Tweede Kamerverkiezingen 2012

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tweede Kamerverkiezingen 2012"

Transcriptie

1 Tweede Kamerverkiezingen 2012 Algemene informatie over de belangrijkste onderwerpen en de standpunten van de politieke partijen Door Thomas Roode

2 Inleiding Natuurlijk begint deze brochure met Europa, dat is immers het meest belangrijke onderwerp tijdens verkiezingen. De noodzaak voor bezuinigingen komt voort uit de Europese problematiek en de meeste politieke partijen formuleren hun standpunten in Europese termen. Maar waarom eigenlijk? Europa In 2008 brak er een kredietcrisis uit. Dit heeft grote gevolgen gehad voor de wereldeconomie. Steeds meer mensen werden werkloos en bedrijven gingen failliet. Deze mensen en bedrijven konden dus geen belastingen betalen, waardoor het inkomen van de overheid zakte. De uitgaven stegen wel omdat steeds meer mensen een werkloosheiduitkering krijgen, waardoor regeringen elke dag meer geld uitgaven dan dat er binnen kwam via belastingen. Dit gebeurde ook in Nederland. In 2011 kreeg de Nederlandse regering 296,64 miljard euro binnen en gaf het 321,38 miljard euro uit. Dat is een verschil van 24,74 miljard euro. Elke dag gaf de overheid dus 67,7 miljoen euro meer uit dat het binnen kreeg. In de internationale economie wordt de staatschuld aangegeven als percentage van het Bruto Nationaal Product (= de waarde van alle in Nederland gemaakte producten, geleverde diensten plus hetgeen wat alle mensen dat jaar hebben verdiend). Nederland heeft op dit moment een schuld van 62,7% van het BNP. Het BNP van Nederland bedraagt 533,89 miljard euro, dus de totale staatschuld is (533,89 * 0,627 =) 334,75 miljard euro. Kortom, Nederland moet óf minder geld gaan uitgeven óf meer geld gaan binnenkrijgen óf beide. Dit kan op veel verschillende manieren en daar gaan de meeste politieke discussies over. Wat de situatie moeilijk maakt, is dat er op Europees niveau afspraken zijn gemaakt over de hoeveelheid schuld die een land mag hebben. Deze afspraken zijn strenger gemaakt toen bleek dat een aantal landen (bijv. Griekenland) tot boven hun hoofd in de schulden zaten en deze niet konden terug betalen. Dit is ook een probleem voor Nederland, omdat veel banken en pensioenfondsen geld hebben geïnvesteerd in deze landen. Als deze landen dus failliet gaan, lopen de banken en pensioenfondsen veel geld mis en indirect ook hun klanten. Dit kan gevolgen hebben voor de hoogte van pensioenen. Andere landen, waaronder Nederland, waren dus gedwongen om geld te lenen aan Griekenland, zodat het land niet failliet zou gaan. Om deze situaties in de toekomst te voorkomen, heeft men afgesproken dat de landen met de euro voortaan minder schuld mogen opbouwen. Het verschil tussen inkomen en uitgaven mag voortaan nog maar maximaal 3% zijn. Ieder land dat dit zou verbreken, krijgt automatisch een boete die op kan lopen tot vele miljarden euro s. Het probleem voor Nederland is dat als er nu niets veranderd wordt, het verschil oploopt tot 4,5%. Dit zou dan automatisch een boete veroorzaken. Om dit te voorkomen, moeten de inkomsten dus worden verhoogd en de uitgaven worden verlaagd. Dit kan uiteraard op vele manieren gebeuren. De onderhandelingen tussen de PVV, het CDA en de VVD van maart en april gingen daarover. De centrale vraag was Hoe moeten we de inkomsten verhogen en de uitgaven verlagen? Uiteindelijk werden er een aantal maatregelen bedacht die ervoor moesten zorgen dat het verschil tussen inkomen en uitgaven nog maar 2,8% zou zijn 0,2% onder de Europese norm. Geert Wilders vond dat de maatregelen een negatief effect zou hebben op de economie en besloot uit het kabinet te stappen. Hierdoor kon Mark Rutte niet meer op

3 een meerderheid rekenen en was hij gedwongen zijn ontslag te nemen als premier. Een aantal politieke partijen willen nu afwijken van die 3% regel en vinden dat dit best mag oplopen als dit op langere termijn beter zou zijn voor de economie. Zij stellen voor om het verschil van 3% pas in 2015 te bereiken in plaats van in Hierdoor zijn er minder bezuinigingen nodig, maar de hoeveelheid schuld neemt wel toe. Dan ga ik het nu hebben over manieren om de inkomsten te verhogen en de uitgaven te verlagen. De onderwerpen die aan bod komen zijn de meest belangrijke. Akkoord Dit is het akkoord dat de ChristenUnie, de VVD, het CDA, de D66 en GroenLinks (afwisselend de Kunduz 1 -coalitie of de Wandelgangencoalitie genoemd) hebben gesloten in het voorjaar, zodat aan de Europese eis kan worden voldoen. Hiermee moet in 2013 ongeveer zestien miljard euro worden bezuinigd. Dit moet ertoe leiden dat het begrotingstekort binnen de 3% blijft, zoals de Europese Unie van ons eist. Meer over het hoe & waarom van deze Europese eis kan je verderop lezen. Zorg Het eigen risico gaat omhoog van 220 naar 350 euro per persoon. Dit zal voor de lagere inkomens gecompenseerd worden via de zorgtoeslag. Het eigen risico bestaat uit de kosten die je betaalt voor de zorg die je krijgt. Dus tot 350 euro betaal je de zorg zelf. Hier valt niet onder: huisarts, kraamzorg, borstkankeronderzoek, griepprik en aanvullende verzekeringen. De rollator verdwijnt uit het basispakket. Voor gehoortoestellen moet een eigen bijdrage van 25% worden betaald. Belastingen Het hoge BTW-tarief gaat omhoog van 19 naar 21 procent. De tarieven van de inkomstenbelasting voor inkomens tot euro (eerste schijf) gaat omlaag van 1,95 naar 1,55 procent. De tarieven van de inkomstenbelasting voor inkomens van euro tot en met euro (tweede schijf) gaat omlaag van 10,8 naar 10,4 procent. Vertrekbonussen van euro of meer worden belast tegen 75 procent. De accijnzen op sigaretten gaan met 35 cent per pakje omhoog. Shag wordt 60 procent per pakje duurder. De accijnzen op bier gaan met 10 procent omhoog. Die op wijn en tussenproducten met 15 procent. Sterke drank wordt 6 procent meer belast. Woon-werkverkeer wordt belast, door het afschaffen van de onbelaste reiskostenvergoeding. Het vergoeden van zakelijke reizen blijft onbelast. Sociale zekerheid De aow-leeftijd gaat vanaf 2013 jaarlijks omhoog. In 2013, 2014, en 2015 met een maand. Daarna drie jaar met 2 maanden. In 2019 stijgt de pensioenleeftijd in één klap met drie maanden. Dan ligt de aow-leeftijd dus op 66 jaar. Daarna gaat de pensioenleeftijd ieder jaar met vier maanden omhoog, zodat in 2023 mensen pas 1 Kunduz is de Noord-Afghaanse provincie waar dankzij de samenwerking tussen deze partijen een politiemissie kon beginnen.

