht de lamp geeb, maar hoeveel elektrische energie de lamp verbruikt. Een lampje van 7 wah verbruikt veel minder energie dan een stofzuiger (soms wel 2000 wah). Maar een lampje staat natuurlijk wel veel vaker aan dan een stofzuiger. Sommige apparaten hebben een stand- by knop. De tv heeb zo n knop. Dan kun je de tv makkelijk met de afstandsbediening weer aan zehen. Sommige apparaten lijken uit te staan, maar gebruiken nog steeds een beetje energie. De energiemeter kan jullie dat laten zien. 1 Pak de handleiding erbij. Lees hoe jullie de energiemeter moeten gebruiken. 2 Meet het energieverbruik van minimaal drie apparaten, als ze aan staan, als ze op de stand- by stand staan en als ze uit staan (de stekker zit dan nog wel in het stopcontact). Als je nog meer apparaten weet mag je ze er bij zehen. Apparaat Uit W Maar stand- by aan W Uit, en stand- by Opmerkingen, bijvoorbeeld er uit. Alleen stekker zit geen stand- by stand op. in stopcontact W Computer Kopieerapparaat TV met DVD speler Koffiezetapparaat Radio Eigen Energie op school p. 12

13 De tabel is ingevuld. Jullie zien nu dat alle apparaten stroom verbruiken. Als het apparaat op stand- by staat. En zelfs als het apparaat helemaal uit staat, met de stekker in het stopcontact. Dat heet sluipverbruik. Als je wilt dat een apparaat echt helemaal geen stroom verbruikt, is er maar één oplossing. 3 Hoe zorg je ervoor dat een apparaat echt helemaal geen energie verbruikt? 4 Hoeveel energie verbruikt de computer op school als hij op stand- by staat? 5 Een lampje verbruikt ongeveer 10 wah. Hoeveel lampjes kun je laten branden met de energie die de computer verbruikt in stand- by stand? 6 Veel mensen gebruiken een stekkerdoos met een aan/uitknop. Ze sluiten daar bijvoorbeeld al hun computerapparatuur op aan. Hoe kan deze stekkerdoos helpen om sluipverbruik tegen te gaan? Eigen Energie op school p. 13

14 Extra opdracht groep 5-6 Energielabel Apparaten die goed omgaan met de energie die nodig is voor het gebruik en die milieuvriendelijk zijn, krijgen een A- label. Gebruiken apparaten onnodig veel energie en zijn ze niet milieuvriendelijk, dan krijgen ze een G- label. Jullie mogen een apparaat uit de klas of de school kiezen. Stel je voor dat dit apparaat een A- label of een G- label verdient. Je kiest dus zelf of het apparaat heel zuinig is of heel veel energie verbruikt. Probeer dit te tekenen. Denk bijvoorbeeld aan een held of een monster. Schrijf er een korte tekst bij, waardoor iedereen het apparaat wil gebruiken of niemand dit apparaat nog durb te gebruiken! Maak hier een poster van die jullie ophangen in de klas. Eigen Energie op school p. 14

15 Extra opdracht groep 7-8 Wat kost elektriciteit? Gebruik de tabel van het meteronderzoek Sluipverbruik meten op bladzijde 11. Bedenk voor elk apparaat hoe lang het per dag aanstaat. Bereken hoeveel de elektriciteitskosten zijn voor jullie klas per dag, per week en per jaar met de apparaten die jullie bekeken hebben. Hieronder zie je een voorbeeld hoe je dat doet. Voorbeeld: Een stofzuiger van 1600 W wordt elke schooldag gemiddeld 1 uur gebruikt. Hoeveel geld kost dat per schooldag, per schoolweek en per schooljaar? Voor een schooljaar moet je 200 schooldagen rekenen in plaats van 365. Dat zijn ongeveer de dagen in een schooljaar dat je op school bent, zonder de vakanqes en de weekenden. Voorbeeld: Per schooldag: 1600 W : 1000 = 1,6 kw (1.000 W = 1 kw) 1,6 kw x 1 uur = 1,6 kwh 1,6 kwh x 0,24 = 0,38 (1 kwh kost 0,24)1 Per schoolweek (= 5 schooldagen): 1600 W : 1000 = 1,6 kw 1,6 kw x 5 uur = 8 kwh 8 kwh x 0,24 = 1,92 Per schooljaar (= 200 schooldagen): 1600 W: 1000 = 1,6 kw 1,6 kw x 200 uur (aantal uur gebruik per jaar) = 320 kwh 320 kwh X 0,24 = 76,80 Vermogen dat op het apparaat staat Gebruiks- duur per schooldag Aantal Prijs kwh Gebruiksduu r per school week Aantal Prijs kwh Gebruiks- duur per schooljaar Aantal kwh Prijs Eigen Energie op school p. 15

16 Bedenk samen minimaal vijf Qps hoe je op energie kunt bezuinigen LES 3 RESULTATEN In les 2 hebben jullie een onderzoek gedaan in de school. Jullie hebben daarbij aangekruist wat in orde is (TOP) en wat verbeterd kan worden (TIP). Op een kladblaadje hebben jullie al wat ideeën opgeschreven. De andere teams hebben dat ook gedaan. Er zijn dus een heleboel TOPS en TIPS! Kies nu samen met je team één TOP, één TIP klas en één TIP school uit. Denk samen goed na waarom jullie juist deze TOP en TIPS kiezen. Schrijf de gekozen TOP en TIPS op een poster die jullie team aan de klas presenteert. Na de presentaqes houden jullie een verkiezing om de belangrijkste TIPS van de klas uit te kiezen. LES 4 UITDAGING In deze les presenteren jullie het onderzoek dat jullie klas heeb gedaan. Jullie presenteren bijvoorbeeld aan de directeur van de school of misschien komt er zelfs iemand van anders nog kijken! Jullie juf of meester zal vertellen hoe dat verder gaat. Eigen Energie op school p. 16

