Tendens: Trends in Wonen, Werken en Middelengebruik : een update

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tendens: Trends in Wonen, Werken en Middelengebruik 2012-2013: een update"

Transcriptie

1 Tendens: Trends in Wonen, Werken en Middelengebruik : een update

2 2 Tendens Tendens: Trends in Wonen, Werken en Middelengebruik : een update

3 Inleiding I Doel van Tendens Dit factsheet is een update van het in 212 verschenen rapport: Tendens: Trends in Wonen, Werken en Middelengebruik Tendens in 23 gestart als de Gelderse alcohol- en drugsmonitor is een uitgave van IrisZorg. Het doel van Tendens kan het beste omschreven worden als: sociale kwetsbaarheid, alcohol- en drugsgebruik in het verzorgingsgebied van IrisZorg op een systematische en continue wijze in beeld te brengen. Colofon Dit factsheet is een uitgave van de Dienst Onderzoek & Ontwikkeling van IrisZorg Auteurs: Harmen Beurmanjer Msc. Dr. Gerdien de Weert Opdrachtgever: Raad van Bestuur, IrisZorg Dienst Onderzoek & Ontwikkeling Correspondentieadres: Postbus AJ Arnhem Bezoekadres: Kronenburgsingel GM Arnhem Telefoon Ontwerk en opmaak: Madelief Brandsma grafisch ontwerp Druk: Drukkerij Hodak Beekbergen Oplage: Het in kaart brengen van trends in de hierboven genoemde thema s dient meerdere doelen. Ten eerste om beleidsmakers, hulpverlening en preventiewerkers te ondersteunen. Als tweede punt ziet IrisZorg het als haar taak om een betrouwbare informatiebron te zijn voor haar samenwerkingspartners en stakeholders op het gebied van sociale kwetsbaarheid en middelengebruik. Met Tendens kunnen wij en onze partners beleid afstemmen op de meest actuele situatie en voorspellingen doen over verdere ontwikkelingen in de regio. II Opbouw van dit factsheet In deze update worden verschillende regionale onderzoeken besproken die na het verschijnen van het uitgebreide rapport in 212 zijn uitgekomen. Hierbij wordt vooral gekeken naar trends op het gebied van middelengebruik onder jongeren en jongvolwassenen. De belangrijkste reden hiervoor ligt in het feit dat zich hier de meeste nieuwe ontwikkelingen voordoen. In totaal worden zes onderzoeken besproken: vier door IrisZorg uitgevoerd, een door de GGD-en in Gelderland en een door het Trimbos-Instituut. 1. De Panelstudie van IrisZorg Het uitgaan en middelen onderzoek DIMS Emovo Hulpverleningscijfers Monitor Drugsincidenten 7. Samenvatting en trends Bij punt 7 zal de informatie uit alle onderzoeken naast elkaar gelegd worden en een samenvatting gegeven worden van waargenomen trends. Met dank aan De auteurs bedanken ondermeer de medewerkers van de afdelingen Communicatie en de dienst Preventie voor hun medewerking, in het bijzonder Mary de Jong, Irmgard Poelmans en Armida Panka. Verder bedanken wij de Neeltje Vogels van het Trimbos Instituut en de epidemiologen van GGD-en Noord-Oost Gelderland, Gelderland Midden, Regio Nijmegen en Rivierenland voor het beschikbaar stellen van hun onderzoeksgegevens. Tot slot dank aan alle onderzoeksmedewerkers en panelleden die een bijdrage hebben geleverd aan het tot stand komen van de onderzoeken in dit factsheet. Tendens

4 1 De Panelstudie van IrisZorg 212 In de jaarlijkse panelstudie van IrisZorg bevragen we jongeren en sleutelfiguren als horecamedewerkers, jongerenwerkers en straathoekwerkers op hun signalen over alcohol- en drugsgebruik. In 212 is het middelengebruik van jongeren in 22 netwerken van uitgaande jongeren en hangjongeren in kaart gebracht. Per middel worden hieronder de belangrijkste bevindingen besproken. Alcohol In vrijwel alle netwerken wordt door jongeren alcohol gebruikt, met uitzondering van enkele jongeren onder de 16 jaar. Vooral in het weekend wordt er flink gedronken: in ruim de helft van de netwerken is tien tot twintig glazen op een uitgaansavond de norm. Indrinken voor het uitgaan blijft populair. Dit gebeurt soms buiten, bijvoorbeeld op straat of in het park, maar vooral (bij vrienden) thuis of in de keet. Een veel genoemde reden om vooraf in te drinken wordt gevormd door de prijzen in de horeca. In verschillende steden lijkt het happy hour in de horeca weer wat meer terug te keren. In ongeveer een derde van de netwerken drinkt een aanzienlijke groep ook regelmatig doordeweeks. Bij deze groep komt dagelijks alcoholgebruik vaak voor. Doordeweeks ligt het alcoholgebruik echter lager dan in het weekend. Bier blijft veruit het populairst onder de jongeren in de netwerken, hoewel bij het indrinken vaak ook sterke drank komt kijken. Cannabis Het blowen vindt vooral plaats buiten het uitgaansleven, zoals buiten of thuis/bij vrienden. In de meeste netwerken blowen jongeren alleen in het weekend, ongeveer 1 tot 2% van de blowers doet het dagelijks. Deze laatste groep heeft vaak problemen op verschillende gebieden, zoals op school, met financiën (schulden) en wat betreft de geestelijke gezondheid. Een gebrek aan zinvolle dagbesteding leidt vaak tot meer blowen en andersom: zodra de jongeren overdag bezig zijn lijkt het cannabisgebruik te dalen. Wanneer mensen in groepsverband blowen is het lastig stoppen. Vaak beginnen gebruikers snel weer als de rest van de groep blijft gebruiken. Redenen om te stoppen met blowen zijn de hoge kosten, lamlendigheid en de ervaring dat het niet goed samengaat met werken. Veel hangjongeren in meer rurale gebieden komen vaak aan hun cannabis via dealers of eigen kweek. In de grotere steden wordt de cannabis juist vaak bij een coffeeshop gehaald. Coffeeshops zijn vooral in steden te vinden en vrijwel niet in rurale gebieden. Cocaïne In verschillende grote Gelderse steden rapporteren panelleden meer openlijk gebruik en dealen van cocaïne. Daarentegen lijkt het gebruik onder verschillende groepen hangjongeren juist wat af te nemen, mede doordat ze minder geld te besteden hebben. Hoewel veel panelleden aangeven dat jongeren vaak wel nieuwsgierig zijn naar het middel, zorgt de hoge prijs ( 5,- per gram) ervoor dat het gebruik vaak beperkt is. Wanneer er gebruikt wordt, is dit vrijwel uitsluitend in het weekend, om te ontspannen na een week werken. Het gebruik vindt zowel plaats op party s, in cafés als thuis. Amfetamine Amfetamine wordt als een goedkoop alternatief voor cocaïne gezien door verschillende jongeren in de panelstudie. Het middel wordt vooral in het weekend gebruikt op bepaalde thema(muziek)-feesten. Enkele jongeren geven aan ook doordeweeks te gebruiken. Het middel wordt dan vooral gebruikt om zich fitter te voelen, niet om te feesten. De meest genoemde prijzen voor een gram amfetamine liggen tussen de 5,- en 15,-. Een aantal jongeren klaagt over de kwaliteit van de aangeboden amfetamine; deze zou het laatste jaar steeds slechter zijn geworden. Ecstasy Hetzelfde patroon wordt gezien bij ecstasy. Dit middel lijkt ook vrijwel exclusief gebruikt te worden tijdens het uitgaan en op feesten. Het wordt in de meeste gevallen gekocht buiten het uitgaansleven en soms bij dealers op de feesten zelf. De prijs voor een pil fluctueert en is sterk afhankelijk van het aantal pillen dat wordt gekocht. De meest genoemde prijzen voor een pil zijn tussen de 2,- en 1,-. Voor MDMA kristallen wordt gemiddeld tussen de 2,- á 3,- per gram betaald. GHB Het gebruik van GHB blijft lastig in kaart te brengen. Verschillende panelleden rapporteren afname, maar in het uitgaansleven worden nog wel met enige regelmaat lege buisjes gevonden. Daarnaast zien een paar panelleden juist een toename in gebruik. Tussen gebruikers zijn grote verschillen: sommigen gebruiken het vooral tijdens het uitgaan, anderen juist thuis of na het stappen. GHB heeft een dubbel imago onder jongeren in de netwerken van de panelstudie. Aan een kant wordt het gezien als goedkope vervanger van alcohol die geen kater geeft; dit maakt het middel aantrekkelijk. Aan de andere kant heeft het middel in verschillende netwerken vooral een negatief imago, vanwege de problemen met dosering en gebrek aan controle. Men krijgt of koopt GHB vaak van vrienden en in een paar gevallen maken jongeren het zelf. Overig In enkele netwerken wordt het gebruik van diverse stimulantia genoemd, waaronder Ritalin, diverse designerdrugs en energizers. Het gebruik hiervan is echter beperkt tot een aantal jongeren in enkele netwerken. Het tripmiddel ketamine geniet daarnaast in enkele netwerken ook enige populariteit; gebruik is beperkt. Het gebruik van psychedelica als paddo s, truffels en LSD wordt ook door enkelen gerapporteerd. Deze middelen worden echter beperkt frequent gebruikt, hoogstens een paar keer per jaar. Verder wordt het gebruik van middelen als lachgas en poppers nog genoemd in diverse netwerken. Deze middelen zijn voor de meeste jongeren echter meer iets voor erbij, dan als hoofdmiddel. In tegenstelling tot wat men in de verslavingszorg tegenkomt, lijkt het gebruik van opiaten niet voor te komen onder de jongeren in de panelstudie. Het middel heeft onder hen een zeer negatief imago. Tot slot geven panelleden nog een signaal af over het gebruik van energiedrank. Dit zou in vrijwel alle netwerken gebruikt worden, en door grote groepen jongeren dagelijks. De goedkope merken worden door veel jongeren groot ingeslagen bij supermarkten en men consumeert vaak meerdere blikjes per dag. 6 Tendens Tendens