4 vanaf hun 67e met pensioen kunnen. Vanaf 2023 wordt de datum gekoppeld aan de levensverwachting, in stappen van drie maanden per jaar. De werkgever draait op voor het eerste half jaar aan ww-uitkering. Het UWV keert de ww uit en verhaalt de kosten op de werkgever. Gezinnen met een verzamelinkomen van euro ontvangen geen kinderopvangtoeslag meer. Woningmarkt Vanaf 1 januari 2013 is voor nieuwe hypotheken de betaalde rente alleen aftrekbaar als het echt om een lening gaat die gedurende de looptijd volledig wordt afbetaald. Huren voor mensen met een inkomen van tot euro per jaar mogen volgend jaar een huurstijging voor hun kiezen krijgen van inflatie + een procent. Overig De salarissen van ambtenaren, exclusief personeel in de zorg maar inclusief leraren, worden twee jaar lang bevroren. De rijksoverheid moet voor een half miljard euro op de eigen organisatie bezuinigen. Waarom zijn de partijen het hiermee eens? Ten eerste hebben de vijf politieke partijen dit akkoord gesloten, zodat voldoen kan worden aan de eis van de Europese Unie om het begrotingstekort niet meer dan 3% te laten zijn. Als dit niet zou zijn gelukt, dan had de Europese Commissie in Brussel ons een hoge boete opgelegd. Dit is overigens het gevolg van afspraken die ook door Nederland zijn gemaakt. Het was juist Nederland (samen met Duitsland) die steeds strengere begrotingseisen wilde hebben. Daarom zou het erg slecht zijn voor de imago van Nederland als wij zelf zouden afwijken van de eisen waar Nederland zich voor ingezet heeft. Onder druk van de kritiek van de andere politieke partijen (zie onder), benadrukken de politieke partijen dat het niet alleen Europa is die hen ertoe gebracht heeft om dit akkoord te sluiten. Zij zeggen dat Nederland dit zelf ook moet willen. Als het gat in de begroting namelijk zou toenemen, dan wordt het duurder voor het land om geld te lenen van de internationale financiële markten. Dit zou dan weer leiden tot een grotere schuld, waardoor verdere bezuinigingen in de toekomst noodzakelijk zouden zijn. Waarom zijn andere partijen het hier niet mee eens? De PvdA, de SP en de PVV vinden het akkoord niet goed. Zij zeggen dat wij als Nederland zijnde ons niet moeten laten zeggen door de Europese Unie wat we niet of wel moeten doen. De Europese eis om het begrotingstekort niet verder op te laten lopen dan 3% zou volgens deze partijen leiden tot te zware bezuinigingen die de economische groei gaat remmen en de mensen heel hard in hun portemonnee gaat treffen. Dit is heel slecht voor de Nederlandse economie en, in het verlengde daarvan, Nederland zelf. Zijn geven de voorkeur aan minder bezuinigen. Hierdoor zal in 2013 het begrotingstekort boven de 3% komen, maar zij denken dat de mensen meer geld te besteden hebben door de afwezigheid van zware bezuinigen. Hierdoor gaan mensen meer geld uitgeven en komt de economie ook op haar pootjes terecht. Meestal hebben zij het dan over het halen van die 3% in 2015.

5 Wie is wie? Naam partij Lijsttrekker Aantal Stroming zetels 31 Liberalisme Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Mark Rutte 30 Sociaaldemocratie Partij van de Arbeid (PvdA) Diederik Samson 24 Populistisch Partij voor de Vrijheid (PVV) Geert Wilders 21 Christendemocratisch Christen-Democratisch Appèl (CDA) Sybrand van Haersma Buma

6 15 Socialistisch Socialistische Partij (SP) Emile Roemer 10 Sociaal-liberaal Democraten 66 (D66) Alexander Pechtold 10 Duurzaam liberaal GroenLinks (GL) Jolande Sap 5 Christelijk-sociaal ChristenUnie (CU) Arie Slob 2 Christelijk Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) Kees van der Staaij

7 2 Dieren Marianne Thieme Partij voor de Dieren (PvdD)

8 Hoe verhouden de partijen zich tot elkaar? Progressief: Veel voortuitgang, hervormingen en daardoor veel veranderingen. Conservatief: Alles moet zo n beetje hetzelfde blijven. Verandering voorzichtig doorvoeren. Links: Meer aandacht voor de arme mensen, een grote rol van de overheid Rechts: Meer aandacht voor de economie, een kleine rol van de overheid

9 Wat vinden de politieke partijen? 2 De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie maakt zich sterk voor veiligheid, werk en ondernemers. Enkele kernpunten zijn belastingverlaging, eigen bedrijven oprichten makkelijker maken, strengere straffen, sterk leger en goed onderwijs. Uitgangspunt is de vrijheid van het individu. De VVD streeft naar een samenleving waarin burgers grote vrijheden hebben en hun eigen verantwoordelijkheid pakken. De overheid speelt hierin een kleine rol en houdt zich alleen bezig met een paar belangrijke taken, zoals het bestrijden van misdaad en het verdedigen van het land. VVD is voorstander van een 'lik op stuk' beleid: een uitgebreide veiligheidsaanpak die criminaliteit bestrijdt. De VVD wil daarnaast allerlei wetten afschaffen of eenvoudiger maken, waardoor burgers en bedrijven minder te maken krijgen met een ingewikkelde bureaucratie en allerlei formulieren. De partij pleit voor investeringen in het (hoger) onderwijs en de infrastructuur (vooral snelwegen) waardoor Nederland sterker wordt. De VVD is van mening dat mensen zelf hun keuzes moeten maken. De Partij van de Arbeid wil werken aan een sterk en sociaal Nederland, waarbij iedereen dezelfde kansen en mogelijkheden heeft. Motto daarbij is: De rijkste mensen betalen de meeste belastingen. PvdA wil werk, betaalbare zorg en een fatsoenlijk inkomen voor alle burgers, dus ook voor sociaal zwakkeren, mensen die schuldhulp nodig hebben en mensen met een uitkering. Daarom is de partij voorstander van een uitgebreid systeem van sociale zekerheid, vooral om armoede tegen te gaan en burgers te beschermen tegen ziekte of werkloosheid. Het betalen van deze regelingen gebeurt via subsidies van de overheid en meer belasting voor vooral hoge inkomens. Het streven om iedereen een baan te geven blijft bovenal een centrale opdracht voor de PvdA, omdat een eigen inkomen een belangrijke bron van zelfstandigheid is. 2 Bron:

10 De Partij voor de Vrijheid pleit voor een sterker en beter Nederland met een milieuvriendelijke economie. Een land dat trots is op de Nederlandse cultuur. De PVV wil investeren in meer veiligheid voor de burgers, een betere zorg voor ouderen en beter onderwijs. De overheid moet minder betuttelen -dus minder bureaucratie- maar wel efficiënter worden. De partij is tegenstander van uitvoering van 'linkse hobby's' zoals talloze subsidies en ontwikkelingshulp. De PVV is vooral bekend om de strijd tegen de 'islamisering' in ons land, omdat deze een gevaar vormt voor onze westerse waarden en normen. Belangrijk is de keiharde aanpak van crimineel gedrag op straat en islamitisch terrorisme. Dit in de vorm van meer politie en strengere straffen. De PVV wil bovendien dat allochtonen van buiten West-Europa worden geweigerd aan de grens, minder belastingen, afschaffing van het Europees parlement, meer investeren in wegen, en de rechten van dieren in de Grondwet. Ten aanzien van islamisering wil de partij een stop op de bouw van meer moskeeën en een verbod op de koran, tevens is de PVV tegen het dragen van hoofddoekjes in openbare gebouwen. Het Christen Democratisch Appèl ziet gemeenschappelijke waarden en normen als het cement van de samenleving, en vindt dat de overheid hierop een beroep mag doen, mede door zelf het goede voorbeeld te geven. De bijbel is hierbij bron van inspiratie. Dit komt neer op zekerheid voor de burger door een betrouwbare overheid die grenzen stelt en er voor zorgt dat iedereen zich kan ontwikkelen. Daarnaast een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een goede samenleving, en besluitvorming daar waar het meest geschikt is. Het CDA pleit voor betrokkenheid tussen generaties en tussen inkomensgroepen, omdat 'we pas mens zijn door met elkaar te leven'. Naastenliefde is hierbij de kern. Omdat we volgens het CDA de aarde te leen hebben van God, moeten we er met het oog op volgende generaties goed voor zorgen. De partij vindt dat de overheid gaven en talenten van alle burgers moet benutten. Ten aanzien van de sociale zekerheid wil het CDA belastingen en toeslagen inkomensafhankelijk houden zodat voldoende koopkracht voor iedereen wordt gewaarborgd. De Socialistische Partij heeft als doel een maatschappij waarin menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit centraal staan. Dit uit zich bijvoorbeeld in de zorg en de thuiszorg: Meer handen aan het bed en fatsoenlijke zorg en aandacht. Het vraagt om

11 waardering van het werk, dat bovendien aantrekkelijker moet worden gemaakt. Dit komt neer op snoeien in de bureaucratie en mensen centraal stellen in de zorginstellingen. De Socialistische Partij is tegen marktwerking en topsalarissen in o.a. de zorg en vindt dat de onderlinge inkomensverschillen moeten worden verkleind. Hierbij identificeert de partij zich met het 'gewone volk'. Het grootste schrikbeeld van de partij is de 'tweedeling', wat zou betekenen dat enkel rijken en machtigen de beschikking hebben over voorzieningen die voor iedereen beschikbaar moeten zijn. De SP pleit voor de bouw van seniorenwoningen, wil inkomens eerlijker verdelen, is tegen de 'Europese superstaat', wil eerlijke handel bevorderen en wil vrede niet opleggen maar juist bevorderen. Volgens de partij moet Nederland menselijker en socialer worden. Democraten '66 vertrouwt op de eigen kracht en ontwikkeling van mensen en ziet daar enkel een ondersteunende functie in voor de overheid. Fundamentele waarden zijn vrijheid voor en gelijkwaardigheid van elk mens. D66 wil de welvaart delen en goede prestaties belonen. De partij streeft tevens naar meer democratie in de samenleving en de politiek, waaronder onder andere afschaffing van de Eerste Kamer. Speerpunten: Gekozen bestuurders op alle overheidsniveaus (zoals gekozen burgemeesters), veel geld voor onderwijs alsmede meer erkenning voor leraren. Investeren in kennis wordt gezien als heel belangrijk, en Nederland het beste land ter wereld worden op het gebied van onderwijs. Omdat D66 wil dat burgers niet alleen bij verkiezingen betrokken zijn, wil de partij vaker referendums houden onder het volk. GroenLinks staat voor groen, sociaal en tolerant. De milieubewuste partij streeft naar een gezonde en veilige leefomgeving, en zoekt daarbij naar andere, milieuvriendelijke manieren van wonen, werken en ondernemen. Schone energie, goed openbaar vervoer en aanleg van fietsroutes zijn heel belangrijk. Investeren in milieu en klimaat levert ook lagere woonlasten op door bijv. energiezuinige bouw en isolatie. De partij wil daarnaast belasting op vervuilende bedrijven verhogen. GroenLinks vindt dat iedereen kansen verdient en pleit dus voor goed onderwijs. GroenLinks wil een verzorgingsstaat scheppen die gericht is op belangen van de zwakste groepen in de samenleving zoals allochtone jongeren, arbeidsongeschikten en alleenstaande moeders. Rijke ouderen dienen volgens GL mee te betalen aan de AOW, de kinderbijslag moet inkomensafhankelijk en hypotheekrenteaftrek beperkt.

12 De ChristenUnie is een partij die vanuit het christelijk geloof invloed wil uitoefenen op het bestuur van ons land. Met een open oog voor de werkelijkheid baseert de partij zich op de bijbel en 'Gods opdracht om Hem en onze medemens lief te hebben'. De ChristenUnie is voor het waarborgen van geestelijke en politieke vrijheden, daarnaast wil de partij ruimte voor het gezin en investeren in een duurzame samenleving. Dit betekent kansen op de arbeidsmarkt, geld voor een goede opvoeding met normen en waarden, tijd voor de kinderen, vrijheid van geloofsuiting, aandacht voor kwetsbare groepen en optreden tegen botheid op straat en tv. De CU is voorstander van vloekverboden. Homoseksualiteit ligt moeilijk bij de partij, evenals legalisering van drugs waar de ChristenUnie op tegen is. Ook is de ChristenUnie tegenstander van meer gokhallen, prostitutie en het uitvoeren van euthanasie. Dat laatste geldt ook voor ongeboren leven dat volgens de partij moet worden beschermd. De Staatkundig Gereformeerde Partij staat voor een bijbelse koers, een geloofwaardig beleid en een wetgeving in overeenstemming met bijbelse normen en waarden. Bestuur vanuit een herkenbare grondslag en identiteit, geworteld in het 'Woord van God'. De partij zet zich in voor veiligheid, zondagsrust en omzien naar elkaar. Dit vereist een stevige aanpak van verloedering en overlast, daarom wil de partij een basispolitiezorg in alle kernen en dorpen. De partij staat achter bevordering van contacten tussen gemeentebesturen, kerken en maatschappelijke instellingen, en wil zodoende dicht bij de burger staan. SGP zet zich in voor een positieve en constructieve bijdrage voor iedereen op elk vlak. Bescherming van leven staat hoog in het vaandel. De SGP wijst publieke uitingen van niet-christelijke godsdiensten af, maar is voor gewetensvrijheid. De conservatieve standpunten vinden hun hoogtepunt in de positie van vrouwen in de SGP, aangezien deze niet namens de partij vertegenwoordigende of bestuurlijke zetels mogen bekleden.