17 LES 5 AAN DE SLAG IN DE KLAS Tijdens deze laatste les gaan jullie een start maken met het uitvoeren van verbeteringen. Jullie bedenken handige acqes om de TIPS uit te voeren. Om een handige acqe te bedenken, beantwoorden jullie deze vragen: Wat ga je doen? Wie gaat dat doen? Wanneer ga je dat doen? Hoeveel Qjd heb je daarvoor nodig? Welke materialen heb je daarvoor nodig? Waar kun je de materialen halen? Hoeveel kosten de materialen? Is het project nu klaar? Als het goed is niet! Want frisse lucht en energie besparen, dat gaat niet vanzelf. Daar moet je op blijven lehen. Iedere dag weer! Eigen Energie op school p. 17

18 BEGRIPPENLIJST Broeikaseffect Convector CO2 Dubbelglas Ecostroom Elektriciteit Energie Energie opwekken Energiebesparing Energielabel Energiemeter Doordat broeikasgassen hoog in de lucht (de atmosfeer) blijven hangen, wordt de warmte van de zon vastgehouden op aarde. Alle zonnestralen zouden anders via de aarde weer teruggekaatst worden het heelal in. Een warmtewisselaar. Een (broeikas)gas. CO2 is hetzelfde als kooldioxide (zie kooldioxide). Dubbelglas bestaat uit twee glasplaten met daartussen een ruimte. Bij enkelglas verdwijnt veel warmte naar buiten. Bij dubbelglas is dat niet het geval en bespaar je energie. Elektriciteit die ayomsqg is van windmolens, zonne- energie, waterkracht of andere schone energiebronnen. Hetzelfde als: groene stroom (zie groene stroom). Een ander woord voor stroom. Je hebt het nodig om een apparaat aan te zehen. Heb je nodig om een apparaat aan te zehen. Zelf heb je ook energie nodig om te bewegen en denken. Door te eten krijg je stoffen binnen die je energie geven. Je hebt een bron nodig om energie te maken. Energie maken noemen we ook wel: energie opwekken. Je kunt energie opwekken door bijvoorbeeld olie of kolen te verbranden. De olie of de kolen zijn dan de energiebronnen: de bronnen waaruit je energie kunt halen. Ook zonnewarmte en wind zijn bronnen om energie mee op te wekken. Minder energie gebruiken. Bijvoorbeeld door het licht uit te doen als je een kamer verlaat. Of de computer uit te zehen als je hem niet gebruikt. Je kunt ook minder energie gebruiken door te isoleren (zie isolaqe). Of door iets met de hand te doen in plaats van elektrisch. Denk bijvoorbeeld aan een gewone of een elektrische tandenborstel. Steeds meer apparaten hebben een energielabel. Het label geeb met kleurtjes en lehers aan dat het apparaat zuinig omgaat met energie. Je hebt deze labels bijvoorbeeld voor auto s en wasmachines. Een energiemeter meet hoeveel energie een apparaat verbruikt Een lampje verbruikt bijvoorbeeld 7 wah, een stofzuiger wel 2000 Wah (zie Wah). Eigen Energie op school p. 18

19 Fossiele brandstof Gas Groene stroom Isolade Isolademateriaal Kolen, gas en olie zijn fossiele brandstoffen. Het zijn eigenlijk heel oude (duizenden of miljoenen jaren oude) resten van planten en dieren. Door het verbranden van fossiele brandstoffen energie opwekken. Een stof kan verschillende vormen hebben. Water kan vast (ijs) of vloeibaar zijn. Stoffen kunnen ook de vorm van gas hebben. Ze zihen dan in de lucht en zijn (bijna alqjd) onzichtbaar. Soms kun je ze wel ruiken, bijvoorbeeld als je een windje laat! Elektriciteit die ayomsqg is van windmolens, zonne- energie, waterkracht of andere schone energiebronnen. (zie ook ecostroom). Een laagje materiaal waardoor warmte minder snel naar buiten ontsnapt. Het blijb binnen lekker warm, dus de verwarming hoeb niet hoger. Zo bespaar je energie. Je kunt bijvoorbeeld een muur isoleren met een extra laag materiaal of dubbel glas kiezen. Materiaal dat je als een extra laagje aanbrengt, zodat warmte in de winter minder snel ontsnapt. In de zomer komt warmte van buiten minder gemakkelijk naar binnen. Klimaatverandering Door het broeikaseffect (zie broeikaseffect) wordt het op aarde warmer en kan het klimaat veranderen. Het kan bijvoorbeeld langer en vaker gaan regenen of juist veel te weinig regenen. Kool Kooldioxide Olie Schone energie Sluipverbruik Vendladerooster Kool is een fossiele brandstof. Door het te verbranden kun je energie opwekken. Een (broeikas)gas. Kooldioxide is hetzelfde als CO2 (zie CO2). Een fossiele brandstof die uit de bodem wordt gehaald. Je kunt energie opwekken door olie te verbranden. Energie die wordt opgewekt (gemaakt) zonder dat er schadelijke broeikasgassen in de lucht komen. Voorbeelden zijn zonne- energie windenergie en waterenergie Een apparaat staat uit, maar de stekker zit in het stopcontact. Het lijkt alsof er geen elektriciteit wordt gebruikt. Maar ongemerkt gebruikt het apparaat toch een klein beetje stroom. Rooster in de muur of in het raam, waardoor frisse lucht naar binnen kan komen. Vaak kun je zo n rooster met een schuive open- of dicht schuiven. Eigen Energie op school p. 19

20 Versterkt broeikaseffect Te veel broeikasgassen die als een deken om de aarde hangen. Hierdoor warmt de aarde te veel op en kan het klimaat veranderen. Er zijn te veel broeikasgassen, doordat de mens veel fossiele brandstoffen verbrandt (zie fossiele brandstof). Wae (W) Windenergie Zonneboiler Zonne- energie Zonwering De elektrische energie die een apparaat verbruikt, wordt gemeten in wah. Een koffiezetapparaat verbruikt bijvoorbeeld 1100 wah (zie energiemeter). De wind wordt gebruikt als energiebron, dus om energie op te wekken. De wind zet een molen in beweging en zo wordt energie opgewekt. Een apparaat met buizen voor op het dak. Door de buizen loopt water dat de zon opwarmt. Het warme water wordt bewaard in een vat om in huis te gebruiken. Bijvoorbeeld voor een warme douche. Warmte van de zon wordt via een zonnepaneel omgezet in energie. Iets om de zon buiten te houden. Bijvoorbeeld: een zonnescherm, (rol) gordijn, luxaflex of screen. Bronvermelding: Energieke scholen GDO 2009 Bewerkt: educaqecommissie Eigen Energie op school p. 20