5 Combinaties Veel jongeren uit de netwerken van de panelstudie geven aan verschillende middelen tegelijkertijd te gebruiken. Alcohol wordt het meest gecombineerd met andere middelen, met name stimulantia zoals ecstasy, amfetamine en cocaïne. Hierbij dient het gebruik van stimulantia soms om langer door te kunnen gaan met drinken en feesten. De combinatie alcohol en cannabis wordt ook enkele malen genoemd, maar is beperkt populair. GHB dient soms ter vervanging van alcohol en wordt bijvoorbeeld gebruikt om de scherpe randjes van amfetamine af te halen. Verschillende jongeren geven verder aan diverse stimulantia te combineren. Hierbij wordt vooral de combinatie tussen ecstasy en cocaïne geroemd. Combinaties met amfetamine en ketamine worden ook genoemd, maar beperkt. 2 Uitgaan en Middelen onderzoek 212 In de zomer en het najaar van 212 heeft IrisZorg een onderzoek uitgevoerd in de uitgaanscentra van de zes Gelderse steden: Apeldoorn, Arnhem, Doetinchem, Ede, Nijmegen en Tiel. Gedurende een zaterdagavond zijn in elke stad jongeren bevraagd op hun middelengebruik. Dit leverde in totaal 1473 unieke ingevulde vragenlijsten op van jongeren tussen de 15 en 3 jaar. De man-vrouwverhouding was en de gemiddelde leeftijd 2 jaar. Alcohol Van de respondenten was 9% actuele drinker; dat wil zeggen dat ze in de laatste vier weken ten minste een keer alcohol hadden gebruikt. De meeste actuele gebruikers drinken gemiddeld twee tot drie dagen per week. Als men drinkt is dat vooral in het weekend, met een gemiddelde van negen eenheden, tegenover gemiddeld tweeënhalf eenheden doordeweeks. Tussen steden onderling zijn vrijwel geen verschillen. Tussen mannen en vrouwen wel: mannen drinken gemiddeld op meer dagen en consumeren meer alcohol per week dan vrouwen. Drugs Naast het alcoholgebruik zijn de respondenten ook bevraagd op hun ervaringen met drugs. Cannabis was hierbij het meest genoemde gebruikte middel. Vooral in Arnhem en met name in Nijmegen hadden relatief veel jongeren ervaring met cannabis. Opvallend hier was dat in Nijmegen ruim een op de vier respondenten cannabis had gebruikt in de laatste vier weken. De resultaten zijn weergegeven in figuur 1. Percentage Figuur 1 Cannabisgebruik onder uitgaande jongeren in zes Gelderse steden in 212. (n=1473) 1 Apeldoorn Arnhem Doetinchem Ede Nijmegen Tiel Ooit gebruik Actueel gebruik Tendens Tendens

6 De meest genoemde overige drugs zijn weer gegeven in figuur 2. Naast deze middelen werd het gebruik van een aantal andere middelen zoals ketamine, 2C-B, LSD, truffels en mephedrone ook nog genoemd door een beperkt aantal respondenten. In Nijmegen rapporteerden respondenten relatief vaker ervaring met (hard)drugs dan in de meeste andere steden. Percentage DIMS 212 De DIMS beoogt een steeds zo actueel mogelijk beeld van de Nederlandse markt van recreatieve drugs te geven. IrisZorg is met twee testpunten, in Arnhem en Nijmegen, een van de deelnemers van dit project. Gebruikers kunnen hier hun drugs anoniem laten testen en informatie krijgen over de samenstelling hiervan. In 212 zijn in Nijmegen en Arnhem 767 drugsmonsters getest. Dat waren er in 211 nog 87. Er is een grote afname van het aantal monsters in Nijmegen, maar in Arnhem is een lichte stijging. Mogelijk heeft de afname te maken met de verkorte openingstijd van de service in Nijmegen. Meest aangeleverde stoffen Ruim 9% van de drugs die worden aangeleverd bestaat uit ecstasy, cocaïne en speed. In 212 zien we in verhouding een afname van ecstasy en een toename van amfetamine. Het percentage ingeleverde cocaïne is ongeveer gelijk gebleven. Zie figuur 3. Ecstasy Lachgas Amfetamine Cocaïne Paddo' s Poppers GHB Ooit gebruik 11,4 9,7 6,9 6,5 6,4 3,4 3,3 Actueel gebruik 3,5 1,3 1,9 1,4,9,6,5 1% 9% 8% Figuur 2 Prevalentie harddrugsgebruik onder uitgaande jongeren in Gelderland in 212. (n=1473) 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% Overig Amfetamine Cocaïne Ecstasy % Figuur 3 Verdeling aangeleverde stoffen bij de DIMS in Gelderland. Ecstasy Van de 47 geteste ecstasymonsters zijn 21 monsters aangeleverd als poeder, 38 monsters als pil en 6 als overig. In de geteste ecstasypillen en poeders zit in 97% ook daadwerkelijk MDMA. In dertig geteste monsters zitten ook nog andere stoffen. In de meeste gevallen gaat het dan om cafeïne, in sommige gevallen gaat het om methamfetamine en daarnaast wordt af en toe nog een andere stof aangetroffen. In de geteste ecstasypillen is ook gekeken naar de werkzame stof MDMA. De toename van mg MDMA die in 21 startte, zet in 212 onverminderd voort. Er is een stijging van pillen met een dosering van boven de 11 mg en een daling van de pillen met minder dan 1mg 1 Tendens Tendens