13 De Partij voor de Dieren vindt het veelzeggend dat onze samenleving onbeschaafd met dieren omgaat en de portemonnee belangrijker vindt. Een beschaafde omgang met dieren betekent ook een beschaafde omgang tussen mensen. Daarom respect voor elkaars culturen en onderwijs dat o.a. gericht is op versterking van eerbied voor mens en dier. De PvdD pleit voor maatregelen die ernaar streven dat iedereen een levensstandaard heeft die voldoende hoog is. Een natuurlijke, schone en veilige omgeving is daarbij van belang. De Partij voor de Dieren is voor het afschaffen van de bio-industrie waar schaalvergroting en innovaties slecht zijn voor mens en dier. De partij is voorts tegen dierproeven, hobbyjacht, het onverdoofd ritueel slachten van biggen en het leegvissen van de zeeen. Rechten van dieren moeten grondwettelijk worden vastgelegd. De samenleving wordt dus anders bekeken: Er zijn belangrijkere zaken dan de hypotheekrente en de aanleg van asfalt. De PvdD stelt daarom dat het dierenrechtenthema de traditionele politieke tegenstellingen tussen links en rechts, religieus en atheïstisch overstijgt.

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

Onderzoek uitwerking Lenteakkoord

Onderzoek uitwerking Lenteakkoord Onderzoek uitwerking Lenteakkoord Over het onderzoek Aan het onderzoek deden ruim 15.000 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 16 tot en met 17 mei 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

VVD. De VVD wil dat de overheid zich weinig bemoeit met de economie. Mensen en bedrijven weten zelf wel wat goed voor ze is.

VVD. De VVD wil dat de overheid zich weinig bemoeit met de economie. Mensen en bedrijven weten zelf wel wat goed voor ze is. VVD De VVD wil dat de overheid zich weinig bemoeit met de economie. Mensen en bedrijven weten zelf wel wat goed voor ze is. De overheid moet wel zorgen voor veiligheid. Daarom moet de overheid overlast

Nadere informatie

Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in Naam van de partij. Vrijheid en Democratie VVD. Arbeid P.v.d.A.

Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in Naam van de partij. Vrijheid en Democratie VVD. Arbeid P.v.d.A. Deze partijen doen mee aan de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 2017 Nummer op stembiljet Logo van de partij Naam van de partij 1 Volkspartij voor Vrijheid en Democratie VVD 2 Partij van de Arbeid P.v.d.A.

Nadere informatie

Welke lijsttrekker zou volgens jou de beste minister-president zijn?

Welke lijsttrekker zou volgens jou de beste minister-president zijn? Welke lijsttrekker zou volgens jou de beste minister-president zijn? Mark Rutte (VVD) 26,1% Diederik Samsom (PvdA) 22,6% Alexander Pechtold (D66) 15,4% Emile Roemer (SP) 12,9% Geert Wilders (PVV) 6,4%

Nadere informatie

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen

Stem ook! Woensdag 12 september Tweede Kamerverkiezingen Tweede Kamerverkiezingen Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Geef je mening over de stellingen op www.stemwijzer.nl. Ontdek welke politieke partij het best bij jou past. Woensdag 1 september

Nadere informatie

Reaktie na bekend worden van uitwerking van Lente Akkoord

Reaktie na bekend worden van uitwerking van Lente Akkoord Reaktie na bekend worden van uitwerking van Lente Akkoord Sinds 16 mei 2012 zijn de details van het Lente-akkoord bekend geworden. Wat denkt Nederland nu van dit akkoort en de 5 partijen die het akkoord

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2012

Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2012 Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2012 Voorwoord Dit boek gaat over de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten (ECC)

Nadere informatie

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Ben je van plan om op 9 juni te gaan stemmen? Ja 698 83,1 Nee 39 4,6 Ik weet het nog niet 103 12,3 Stemgedrag PVV/ Wilders PvdA

Nadere informatie

1. Wat is uw functie? 2 In welke branche opereert uw branche?

1. Wat is uw functie? 2 In welke branche opereert uw branche? Landbouw, bosbouw en visserij Industrie Energievoorziening Waterbedrijven en afvalbeheer Handel Vervoer & opslag Horeca Informatie en communicatie (ICT / media) Financiële dienstverlening Verhuur en handel

Nadere informatie

De stemming van 27 april 2012

De stemming van 27 april 2012 De stemming van 27 april 2012 De PvdA heeft ten opzichte van afgelopen zondag 5 zetels verloren en staat nu op 19 zetels. Groen Links stijgt 3 zetels naar 8, D66 2 zetels naar 17 en de ChristenUnie 1 zetel

Nadere informatie

VERKIEZINGSKRANT 15 MAART 2017 TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN STEM OOK!

VERKIEZINGSKRANT 15 MAART 2017 TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN STEM OOK! VERKIEZINGSKRANT 15 MAART 2017 TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN STEM OOK! Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Doe de test op www.stemwijzer.nl. Op woensdag 15 maart zijn er Tweede Kamerverkiezingen.

Nadere informatie

Belangen: Assenstelsel

Belangen: Assenstelsel Belangen: Assenstelsel Korte omschrijving werkvorm: eerlingen geven bij bepaalde stellingen aan of deze passen bij een links, rechts, conservatief of een progressief standpunt. Nadat de goede antwoorden

Nadere informatie

Verdieping: Eerste reactie partijen

Verdieping: Eerste reactie partijen Verdieping: Eerste reactie partijen Korte omschrijving werkvorm: Uit de berekeningen van het CPB blijkt dat het begrotingstekort van Nederland in 2013 en 2014 niet onder de door de EU gestelde 3%-norm

Nadere informatie

CDA en GroenLinks aanhang ontevreden The day after de Tweede Kamerverkiezingen 2012

CDA en GroenLinks aanhang ontevreden The day after de Tweede Kamerverkiezingen 2012 CDA en GroenLinks aanhang ontevreden The day after de Tweede Kamerverkiezingen 2012 Bestuurlijk Nederland blikt terug en kijkt vooruit Bijna 2600 benoemde en gekozen bestuurders van het Europees Parlement,

Nadere informatie

Kijktip: NOS Persconferentie Rutte en Samsom over regeerakkoord

Kijktip: NOS Persconferentie Rutte en Samsom over regeerakkoord Kijktip: NOS Persconferentie Rutte en Samsom over regeerakkoord Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen bekijken een filmpje van de NOS, van maandag 29 oktober. Daarna beantwoorden ze vragen over dit

Nadere informatie

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?)