21 BIJLAGE 1 de Energieset 1. DemonstraQe van het pakket voor duurzame energie moet ten allen Qjde door een volwassene worden begeleid. 2. Blijf uit de buurt van de bewegende bladen van de windturbine. 3. De oranje ON/OFF- schakelaar op het basisstaqon blijb in de aan- stand omlaag staan. 4. Tijdens wisselingen van de units de ON/OF schakelaar UIT, dus omhoog. 5. Steek de universeel mast in het basisstaqon (de waterturbine zonder mast plaatsen op het basisstaqon). 6. Het zonnepaneel of de windturbine kunnen op de mast geplaatst worden. Start demonstraqe. 7. Bij gebruik van het zonnepaneel is een zwak zonnetje al voldoende. Is er geen zon dan kan een kunstmaqge lichtbron gebruikt worden. LET OP; de lichtbron moet naar het midden van het zonnepaneel wijzen. 8. Bij gebruik binnen van de windturbine, boots dan de wind na met een bureauvenqlator of haardroger. 9. Let op bij het gebruik van de waterturbine dat het water de juiste kant op stroomt. Zie pijltjes achterop de waterturbine. Eigen Energie op school p. 21

22 BIJLAGE 2 de Energiemeter. Gebruiksaanwijzing Plug de energieverbruiksmeter in het stopcontact en sluit vervolgens het te meten apparaat aan in het contact van de energieverbruiksmeter. 1. FuncQetoets ( 1 e links) Door op de funcqetoets te drukken, worden de volgende waarden zichtbaar op het display Wahage Voltage Ampère FrequenQe Laagste- en hoogste Wahage Prijs in euro per kwh Totaal verbruik in kwh en Euro s 2. Power toets (midden) Door op deze toets te drukken zal het Wahage ( is vermogen) zichtbaar worden. 3. Coshoets (rechts) Door op deze toets te drukken verschijnt het totale verbruik in kwh en in euro. 4. Invoeren van de Europrijs per kwh. Houdt de - toets ingedrukt en druk op de funcqetoets. De prijs in Euro zal gaan knipperen en door middel van de - toets en de - toets kan de actuele prijs per kwh in Euro worden ingesteld. Door vervolgens op de funcqetoets te drukken wordt de waarde opgenomen in het geheugen en hoeb niet steeds opnieuw ingevoerd te worden 5. Resehen van de energieverbruiksmeer door middel van de funcqetoets 4 seconden ingedrukt te houden. 6. Indien het rode ledlampje met onderschrib OL oplicht, onmiddellijk de meqng onderbreken. In dat geval is er sprake van overspanning. Eigen Energie op school p. 22

TEAM 1, het verlich0ng- en zonneverlich0ngteam. School:.. Team 1 - verlichting en zonlicht Eigen Energie op school p. 1

TEAM 1, het verlich0ng- en zonneverlich0ngteam. School:.. Team 1 - verlichting en zonlicht Eigen Energie op school p. 1 TEAM 1, het verlich0ng- en zonneverlich0ngteam Naam: School:.. Groep: Eigen Energie op school p. 1 ONDERZOEK NAAR ZONLICHT EN VERLICHTING Afspraken om van jullie team een superteam te maken Jullie gaan

Nadere informatie

TEAM 3, energiegebruik en schone energieteam

TEAM 3, energiegebruik en schone energieteam TEAM 3, energiegebruik en schone energieteam Naam:.. School:.. Groep:.. Eigen Energie op school p. 1 ONDERZOEK NAAR ENERGIEGEBRUIK EN SCHONE ENERGIE Afspraken om van jullie team een superteam te maken

Nadere informatie

TEAM 4, het verwarming- en isola7eteam

TEAM 4, het verwarming- en isola7eteam TEAM 4, het verwarming- en isola7eteam Naam:.. School:.. Groep:.. Eigen Energie op school p. 1 ONDERZOEK VERWARMING EN ISOLATIE Afspraken om van jullie team een superteam te maken Jullie gaan samenwerken

Nadere informatie

TEAM 4 ENERGIE. onderzoek naar stekkers en apparaten JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR STEKKERS EN APPARATEN OP SCHOOL

TEAM 4 ENERGIE. onderzoek naar stekkers en apparaten JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR STEKKERS EN APPARATEN OP SCHOOL TEAM 4 ENERGIE onderzoek naar stekkers en apparaten JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR STEKKERS EN APPARATEN OP SCHOOL VERSIE 2 2012 2 TEAM 4 - stekkers en apparaten UITNODIGING ENERGIE, WAT IS DAT EIGENLIJK?