7 MDMA (figuur 4). In de loop der jaren is de dosering van MDMA in ecstasypillen flink gestegen. Dit brengt risico s met zich mee. Voor diegenen die hun pillen laten testen, zijn deze risico s minder groot omdat zij de dosering kunnen aanpassen. Maar ecstasyslikkers die hun pillen niet laten testen en er van uitgaan dat elke pil dezelfde dosis bevat, kunnen onbedoeld te veel MDMA binnenkrijgen. 1% 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% % >15 mg MDMA mg MDMA mg MDMA mg MDMA Overige ingeleverde stoffen Stoffen die verder ingeleverd worden voor testen zijn ondermeer GHB, Ketamine en 2C-B. De aantallen waarin deze stoffen worden ingeleverd zijn echter beperkt en inhoud lijkt redelijk constant van deze middelen. Verder verschijnen er bijna wekelijks nieuwe stoffen op de markt. Deze worden vaak aangeduid als legal highs, research chemicals of designer drugs. Deze nieuwe psychoactieve stoffen bootsen de effecten van bestaande klassieke drugs na. Het verschijnen van een nieuwe stof is vaak het gevolg van een instabiele markt van het middel waarvan de effecten nagebootst worden. In korte tijd steken deze middelen in Nederland dan de kop op, maar zodra de markt zich heeft hersteld, verdwijnt snel de vraag naar het nieuwe middel (Drugs Informatie en Monitoring Systeem, Jaarbericht 211, Trimbos). Eén van deze middelen is mephedrone. Bij IrisZorg is in 211 acht keer dit middel gebracht om te testen. Naast mephedrone zijn er nog een aantal rechearch chemicals aangeleverd. De belangrijkste is 4-FMP (4-fluoramphetamine). Deze stof is vijf keer aangeleverd. Het aandeel rechearch chemicals van alle geteste drugs is klein. Figuur 4 Dosering MDMA in geteste ecstasy bij de DIMS in Gelderland. Amfetamine Waar de ecstasy gemiddeld steeds hoger gedoseerd lijkt te zijn, wordt bij amfetamine een tegenovergestelde trend gezien. In bijna alle geteste amfetamine-monsters zit ook daadwerkelijk amfetamine (96%), maar de zuiverheid van de amfetamine is afgenomen. In 211 zat er gemiddeld 45% amfetamine in de geteste monsters. In 212 is dat nog maar 31%. Bijna 8% van de amfetamine is versneden met cafeïne, dat is meer dan in 211 (7%). In 65% van monsters bevinden zich daarnaast nog andere stoffen. In veel gevallen gaat het dan om bijproducten die ontstaan door onzuivere productie van amfetamine. In dertien gevallen is er 4-methylamfetamine gevonden. In de meeste gevallen gaat het om een spoortje van deze stof. Als het meer voorkomt, wordt gebruik ten strengste ontraden. In geen van de gevallen gaat het om hoge percentages. Cocaïne De cocaïnemonsters die worden aangeleverd bij de testservice van IrisZorg bevatten ook vrijwel allemaal cocaïne. Net als vorige jaren fluctueert de zuiverheid rond de 5%. De belangrijkste andere stoffen die terug zijn te vinden in de cocaïne zijn levamisol, fenecatine en cafeïne. Het blijft opvallend dat er in Nijmegen in verhouding veel meer cocaïne wordt aangeleverd dan in Arnhem. 12 Tendens Tendens

8 4 Elektronische Monitor en Voorlichtingsonderzoek (E-MOVO) Recent is door de GGD-en weer een nieuwe meting in het kader van E-MOVO uitgevoerd. In dit onderzoek worden jongeren uit de tweede en vierde klas van het voortgezet onderwijs bevraagd over ondermeer middelengebruik. De besproken gegevens zijn afkomstig van GGD Noord-Oost Gelderland, Gelderland Midden, Regio Nijmegen en Rivierenland. Percentage Alcohol In figuren 5 en 6 is het percentage jongeren weergeven die aangeven in de laatste vier weken alcohol gedronken hebben. Het alcoholgebruik onder tweedeklassers daalt de laatste jaren vrijwel overal in Gelderland. De groep tweedeklassers die drinkt wordt niet alleen kleiner, maar vertoont ook minder binge drinking gedrag. Bij vierdeklassers dalen deze aantallen in de meeste regio s niet of beperkt. Ongeveer de helft van deze groep had in de laatste vier weken, minimaal eens of vaker binge drinking gedrag vertoond. 5 Achterhoek Midden IJssel Noord-Veluwe Rivierenland Nijmegen Gelderland Midden Figuur 6 Percentage actueel gebruik van alcohol onder tweedeklassers van het voortgezet onderwijs is 27 en 211 in Gelderland per GGD-regio. Percentage Drugs Het actuele gebruik van cannabis onder tweedeklassers in Gelderland is beperkt. Dit schommelt tussen de een en twee procent. Vierdeklassers hebben daarentegen veel vaker ervaring met cannabis en zijn ook vaker actueel gebruiker. De percentages zijn zichtbaar in figuren 7 en 8. In vrijwel alle regio s daalt het percentage actuele cannabisgebruikers onder jongeren. In de regio Nijmegen hebben vierdeklassers in vergelijking met de andere regio s meer ervaring met cannabis en zijn er ook meer actuele gebruikers. Deze trend wordt al langer gezien Gelderland Achterhoek Midden IJssel Noord-Veluwe Rivierenland Nijmegen Midden Figuur 5 Percentage ooit gebruik van alcohol onder tweedeklassers van het voortgezet onderwijs is 27 en 211 in Gelderland per GGD-regio. Percentage Achterhoek Midden IJssel Noord-Veluwe Rivierenland Nijmegen Gelderland Midden Figuur 7 Percentage ooit gebruik van cannabis onder vierdeklassers van het voortgezet onderwijs is 27 en 211 in Gelderland per GGD-regio. 14 Tendens Tendens

9 Monitor Drugsincidenten 16 Percentage Achterhoek Midden IJssel Noord-Veluwe Rivierenland Nijmegen Gelderland Midden Figuur 8 Percentage actueel gebruik van cannabis onder vierdeklassers van het voortgezet onderwijs is 27 en 211 in Gelderland per GGD-regio. Verder zijn de jongeren ook bevraagd op hun ervaring met harddrugs. Het gebruik hiervan komt vrijwel niet voor onder tweedeklassers. Van de vierdeklassers heeft ongeveer drie procent ervaring met harddrugs, hierbij worden ecstasy, amfetamine, paddo s, cocaïne en GHB het vaakst genoemd. De Monitor Drugsincidenten (MDI) houdt sinds 29 actuele gegevens bij over aard en omvang van drugsgerelateerde gezondheidsincidenten in Nederland. In verschillende delen van het land dragen afdelingen spoedeisende hulp (SEH) van (stads) ziekenhuizen, ambulancediensten, politieartsen en organisaties die de EHBO-post bemannen op feesten en andere grootschalige evenementen bij aan de gegevensverzameling. Dankzij de inbreng van uiteenlopende medische diensten en de keuze van verschillende peilstationregio s ontstaat een indicatief beeld van de situatie rond drugsincidenten in Nederland. De monitor geeft geen overzicht van alle drugsincidenten die in Nederland plaatsvinden, maar is beperkt tot een aantal regio s en de daarbinnen participerende medische instellingen. In Gelderland bevinden zich twee peilstations: Nijmegen en Ede/Arnhem. De verdeling van drugsincidenten per middel is weergegeven in figuur 9. Bron: Vogels, N. MDI, Trimbos Instituut Figuur 9 Verdeling incidenten per drugscategorie voor de twee MDI peilstationregio s in Gelderland (n=92) ten opzichte van de regio Amsterdam (n=14) en de overige MDI peilstationregio s in Nederland (n=144). Peiljaren Opgenomen zijn de incidenten gemeld door de Ambulancediensten (muv Ambulancedienst Amsterdam en Purmerend) en de SEH s van de aangesloten ziekenhuizen. De twee peilstationregio s in Gelderland (Nijmegen en Ede/Arnhem) lijken in de verdeling van de incidenten naar drugscategorie veel op elkaar. Daarbuiten lijkt het beeld het meest op de andere deelnemende regio s buiten Amsterdam. Het aandeel incidenten met GHB is relatief hoog in Gelderland. Dit is ook zo in de regio s Eindhoven en Groningen. In Amsterdam zijn relatief veel drugsincidenten met cannabis en paddo s/truffels, welke vooral onder toeristen plaatsvinden. 16 Tendens Tendens