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie onderzoeken hoe de Nederlandse politieke partijen over de Europese

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Kijktip: NOS Rutte, Verhagen en Wilders over de val

Kijktip: NOS Rutte, Verhagen en Wilders over de val Kijktip: NOS Rutte, Verhagen en Wilders over de val Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen bekijken drie filmpjes van de NOS, twee van 21 en één van 24 april. Daarna beantwoorden ze vragen over deze

Nadere informatie

1 Welke partij heeft uw voorkeur c.q. op welke partij heeft u gestemd bij de Tweede Kamerverkiezing?

1 Welke partij heeft uw voorkeur c.q. op welke partij heeft u gestemd bij de Tweede Kamerverkiezing? CDA ChristenUnie D66 GroenLinks Partij voor de Dieren PvdA PVV SGP SP VVD 50PLUS Niet gestemd Anders Weet niet CDA ChristenUnie D66 GroenLinks Partij voor de Dieren PvdA PVV SGP SP VVD 50PLUS Niet gestemd

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Mensbeelden, ideologieën, politieke partijen Politieke partijen Welke politieke partijen zijn er eigenlijk in Nederland en wat willen ze? Om antwoord

Nadere informatie

Opiniepeiling in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2012

Opiniepeiling in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2012 bezoekadres Marnixkade 109 1015 ZL Amsterdam postadres Postbus 15262 1001 MG Amsterdam E moti@motivaction.nl T +31 (0)20 589 83 83 F +31 (0)20 589 83 00 W www.motivaction.nl Opiniepeiling in aanloop naar

Nadere informatie

Analyse enquête StemWijzer

Analyse enquête StemWijzer Analyse enquête StemWijzer Om te bepalen over welke onderwerpen stellingen in de StemWijzer zouden moeten worden opgenomen, is onderzoek gedaan naar de vraag: Op welke onderwerpen baseren mensen op welke

Nadere informatie

Algemene Beschouwingen 2011

Algemene Beschouwingen 2011 Algemene Beschouwingen 2011 Naar aanleiding van de Algemene Beschouwingen 2011 zijn na de 1e en de 2e dag uitgebreide onderzoeken gedaan naar de reactie van de kiezers op hetgeen was voorgevallen. In totaal

Nadere informatie

1 januari 2015. Onderzoek:

1 januari 2015. Onderzoek: 1 januari 2015 Onderzoek: Verwachtingen 2015 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 40.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Opiniepeiling naar stemgedrag en stemmotieven van Nieuwe Nederlanders voor de 2e Kamerverkiezingen van 2012

Opiniepeiling naar stemgedrag en stemmotieven van Nieuwe Nederlanders voor de 2e Kamerverkiezingen van 2012 Opiniepeiling naar stemgedrag en stemmotieven van Nieuwe Nederlanders voor de 2e Kamerverkiezingen van 2012 Opdrachtgever Uitvoering veldwerk Etnicon Het Opiniehuis Rotterdam, September 2012 Het auteursrecht

Nadere informatie

Eerste koopkracht-indicaties Kunduz-akkoord. Maatregelen

Eerste koopkracht-indicaties Kunduz-akkoord. Maatregelen de vakcentrale voor professionals Eerste koopkracht-indicaties Kunduz-akkoord Op 26 april jl. zijn de vijf fracties in de Tweede Kamer van VVD, CDA, D66, GL en CU tot een akkoord gekomen om maatregelen

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen

Tweede Kamerverkiezingen Herziene versie 2017 Tweede Kamerverkiezingen groepen 6-8 inhoud 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 8 5. Kiezen 9 6. De uitslag 10 7. De meerderheid 11 8. Ministers

Nadere informatie

Onderzoek verkiezingsthema Europa

Onderzoek verkiezingsthema Europa Onderzoek verkiezingsthema Europa Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 22.055 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 5 tot en met 7 september 2012. Over het EenVandaag

Nadere informatie

Prinsjesdag Theorie en woordenlijst

Prinsjesdag Theorie en woordenlijst Maatschappijleer: Prinsjesdag Theorie en woordenlijst Don van Baar Murmelliusgymnasium Leerjaar 2011-2012 Murmellius2014 www.compudo.nl/murmellius2014 Maatschappijleer Prinsjesdag Theorie Prinsjesdag verloopt

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Europese Unie dr. Edwin van Rooyen 10-9-2012 PvdA, VVD en SP zijn voorstander van het vergroten van de controle op

Nadere informatie

De week waarin alles anders werd (of niet?)

De week waarin alles anders werd (of niet?) De week waarin alles anders werd (of niet?) Er is waarschijnlijk geen week geweest in de Nederlandse politieke geschiedenis waar in een korte tijd zoveel veranderde als de afgelopen 7 dagen. In die periode

Nadere informatie

samen sterker Samenvatting verkiezingsprogramma Samen sterker - kansen voor iedereen

samen sterker Samenvatting verkiezingsprogramma Samen sterker - kansen voor iedereen samen sterker Samenvatting verkiezingsprogramma Samen sterker - kansen voor iedereen Voorwoord Alexander Pechtold 1 Het gaat goed met Nederland. In ons land wonen de gelukkigste, gezondste en best opgeleide

Nadere informatie

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8 Herziene versie 2012 M WRKBLAD N PUZZL groepen 6-8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De weede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet

Nadere informatie

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee.

special MILJOENENNOTA 2014 uitgaven 267,0 miljard inkomsten 249,1 miljard De miljoenennota en uw portemonnee. MILJOENENNOTA 2014 special De miljoenennota en uw portemonnee. inkomsten 249,1 miljard uitgaven 267,0 miljard Het kabinet heeft op Prinsjesdag bekend gemaakt hoe de begroting, met daarin het bezuinigingspakket

Nadere informatie

Samen bereiken we meer!

Samen bereiken we meer! Samen bereiken we meer! Wij zijn een christelijke partij die naar een betere samenleving streeft. Een land ben en maak je Samen. Dit is ons verkiezingsprogramma zodat u een beter idee krijgt waar onze

Nadere informatie

Nieuwsbrief 6 juni 2012

Nieuwsbrief 6 juni 2012 Afzender: Administratiekantoor Beeke van Belzen http://www.beekevanbelzen.nl Nieuwsbrief 6 juni 2012 Inhoudsopgave Rijschoolhouder voldoet niet aan administratieplicht: forse naheffingsaanslagen Minister

Nadere informatie

19 September 2017 Onderzoek: Prinsjesdag 2017

19 September 2017 Onderzoek: Prinsjesdag 2017 19 September 2017 Onderzoek: Prinsjesdag 2017 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 55.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1

Ouderen en de arbeidsmarkt. Inhoudsopgave. 1 Algemeen...1 Inhoudsopgave 1...1 2 Hoofdsectie...2 1 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen met betrekking tot ouderen van 55 + en de arbeidsmarkt?...2 2 Oudere werknemers moeten goedkoper

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

Onderzoek verkiezingsthema Woningmarkt

Onderzoek verkiezingsthema Woningmarkt Onderzoek verkiezingsthema Woningmarkt Over het onderzoek Aan het onderzoek deden 27.953 leden van het EenVandaag Opiniepanel mee. Het onderzoek vond plaats van 22 tot en met 28 augustus 2012. Over het

Nadere informatie

16 januari Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie?