Nadere informatie

TEAM 5 ENERGIE. onderzoek naar energiegebruik en schone energie JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR ENERGIEGEBRUIK EN SCHONE ENERGIE OP SCHOOL

TEAM 5 ENERGIE. onderzoek naar energiegebruik en schone energie JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR ENERGIEGEBRUIK EN SCHONE ENERGIE OP SCHOOL TEAM 5 ENERGIE onderzoek naar energiegebruik en schone energie JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR ENERGIEGEBRUIK EN SCHONE ENERGIE OP SCHOOL VERSIE 2 2012 2 TEAM 5 - energiegebruik en schone energie UITNODIGING

Nadere informatie

TEAM 3 ENERGIE. onderzoek naar verlichting en zonlicht JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR VERLICHTING EN ZONLICHT OP SCHOOL

TEAM 3 ENERGIE. onderzoek naar verlichting en zonlicht JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR VERLICHTING EN ZONLICHT OP SCHOOL TEAM 3 ENERGIE onderzoek naar verlichting en zonlicht JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR VERLICHTING EN ZONLICHT OP SCHOOL VERSIE 2 2012 2 TEAM 3 - verlichting en zonlicht UITNODIGING ENERGIE, WAT IS DAT

Nadere informatie

HANDLEIDING LEERKRACHT

HANDLEIDING LEERKRACHT HANDLEIDING LEERKRACHT Eigen Energie op school p. 1 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 2 OPZET VAN DE LESSEN 3 VOORBEREIDING EN BENODIGDHEDEN 4 DE LESSEN Les 1 Uitnodiging Les 2 Op pad Les 3 Resultaten Les 4 Uitdaging

Nadere informatie

TEAM 6 ENERGIE. onderzoek naar verwarming en isolatie JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR VERWARMING EN ISOLATIE OP SCHOOL

TEAM 6 ENERGIE. onderzoek naar verwarming en isolatie JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR VERWARMING EN ISOLATIE OP SCHOOL TEAM 6 ENERGIE onderzoek naar verwarming en isolatie JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR VERWARMING EN ISOLATIE OP SCHOOL VERSIE 2 2012 2 TEAM 6 - verwarming en isolatie UITNODIGING ENERGIE, WAT IS DAT EIGENLIJK?

Nadere informatie

Zonnepanelen op school. Team 1: Meten Onderzoek naar de opbrengst van zonnepanelen. Jullie gaan meten wat zonnepanelen aan energie opbrengen

Zonnepanelen op school. Team 1: Meten Onderzoek naar de opbrengst van zonnepanelen. Jullie gaan meten wat zonnepanelen aan energie opbrengen Zonnepanelen op school Team 1: Meten Onderzoek naar de opbrengst van zonnepanelen Jullie gaan meten wat zonnepanelen aan energie opbrengen 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM Jullie gaan samenwerken in een team.

Nadere informatie

TEAM 1 BINNENMILIEU. onderzoek naar vocht en vieze luchtjes JULLIE GAAN DE LUCHT IN DE SCHOOL ONDERZOEKEN.DAARVOOR GEBRUIKEN JULLIE DE CO 2 -METER

TEAM 1 BINNENMILIEU. onderzoek naar vocht en vieze luchtjes JULLIE GAAN DE LUCHT IN DE SCHOOL ONDERZOEKEN.DAARVOOR GEBRUIKEN JULLIE DE CO 2 -METER TEAM 1 BINNENMILIEU onderzoek naar vocht en vieze luchtjes JULLIE GAAN DE LUCHT IN DE SCHOOL ONDERZOEKEN.DAARVOOR GEBRUIKEN JULLIE DE CO 2 -METER VERSIE 2 2012 2 TEAM 1 - vocht en vieze luchtjes UITNODIGING

Nadere informatie

TEAM 2 BINNENMILIEU. onderzoek naar vocht en vieze luchtjes JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR STOF, VIEZIGHEID EN GELUID

TEAM 2 BINNENMILIEU. onderzoek naar vocht en vieze luchtjes JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR STOF, VIEZIGHEID EN GELUID TEAM 2 BINNENMILIEU onderzoek naar vocht en vieze luchtjes JULLIE GAAN ONDERZOEK DOEN NAAR STOF, VIEZIGHEID EN GELUID VERSIE 2 2012 2 TEAM 2 - stof, viezigheid en geluid UITNODIGING OP VEEL SCHOLEN IS

Nadere informatie

Team 6: Zonnepanelen. Onderzoek naar het gebruik van zonnepanelen

Team 6: Zonnepanelen. Onderzoek naar het gebruik van zonnepanelen Zonnepanelen op school Team 6: Zonnepanelen Onderzoek naar het gebruik van zonnepanelen Jullie gaan onderzoeken welke producten er zijn op zonnecellen 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM Jullie gaan samenwerken

Nadere informatie

Team 3: Het Zonnepaneel Onderzoek naar de werking van een zonnepaneel en de zonneboiler

Team 3: Het Zonnepaneel Onderzoek naar de werking van een zonnepaneel en de zonneboiler Zonnepanelen op school Team 3: Het Zonnepaneel Onderzoek naar de werking van een zonnepaneel en de zonneboiler Jullie gaan onderzoeken hoe een zonnepaneel en de zonneboiler werken 1. SAMENWERKEN IN EEN

Nadere informatie

Team 5: Natuur. Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel

Team 5: Natuur. Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel Zonnepanelen op school Team 5: Natuur Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel Jullie gaan onderzoeken of de plant een zonnecel is en wie daar gebruik van maken 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM Jullie gaan samenwerken

Nadere informatie

Team 2: Wolken Onderzoek naar de invloed van wolken op zonnepanelen

Team 2: Wolken Onderzoek naar de invloed van wolken op zonnepanelen Zonnepanelen op school Team 2: Wolken Onderzoek naar de invloed van wolken op zonnepanelen Jullie gaan onderzoeken wat de invloed is van wolken op de opbrengst van zonnepanelen 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM

Nadere informatie

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid

Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 4 Duurzaamheid Lesduur: 30 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten wat de gevolgen zijn van energie verbruik. De leerlingen weten wat duurzaamheid is. De leerlingen

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 6, 7, 8 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 6, 7, 8 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3!