10 6 Hulpvragen bij IrisZorg 212 5% 4% Het aantal inschrijvingen bij de verslavingszorg van IrisZorg lag in 212 op In 211 waren dit er nog 516. Deze daling is niet veroorzaakt door minder vraag naar zorg, maar heeft een administratieve reden. In 212 is een groot aantal nog openstaande in-actieve DBC s gesloten, waardoor het lijkt alsof er een daling is. In figuur 1 is het aantal inschrijvingen per primair probleemmiddel weergegeven. 3 3% 9% 52% Opiaten Cocaïne Amfetamine GHB Overig 25 Aantal cliënten Alcohol Cannabis Drugs Gokken Overig Figuur 1 aantal inschrijvingen per primaire hulpvraag bij IrisZorg in de periode In figuur 1 is zichtbaar dat alcohol het meest voorkomende primaire probleemmiddel is, gevolgd door cannabis. De categorie overige primaire hulpvragen in figuur 8 omvat een divers spectrum van hulpvragen rond probleemmiddelen en probleemgedrag. Binnen deze categorie zijn twee relatief grote groepen. De grootste groep wordt gevormd door mensen die een beroep op IrisZorg doen vanwege verslaving aan medicatie, veelal benzodiazepinen. Dit aantal is de laatste jaren stabiel met tussen de 6 en 7 primaire hulpvragen per jaar. Een tweede grote groep wordt gevormd door mensen, veelal jongeren, die een beroep doen op IrisZorg vanwege gameverslaving. Dit aantal stijgt de laatste jaren: in 212 waren er 4 primaire hulpvragen vanwege problemen rond gamen. Het aantal primaire hulpvragen voor cocaïne loopt net als voorgaande jaren verder terug. De grootste groep hulpvragers is tussen de 3 en 4 jaar oud. Het aantal primaire hulpvragen voor amfetamine en GHB lijkt stabiel. Mensen met een hulpvraag voor een van deze middelen zijn vaak tussen de 2 en 3 jaar oud Figuur 11 Onderverdeling in primaire hulpvragen voor harddrugs bij IrisZorg in 212 (n=1438). In figuur 12 staat het aantal cliënten per leeftijdscategorie weergegeven. Jongeren lijken vooral hulp te zoeken voor cannabisproblematiek en ouderen juist vaker voor alcoholproblematiek. De laatste jaren stijgt het aantal problematische cannabisgebruikers tot 3 jaar in zorg; bij alcohol wordt juist een stijging gezien van het aantal 55-plussers dat een beroep doet op de verslavingszorg vanwege problemen rond alcoholgebruik. Aantal cliënten Alcohol Cannabis Figuur 12 Aantal primaire hulpvragen in 212 voor alcohol en cannabis per leeftijdscategorie. Van de mensen die in zorg waren vanwege drugsproblematiek, vormen opiaatgebruikers de grootste groep. Hiertoe behoren zowel heroïne- als methadongebruikers, van wie het merendeel al lang in zorg is. Deze groep daalt de laatste jaren in omvang en er komen weinig nieuwe gebruikers bij. In figuur 11 is in een cirkeldiagram de verdeling per hoofdmiddel weergegeven van primaire hulpvragen bij IrisZorg rond (hard)drugsgebruik in Tendens Tendens

11 7 Samenvatting en trends Door de verschillende onderzoeken in dit factsheet kan een beeld gevormd worden van trends in middelengebruik in Gelderland. Deze zullen per middel besproken worden. Alcohol Net als vorige jaren wordt een daling gezien van het alcoholgebruik bij jongeren jonger dan 16 jaar. Jongeren en jongvolwassenen van 16 jaar en ouder drinken daarentegen nog steeds evenveel als in eerdere jaren. De meesten drinken vrijwel uitsluitend in het weekend, maar er zijn ook grote groepen die doordeweeks meerdere dagen drinken. Bij uitgaande jongeren blijft indrinken populair. Net als vorige jaren drinken mannen gemiddeld op meer dagen en consumeren zij meer eenheden alcohol dan vrouwen. Ondanks het gegeven dat een redelijk grote groep jongeren en jongvolwassenen wekelijks veel alcohol tot zich neemt, melden zich relatief weinig van hen bij de verslavingszorg voor problemen met alcohol. De groep 55-plussers die zich meldt bij IrisZorg vanwege primaire alcoholproblematiek, neemt de laatste jaren toe in omvang. Mede onder invloed van de vergrijzing zal deze trend zich ook in de komende jaren blijven voortzetten. Cannabis Het cannabisgebruik onder middelbare scholieren daalt verder. Net als in eerdere jaren ligt het gebruik in de regio Nijmegen relatief hoger dan in de rest van de regio. Dit zien we ook terug onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen in Nijmegen. Het blowen gebeurt echter weinig in het uitgaansleven zelf en vooral buiten of thuis. Net als alcohol is blowen voor veel jongeren iets voor in het weekend. Jongeren die meerdere dagen per week of dagelijks blowen hebben vaker problemen met school, met financiën en op het gebied van de geestelijke gezondheid. Deze jongeren hebben verder een grotere kans om in een neerwaartse spiraal te komen. Bijvoorbeeld: door veel blowen lopen ze een grotere kans op schooluitval; wanneer dit gebeurt valt vaak een groot deel van hun dagbesteding weg, waardoor de kans op maatschappelijke uitval en overmatig middelengebruik vergroot wordt. Om dit proces tegen te gaan is tijdig signaleren van problemen en het bieden/ondersteunen van dagbesteding voor deze jongeren van belang. De laatste jaren stijgt het aantal jongeren met een primaire hulpvraag rond het gebruik van cannabis, deze trend werd ook doorgezet in 212. Cocaïne Het gebruik van cocaïne komt vrijwel niet voor onder middelbare scholieren. Het gebruik onder jongeren in de panelstudie lijkt wat af te nemen; de hoge prijs maakt het middel voor hen beperkt beschikbaar. Het gebruik ervan lijkt op verschillende plaatsen wel meer openlijk voor te komen, mogelijk wordt het meer geaccepteerd. De samenstelling van de aangeleverde cocaïnemonsters in Gelderland is constant en schommelt rond de 5% in zuiverheid. De andere helft bestaat uit diverse versnijdingmiddelen. Het aantal primaire hulpvragen voor cocaïne daalt nog steeds. Amfetamine Het gebruik van amfetamine is beperkt onder middelbare scholieren. Het gebruik onder uitgaande jongeren en hangjongeren lijkt redelijk stabiel. Ook het aantal mensen dat een beroep op IrisZorg doet vanwege amfetamineverslaving is stabiel. De zuiverheid van amfetamine lijkt momenteel verder te dalen; dit wordt ook al opgemerkt door enkele gebruikers. Ecstasy Onder middelbare scholieren wordt weinig ecstasy gebruikt, het gebruik onder uitgaanders is constant. Opvallend is dat de geteste pillen gemiddeld steeds hogere doseringen MDMA bevatten. Dit maakt de kans op een overdosering groter. Primaire verslaving aan ecstasy komt vrijwel niet voor. GHB Het gebruik van GHB blijft lastig in kaart te brengen. Onder middelbare scholieren komt nauwelijks GHB-gebruik voor. Uit de regio komen zowel signalen van toename als van afname van gebruik onder jongeren en jongvolwassenen. Het gegeven dat het gebruik van GHB zowel positieve als zeer negatieve gevolgen heeft, kan hier een verklaring voor bieden: sommige gebruikers zien de verhoogde kans op out gaan mogelijk niet als probleem en blijven daarom doorgaan met gebruik. Het aantal primaire hulpvragen bij IrisZorg voor GHB lijkt te stabiliseren. Het aantal incidenten met GHB in Gelderland is relatief groot. Opiaten Het gebruik van opiaten komt niet of nauwelijks voor onder jongeren en jongvolwassenen. Het middel heeft een zeer negatief imago. Dit wordt ook teruggezien in de groep opiaatverslaafden in behandeling bij IrisZorg. Deze groep vergrijst snel en er komen nauwelijks nieuwe verslaafden bij. Deze groep zal de komende jaren verder slinken in omvang en gemiddeld steeds ouder worden. Overig Naast de hierboven besproken middelen rapporteren met name kleine groepen jongvolwassenen verder nog het incidentele gebruik van psychedelica, lachgas en designerdrugs. Het actuele gebruik hiervan is echter beperkt en bij IrisZorg komen jaarlijks hoogstens een paar mensen met een hulpvraag rond een van deze middelen. Wat wel zeer populair is onder zowel jongeren en jongvolwassenen is energiedrank. Ongeveer de helft van hen drinkt dit wekelijks en grote groepen dagelijks meerdere blikjes. Tot dusver zijn bij IrisZorg nog geen hulpvragen bekend rond het gebruik van energiedrank. Het aantal hulpvragen voor gameverslaving stijgt momenteel nog steeds bij IrisZorg. De omvang van deze groep is echter nog wel beperkt, namelijk minder dan 1% van alle primaire hulpvragen bij IrisZorg. 2 Tendens Tendens

12 Tendens

13

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

Alcoholhulpvraag in Nederland

Alcoholhulpvraag in Nederland Alcoholhulpvraag in Nederland Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor alcoholproblematiek in de verslavingszorg 25-214 Houten, december 215 Stichting IVZ Alcoholhulpvraag in Nederland Belangrijkste