16 januari Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie? 16 januari 2017 Onderzoek: Partijen uitsluiten bij formatie? Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

STEM JIJ OOK? VERKIEZINGEN TWEEDE KAMER WAAROM IS STEMMEN BELANGRIJK? OP WIE KAN IK STEMMEN? WAAROVER BESLIST DE TWEEDE KAMER? HOE MOET IK STEMMEN?

STEM JIJ OOK? VERKIEZINGEN TWEEDE KAMER WAAROM IS STEMMEN BELANGRIJK? OP WIE KAN IK STEMMEN? WAAROVER BESLIST DE TWEEDE KAMER? HOE MOET IK STEMMEN? STEM JIJ OOK? Kijk voor meer informatie op: www.stemjijook.nu WAAROM IS STEMMEN BELANGRIJK? OP WIE KAN IK STEMMEN? WAAROVER BESLIST DE TWEEDE KAMER? HOE MOET IK STEMMEN? VERKIEZINGEN TWEEDE KAMER WOENSDAG

Nadere informatie

Wie krijgt jouw stem? (v)mbo. tweede kamerverkiezingen

Wie krijgt jouw stem? (v)mbo. tweede kamerverkiezingen (v)mbo tweede kamerverkiezingen Wil jij weten welke politieke partij bij jou past? Geef je mening over de stellingen op www.stemwijzer.nl en ontdek met welke politieke partij jij veel overeenkomsten hebt.

Nadere informatie

NEDERLANDERS & OVERHEIDSBUDGET ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING ONDERZOEKSREEKS

NEDERLANDERS & OVERHEIDSBUDGET ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING ONDERZOEKSREEKS NEDERLANDERS & OVERHEIDSBUDGET ONTWIKKELINGS- SAMENWERKING 3 ONDERZOEKSREEKS NCDO is het Nederlandse kennis- en adviescentrum voor burgerschap en internationale samenwerking. NCDO bevordert het publiek

Nadere informatie

Nederlanders & Overheidsbudget Ontwikkelingssamenwerking. onderzoeksreeks

Nederlanders & Overheidsbudget Ontwikkelingssamenwerking. onderzoeksreeks Nederlanders & Overheidsbudget Ontwikkelingssamenwerking 3 onderzoeksreeks NCDO is het Nederlandse kennis- en adviescentrum voor burgerschap en internationale samenwerking. NCDO bevordert het publiek bewustzijn

Nadere informatie

1. Het dragen van een gezichtsbedekkende sluier in publieke ruimten moet worden verboden.

1. Het dragen van een gezichtsbedekkende sluier in publieke ruimten moet worden verboden. 1. Het dragen van een gezichtsbedekkende sluier in publieke ruimten moet worden verboden. EENS (VVD, PvdA, SP, CDA, PVV, SGP, CU, VNL, 50Plus, PvdD). ONEENS (D66, GL, DENK). Op 27 november 2015 is er door

Nadere informatie

Met hart voor ouderen

Met hart voor ouderen Met hart voor ouderen Met hart voor ouderen Nederland telt steeds meer ouderen. Daar moeten we voor alles blij mee zijn. Het is een grote, sociale verworvenheid dat steeds meer mensen een hoge leeftijd

Nadere informatie

De koopkracht van senioren wordt. zeggen meer dan beloftes voor de toekomst. Resultaten uit het verleden. verkiezingen. Tweede Kamerverkiezingen 2017

De koopkracht van senioren wordt. zeggen meer dan beloftes voor de toekomst. Resultaten uit het verleden. verkiezingen. Tweede Kamerverkiezingen 2017 verkiezingen Tweede Kamerverkiezingen 2017 Resultaten uit het verleden zeggen meer dan beloftes voor de toekomst Ouderen staan er niet best op waar het hun koopkracht betreft. Die gaat namelijk al acht

Nadere informatie

Onderzoek: Politicus van het Jaar

Onderzoek: Politicus van het Jaar Onderzoek: Politicus van het Jaar Publicatiedatum: 16 december 2016 Over dit onderzoek JijVandaag, onderdeel van EenVandaag, bestaat uit 5.000 jongeren van 12 tot en met 24 jaar. Aan dit online onderzoek,

Nadere informatie

Proeftoets E2 havo

Proeftoets E2 havo Proeftoets E2 havo 5 2016 1. Een verdachte kan te maken krijgen met een aantal personen en instanties. Wat is de juiste volgorde? A. 1. de politie 2. de rechter 3. de officier van justitie. B. 1. de officier

Nadere informatie

Het oordeel over de politieke partijen in Woordenwolk

Het oordeel over de politieke partijen in Woordenwolk Het oordeel over de politieke partijen in Woordenwolk Naast kwantitatieve methoden in het onderzoek -een vraag stellen met antwoorden waaruit men kan kiezen en de resultaten in percentages worden uitgedrukt-

Nadere informatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie

Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie Opgave 2 Tweede Kamerverkiezingen 2006 en kabinetsformatie tekst 5 5 Het tweede kabinet-balkenende (CDA, VVD, D66) trad aan op 27 mei 2003. Op 30 juni 2006 bood minister-president Balkenende het ontslag

Nadere informatie

We staan voor fundamentele keuzes bij deze verkiezingen. Kiezen we ervoor om de kloof

We staan voor fundamentele keuzes bij deze verkiezingen. Kiezen we ervoor om de kloof stem voor verandering Het verkiezingsprogramma in 5 minuten We staan voor fundamentele keuzes bij deze verkiezingen. Kiezen we ervoor om de kloof tussen arm en rijk te vergroten? Of kiezen we ervoor om

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I. Politiek en beleid. Petitie. Uitleg Noord/Zuidlijn. -

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl I. Politiek en beleid. Petitie. Uitleg Noord/Zuidlijn. - Politiek en beleid tekst 15 Petitie Vaak wordt een petitie aangeboden na een landelijke actie namens een groep mensen. In uw petitie dient u uit te leggen met welk beleid of met welke regel u het oneens

Nadere informatie

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen

Voorlopige uitslag Amsterdam. Project: 12213 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Verkiezingen 2012 Tweede Kamer Voorlopige uitslag Amsterdam Project: 12213 In samenwerking met: Dienst Basisinformatie/Bureau Verkiezingen Samenstelling publicatie: Jeroen Slot Cor Hylkema Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland 16 juli 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

In de bijlage treft u de bijdragen van de fracties aan waarin zij hun standpunten inzake o.a. de subsidiariteit meer in detail uiteenzetten.