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3! Voor het welzijn van kind en school Klas 3! Wat is energie Energie heb je nodig om iets te doen. Je hebt het nodig om een auto mee te kunnen laten rijden, een huis mee te verwarmen of een fabriek mee te

Nadere informatie

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen Hier vergelijk je de verschillende producten van de verschillende energieleveranciers. Zo kun je zien wat

Nadere informatie

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje

Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje ENERGIE Wat moet je doen? Lees de informatie in dit pakketje Zoek meer informatie op de computer en bekijk filmpjes over het onderwerp (achterin deze lesbrief staan websites en links voor filmpjes) Overleg

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL. Bernd Roemmelt / Greenpeace

HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL. Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Bernd Roemmelt / Greenpeace 2. NOORDPOOL OPDRACHT 1 Bekijk het filmpje: 1. Welke landen liggen rondom de Noordpool? 2. In welke zee ligt de Noordpool? Bernd Roemmelt / Greenpeace

Nadere informatie

Wie wijs is met ENERGIE. ...is een. School. planning connecting respecting the future. ggrontmij

Wie wijs is met ENERGIE. ...is een. School. planning connecting respecting the future. ggrontmij Wie wijs is met...is een ENERGIE Energieke School Goeiemorgen lieve kinderen! Sjaan (van nr. 36) Annet (van nr. 34) Wat gaan wij jullie vertellen: Energieke School, De Energie-wedstrijd Onderzoeken Lesprogramma

Nadere informatie

Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL

Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Greenpeace is een organisatie die ereldijd opkomt voor het milieu. We illen de natuur en de dieren daarin beschermen.

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Een goede vangst! Opdracht van Domein en Knaapen Groep: een goede vangst - http://domein.braintrigger.nl

Een goede vangst! Opdracht van Domein en Knaapen Groep: een goede vangst - http://domein.braintrigger.nl Een goede vangst! Om fijn te leven maak je veel gebruik van energie. Bijvoorbeeld om eten te koken, of om te spelen met een spelcomputer. Maar ook om het huis te verwarmen of jezelf te vervoeren. Voor

Nadere informatie

1 ENERGIE Inleiding Het omzetten van energie Fossiele brandstoffen Duurzame energiebronnen

1 ENERGIE Inleiding Het omzetten van energie Fossiele brandstoffen Duurzame energiebronnen 1 ENERGIE... 2 1.1. Inleiding... 2 1.2. Het omzetten van energie... 2 1.3. Fossiele brandstoffen... 5 1.4. Duurzame energiebronnen... 7 1.5. Kernenergie... 9 1.6. Energie besparen... 10 1.7. Energieverbruik

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school.

Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school. Startactiviteit groep 1/2 Hoofddoel Bewustwording: Leraren en leerlingen worden zich bewust van het energieverbruik op school. Subdoelen 1. Leerlingen en leraren worden zich bewust van welke apparaten

Nadere informatie

WONEN IN EEN ENERGIEZUINIGE WONING: PRAKTISCHE INFORMATIE EN TIPS

WONEN IN EEN ENERGIEZUINIGE WONING: PRAKTISCHE INFORMATIE EN TIPS WONEN IN EEN ENERGIEZUINIGE WONING: PRAKTISCHE INFORMATIE EN TIPS Wonen Zuid vindt duurzaam en energiezuinig bouwen belangrijk. Dit is beter voor ons milieu en huurders kunnen hiermee besparen op hun energierekening.

Nadere informatie

1.7 Kwartet over de verschillende energiebronnen

1.7 Kwartet over de verschillende energiebronnen 2. 1. Lessuggesties Oriënterende en activiteiten op klasniveau 1.7 Kwartet over de verschillende energiebronnen Dit kwartet is een syntheseactiviteit. De meeste aspecten van energie die aan bod zijn gekomen,

Nadere informatie

2.5: WINDENERGIE GEBRUIKEN 2.6: ZONNEWARMTE GEBRUIKEN 2.7: ZONNESTROOM GEBRUIKEN 2.8: BIO-ENERGIE GEBRUIKEN

2.5: WINDENERGIE GEBRUIKEN 2.6: ZONNEWARMTE GEBRUIKEN 2.7: ZONNESTROOM GEBRUIKEN 2.8: BIO-ENERGIE GEBRUIKEN WERKBOEKJE LES 2: HOE KAN IK? Dit werkboekje is van TEAM Naam : Naam : Naam : Naam : Instructie: Doe de opdrachten om en om, kies steeds een andere kleur. Kruis aan als je een opdracht gedaan hebt. Zuinig

Nadere informatie

ENERGIEZUINIG WONEN 10 tips

ENERGIEZUINIG WONEN 10 tips ENERGIEZUINIG WONEN 10 tips 1 Je woning isoleren en begin daar waar isoleren het meeste oplevert, dus waarmee je je energievraag zo veel mogelijk terugbrengt. Veel mensen kopen eerst zonnepanelen om energie

Nadere informatie

Een goede vangst! Een goede vangst 2014 - http://omwb.braintrigger.nl

Een goede vangst! Een goede vangst 2014 - http://omwb.braintrigger.nl Een goede vangst! Om fijn te leven maak je veel gebruik van energie. Bijvoorbeeld om eten te koken, of om te spelen met een spelcomputer. Maar ook om het huis te verwarmen of jezelf te vervoeren. Voor

Nadere informatie

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver Stijn Dekelver De maand oktober is al enkele jaren de maand van de energiebesparing. De overheid roept dan alle mensen in Vlaanderen op om zuinig om te gaan met energie. Sommige centrales die elektriciteit

Nadere informatie

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptips die watt opleveren samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptip 1 Waterbesparende douchekop (max. 8L per minuut doe de emmerproef om dit te testen) ± 90 p.j. De groenste

Nadere informatie

1. Het klimaat slaat op hol De klimaatverandering. 2. Energie Wat doen we ermee? 3. Energie Waar komt het vandaan?

1. Het klimaat slaat op hol De klimaatverandering. 2. Energie Wat doen we ermee? 3. Energie Waar komt het vandaan? Dit lespakket bestaat uit vijf blokken 1. Het klimaat slaat op hol De klimaatverandering 2. Energie Wat doen we ermee? 3. Energie Waar komt het vandaan? 4. Elektriciteit Hoe raakt het tot aan je huis?