Nadere informatie

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18 Feiten over het Alcohol- en Drugsgebruik van jongeren in het district Rivierenland Gelderland-Midden Gebaseerd op het onderzoek: Lekker samen van de kaart (maart 27) Inleiding Het alcoholgebruik neemt

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Geneeskundige en Gezondheidsdienst Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/gggd Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht (GG&GD) Postbus

Nadere informatie

Drank en Drugs in 2014

Drank en Drugs in 2014 Drank en Drugs in 2014 Judith Noijen Jellinek Preventie Projectleider Unity Amsterdam, 27 november 2013 Presentatie - Alcohol in 2014 - Cijfers - Wijziging Drank en Horeca wet - Drugs in 2014 - Cijfers

Nadere informatie

Nationale Drug Monitor Jaarbericht 2007 - Samenvatting

Nationale Drug Monitor Jaarbericht 2007 - Samenvatting Nationale Drug Monitor Jaarbericht 2007 - Samenvatting De tabellen 1a en 1b geven een overzicht van de laatste cijfers over het middelengebruik en de drugscriminaliteit. Hieronder volgt een beschrijving

Nadere informatie

Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS) Indigo Haaglanden Tactus. Brijder. DIMS bureau Onderdeel van Trimbos-instituut.

Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS) Indigo Haaglanden Tactus. Brijder. DIMS bureau Onderdeel van Trimbos-instituut. Jaarbericht Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS) Wat is het DIMS? Het Drugs Informatie en Monitoring Systeem is een landelijk netwerk van testlocaties met als doel inzicht te krijgen in de markt

Nadere informatie

De Nederlandse drugsmarkt in 2012

De Nederlandse drugsmarkt in 2012 Improving Mental Health by Sharing Knowledge De Nederlandse drugsmarkt in 2012 Daan van der Gouwe onder meer: Gezonde School en Genotmiddelen Nationale Drug Monitor Meldpunt Drugsincidenten THC Monitor

Nadere informatie

Samenvatting. Per middel beschouwd zien we de volgende ontwikkelingen:

Samenvatting. Per middel beschouwd zien we de volgende ontwikkelingen: Samenvatting Middelengebruik: algemeen In Nederland is het percentage mensen dat ooit of in de afgelopen maand drugs heeft gebruikt tussen 1997 en 2001 toegenomen. De piek ligt bij jongeren tussen 20 en

Nadere informatie

Algemeen quiz kaarten.indd :14:52

Algemeen quiz kaarten.indd :14:52 Algemeen Algemeen 01 Waar kan je drugs laten testen? Think for yourself, care about others. Algemeen Algemeen 02 Welke middelen kun je wel en welke kun je niet laten testen bij de test-service? Think for

Nadere informatie

Nuchter opvoeden Alcohol en Drugs in de Opvoeding. Floris Munneke Anita van Stralen

Nuchter opvoeden Alcohol en Drugs in de Opvoeding. Floris Munneke Anita van Stralen Nuchter opvoeden Alcohol en Drugs in de Opvoeding Floris Munneke Anita van Stralen Programma Trends Invloeden op het kind Wat vindt u? Het gesprek met uw kind Verwijsmogelijkheden Wat roept het onderwerp

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016

34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie. van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34300 VIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Onderwijs,

Nadere informatie

Tendens 2010. Alcohol- en druggebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland

Tendens 2010. Alcohol- en druggebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland Tendens 2010 Alcohol- en druggebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland Tendens 2010 Alcohol- en druggebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland Door Mary de Jong en Irmgard Poelmans

Nadere informatie

Tabak, cannabis en harddrugs

Tabak, cannabis en harddrugs JONGERENPEILING 0 ZUID-HOLLAND NOORD De jongerenpeiling heeft als doel om periodiek op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Dit is het eerste

Nadere informatie

EHBO & EDS Grootschalige publieksevenementen. Ronald van Litsenburg Directeur/Eigenaar Event Medical Service BV Ambulanceverpleegkundige

EHBO & EDS Grootschalige publieksevenementen. Ronald van Litsenburg Directeur/Eigenaar Event Medical Service BV Ambulanceverpleegkundige EHBO & EDS Grootschalige publieksevenementen Ronald van Litsenburg Directeur/Eigenaar Event Medical Service BV Ambulanceverpleegkundige Het belang van de keten! Informatie en Monitoring Systeem (DIMS)

Nadere informatie

GHB hulpvraag in Nederland

GHB hulpvraag in Nederland GHB hulpvraag in Nederland Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor GHB problematiek in de verslavingszorg 2007-2012 Houten, mei 2013 Stichting IVZ GHB hulpvraag in Nederland Belangrijkste ontwikkelingen

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 27 januari 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 27 januari 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 1 tot jaar Jongerenmonitor In 011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Alcohol en ouderen in de verslavingszorg in Nederland (1998-2007)

Alcohol en ouderen in de verslavingszorg in Nederland (1998-2007) in Nederland (1998-2007) Juni 2009 In het kort Het aantal 55-plussers met een alcoholhulpvraag is sinds 1998 met 130% gestegen (89% gecorrigeerd voor vergrijzing). Het aandeel alcoholcliënten van 55 jaar

Nadere informatie

tot 24 jaar Monitor jongeren 12

tot 24 jaar Monitor jongeren 12 Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Feestmeter

Feestmeter Agnes van der Poel, Jennifer Doekhie, Jacqueline Verdurmen, Marije Wouters, Dirk Korf, Margriet van Laar Feestmeter 2008-2009 Uitgaan en middelengebruik onder bezoekers van party s en clubs Bonger Instituut

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Jongerenmonitor In 2011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003 RIS128575a_10-JUN-2005 ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN VOORTGEZET ONDERWIJS DEN HAAG 2003 Beknopt verslag ten behoeve van de deelnemende scholen April 2005 Dienst OCW / GGD Den Haag Epidemiologie

Nadere informatie

GGD Amsterdam Jeugd en genotmiddelen 2016

GGD Amsterdam Jeugd en genotmiddelen 2016 GGD Amsterdam Samenvatting Samenvatting Van de 16- t/m 18-jarige leerlingen uit klas 5 en 6 van de havo en het vwo in Amsterdam heeft 60% in de afgelopen maand alcohol gedronken. Dat ging vaak om aanzienlijke

Nadere informatie

Samenvatting. Drugs: gebruik en hulpvraag

Samenvatting. Drugs: gebruik en hulpvraag Samenvatting Hieronder volgt een beschrijving van de meest in het oog springende ontwikkelingen uit het Jaarbericht 2009. De tabellen 1a en 1b geven een overzicht van de laatste cijfers over het middelengebruik

Nadere informatie

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt.

GENOTMIDDELEN. Jongerenmonitor 2015 10.163. 40% ooit alcohol gedronken. Klas 2. Klas 4. 5% ooit wiet gebruikt. 24% weleens gerookt. IJsselland GENOTMIDDELEN Jongerenmonitor 1 4% ooit alcohol gedronken.163 jongeren School Klas 13-14 jaar Klas 4 1-16 jaar 4% weleens gerookt % ooit wiet gebruikt Genotmiddelen Psychosociale gezondheid

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 1 tot jaar Jongerenmonitor In 011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Fact sheet. Kerncijfers drugsgebruik 2014

Fact sheet. Kerncijfers drugsgebruik 2014 Fact sheet Kerncijfers drugsgebruik 2014 Kernpunten Een kwart (24,3%) van de Nederlandse bevolking (15-64 jaar) heeft ooit wel eens cannabis gebruikt, en een op de twintig deed dit in de maand voor het

Nadere informatie

DIMS Nieuwsbrief Juli 2012

DIMS Nieuwsbrief Juli 2012 DIMS Drugs Informatie en Monitoring Systeem DIMS Nieuwsbrief Juli 2012 Update Drugsmarkten Cannabis Deze keer in de nieuwsbrief: Registratie bezoekersaantallen Jaarverslagen Artikelen Update Drugsmarkten

Nadere informatie

Uitkomsten kwantitatieve meting drugs onder jongeren

Uitkomsten kwantitatieve meting drugs onder jongeren Uitkomsten kwantitatieve meting drugs onder jongeren 1 Stichting TeamAlert Jongeren met impact Lijsterstraat 3-5 3514 TA Utrecht Tel: 030-2232893 info@teamalert.nl www.teamalert.nl Dataverzameling: MWM2