In de bijlage treft u de bijdragen van de fracties aan waarin zij hun standpunten inzake o.a. de subsidiariteit meer in detail uiteenzetten. CONCEPT Aan de heer Jean-Claude Juncker Voorzitter van de Europese Commissie Rue de la Loi 200 B-1049 Bruxelles België Onderwerp: Gemotiveerd advies inzake de subsidiariteit over het EU-voorstel voor een

Nadere informatie

Verkiezingen. 1. Politieke voorkeur

Verkiezingen. 1. Politieke voorkeur Verkiezingen Voor vijftigplussers staat er de komende jaren veel op het spel. De betaalbaarheid van de zorg staat ter discussie en het niveau van pensioenen en AOW dreigt te worden aangetast. Daarnaast

Nadere informatie

Koopkracht van 65-plussers

Koopkracht van 65-plussers Koopkracht van 65-plussers 2010-2011 Berekeningen Prinsjesdag 2010 In opdracht van de ouderenbonden Unie KBO, PCOB en NVOG Nibud, 6 oktober 2010 Koopkracht van 65-plussers 2010-2011 Berekeningen Prinsjesdag

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten

Onderzoeksresultaten Onderzoeksnaam Eindejaarspeiling 2016 Selectiedatum 08-12-2016-23-12-2016 Onderzoeksresultaten - 21-12-2016 1. De eerste zes opties gaan over zorg. Kies de optie die het best bij u past. Zelf huishoudelijke

Nadere informatie

EenVandaag: Politicus van het Jaar 2009 EénVandaag Opiniepanel - 10 december respondenten

EenVandaag: Politicus van het Jaar 2009 EénVandaag Opiniepanel - 10 december respondenten EenVandaag: Politicus van het Jaar 2009 EénVandaag Opiniepanel - 10 december 2009-32.000 respondenten Beste politicus 2009 Nebahat Albayrak (PvdA) Justitie Jan Peter Balkenende (CDA) minister-president

Nadere informatie

Inleiding regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst

Inleiding regeerakkoord Vertrouwen in de toekomst Inleiding regeerakkoord 2017-2021 Vertrouwen in de toekomst Inleiding Mensen in Nederland hebben veel vrijheid. Nederlanders vormen een sterke groep. Iedereen kan proberen om verder te komen in zijn leven.

Nadere informatie

Jubileumonderzoek Maurice de Hond

Jubileumonderzoek Maurice de Hond Ter gelegenheid van het 40-jarig jubileum van Maurice de Hond als opiniepeiler zijn er 100 vragen gesteld, die zijn ingebracht door leden van Peil.nl. Hier staat een selectie van deze vragen. Op http://bit.ly/40jrpeiler

Nadere informatie

Gemeente Gouda Verkiezing Tweede Kamer Inhoudsopgave. Deelnemende partijen 3. Stembureaus 4

Gemeente Gouda Verkiezing Tweede Kamer Inhoudsopgave. Deelnemende partijen 3. Stembureaus 4 Inhoudsopgave Blz. Deelnemende partijen 3 Stembureaus 4 Aantal stemmen per partij absoluut 2012 met historische vergelijking 2010 5 Aantal stemmen per partij percentage 2012 met historische vergelijking

Nadere informatie

11 oktober Onderzoek: Regeerakkoord kabinet Rutte III

11 oktober Onderzoek: Regeerakkoord kabinet Rutte III 11 oktober 2017 Onderzoek: Regeerakkoord kabinet Rutte III Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Wijzigingen minimumloon en sociale uitkeringen 2016

Wijzigingen minimumloon en sociale uitkeringen 2016 Wijzigingen minimumloon en sociale uitkeringen 2016 Wijzigingen minimumloon en sociale uitkeringen 2016 Werk en inkomen Wettelijk minimumloon en uitkeringsbedragen De bruto bedragen van het wettelijk minimumloon

Nadere informatie

1. Laat filmpje 1 ( Samenwerken ) zien. Laat de leerlingen groepjes maken van 3 of 4 leerlingen. Voor het spel is een even aantal groepjes nodig.

1. Laat filmpje 1 ( Samenwerken ) zien. Laat de leerlingen groepjes maken van 3 of 4 leerlingen. Voor het spel is een even aantal groepjes nodig. Debat: Formatiespel Korte omschrijving werkvorm In het formatiespel maken leerlingen kennis met een bijzonder fenomeen in de Nederlandse democratie: het proces dat de verkiezingsuitslag laat uitmonden

Nadere informatie

Introductie. 1. Uw persoonlijke situatie. Voorbeeldvragenlijst COB-kwartaalenquête 2011

Introductie. 1. Uw persoonlijke situatie. Voorbeeldvragenlijst COB-kwartaalenquête 2011 Introductie Dit onderzoek vindt plaats in opdracht van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Met de resultaten wil het bureau het kabinet en de politiek in het algemeen informeren over zorgen en wensen

Nadere informatie

De Stemming van 18 december 2016

De Stemming van 18 december 2016 De Stemming van 18 december 2016 Hoewel er wel belangwekkende gebeurtenissen waren op het politieke vlak, zoals de aanvullende verklaring inzake het verdrag met Oekraine en de positieve prognose van het

Nadere informatie

17 oktober Onderzoek: Zeven jaar premier Rutte

17 oktober Onderzoek: Zeven jaar premier Rutte 17 oktober 2017 Onderzoek: Zeven jaar premier Rutte Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Waarom is er besloten om te bezuinigen? Wordt de economie kapot bezuinigd?

Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Waarom is er besloten om te bezuinigen? Wordt de economie kapot bezuinigd? Wat is de essentie van het 6 miljard pakket? Er is een pakket van 6 miljard euro aan aanvullende bezuinigingen overeenkomen. De bezuinigingen worden hoofdzakelijk gevonden via uitgavenbeperkingen binnen

Nadere informatie

Inbreng Sybrand Buma (debat begrotingsakkoord)

Inbreng Sybrand Buma (debat begrotingsakkoord) Gesproken woord geldt Inbreng Sybrand Buma (debat begrotingsakkoord) Wat Nederland nodig heeft is een beleid gericht op meer banen, en het structureel versterken van de economie. Zonder verdere belastingverhoging,

Nadere informatie

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN

MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN MEERKEUZEVRAGEN 1. KEUZES MAKEN 1. Iemand die in de Tweede Kamer zit is een politicus, omdat hij: A. lid is van een politieke partij. B. beslissingen en keuzes moet maken voor het hele land. C. in dienst

Nadere informatie

Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2017

Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2017 Stemmen Tweede Kamerverkiezingen 2017 Voorwoord Dit boek gaat over de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart 2017. Het boek is gemaakt door de medewerkers van de afdeling Leren & Ontwikkelen voor Cliënten

Nadere informatie

Mag ik dan nooit meer stoppen met werken?