Nadere informatie

NME centrum Betuwe LES 3

NME centrum Betuwe LES 3 NME centrum Betuwe LES 3 les 3 COLOFON Deze handleiding hoort bij het project Energie?Zuinig! Dit project is een combinatie van de Leskist Energie? Natuurlijk Duurzaam! en het landelijke project Energieke

Nadere informatie

www.praktischtechniek.nl

www.praktischtechniek.nl D. Bekijk nu de andere zaklampen. Vul de tabel in. Werken alle zaklampen? Ja / nee Omdat: Welke zaklamp schijnt het langst? Techniekkit: Noord Nederland Domein: Energie omzetting Competentie: Ontwerpen

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen Tekst lezen en vragen stellen 1. Om een tekst goed te begrijpen is het erg belangrijk om een tekst actief te lezen. In de uitleg lees je hoe je dat moet doen. Als je actief leest, dan: - controleer je

Nadere informatie

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis

Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Werkblad 1, mbo Duurzame elektriciteit in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit al jaren vrij stevig. En de wereldwijde behoefte aan energie groeit mee: we kúnnen simpelweg niet meer zonder

Nadere informatie

Virtuele Diaconale Klimaatstraat Wageningen

Virtuele Diaconale Klimaatstraat Wageningen KND-Klimaatwedstrijd Virtuele Diaconale Klimaatstraat Wageningen Naam: Leeftijd: Kerkgebouw: Uiterste inleverdatum is 3 maart 2017 tijdens de kindernevendienst, of in de brievenbus bij Joke de Jong, Dolderstraat

Nadere informatie

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein ctie produ Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein lesboekje02.indd 1 20-11-2015 13:20 Welkom in de Groene Top Trein! Het gaat deze trein voor de wind, want deze trein rijdt op wind.

Nadere informatie

Energie bespaartips van Woningstichting Bergh

Energie bespaartips van Woningstichting Bergh Energie bespaartips van Woningstichting Bergh Energietips van Woningstichting Bergh - 1 Op tijd omlaag is geld besparen U kunt ook besparen in een energiezuinige woning U woont in een woning van Woningstichting

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Elektrische energie. energie01 (1 min, 47 sec)

Elektrische energie. energie01 (1 min, 47 sec) Elektrische energie In huishoudens is elektrische energie de meest gebruikte vorm van energie. In Nederland zijn bijna alle huizen aangesloten op het netwerk van elektriciteitskabels. Achter elk stopcontact

Nadere informatie

Ik ben de Kaars! De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte. ENERGIE 5 6 GROEP. Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer.

Ik ben de Kaars! De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte. ENERGIE 5 6 GROEP. Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. ENERGIE Ik ben de Kaars! De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte. Aangeboden door Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. www.eu.nl -> onderwijs Europese Unie Jongelui!

Nadere informatie

Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing:

Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing: Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing: Deze lessenserie is niet helemaal door ons gemaakt maar gedeeltelijk afkomstig van www.webquests.nl Lesdoelen: kerndoelen leerdoelen 4,34,39 Leerlingen

Nadere informatie

SLUIPVERBRUIK IN HUIS

SLUIPVERBRUIK IN HUIS SLUIPVERBRUIK IN HUIS Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer Verwarming/Koeling Warm water CO2-zuinig vervoer Verlichting

Nadere informatie

Ik ben de Kaars! De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte. ENERGIE 7 8 GROEP. Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer.

Ik ben de Kaars! De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte. ENERGIE 7 8 GROEP. Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. ENERGIE Ik ben de Kaars! De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte. Aangeboden door Dit verhaal is onderdeel van de Europese Verhalenkoffer. www.eu.nl -> onderwijs Europese Unie Jongelui!

Nadere informatie

De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte

De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte De Kaars is van adel, ze praat daarom wat uit de hoogte Jongelui! Jullie denken wellicht: wat schijnt daar? Welnu, dat ben ik. Wat een licht, nietwaar! Hoezo, dat valt vies tegen! Jongeman, daar, op dat

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen

Alternatieve energiebronnen Alternatieve energiebronnen energie01 (1 min, 5 sec) energiebronnen01 (2 min, 12 sec) Windenergie Windmolens werden vroeger gebruikt om water te pompen of koren te malen. In het jaar 650 gebruikte de mensen

Nadere informatie

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u!

Hoe kan ik energie besparen? De Woningstichting helpt u! energie besparen = woonlasten verlagen VRAGEN? Bent u geïnteresseerd in één van de mogelijkheden die in deze brochure zijn beschreven, heeft u nog vragen of wilt u meer weten over de kosten? Vul dan het

Nadere informatie

Energie in de school

Energie in de school Energie 5 en 6 6 Energie in de school Onderzoek in de school Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: onderzoeken hun omgeving op verwarming, verlichting, elektrische apparaten en isolatie. ervaren

Nadere informatie

Junior FIRST LEGO League

Junior FIRST LEGO League Junior FIRST LEGO League Elke dag maken wij keuzes op het gebied van energie. We verwarmen onze huizen, voorzien auto s van brandstof, laden onze mobiele telefoon op, computers worden van stroom voorzien,

Nadere informatie

Bedreigingen. Broeikaseffect

Bedreigingen. Broeikaseffect Bedreigingen Vroeger gebeurde het nogal eens dat de zee een gat in de duinen sloeg en het land overspoelde. Tegenwoordig gebeurt dat niet meer. De mensen hebben de duinen met behulp van helm goed vastgelegd

Nadere informatie

ENERGIE RONDGANG OP SCHOOL

ENERGIE RONDGANG OP SCHOOL ENERGIE RONDGANG OP SCHOOL Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer Verwarming/Koeling Warm water CO 2 -zuinig vervoer Verlichting

Nadere informatie

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12%

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% Hugo Vanderstraeten Energieverbruik op hol steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% (Bron: CREG). Energie besparen = geld sparen. 3/4 van onze energie komt uit fossiele brandstoffen. De verbranding van

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron!

Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Energie 5 en 6 3 Fossiele brandstoffen? De zon is de bron! Filmpjes werkblad Doelen Begrippen Materialen Duur De leerlingen: weten dat fossiele brandstoffen hele oude resten van planten zijn. kunnen een

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

Duurzaamheid. Complex Duinstate

Duurzaamheid. Complex Duinstate Duurzaamheid Complex Duinstate Kaatsheuvel Maart 2010 Leerling Hans van Ierland Casade Woondiensten 09-03-2010 Docent Ellen Venhuizen Wijkwerk niveau 3 fase 3 helicon opleidingen 1 Inhoud Bladzijde: Inleiding

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

1 ENERGIEBESPARING, WAAROM EIGENLIJK?

1 ENERGIEBESPARING, WAAROM EIGENLIJK? Naam:... 1 ENERGIEBESPARING, WAAROM EIGENLIJK? Waarom is energiebesparing belangrijk? En wat is het precies waar we op moeten besparen? Energie Zonder energie staat alles stil. Dit begint al bij je eigen

Nadere informatie

Actief bezig met de I-CE!

Actief bezig met de I-CE! Actief bezig met de I-CE! Speciaal voor dorpshuizen heeft inrg een aantal leuke tips en weetjes over energiebesparing verzameld! In deze mail geeft inrg een aantal tips en weetjes over de I-CE die onlangs

Nadere informatie

GROENE TEST. Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke?

GROENE TEST. Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke? GROENE TEST Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke? O Afkoeling van het klimaat O Meer vulkaanuitbarstingen O Zure regen O Zoete regen 2. Waarvoor dienen

Nadere informatie

Tropisch Nederland. 1. Aanzetten. 1.a Tropisch Nederland

Tropisch Nederland. 1. Aanzetten. 1.a Tropisch Nederland 1. Aanzetten Tropisch Nederland 1.a Tropisch Nederland Jij gaat aan de slag met het dossier Tropisch Nederland. Welke onderdelen van het dossier ga jij maken? Overleg met je docent. GA IK DOEN STAP ONDERDEEL

Nadere informatie

Meten = weten Instructie voor leerkrachten

Meten = weten Instructie voor leerkrachten Meten = weten Instructie voor leerkrachten Dit opdrachtenblad Meten = Weten is ontwikkeld als een voorproefje voor het lespakket Zonnepanelen op school. Het opdrachtenblad is zelfstandig te gebruiken.

Nadere informatie

DUW Parkstad. Wij geven advies aan de inwoners van Parkstad over energiebesparing en verduurzaming van hun huis.

DUW Parkstad. Wij geven advies aan de inwoners van Parkstad over energiebesparing en verduurzaming van hun huis. DUW Parkstad Wij geven advies aan de inwoners van Parkstad over energiebesparing en verduurzaming van hun huis. Sprekers: Rick Muijen - duurzaamheidsdeskundige Joyce Bongers - duurzaamheidsdeskundige Programma

Nadere informatie

Module 4 Energie. Vraag 3 Een bron van "herwinbare" energie is: A] biomassa B] de zon C] steenkool D] aardolie E] bewegend water

Module 4 Energie. Vraag 3 Een bron van herwinbare energie is: A] biomassa B] de zon C] steenkool D] aardolie E] bewegend water Module 4 Energie Vraag 1 Wat hoort bij het indirect energieverbruik van een apparaat? Kies het BESTE antwoord A] De energie wat het apparaat nuttig verbruikt. B] De energie die het apparaat niet nuttig

Nadere informatie

Zet de verwarming een graadje lager

Zet de verwarming een graadje lager TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7 % minder gas of elektriciteit = 35 minder per jaar indien GAS 80 minder per jaar indien ELEKTRICITEIT TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265).

Vooraleer de leerlingen de teksten lezen, worden de belangrijkste tekststructuren overlopen (LB 265). 5.2.1 Lezen In het leerboek krijgen de leerlingen uiteenlopende teksten te lezen. Op die manier worden de verschillende tekstsoorten en tekststructuren nogmaals besproken. Het gaat om een herhaling van

Nadere informatie

Zuinig met energie. waar je thuis bent...

Zuinig met energie. waar je thuis bent... Zuinig met energie waar je thuis bent... Goed voor het milieu en voor uw portemonnee HEEMwonen investeert fors in energiebesparende maatregelen. Dit doen we heel bewust. Zo verlagen we de energielasten

Nadere informatie

2.5: WINDENERGIE GEBRUIKEN 2.6: ZONNEWARMTE GEBRUIKEN 2.7: ZONNESTROOM GEBRUIKEN 2.8: BIO-ENERGIE GEBRUIKEN

2.5: WINDENERGIE GEBRUIKEN 2.6: ZONNEWARMTE GEBRUIKEN 2.7: ZONNESTROOM GEBRUIKEN 2.8: BIO-ENERGIE GEBRUIKEN ERKBOEKJE LES 2: HOE KAN IK? Dit werkboekje is van TEAM Naam : Naam : Naam : Naam : Instructie: Doe de opdrachten om en om, kies steeds een andere kleur. Kruis aan als je een opdracht gedaan hebt. Zuinig

Nadere informatie

Zet de verwarming een graadje lager

Zet de verwarming een graadje lager TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7 % minder gas of elektriciteit = 35 minder per jaar indien GAS 80 minder per jaar indien ELEKTRICITEIT Ben je uit huis of ga je slapen, draai de verwarming

Nadere informatie

Flipping the classroom

Flipping the classroom In dit projectje krijg je geen les, maar GEEF je zelf les. De leerkracht zal jullie natuurlijk ondersteunen. Dit zelf les noemen we: Flipping the classroom 2 Hoe gaan we te werk? 1. Je krijgt of kiest

Nadere informatie

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal!

De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! De Bloem (van plastic) is een meid van nu! Tikkeltje brutaal! Hé hoi, hallo! Ik zal me even voorstellen. Ik ben Bloem. Bloem van Plastic. Maar je mag gewoon Bloem zeggen. Wow! Wat goed dat jullie even

Nadere informatie

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx

EnergieBesparen. Alle tips in een overzicht. Pascal Wierckx EnergieBesparen Alle tips in een overzicht Pascal Wierckx Inleiding De meeste huishoudens betalen teveel voor hun energierekening. Door eenvoudige tips op te volgen kan met weinig moeite veel geld bespaard

Nadere informatie

Energie weetjes. Stand-by functie is sluipverbruiker:

Energie weetjes. Stand-by functie is sluipverbruiker: Energie weetjes Het stroomverbruik is tussen 1950 en 2004 vervijfvoudigd. Dit komt vooral door een toename van het aantal wasdrogers, magnetrons, vaatwassers en computers in huis. In de Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

ArbeidsErvaring Project 2014-2015

ArbeidsErvaring Project 2014-2015 ArbeidsErvaring Project 2014-2015 DEEL 2 ARBEIDSERVARING Een project in het kader van arbeidservaring en duurzaamheid voor 3 e klassen HAVO en VWO van het Revius Lyceum Doorn Naam: Klas:.. 2 Voorwoord

Nadere informatie

Energieteams groep 7 8

Energieteams groep 7 8 Energieteams groep 7 8 Als de problemen en oplossingen voor klimaatverandering helder zijn, kun je de leerlingen van groep 7 en 8 energieteams laten vormen. Ieder team krijgt een eigen missie! Hieronder

Nadere informatie

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen?

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dagboek Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dat het klimaat verandert is een feit. Je hoort het overal om je

Nadere informatie

Missies Powersaver Game

Missies Powersaver Game Missies Powersaver Game 1. Lampen en Opladers Ga in huis opzoek naar lampen die aanstaan in ruimtes waar niemand is en zet deze uit. Zorg vanaf nu dat in ruimtes waar niemand is het licht uitstaat. Door

Nadere informatie

Achtergrondinformatie The Bet

Achtergrondinformatie The Bet Achtergrondinformatie The Bet Wedden dat het ons lukt in 2 maanden 8 % CO 2 te besparen! In 1997 spraken bijna alle landen in het Japanse Kyoto af hoeveel CO 2 zij moesten besparen om het broeikaseffect

Nadere informatie

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma

Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Hoofdstuk 31. Klimaatprogramma Samenvatting Ruim zeven op de tien Leidenaren is van mening dat het klimaat de laatste tien jaar aan het veranderen is. Dit is iets minder dan vorig jaar. Qua belangrijkheid

Nadere informatie

VERLENGEN KOPEN RUILEN BETALEN

VERLENGEN KOPEN RUILEN BETALEN http://www.edusom.nl Thema In en om het huis VERLENGEN KOPEN RUILEN BETALEN Lesbrief 26. Herhaling thema Wat leert u in deze les? De woorden uit les 22, 23, 24 en 25. Veel succes! Deze les is ontwikkeld

Nadere informatie

Groep 8 - Les 5 Mijn idee over energie in de toekomst

Groep 8 - Les 5 Mijn idee over energie in de toekomst Leerkrachtinformatie Groep 8 - Les 5 Mijn idee over energie in de toekomst Lesduur: 25 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten waarom je zuinig met elektriciteit moet zijn. De leerlingen kunnen

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor energie en vermogen

Een beginners handleiding voor energie en vermogen Een beginners handleiding voor energie en vermogen Waarom moet je leren over energie en vermogen. Het antwoord is omdat we allemaal energie verbruiken in ons dagelijks leven om te verwarmen, te koelen,

Nadere informatie

Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer

Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer ELEKTRICITEIT TELT! Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer Verwarming/Koeling Warm water CO2-zuinig vervoer Verlichting Elektrische

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Thema In en om het huis

Thema In en om het huis http://www.edusom.nl Thema In en om het huis Lesbrief 24. Een wasmachine kopen. Wat leert u in deze les? Wat u kunt zeggen als u een wasmachine wilt kopen. Zeggen hoe groot iets is. Vergelijkingen. Veel

Nadere informatie

Het weer. Expertgroep 4: Wind. Naam leerling:... Leden expertgroep:..

Het weer. Expertgroep 4: Wind. Naam leerling:... Leden expertgroep:.. Expertgroep 4: Wind Naam leerling:...... Leden expertgroep:.. De voorbereiding In het weerbericht hoor je de weerman of weervrouw soms zeggen: Morgen is er kans op harde windstoten. Maar wat is wind eigenlijk?

Nadere informatie

BNR MINI-ENERGIEBESPARINGSWEDSTRIJD SPEELKAART VAN:

BNR MINI-ENERGIEBESPARINGSWEDSTRIJD SPEELKAART VAN: BNR MINI-ENERGIEBESPARINGSWEDSTRIJD SPEELKAART VAN: HANDLEIDING Bij BNR gaan jullie allemaal aan de slag met een mini-energiebesparingswedstrijd. Goed bezig! Maar hoe werkt het precies? Hierbij de handleiding:

Nadere informatie

Nr.01 / Februari 2012. Doe mee en verminder CO2!

Nr.01 / Februari 2012. Doe mee en verminder CO2! Nr.01 / Februari 2012 Doe mee en verminder CO2! De Groene Hollander is dé MVO-krant van Hollandridderkerk opgezet door het (milieu-)adviesteam. Het (milieu-)adviesteam is tot stand gekomen naar aanleiding

Nadere informatie

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen Thuis Slim Advies Haal meer winst uit energie Zon Wind Water Gratis tips om energie te besparen Gratis tips om energie te besparen. Haal meer winst uit energie Voorwaarden van verspreiding Je mag dit E-book

Nadere informatie

Les De kosten van energie

Les De kosten van energie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les De kosten van energie Werkblad Les De kosten van energie Werkblad Elke dag gebruiken we heel wat energie om het huis warm te houden en te verlichten, televisie te kijken,

Nadere informatie

Proposities voor Comfortabel leven

Proposities voor Comfortabel leven Proposities voor Comfortabel leven Concrete concepten voor installateurs en andere partijen in de markt Juni 2012 1 De zeven proposities voor comfortabel leven in één oogopslag 2 3 Patrick en Jolanda zijn

Nadere informatie

Lesprogramma duurzaamheid

Lesprogramma duurzaamheid Lesprogramma duurzaamheid Opdrachtenboek Inhoud 1. Wat is Puur Hoorn? 2. Klimaatverandering 3. Wat betekent duurzaamheid? 4. Energie besparen in huis 5. Duurzame energiebronnen 6. Afval scheiden en recyclen

Nadere informatie