Nadere informatie

Lekker samen van de kaart, deel twee

Lekker samen van de kaart, deel twee Lekker samen van de kaart, deel twee Het gebruik van alcohol en drugs door jongeren in de zes gemeenten van het (politie)district Rivierenland Gelderland Midden Herhalingsmeting 2010 Voorwoord Het alcoholgebruik

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 1 tot jaar Jongerenmonitor In 011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar

Monitor jongeren 12 tot 24 jaar Alcoholgebruik Psychosociale gezondheid Genotmiddelen Voeding, bewegen en gewicht Seksueel gedrag Samenvatting en aanbevelingen Monitor jongeren 1 tot jaar Jongerenmonitor In 011 is in de regio IJsselland

Nadere informatie

Onderzoek Alcohol & Drugs Leudal

Onderzoek Alcohol & Drugs Leudal Onderzoek Alcohol & Drugs Leudal Belangrijke toelichting Beste leerling, Welkom bij de GGD Jongerenmonitor! Met dit onderzoek willen we inzicht krijgen in de leefstijl(alcohol & drugs) van jongeren. Het

Nadere informatie

Ontwikkelingen in hulpvraag voor alcohol bij ouderen in Nederland (1994-2010)

Ontwikkelingen in hulpvraag voor alcohol bij ouderen in Nederland (1994-2010) bij ouderen in Nederland (1994-2010) Jeroen Wisselink Help! 'Gun ze toch hun borreltje!?' Congres Ouderen en Alcohol Maandag 23 april 2012, 9.30 uur - 17.00 uur Inhoud Inleiding Hulpvraag ouderen Vergrijzing

Nadere informatie

Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor cannabisproblematiek in de verslavingszorg 1995-2009

Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor cannabisproblematiek in de verslavingszorg 1995-2009 Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor cannabisproblematiek in de verslavingszorg 1995-2009 Houten, april 2011 Stichting IVZ Belangrijkste ontwikkelingen van de hulpvraag voor cannabisproblematiek

Nadere informatie

Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS) Tactus. Parnassia Bavo Groep. Brijder. DIMS bureau Onderdeel van Trimbos-instituut.

Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS) Tactus. Parnassia Bavo Groep. Brijder. DIMS bureau Onderdeel van Trimbos-instituut. Jaarbericht Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS) Wat is het DIMS? Het Drugs Informatie en Monitoring Systeem is een landelijk netwerk van testlocaties met als doel inzicht te krijgen in de markt

Nadere informatie

Drugsgebruik in Oldenzaal

Drugsgebruik in Oldenzaal Inventarisatie soft- en harddrugsgebruik in de gemeente Oldenzaal Drugsgebruik in Oldenzaal S. Biesma R. Nijkamp M. van Zwieten B. Bieleman COLOFON St. INTRAVAL Postadres : Postbus 1781 9701 BT Groningen

Nadere informatie

Kerncijfers drugsgebruik 2014

Kerncijfers drugsgebruik 2014 Fact sheet Kerncijfers drugsgebruik 2014 Tweede druk ERRATUM Kerncijfers middelengebruik Kernpunten Een kwart (24,1%) van de Nederlandse bevolking (15-64 jaar) heeft ooit wel eens cannabis gebruikt, en

Nadere informatie

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg

IrisZorg. verslavingszorg. en maatschappelijke opvang. dicht bij mensen, ver in zorg IrisZorg verslavingszorg en maatschappelijke opvang dicht bij mensen, ver in zorg > IrisZorg: dicht bij mensen, ver in zorg Bij IrisZorg kan iedereen rekenen op de deskundigheid en betrokkenheid van onze

Nadere informatie

Peilstationsonderzoek. Genotmiddelengebruik scholieren Voortgezet

Peilstationsonderzoek. Genotmiddelengebruik scholieren Voortgezet Peilstationsonderzoek Genotmiddelengebruik scholieren Voortgezet Onderwijs Den Haag 2011 Januari 2013 Gemeente Den Haag Dienst OCW / GGD Den Haag, Epidemiologie en Jeugdgezondheidszorg Ad van Dijk Mary

Nadere informatie

SAMENVATTING. Drugs: gebruik en hulpvraag

SAMENVATTING. Drugs: gebruik en hulpvraag SAMENVATTING De tabellen 1a en 1b geven een overzicht van de laatste cijfers over het middelengebruik en de drugscriminaliteit. Hieronder volgt een beschrijving van de meest in het oog springende ontwikkelingen

Nadere informatie

Ton Nabben - Annemieke Benschop - Dirk J. Korf m.m.v. Floor van Bakkum en Jacqueline Krouwel

Ton Nabben - Annemieke Benschop - Dirk J. Korf m.m.v. Floor van Bakkum en Jacqueline Krouwel ANTENNE 2013 TRENDS IN ALCOHOL, TABAK EN DRUGS BIJ JONGE AMSTERDAMMERS Ton Nabben - Annemieke Benschop - Dirk J. Korf m.m.v. Floor van Bakkum en Jacqueline Krouwel Antenne 2013 (Jellinekreeks nr. 25) is

Nadere informatie

Factsheet alcohol. Think Before You Drink

Factsheet alcohol. Think Before You Drink Factsheet alcohol Think Before You Drink Jongeren drinken te vroeg, te veel en te vaak. Ook in West-Brabant is dit het geval. Bovendien tolereren veel ouders dat hun kinderen onder de 16 jaar alcohol drinken.

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit sirikruit@live.nl 1 Programma les 3 Kennismaking kort; theorie vorige lessen Preventie; nader bekeken Uitgaansdrugs: -presentatie -nabespreken

Nadere informatie

TRENDS IN ALCOHOL, TABAK EN DRUGS BIJ JONGE AMSTERDAMMERS. Ton Nabben - Annemieke Benschop - Dirk J. Korf m.m.v. Floor van Bakkum en Jaap Jamin

TRENDS IN ALCOHOL, TABAK EN DRUGS BIJ JONGE AMSTERDAMMERS. Ton Nabben - Annemieke Benschop - Dirk J. Korf m.m.v. Floor van Bakkum en Jaap Jamin ANTENNE 2011 TRENDS IN ALCOHOL, TABAK EN DRUGS BIJ JONGE AMSTERDAMMERS Ton Nabben - Annemieke Benschop - Dirk J. Korf m.m.v. Floor van Bakkum en Jaap Jamin Antenne 2011 (Jellinekreeks nr. 23) is uitgevoerd

Nadere informatie

Alcoholgebruik: omvang in de regio

Alcoholgebruik: omvang in de regio Alcoholgebruik: omvang in de regio Schadelijk alcoholgebruik in de regio Het alcoholgebruik(1) onder volwassenen (tot 65 jaar) in Zuid-Limburg is 85%. Van de ouderen (65+) geeft 75% aan alcohol te drinken.

Nadere informatie

Factsheet onderzoek naar de effecten van de wijziging van de leeftijdsgrens in de drank- en horecawet 2014 in gemeentes Almere, Huizen en Zeist

Factsheet onderzoek naar de effecten van de wijziging van de leeftijdsgrens in de drank- en horecawet 2014 in gemeentes Almere, Huizen en Zeist Factsheet onderzoek naar de effecten van de wijziging van de leeftijdsgrens in de drank- en horecawet 2014 in gemeentes Almere, Huizen en Zeist Margreth Egelkamp Marina Horseling Andrea Donker Contactgegevens:

Nadere informatie

Drugpunt 24 februari 2015. Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen

Drugpunt 24 februari 2015. Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen Drugpunt 24 februari 2015 Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen DRUGPUNT TEAM Filip Claeys filip.claeys@drugpunt.be 09/381 86 63 of 0498

Nadere informatie

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen

Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Middelengebruik bij jongens in Justitiële Jeugdinrichtingen Het gebruik van tabak, alcohol, cannabis en drugs bij jongens met en zonder PIJmaatregel Samenvatting Annelies Kepper Violaine Veen Karin Monshouwer

Nadere informatie

Veranderingen in middelengebruik onder Nederlandse scholieren: samenhang met schoolniveau

Veranderingen in middelengebruik onder Nederlandse scholieren: samenhang met schoolniveau Marlous Tuithof, Saskia van Dorsselaer, Karin Monshouwer Veranderingen in middelengebruik onder Nederlandse scholieren: samenhang met schoolniveau Kernpunten Roken Sinds 23 is de prevalentie van roken

Nadere informatie

De percentages zijn omgezet naar het niveau van een klas 4 met 25 leerlingen (leeftijd jaar).