Mag ik dan nooit meer stoppen met werken? Mag ik dan nooit meer stoppen met werken? 67 vragen over aow-vragen en uw pensioen (Uit AD van 1-11-2016) De AOW-leeftijd gaat in 2022 met drie maanden omhoog voor iedereen die na 1954 geboren is. Reden

Nadere informatie

Aanrechtsubsidie afschaffen en investeren in duurzaamheid

Aanrechtsubsidie afschaffen en investeren in duurzaamheid Aanrechtsubsidie afschaffen en investeren in duurzaamheid Politieke Barometer week 7 nader toegelicht Om de gevolgen van de kredietcrisis te bestrijden worden momenteel stimuleringsmaatregelen overwogen.

Nadere informatie

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016

Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 Koopkrachtverandering van ouderen 2015-2016 Berekeningen Prinsjesdag 2015 Nibud, september 2015 In opdracht

Nadere informatie

Gemeente Gouda Verkiezing Tweede Kamer Inhoudsopgave. Deelnemende partijen 3. Stembureaus 4

Gemeente Gouda Verkiezing Tweede Kamer Inhoudsopgave. Deelnemende partijen 3. Stembureaus 4 Inhoudsopgave Blz. Deelnemende partijen 3 Stembureaus 4 Aantal stemmen per partij absoluut en percentage 2010 met historische vergelijking 2006 5 Aantal stemmen per wijk/stemdistr. (absoluut en percentage)

Nadere informatie

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG rente rente Datum: 2 januari 2013 Terugblik renteontwikkeling 2012: de hypotheekmarkt is dood 2012 was een heel saai jaar. Er waren maar heel weinig wijzigingen in de hypotheekrentes. Je kunt wel zeggen

Nadere informatie

De gevolgen van het Kunduzakoord op het inkomen en de cao. Eddy Haket, Tilburg, 2 juli 2012

De gevolgen van het Kunduzakoord op het inkomen en de cao. Eddy Haket, Tilburg, 2 juli 2012 De gevolgen van het Kunduzakoord op het inkomen en de cao Eddy Haket, Tilburg, 2 juli 2012 Kunduzakoord òf Lenteakkoord Kunduz-akkoord Reiskosten Ontslagstelsel Pensioenakkoord Overig Reiskosten: woonwerk-verkeer

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

Vormen van Rassendiscriminatie.

Vormen van Rassendiscriminatie. , O )- < /--/y, 11 december 2 p/a Register Amsterdam, ureau Verkiezingen bezwaar kandidatenlijsten, kamerverkiezingen 2003! Ik maak bezwaar tegen een aantal kandidatenlijsten in de kieskring Amsterdam,

Nadere informatie

Pensioen vanaf morgen.

Pensioen vanaf morgen. Pensioen vanaf morgen. Over partijen en stellingen die (n)ooit bewaarheid worden Vereniging voor pensioenrecht Utrecht, 12 september 2012 Mr. C.P.R.M. Dekker Inhoudsopgave Wat achtergrondinformatie Uw

Nadere informatie

2.1 Omcirkel het juiste antwoord.

2.1 Omcirkel het juiste antwoord. 2.1 Vraag 1 Het Parlement in Nederland bestaat uit... A. Eerste en Tweede Kamer B. Tweede Kamer en Provinciale Staten C. Provinciale staten en Gemeenteraad D. Tweede Kamer en Gemeenteraad Vraag 2 Waarom

Nadere informatie

It s the economy stupid

It s the economy stupid It s the economy stupid De achtergrond van sterke stijging van SP en daling van PVV in de afgelopen maand De peiling van deze week is een voortzetting van het patroon dat zich aandient sinds half december.

Nadere informatie

Cursusgids belastingontwijking. Onderhandelen met de Belastingdienst, u kunt het ook!

Cursusgids belastingontwijking. Onderhandelen met de Belastingdienst, u kunt het ook! Cursusgids belastingontwijking Onderhandelen met de Belastingdienst, u kunt het ook! "Belastingen, leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker". Aldus de slogan waarmee de Belastingdienst ons jarenlang

Nadere informatie

Uitleg begrotingsakkoord 2013. > Uitleg over Kunduz bezuinigingen.

Uitleg begrotingsakkoord 2013. > Uitleg over Kunduz bezuinigingen. Uitleg begrotingsakkoord 2013 > Uitleg over Kunduz bezuinigingen. Noodzaak bezuinigingen? > Politieke partijen die werknemers voorzieningen willen afbreken, zeggen dat het niet anders kan, het moet, want

Nadere informatie

10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie

10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie 10-puntenplan voor het herstel van de Nederlandse economie Nederland zit in een grote economische crisis. Het consumentenvertrouwen is dramatisch laag. Nederlanders zijn onzeker over hun baan, hun huis,

Nadere informatie

De lijn van links naar rechts

De lijn van links naar rechts De lijn van links naar rechts Korte omschrijving werkvorm Met deze werkvorm gaat u met de leerlingen in gesprek over liberale en sociale standpunten. Aan de hand van standpunten wordt een lijn gevormd

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer, voorlopige uitslag. Onderzoek, Informatie en Statistiek

Verkiezingen Tweede Kamer, voorlopige uitslag. Onderzoek, Informatie en Statistiek Verkiezingen Tweede Kamer, maart voorlopige uitslag Projectnummer: Slot, Jeroen Hylkema, Cor Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal Postbus, AR Amsterdam j.slot@amsterdam.nl Telefoon www.ois.amsterdam.nl c.hylkema@amsterdam.nl

Nadere informatie

Factsheet Stand.tv - meting 25 - maart 2009

Factsheet Stand.tv - meting 25 - maart 2009 Factsheet Stand.tv - meting 25 - maart 2009 Stand.tv (voorheen De Maatschappelijke Barometer) Regelmatig peilt Motivaction - in samenwerking met Netwerk - via een vaste set vragen 'de stand van het land'.

Nadere informatie

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Valt het mee of tegen? a Als Yara een appartement koopt moet ze een hypotheek afsluiten. Hiervoor betaalt ze iedere maand een bepaald bedrag. Dit zijn haar

Nadere informatie

26 december Onderzoek:

26 december Onderzoek: 26 december 2016 Onderzoek: Verwachtingen 2017 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

24 mei Onderzoek: Formatie: D66 wil niet met CU

24 mei Onderzoek: Formatie: D66 wil niet met CU 24 mei 2017 Onderzoek: Formatie: D66 wil niet met CU Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015

Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Maatschappijleer Parlementaire Democratie 10 VWO 2014-2015 Dilemma s Inleiding Tijdens de vorige les heb je geleerd dat het woord democratie een samentrekking is van de woorden demos (volk) en kratein

Nadere informatie

Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers

Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers Bent u op de hoogte van dit proces tegen Geert Wilders of bent u dat niet? Ja, daarvan ben ik heel goed op

Nadere informatie