De percentages zijn omgezet naar het niveau van een klas 4 met 25 leerlingen (leeftijd jaar). Middelengebruik in beeld gemeente Hardenberg Taskforce. Hieronder volgt eerst een schets van wat we nu weten over de jongeren in de gemeente Hardenberg. Uiteraard voor zover dit bekend is uit onderzoek

Nadere informatie

Genotmiddelengebruik onder middelbare scholieren in Den Haag

Genotmiddelengebruik onder middelbare scholieren in Den Haag 15 Genotmiddelengebruik onder middelbare scholieren in Den Haag M.P.H. Berns, A.J.M. Gelton, M.A.T.W. Zwartendijk-Schats, B.J.C. Middelkoop Het roken, het gebruik van alcohol, cannabis en illegale drugs

Nadere informatie

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games.

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games. Doelgroep onderzoek Datum: 22 maart Door: Peter Uithoven IAD 2 van Team 19 Project: Drugs and the City Inleiding Wij hebben ervoor gekozen als doelgroep de eerste jaars middelbare scholieren, de brugklassers

Nadere informatie

Alcohol en cannabis: Gebruik en zorggebruik door jongeren

Alcohol en cannabis: Gebruik en zorggebruik door jongeren Alcohol en cannabis: Gebruik en zorggebruik door jongeren In 211 kwamen 35 jongeren van 14 jaar in de verslavingszorg terecht door hun alcoholgebruik. Het gaat om pubers die gedurende langere tijd zo veel

Nadere informatie

Onderzoek alcohol- en drugsgebruik onder jongeren en ervaringen met pesten. 17 maart 2014

Onderzoek alcohol- en drugsgebruik onder jongeren en ervaringen met pesten. 17 maart 2014 Onderzoek alcohol- en drugsgebruik onder jongeren en ervaringen met pesten 17 maart 2014 DATUM 17 maart 2014 TITEL Onderzoek alcohol- en drugsgebruik onder jongeren en ervaringen met pesten ONDERTITEL

Nadere informatie

Man-vrouw verschillen bij genotmiddelengebruik

Man-vrouw verschillen bij genotmiddelengebruik QUO QUO fadis fadis GGD Fryslân Politie Fryslân Verslavingszorg Noord Nederland Man-vrouw verschillen bij genotmiddelengebruik feitenblad genotmiddelen Nummer 16 maart 2013 Het Feitenblad genotmiddelen

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N GENOTMIDDELEN V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 5 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de gezondheid van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009 een schriftelijke

Nadere informatie

Heidi Linck Irmgard Poelmans Mary de Jong. Alcohol en drugsgebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland

Heidi Linck Irmgard Poelmans Mary de Jong. Alcohol en drugsgebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland Heidi Linck Irmgard Poelmans Mary de Jong 2007 Alcohol en drugsgebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland 2007 Alcohol en drugsgebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland 1 2007 2007

Nadere informatie

Uitgaan jarigen in Roosendaal. Een rapportage over het uitgaansgedrag van jarigen en hun wensen m.b.t. uitgaansmogelijkheden.

Uitgaan jarigen in Roosendaal. Een rapportage over het uitgaansgedrag van jarigen en hun wensen m.b.t. uitgaansmogelijkheden. Uitgaan 16-17 jarigen in Roosendaal Een rapportage over het uitgaansgedrag van 16-17 jarigen en hun wensen m.b.t. uitgaansmogelijkheden. Colofon Gemeente Roosendaal Afdeling Bedrijfsondersteuning Team

Nadere informatie

DDu Ketencasus. Jan Krul MSc adviseur en onderzoeker. Presentatie. Mass Gathering Medicine Substance-related Emergencies

DDu Ketencasus. Jan Krul MSc adviseur en onderzoeker. Presentatie. Mass Gathering Medicine Substance-related Emergencies Presentatie DDu Ketencasus Drank en Drugsincidenten in het uitgaanscircuit Reg. Ketencasusbespreking Jan Krul MSc adviseur en onderzoeker gezondheidswetenschapper (spoed)verpleegkundige Mass Gathering

Nadere informatie

RAADSINFORMATIEBRIEF Oudewater 16R.00313

RAADSINFORMATIEBRIEF Oudewater 16R.00313 RAADSINFORMATIEBRIEF Oudewater 16R.313 Van college van burgemeester en wethouders Datum 6 juni 216 Portefeuillehouder(s) : Wethouder A.M. de Regt Portefeuille(s) : Volksgezondheid Contactpersoon : A. de

Nadere informatie

Trends in nieuwe drugs. Tom Evenepoel, coördinator De DrugLijn Jochen Schrooten, stafmedewerker EWS

Trends in nieuwe drugs. Tom Evenepoel, coördinator De DrugLijn Jochen Schrooten, stafmedewerker EWS Trends in nieuwe drugs Tom Evenepoel, coördinator De DrugLijn Jochen Schrooten, stafmedewerker EWS BEGRIPPENKADER DESIGNER DRUGS volledig synthetisch precursoren (chemische grondstoffen) ontworpen = de

Nadere informatie

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1 zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Veel jongeren experimenteren in de puberteit met roken, alcohol en drugs en een deel laat zich verleiden tot risicovol gedrag. Jongeren zijn extra

Nadere informatie

NODENBEVRAGING HORECA

NODENBEVRAGING HORECA NODENBEVRAGING HORECA VAD, de Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen, wil nagaan hoe er in horecazaken in Vlaanderen omgegaan wordt met alcohol en andere drugs. Daarnaast willen we weten of u,

Nadere informatie

Workshop 9 En morgen gezond weer op

Workshop 9 En morgen gezond weer op 23 april 2012 Symposium Ouderen & Alcohol Workshop 9 En morgen gezond weer op Complementair werken in de zorg voor ouderen Yildiz Gecer Tactus Henk Snijders Carintreggeland Voorstellen Wie zijn wij? Wie

Nadere informatie

Q1 Wat is je geslacht?

Q1 Wat is je geslacht? Q1 Wat is je geslacht? Beantwoord: 541 Ov ergeslagen: 3 Man Vrouw Antw oordkeuzen Man Vrouw Reacties 43,07% 233 56,93% 308 Totaal 541 1 / 31 Q2 Hoe oud ben je? Beantwoord: 541 Ov ergeslagen: 3 2 / 31 Q3

Nadere informatie

SEH-behandelingen naar aanleiding van GHBgebruik

SEH-behandelingen naar aanleiding van GHBgebruik SEH-behandelingen naar aanleiding van GHBgebruik H. Valkenberg Uitgegeven door Stichting Consument en Veiligheid Postbus 75169 1070 AD Amsterdam Maart 2012 Bij de samenstelling van deze publicatie is de

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

Presentatie DDu Ketencasus

Presentatie DDu Ketencasus Presentatie DDu Ketencasus Drank en Drugsincidenten in het uitgaanscircuit Reg. Ketencasusbespreking n Jan Krul MSc adviseur en onderzoeker gezondheidswetenschapper (spoed)verpleegkundige n n Mass Gathering

Nadere informatie

DIMS Nieuwsbrief december 2013

DIMS Nieuwsbrief december 2013 DIMS Drugs Informatie en Monitoring Systeem Trends XTC DIMS Nieuwsbrief december 2013 Update Drugsmarkten Drukte op de testservice Waarschuwingen DIMS MDI Artikelen Deze keer in de nieuwsbrief: De trend

Nadere informatie

8% MEER ÉN DIVERSERE VRAGEN VOOR DE DRUGLIJN IN 2016

8% MEER ÉN DIVERSERE VRAGEN VOOR DE DRUGLIJN IN 2016 8% MEER ÉN DIVERSERE VRAGEN VOOR DE DRUGLIJN IN 2016 Brussel, 14 juni 2017 2016 werd voor De DrugLijn het op twee na drukste jaar ooit. In totaal werden 6.544 bellers, skypers, mailers en chatters anoniem

Nadere informatie

Nederlandse cannabisbeleid

Nederlandse cannabisbeleid Improving Mental Health by Sharing Knowledge Het Nederlandse cannabisbeleid & de volksgezondheid: oorsprong en ontwikkeling Margriet van Laar Hoofd programma Drug Monitoring CIROC Seminar Woensdag 7 maart,

Nadere informatie

KERNCIJFERS VERSLAVINGSZORG 2009

KERNCIJFERS VERSLAVINGSZORG 2009 KERNCIJFERS VERSLAVINGSZORG 2009 LANDELIJK ALCOHOL EN DRUGS INFORMATIE SYSTEEM A.W. Ouwehand W.G.T. Kuijpers D.J. Wisselink E.B. van Delden Houten, september 2010 Stichting Informatie Voorziening Zorg

Nadere informatie

Charles Dorpmans Senior preventiewerker Coördinator Dims Noord-Brabant

Charles Dorpmans Senior preventiewerker Coördinator Dims Noord-Brabant Charles Dorpmans Senior preventiewerker Coördinator Dims Noord-Brabant Genotmiddelengebruik voor de oorlog Het gebruik van cocaïne tijdens besloten feesten van de upper class Cannabisgebruik in kunstenaars

Nadere informatie

Alcohol FACT. Twee op de drie jongeren heeft weleens gedronken. Helft 4 e -klassers heeft recent gedronken SHEET. Gelderland-Zuid E-MOVO

Alcohol FACT. Twee op de drie jongeren heeft weleens gedronken. Helft 4 e -klassers heeft recent gedronken SHEET. Gelderland-Zuid E-MOVO Gelderland-Zuid E-MOVO 2015-2016 De resultaten in deze factsheet zijn afkomstig uit het 4 e E-MOVO jongerenonderzoek. In 2015 werd dit onderzoek uitgevoerd onder ruim 10.000 leerlingen in het voortgezet

Nadere informatie

Dat doet mijn kind toch niet?!

Dat doet mijn kind toch niet?! Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs 17 maart 2016 marion.kooij@brijder.nl 088 3583 880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de

Nadere informatie

rapport Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol

rapport Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol rapport Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol Disclaimer Bij de samenstelling van deze publicatie is de grootst mogelijke zorgvuldigheid in acht genomen. VeiligheidNL aanvaardt echter geen verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Concept Peiling. Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen

Concept Peiling. Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen Concept Peiling Koop- en drinkgedrag van Friese 16- en 17-jarigen 2016 Oktober 2016 Uitvoering: Platform Nuchtere Fries Platform Nuchtere Fries is een samenwerking tussen alle Friese gemeenten, GGD Fryslân,

Nadere informatie

Gemeente Oss. Jaarverantwoording 2013

Gemeente Oss. Jaarverantwoording 2013 Gemeent eoss Jaar ver ant woor di ng2013 Gemeente Oss Jaarverantwoording 2013 In dit document treft u de jaarverantwoording aan van de door uw gemeente separaat van de in gezamelijkheid met de andere regiogemeenten

Nadere informatie

E-MOVO Hoe gezond zijn jongeren in de regio Nijmegen?

E-MOVO Hoe gezond zijn jongeren in de regio Nijmegen? E-MOVO 2011-2012 Hoe gezond zijn jongeren in de regio Nijmegen? E-MOVO (Elektronische MOnitor en VOorlichting) is een grootschalig jongerenonderzoek van de GGD en in Oost-Nederland. Dit onderzoek wordt

Nadere informatie

Project X: omgaan met middelengebruik op evenementen

Project X: omgaan met middelengebruik op evenementen Improving Mental Health by Sharing Knowledge Project X: omgaan met middelengebruik op evenementen Ninette van Hasselt Trimbos-instituut Rob Bovens Hogeschool Windesheim, Trimbos-instituut 2 1 Persoon omgeving

Nadere informatie

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Programma Welkom bij Uw kind en genotmiddelen (hersen)ontwikkeling pubers Genotmiddelen Energydrinks Roken Alcohol en genotmiddelen Eef Hollman Adviseur Gezondheidsbevordering Indeling naar werking Wat

Nadere informatie

* *

* * INFORMATIENOTITIE AAN DE RAAD Postregistratienummer *17.0005259* 17.0005259 Opmeer, d.d.: 21-4-2017 Raadsvergadering 8-6-2017 Onderwerp Informatienotitie Raad Rapport: Jongeren over middelengebruik Aanleiding

Nadere informatie

Alcohol- en drugsgebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland

Alcohol- en drugsgebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland Alcohol- en drugsgebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland 1 Met dank aan Voorwoord Tendens is tot stand gekomen door medewerking van verschillende instanties en personen. In het bijzonder

Nadere informatie

Het beleid van scholen rond tabak, alcohol en cannabis

Het beleid van scholen rond tabak, alcohol en cannabis Factsheet Het beleid van scholen rond tabak, alcohol en cannabis Deze factsheet rapporteert (de veranderingen in) het beleid van scholen voor Voortgezet Onderwijs (VMBO, HAVO, VWO) rond het gebruik van

Nadere informatie

11 Gezondheid en leefstijl van jongeren in de regio Gelre-IJssel. Resultaten van E-MOVO 2007

11 Gezondheid en leefstijl van jongeren in de regio Gelre-IJssel. Resultaten van E-MOVO 2007 11 Gezondheid en leefstijl van jongeren in de regio Gelre-IJssel Resultaten van E-MOVO 2007 In het kader van preventie vormt de jeugd een belangrijke doelgroep. Veel gezondheidsbeïnvloedend gedrag, zoals

Nadere informatie

Mary de Jong Irmgard Poelmans Jojanneke Diemers Marleen Ernst. Alcohol- en drugsgebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland

Mary de Jong Irmgard Poelmans Jojanneke Diemers Marleen Ernst. Alcohol- en drugsgebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland Mary de Jong Irmgard Poelmans Jojanneke Diemers Marleen Ernst 2009 Alcohol- en drugsgebruik bij jongeren en jongvolwassenen in Gelderland 2009 Alcohol- en drugsgebruik bij jongeren en jongvolwassenen in

Nadere informatie

ALCOHOL. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren E-MOVO 2011. regio Gelderland-Midden. www.vggm.nl

ALCOHOL. Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren E-MOVO 2011. regio Gelderland-Midden. www.vggm.nl ALCOHOL Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren E-MOVO 2011 regio Gelderland-Midden www.vggm.nl FACTSHEET ALCOHOL E-MOVO 2011 ALCOHOL Jongeren zijn volop in de groei en hun hersenen, maar ook andere

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom in de Puberteit Pubers ondergaan veel veranderingen Vrienden School Lichamelijk Seksualiteit Hersenen Pubers vragen

Nadere informatie

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch

Jongeren en alcohol. Gemeente s-hertogenbosch Jongeren en alcohol Gemeente s-hertogenbosch Onderzoek & Statistiek Oktober 2013 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 5 1.1 Achtergrond... 5 1.2 Jongerenpanel alcohol... 5 1.3 Leeswijzer... 5 2. Alcoholgebruik

Nadere informatie

Ecstasy: feiten en fabels.

Ecstasy: feiten en fabels. Improving Mental Health by Sharing Knowledge Ecstasy: feiten en fabels. Raymond Niesink m.m.v Nienke van der Putten, Esther Croes, Tibor Brunt e.v.a. Ecstasy: feiten en fabels Trimbos, 10 juni 2015 2 Feiten

Nadere informatie

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN BASISONDERWIJS DEN HAAG 2003

ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN BASISONDERWIJS DEN HAAG 2003 RIS128575b_10-JUN-2005 ONDERZOEK GENOTMIDDELENGEBRUIK SCHOLIEREN BASISONDERWIJS DEN HAAG 2003 Beknopt verslag ten behoeve van de deelnemende scholen April 2005 Dienst OCW / GGD Den Haag Epidemiologie en

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 26 maart 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 26 maart 2013 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres: Postbus 20350, 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070

Nadere informatie

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Pubers en genotmiddelen Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Overzicht - Inleiding - (hersen)ontwikkeling pubers - Genotmiddelen: - energiedrank - roken - alcohol - Opvoeding en

Nadere informatie

Monitor en evaluatie Verslavingsbeleid Katwijk 2000-2007. Maart 2008

Monitor en evaluatie Verslavingsbeleid Katwijk 2000-2007. Maart 2008 Monitor en evaluatie Verslavingsbeleid Katwijk 2000-2007 Maart 2008 2 Inhoudsopgave Samenvatting... 5 1 Inleiding... 9 2 Onderzoeksvragen en methoden... 11 2.1 Genotmiddelengebruik en verslavingszorg...

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie